Η ιστορία διδάσκει ότι η πίεση από τον αέρα σπάνια καταστρέφει την αποφασιστικότητα και ότι οι πόλεμοι που ξεκινούν ως μέσα πίεσης συχνά γίνονται πολύ μεγαλύτεροι και επικίνδυνοι από ό,τι προβλέπουν οι σχεδιαστές τους
Στην ομιλία του για την κατάσταση του Έθνους στις 24/2/2026, ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump προειδοποίησε ανοιχτά για ενδεχόμενο βομβαρδισμό του Ιράν, αφήνοντας ωστόσο ένα περιθώριο για διπλωματική αποσυμφόρηση, υπό τον όρο ότι η Τεχεράνη θα δεσμευτεί να μην αναπτύξει ποτέ πυρηνικά όπλα.
«Έχουν προειδοποιηθεί να μην κάνουν καμία μελλοντική προσπάθεια να ξαναχτίσουν το πρόγραμμα όπλων τους, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών», είπε ο Trump, ενώ τόνισε ότι προτιμά να «λύσει το πρόβλημα μέσω της διπλωματίας», δεσμευόμενος παράλληλα να «μην επιτρέψει ποτέ στον κύριο χορηγό τρομοκρατίας στον κόσμο… να αποκτήσει πυρηνικό όπλο».
Η ομιλία έδωσε περιορισμένες ενδείξεις για το στρατηγικό σκεπτικό του προέδρου σχετικά με τον πόλεμο, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να συγκεντρώνουν δυνάμεις στη Μέση Ανατολή σε ρυθμούς που δεν έχουν παρατηρηθεί από την εισβολή στο Ιράκ το 2003.
Η στρατηγική του Trump φαίνεται να βασίζεται στη λογική της περιορισμένης αεροπορικής πίεσης ως εργαλείου εξαναγκασμού, επαναλαμβάνοντας κατηγορίες για την Τεχεράνη, όπως η καταστολή διαδηλωτών με περισσότερους από 30.000 νεκρούς και η ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων που «θα φτάνουν σύντομα στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Αυτή η ρητορική «δύο δρόμων» — απειλή πολέμου και αγώνας δρόμου για διπλωματική λύση — μπορεί να μοιάζει ευέλικτη στρατηγικά, όμως κρύβει έναν σημαντικό κίνδυνο: δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες τη δυνατότητα να μεταβούν από την ειρήνη στον πόλεμο με μία πολύ μικρή αλλαγή στις περιστάσεις ή στην «ερμηνεία» των ενεργειών του Ιράν.
Επιπλέον, τα υποσχόμενα οφέλη του στρατιωτικού βήματος — «μεγάλη νίκη», «πλήρης καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος», «εξάλειψη της απειλής» — δεν συνοδεύονται από σαφή στρατηγικά σχέδια για το τι θα ακολουθήσει μετά.
Πολιτική που επικεντρώνεται στην απειλή
Η πείρα από προηγούμενους πολέμους δείχνει ότι η στρατιωτική επέμβαση συχνά οδηγεί σε παρατεταμένη αστάθεια, απώλειες και απρόβλεπτες συνέπειες — κάτι που έχει επιβεβαιωθεί από πολλές διεθνείς συγκρούσεις τα τελευταία χρόνια.
Η απάντηση από την πλευρά του Ιράν ήταν καθαρή: η Τεχεράνη καταδίκασε την ομιλία του Trump, χαρακτηρίζοντας πολλές από τις δηλώσεις του ως «μεγάλα ψέματα» και επαναλαμβάνοντας ότι δεν επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Επιπλέον, αξιωματούχοι του Ιράν έχουν προειδοποιήσει ότι αν οι ΗΠΑ επιτεθούν, θα καταστήσουν όλες τις αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή νόμιμους στόχους ως μέτρο αυτοάμυνας.
Αυτή η ρητορική κλιμάκωσης δείχνει ότι ακόμα και αν το Ιράν δεν επιδιώκει πυρηνικό οπλοστάσιο, οι αντιδράσεις και οι επιπτώσεις μίας στρατιωτικής επίθεσης θα μπορούσαν να εξαπλωθούν πέρα από τα στενά όρια της διένεξης, επηρεάζοντας ολόκληρη την περιοχή και πυροδοτώντας μια ευρύτερη περιφερειακή κρίση.
