Σχετικά Άρθρα
Συναγερμός στην ΕΚΤ - Έκτακτη συνάντηση με τραπεζίτες για την απειλή της Τεχνητής Νοημοσύνης - Σχέδιο «Presto» για την κυβερνοασφάλεια
Συναγερμός στη Wall Street: Η «φούσκα» της AI σπρώχνει τις τράπεζες σε επικίνδυνα παράγωγα δισεκατομμυρίων
Στο μικροσκόπιο των διεθνών ρυθμιστικών αρχών και των κεντρικών τραπεζών μπαίνουν τα SRTs (Significant Risk Transfer), η νέα, ραγδαία αναπτυσσόμενη «μόδα» των ευρωπαϊκών τραπεζικών κολοσσών. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σύνθετο χρηματοοικονομικό εργαλείο μέσω του οποίου τα πιστωτικά ιδρύματα μετακυλίουν το ρίσκο αθέτησης πληρωμών των δανειακών τους χαρτοφυλακίων σε hedge funds και ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια. Αν και για τις τράπεζες η στρατηγική αυτή αποτελεί ένα πρώτης τάξεως εργαλείο για να απελευθερώσουν πολύτιμα εποπτικά κεφάλαια, να ωθήσουν την κερδοφορία τους και να χρηματοδοτήσουν επιθετικές εξαγορές, η ΕΚΤ και το Financial Stability Board (FSB) χτυπούν καμπανάκι κινδύνου…
«Η ταχεία ανάπτυξη της έκδοσης SRTs προσελκύει φυσιολογικά το ενδιαφέρον των ρυθμιστικών αρχών, ιδιαίτερα σε μια αγορά που στερείται τυποποίησης και διαφάνειας», δήλωσε ο Bill Ledger, σύμβουλος και πρώην επικεφαλής του τμήματος πιστωτικού χαρτοφυλακίου της JP Morgan. «Αν και οι ρυθμιστικές αρχές στηρίζουν σαφώς τέτοιες συναλλαγές, φαντάζει σκόπιμο να εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο οι τράπεζες διαχειρίζονται το rollover risk, τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου και την παροχή χρηματοδότησης προς τους επενδυτές SRT», συμπλήρωσε.
Δεδομένα που συγκέντρωσε το Bloomberg δείχνουν ότι περίπου το 11,1% (ή 509 δισ. δολ.) των εταιρικών δανείων στις μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες ήταν συνδεδεμένο με συναλλαγές SRT στο τέλος του περασμένου έτους. Το ποσοστό αυτό έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 2022, όταν βρισκόταν στο 6,2%. Το συνολικό ποσό σε δολάρια αντικατοπτρίζει το μερίδιο που διατήρησαν οι τράπεζες αφού μεταβίβασαν την έκθεσή τους σε ορισμένες ζημίες δανείων.
Η αντιστάθμιση κινδύνου (hedging) των ευρωπαϊκών εταιρικών δανείων μέσω SRTs αποτελεί το μεγαλύτερο και πιο εδραιωμένο τμήμα μιας ευρύτερης αγοράς. Με αξία που ξεπερνά το 1,5 τρισ. δολ., η αγορά αυτή εκτείνεται επίσης σε περιοχές όπως η Βόρεια Αμερική και καλύπτει κατηγορίες δανεισμού όπως τα στεγαστικά και τα δάνεια αυτοκινήτων.
Εξοικείωση και ανάπτυξη
Σε ορισμένες τράπεζες, η υιοθέτηση του εργαλείου αυτού υπήρξε ακόμη ταχύτερη. Ένα από τα βασικά κίνητρα ήταν η απελευθέρωση κεφαλαίων για την τροφοδότηση της ανάπτυξης — είτε μέσω νέων δανείων είτε μέσω εξαγορών.
Στην UniCredit, η οποία επιδιώκει να εξαγοράσει την Commerzbank στη Γερμανία, το ποσοστό εκτινάχθηκε στο 14% από λιγότερο από 1% μέσα σε τρία χρόνια. Η αυστριακή Erste Group Bank, η οποία απέκτησε τον έλεγχο της πολωνικής μονάδας της Banco Santander στην μεγαλύτερη εξαγορά της ιστορίας της, ήταν ένας ακόμη μεγάλος εκδότης SRT πέρυσι.
Η Santander έκλεισε το περασμένο έτος έχοντας αντισταθμίσει μέσω SRTs τους κινδύνους για το 21% των εταιρικών δανείων της. Η ισπανική τράπεζα διατήρησε παρόμοιο ρυθμό με το 2025 κατά το πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, μεταβιβάζοντας περίπου 10 δισεκατομμύρια ευρώ σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο περιουσιακών στοιχείων (RWA) μέσω SRTs. Ο José García Cantera, οικονομικός διευθυντής (CFO) της τράπεζας, δήλωσε στους επενδυτές τον Απρίλιο ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον έχει αυξηθεί, παρά τη γενικότερη αναταραχή στην αγορά.
«Η εξοικείωση φέρνει κλίμακα», δήλωσε ο Frank Benhamou, επικεφαλής του τμήματος SRT της Cheyne Capital Management, μιας επενδυτικής εταιρείας με έδρα το Λονδίνο. «Όσο πιο άνετα νιώθουν οι εκδότες με το προϊόν, τόσο πιο συστηματικά το εντάσσουν στα εργαλεία διαχείρισης κεφαλαίου τους και τόσο περισσότερο εκδίδουν».
Πώς λειτουργούν οι συναλλαγές
Σε ένα SRT, οι επενδυτές συμφωνούν να επωμιστούν μέρος των πιθανών ζημιών από επισφαλή δάνεια. Οι συμφωνίες αυτές συχνά προστατεύουν τις τράπεζες από το πρώτο κύμα αθετήσεων σε ένα δανειακό χαρτοφυλάκιο και συνήθως καλύπτουν μεταξύ 5% και 15% του συνολικού χαρτοφυλακίου.
Ως αντάλλαγμα, οι αγοραστές, όπως τα hedge funds, τα συνταξιοδοτικά ταμεία και τα κεφάλαια ιδιωτικών πιστώσεων (private credit funds), λαμβάνουν τοκομερίδια (coupons) που μπορεί να ξεπερνούν το 10%. Οι συμφωνίες κλείνονται συνήθως αθόρυβα με έναν μόνο αγοραστή ή μια μικρή ομάδα επενδυτών. Πρόσφατο έγγραφο εργασίας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας εντόπισε 65 μη τραπεζικούς επενδυτές σε SRTs. Συνολικά, αυτή η ομάδα κατέχει σχεδόν τα δύο τρίτα των SRTs που εξέδωσαν οι ευρωπαϊκές τράπεζες από το 2018 έως το 2024.
Τα περισσότερα SRTs είναι οι λεγόμενες συνθετικές τιτλοποιήσεις (synthetic securitisations), όπου η τράπεζα διατηρεί τα αρχικά δάνεια και ουσιαστικά αποκτά ασφάλιση, συχνά εκδίδοντας ένα χρηματοπιστωτικό μέσο γνωστό ως πιστωτικά συνδεδεμένο ομόλογο (credit-linked note). Περισσότερα από 1,3 τρισ. ευρώ σε περιουσιακά στοιχεία (ισοδύναμα με περίπου 1,5 τρισ. δολάρια ΗΠΑ) τιτλοποιήθηκαν συνθετικά μεταξύ 2016 και 2024, σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Διαχειριστών Πιστωτικών Χαρτοφυλακίων (IACPM) τον Ιούλιο. Ένα μικρότερο μερίδιο συναλλαγών αφορά παραδοσιακές τιτλοποιήσεις, στις οποίες τα δάνεια μεταφέρονται εκτός του ισολογισμού της τράπεζας.
Τα ηνία στις ευρωπαϊκές τράπεζες
Οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν αναλάβει τα ηνία στη χρήση των SRTs, ενθαρρυνόμενες από τις κατευθυντήριες γραμμές των ρυθμιστικών αρχών, συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας που εξέδωσε η ΕΚΤ το 2016. Αμερικανικοί δανειστές, όπως η JPMorgan Chase και η Bank of America, έχουν επίσης εκδώσει SRTs, αλλά η στροφή προς χαλαρότερες κεφαλαιακές απαιτήσεις στις ΗΠΑ μείωσε τα κίνητρα των τραπεζών για περισσότερες τέτοιες συναλλαγές.