Το μήνυμα που εκπέμπεται από την Ουάσιγκτον είναι διττό: η Ουάσιγκτον λέει ότι θέλει διπλωματική λύση, αλλά ταυτόχρονα συγκεντρώνει στρατιωτική ισχύ και διατυπώνει απειλές πολέμου.
Αυτή η στρατηγική, πέραν από τα πολιτικά παιχνίδια και την εσωτερική πολιτική σκοπιμότητα, δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο για τη διεθνή τάξη και το διεθνές δίκαιο.
Όταν μια υπερδύναμη, με τεράστια στρατιωτική ικανότητα, επιλέγει να επαναλαμβάνει απειλές για στρατιωτική δράση χωρίς ξεκάθαρη και νόμιμη βάση, το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο η πτώση στην εμπιστοσύνη των άλλων κρατών, αλλά και η ενίσχυση της αβεβαιότητας και της αστάθειας στις διεθνείς σχέσεις.
Αεροπορική ισχύς - Δυνατό όπλο, περιορισμένη πολιτική επίδραση
Εν τω μεταξύ η τρέχουσα συγκέντρωση αμερικανικών αεροναυτικών δυνάμεων στην περιοχή γύρω από το Ιράν, συνοδευόμενη από δημόσιες προειδοποιήσεις, θυμίζει έντονα την «διπλωματία των κανονιοφόρων» του 21ου αιώνα: η στρατιωτική ισχύς χρησιμοποιείται όχι μόνο για αποτροπή, αλλά και ως εργαλείο πίεσης για την υπογραφή συμφωνιών.
Ο Trump έχει συζητήσει ακόμη και το ενδεχόμενο περιορισμένων αεροπορικών επιδρομών ή ευρύτερων επιθέσεων σε «εγκαταστάσεις του καθεστώτος», ακόμη και στρατηγικών στόχων όπως ο ανώτατος ηγέτης Ayatollah Khamenei και ο γιος του, Mojtaba.
Ωστόσο, η υπόθεση ότι η αεροπορική ισχύς μπορεί να εξαναγκάσει ένα κράτος όπως το Ιράν να υποκύψει ή να καταρρεύσει είναι εξαιρετικά προβληματική.
Το σκεπτικό του Trump βασίζεται σε μια γνώριμη, αλλά λανθασμένη, στρατηγική προσέγγιση: ότι οι επιδρομές από τον αέρα μπορούν να αποδυναμώσουν πολιτικά έναν αντίπαλο. Αυτό το σφάλμα έχει επαναληφθεί επανειλημμένα στην ιστορία, από τις αεροπορικές επιχειρήσεις του Ιταλού στρατηγού και θιασώτη των αεροπορικών βομβαρδισμών Giulio Douhet στις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι την εκστρατεία Operation Rolling Thunder στο Βιετνάμ (1965–1968).
Στην περίπτωση του Βιετνάμ, οι συνεχείς βομβαρδισμοί δεν ανάγκασαν το Βόρειο Βιετνάμ να υποχωρήσει, αλλά αντίθετα ενίσχυσαν την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης και τη στρατηγική προσαρμογή της.
Ομοίως, κατά τον Πόλεμο στον Κόλπο το 1991, οι αεροπορικές επιθέσεις δεν ήταν αποφασιστικές χωρίς τη χερσαία εισβολή.
Πιο πρόσφατα, η ρωσική εκστρατεία αεροπορικών και πυραυλικών επιθέσεων στην Ουκρανία απέδειξε ότι η καταστροφή υποδομών και στρατιωτικών στόχων, χωρίς την απειλή ελέγχου εδάφους, σπάνια οδηγεί σε υποταγή.
Όπως λένε στρατιωτικοί αναλυτές, απευθυνόμενοι στις ΗΠΑ: οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί και τα πυραυλικά χτυπήματα σπέρνουν φωτιά αλλά δεν φέρνουν νίκη.
Ιράν - Ιστορικά ανθεκτικό και στρατηγικά προετοιμασμένο
Το Ιράν δεν αποτελεί εξαίρεση σε αυτήν την ιστορική τάση.
Η στρατηγική του καθεστώτος εστιάζει στην ασύμμετρη αντίσταση, στη διάχυση κρίσιμων υποδομών και στην ενίσχυση στρατηγικών εγκαταστάσεων, καθιστώντας τις απειλές αεροπορικών επιδρομών περιορισμένες σε αποτελεσματικότητα.
Η εμπειρία από τον Πόλεμο Ιράν–Ιράκ (1980–1988) δείχνει ότι το Ιράν άντεξε τεράστιες απώλειες, στρατιωτικές και πολιτικές, χωρίς να καταρρεύσει, ενώ το ιδεολογικό πλαίσιο του «ιερού καθήκοντος» και η γλώσσα της θυσίας εδραίωσαν τη συνοχή και την εθνική αποφασιστικότητα.
Ο Robert Pape από το University of Chicago έχει αποδείξει ότι η αεροπορική ισχύς αποδίδει πολιτικά μόνο όταν συνοδεύεται από απειλή ελέγχου εδάφους.
Ακόμη και η επιτυχημένη εκστρατεία του NATO στο Κόσοβο απέδειξε ότι ο κίνδυνος εισβολής ήταν κρίσιμος για την επιβολή πολιτικών αποφάσεων.
Χωρίς τέτοιο στοιχείο, η απλή καταστροφή υποδομών τείνει να ενισχύει την αντίσταση, παρά να την εξουδετερώνει.
Η εμπλοκή με τη Βρετανία και τα νησιά Chagos
Η περίπτωση των νησιών Chagos και η στρατηγική σημασία της βάσης Diego Garcia προσφέρουν ένα προειδοποιητικό μάθημα για τις ΗΠΑ: η στρατιωτική ισχύς, όσο κρίσιμη κι αν είναι, δεν δικαιολογεί την αγνόηση ηθικών και νομικών παραμέτρων.
Οι κάτοικοι των νησιών εκδιώχθηκαν βίαια για να δημιουργηθεί η αμερικανική στρατιωτική βάση, με αποτέλεσμα μακροχρόνιες διενέξεις και διεθνή κατακραυγή.
Το ηθικό κόστος και οι πολιτικές συνέπειες υπερέβησαν κατά πολύ το στρατηγικό όφελος.
Παρομοίως, μια αεροπορική εκστρατεία εναντίον του Ιράν, χωρίς σαφή στρατηγικό στόχο εδάφους ή νομική νομιμοποίηση, θα μπορούσε να ενισχύσει την εθνική ενότητα του Ιράν, να αυξήσει την αντίσταση και να δημιουργήσει ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Η ιστορία διδάσκει ότι οι εχθρικές κοινωνίες δεν υποκύπτουν εύκολα σε αεροπορική πίεση και ότι η πολιτική υποταγή απαιτεί συχνά πολύ περισσότερα από την καταστροφή εγκαταστάσεων.
Η στρατηγική αξία της Diego Garcia είναι αναμφισβήτητη.
Η βάση διαθέτει αεροδρόμια ικανά να φιλοξενήσουν μεγάλα στρατιωτικά αεροσκάφη, όπως B-2 και βομβαρδιστικά B-52, ιπτάμενα τάνκερς KC-135, αεροσκάφη αναγνώρισης και μεταγωγικά.
Επίσης διαθέτει μεγάλες εγκαταστάσεις καυσίμων, ραντάρ, πύργους ελέγχου και βαθιά λιμάνια για την υποστήριξη μεγάλων πολεμικών πλοίων, περιλαμβανομένων αεροπλανοφόρων.
Ωστόσο, η στρατηγική χρησιμότητα της βάσης δεν δικαιολογεί την αγνόηση του διεθνούς δικαίου ή των ηθικών επιταγών.
Η ιστορία του αρχιπέλαγους Chagos δείχνει ότι η στρατιωτική υπεροχή μπορεί να οδηγήσει σε βραχυπρόθεσμα στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά μακροπρόθεσμα δημιουργεί ηθικές, νομικές και πολιτικές αμφισβητήσεις που υπονομεύουν τις σχέσεις με συμμάχους και την παγκόσμια φήμη.
Η πολιτισμική και ιδεολογική διάσταση
Η αμερικανική πολιτική κουλτούρα, ευαίσθητη σε απώλειες και δημοσιογραφική κριτική, αντιπαραβάλλεται με την ιρανική αντίληψη αντοχής και θυσίας.
Το Ιράν έχει αποδείξει ιστορικά υψηλή αντοχή σε μακροχρόνιες δυσκολίες, επιδεικνύοντας ότι η αεροπορική καταστροφή πιθανότατα θα ενισχύσει τον εθνικισμό και τη συνοχή του καθεστώτος, αντί να το αποδυναμώσει.
Επιπλέον, η ικανότητα ανακατασκευής τεχνολογικών υποδομών, η ετοιμότητα του στρατού και η σταθερότητα των θεσμών καθιστούν το Ιράν πολύ δύσκολο στόχο για μονομερείς αεροπορικές ενέργειες.
Οι δεκαετίες προετοιμασίας για σύγκρουση με υπέρτερη αμερικανική ισχύ καθιστούν σαφές ότι η στρατηγική του Trump, αν βασιστεί αποκλειστικά σε αεροπορική ισχύ, είναι υπεραπλουστευτική και επικίνδυνη.
Ιστορική προειδοποίηση για την Ουάσιγκτον
Όπως η βάση Diego Garcia χρησίμευσε ως στρατηγική «άγκυρα» για τις ΗΠΑ, η τρέχουσα στρατηγική στο Ιράν απαιτεί συνειδητή σταθμισμένη προσέγγιση.
Η ιστορία των νησιών Chagos και οι δεκαετίες πολέμων και αντιστάσεων δείχνουν ότι η μονομερής στρατιωτική δράση χωρίς σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και τα δικαιώματα των πληθυσμών μπορεί να ενισχύσει τον αντίπαλο και να δημιουργήσει ανεξέλεγκτες συνέπειες.
Ο Donald Trump και η Ουάσιγκτον καλούνται να θυμηθούν ότι η αεροπορική ισχύς είναι εργαλείο καταστροφής, όχι εγγυημένης πολιτικής υποταγής.
Η ιστορία διδάσκει ότι η πίεση από τον αέρα σπάνια καταστρέφει την αποφασιστικότητα και ότι οι πόλεμοι που ξεκινούν ως μέσα πίεσης συχνά γίνονται πολύ μεγαλύτεροι και επικίνδυνοι από ό,τι προβλέπουν οι σχεδιαστές τους.
Η προειδοποίηση είναι σαφής: οποιαδήποτε στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν, χωρίς νομική και πολιτική νομιμοποίηση και χωρίς σαφή στρατηγική για τον έλεγχο εδάφους, δεν θα φέρει την υποταγή που οι ΗΠΑ επιδιώκουν, αλλά θα ενισχύσει την αντίσταση, θα επιβαρύνει διεθνώς τη φήμη των ΗΠΑ και μπορεί να εξελιχθεί σε μία μακροχρόνια, ανεξέλεγκτη σύγκρουση.
Η ιστορία δεν συγχωρεί τις υπεραπλουστεύσεις της στρατιωτικής ισχύος.
www.bankingnews.gr
«Έχουν προειδοποιηθεί να μην κάνουν καμία μελλοντική προσπάθεια να ξαναχτίσουν το πρόγραμμα όπλων τους, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών», είπε ο Trump, ενώ τόνισε ότι προτιμά να «λύσει το πρόβλημα μέσω της διπλωματίας», δεσμευόμενος παράλληλα να «μην επιτρέψει ποτέ στον κύριο χορηγό τρομοκρατίας στον κόσμο… να αποκτήσει πυρηνικό όπλο».
Η ομιλία έδωσε περιορισμένες ενδείξεις για το στρατηγικό σκεπτικό του προέδρου σχετικά με τον πόλεμο, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να συγκεντρώνουν δυνάμεις στη Μέση Ανατολή σε ρυθμούς που δεν έχουν παρατηρηθεί από την εισβολή στο Ιράκ το 2003.
Η στρατηγική του Trump φαίνεται να βασίζεται στη λογική της περιορισμένης αεροπορικής πίεσης ως εργαλείου εξαναγκασμού, επαναλαμβάνοντας κατηγορίες για την Τεχεράνη, όπως η καταστολή διαδηλωτών με περισσότερους από 30.000 νεκρούς και η ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων που «θα φτάνουν σύντομα στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Αυτή η ρητορική «δύο δρόμων» — απειλή πολέμου και αγώνας δρόμου για διπλωματική λύση — μπορεί να μοιάζει ευέλικτη στρατηγικά, όμως κρύβει έναν σημαντικό κίνδυνο: δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες τη δυνατότητα να μεταβούν από την ειρήνη στον πόλεμο με μία πολύ μικρή αλλαγή στις περιστάσεις ή στην «ερμηνεία» των ενεργειών του Ιράν.
Επιπλέον, τα υποσχόμενα οφέλη του στρατιωτικού βήματος — «μεγάλη νίκη», «πλήρης καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος», «εξάλειψη της απειλής» — δεν συνοδεύονται από σαφή στρατηγικά σχέδια για το τι θα ακολουθήσει μετά.
Πολιτική που επικεντρώνεται στην απειλή
Η πείρα από προηγούμενους πολέμους δείχνει ότι η στρατιωτική επέμβαση συχνά οδηγεί σε παρατεταμένη αστάθεια, απώλειες και απρόβλεπτες συνέπειες — κάτι που έχει επιβεβαιωθεί από πολλές διεθνείς συγκρούσεις τα τελευταία χρόνια.
Η απάντηση από την πλευρά του Ιράν ήταν καθαρή: η Τεχεράνη καταδίκασε την ομιλία του Trump, χαρακτηρίζοντας πολλές από τις δηλώσεις του ως «μεγάλα ψέματα» και επαναλαμβάνοντας ότι δεν επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Επιπλέον, αξιωματούχοι του Ιράν έχουν προειδοποιήσει ότι αν οι ΗΠΑ επιτεθούν, θα καταστήσουν όλες τις αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή νόμιμους στόχους ως μέτρο αυτοάμυνας.
Αυτή η ρητορική κλιμάκωσης δείχνει ότι ακόμα και αν το Ιράν δεν επιδιώκει πυρηνικό οπλοστάσιο, οι αντιδράσεις και οι επιπτώσεις μίας στρατιωτικής επίθεσης θα μπορούσαν να εξαπλωθούν πέρα από τα στενά όρια της διένεξης, επηρεάζοντας ολόκληρη την περιοχή και πυροδοτώντας μια ευρύτερη περιφερειακή κρίση.
Το μήνυμα που εκπέμπεται από την Ουάσιγκτον είναι διττό: η Ουάσιγκτον λέει ότι θέλει διπλωματική λύση, αλλά ταυτόχρονα συγκεντρώνει στρατιωτική ισχύ και διατυπώνει απειλές πολέμου.
Αυτή η στρατηγική, πέραν από τα πολιτικά παιχνίδια και την εσωτερική πολιτική σκοπιμότητα, δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο για τη διεθνή τάξη και το διεθνές δίκαιο.
Όταν μια υπερδύναμη, με τεράστια στρατιωτική ικανότητα, επιλέγει να επαναλαμβάνει απειλές για στρατιωτική δράση χωρίς ξεκάθαρη και νόμιμη βάση, το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο η πτώση στην εμπιστοσύνη των άλλων κρατών, αλλά και η ενίσχυση της αβεβαιότητας και της αστάθειας στις διεθνείς σχέσεις.
Αεροπορική ισχύς - Δυνατό όπλο, περιορισμένη πολιτική επίδραση
Εν τω μεταξύ η τρέχουσα συγκέντρωση αμερικανικών αεροναυτικών δυνάμεων στην περιοχή γύρω από το Ιράν, συνοδευόμενη από δημόσιες προειδοποιήσεις, θυμίζει έντονα την «διπλωματία των κανονιοφόρων» του 21ου αιώνα: η στρατιωτική ισχύς χρησιμοποιείται όχι μόνο για αποτροπή, αλλά και ως εργαλείο πίεσης για την υπογραφή συμφωνιών.
Ο Trump έχει συζητήσει ακόμη και το ενδεχόμενο περιορισμένων αεροπορικών επιδρομών ή ευρύτερων επιθέσεων σε «εγκαταστάσεις του καθεστώτος», ακόμη και στρατηγικών στόχων όπως ο ανώτατος ηγέτης Ayatollah Khamenei και ο γιος του, Mojtaba.
Ωστόσο, η υπόθεση ότι η αεροπορική ισχύς μπορεί να εξαναγκάσει ένα κράτος όπως το Ιράν να υποκύψει ή να καταρρεύσει είναι εξαιρετικά προβληματική.
Το σκεπτικό του Trump βασίζεται σε μια γνώριμη, αλλά λανθασμένη, στρατηγική προσέγγιση: ότι οι επιδρομές από τον αέρα μπορούν να αποδυναμώσουν πολιτικά έναν αντίπαλο. Αυτό το σφάλμα έχει επαναληφθεί επανειλημμένα στην ιστορία, από τις αεροπορικές επιχειρήσεις του Ιταλού στρατηγού και θιασώτη των αεροπορικών βομβαρδισμών Giulio Douhet στις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι την εκστρατεία Operation Rolling Thunder στο Βιετνάμ (1965–1968).
Στην περίπτωση του Βιετνάμ, οι συνεχείς βομβαρδισμοί δεν ανάγκασαν το Βόρειο Βιετνάμ να υποχωρήσει, αλλά αντίθετα ενίσχυσαν την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης και τη στρατηγική προσαρμογή της.
Ομοίως, κατά τον Πόλεμο στον Κόλπο το 1991, οι αεροπορικές επιθέσεις δεν ήταν αποφασιστικές χωρίς τη χερσαία εισβολή.
Πιο πρόσφατα, η ρωσική εκστρατεία αεροπορικών και πυραυλικών επιθέσεων στην Ουκρανία απέδειξε ότι η καταστροφή υποδομών και στρατιωτικών στόχων, χωρίς την απειλή ελέγχου εδάφους, σπάνια οδηγεί σε υποταγή.
Όπως λένε στρατιωτικοί αναλυτές, απευθυνόμενοι στις ΗΠΑ: οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί και τα πυραυλικά χτυπήματα σπέρνουν φωτιά αλλά δεν φέρνουν νίκη.
Ιράν - Ιστορικά ανθεκτικό και στρατηγικά προετοιμασμένο
Το Ιράν δεν αποτελεί εξαίρεση σε αυτήν την ιστορική τάση.
Η στρατηγική του καθεστώτος εστιάζει στην ασύμμετρη αντίσταση, στη διάχυση κρίσιμων υποδομών και στην ενίσχυση στρατηγικών εγκαταστάσεων, καθιστώντας τις απειλές αεροπορικών επιδρομών περιορισμένες σε αποτελεσματικότητα.
Η εμπειρία από τον Πόλεμο Ιράν–Ιράκ (1980–1988) δείχνει ότι το Ιράν άντεξε τεράστιες απώλειες, στρατιωτικές και πολιτικές, χωρίς να καταρρεύσει, ενώ το ιδεολογικό πλαίσιο του «ιερού καθήκοντος» και η γλώσσα της θυσίας εδραίωσαν τη συνοχή και την εθνική αποφασιστικότητα.
Ο Robert Pape από το University of Chicago έχει αποδείξει ότι η αεροπορική ισχύς αποδίδει πολιτικά μόνο όταν συνοδεύεται από απειλή ελέγχου εδάφους.
Ακόμη και η επιτυχημένη εκστρατεία του NATO στο Κόσοβο απέδειξε ότι ο κίνδυνος εισβολής ήταν κρίσιμος για την επιβολή πολιτικών αποφάσεων.
Χωρίς τέτοιο