Οι συναλλαγές αφορούν συχνά εταιρικά δάνεια, αλλά οι τράπεζες αυξάνουν τα SRTs που υποστηρίζονται από στεγαστικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες και άλλες μορφές χρέους. Τα SRTs που βασίζονται σε δάνεια προς μεγάλες εταιρείες ή μικρότερες επιχειρήσεις αποτελούσαν το 47% και το 14%, αντίστοιχα, του συνόλου των εκδόσεων το 2025, σύμφωνα με στοιχεία της Crescent Capital Group, μονάδας της Sun Life Financial Inc.
Τα… καμπανάκια από τις κεντρικές τράπεζες
Ιδρύματα όπως η Τράπεζα της Αγγλίας (BoE), η ΕΚΤ και η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS) έχουν προειδοποιήσει για πιθανούς κινδύνους.
«Οι όγκοι αυξάνονται γρήγορα και όταν συμβαίνει αυτό, οι διασυνδέσεις μεταξύ των τραπεζών και του μη τραπεζικού χρηματοπιστωτικού τομέα εμβαθύνουν με τρόπους που δεν είναι πάντα πλήρως χαρτογραφημένοι», δήλωσε ο Pedro Machado, μέλος του εποπτικού συμβουλίου της ΕΚΤ, σε ομιλία του στις 14 Μαΐου. Ενώ η αγορά λειτουργεί καλά, χρειάζονται καλύτερα δεδομένα, δήλωσε ο Machado, προσθέτοντας ότι η διακυβέρνηση και η διαχείριση κινδύνων στις τράπεζες πρέπει να συμβαδίζουν με την ταχεία ανάπτυξη.
Μια ανησυχία είναι το κατά πόσο οι τράπεζες ενδέχεται να δυσκολευτούν να αντικαταστήσουν τα SRTs που λήγουν, εάν οι πιστωτικές αγορές παγώσουν. Αυτό θα μπορούσε να αποθαρρύνει τους αγοραστές, καθιστώντας τα SRTs τόσο ακριβά που δεν θα συμφέρει πλέον η έκδοσή τους. Η αδυναμία ανανέωσης των υφιστάμενων τίτλων θα μπορούσε να πλήξει τους κεφαλαιακούς δείκτες και να αναγκάσει τις τράπεζες να περιορίσουν τις χορηγήσεις δανείων, επιτείνοντας τις πιέσεις στην οικονομία.
Μια άλλη ανησυχία αφορά τον τρόπο χρηματοδότησης των SRTs. Καθώς όλο και περισσότεροι επενδυτές εισέρχονται στην αγορά, οι αποδόσεις έχουν υποχωρήσει, ωθώντας τους αγοραστές να ενισχύσουν τα κέρδη τους μέσω δανεισμού (μόχλευση). Αυτή η κυκλικότητα -όπου μια τράπεζα πουλάει κίνδυνο ενώ μια άλλη παρέχει μόχλευση στους αγοραστές SRT- μπορεί να επανεισάγει τον κίνδυνο στο τραπεζικό σύστημα.
Τον Μάρτιο, η ΕΚΤ ανακοίνωσε ότι εξετάζει σε ποιο βαθμό οι τράπεζες χρηματοδοτούν επενδύσεις σε SRTs. Παράλληλα, η PRA της Τράπεζας της Αγγλίας επικαιροποίησε τους κανόνες που διέπουν τα SRTs τον Ιανουάριο, ενώ ζήτησε από την Barclays plc, έναν σημαντικό εκδότη, να αξιολογήσει τις διαδικασίες της για τις συναλλαγές μεταβίβασης κινδύνου.
Πολλοί υποστηρίζουν ότι η άνθιση αυτή έχει ακόμα δρόμο. Η αγορά είναι πιθανό να συνεχίσει να αναπτύσσεται με παρόμοιο ταχύ ρυθμό, δήλωσε ο Pablo Sinausía Rodríguez, πρώην στέλεχος της ΕΚΤ και της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (EBA) και νυν διευθυντής της Caboalto Ltd. «Υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι έχουμε φτάσει στην "κορύφωση" (Peak SRT) των εκδόσεων από τις ευρωπαϊκές τράπεζες, με εξαίρεση ίσως τους μεγαλύτερους εκδότες», κατέληξε ο Ledger, το πρώην στέλεχος της JP Morgan.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών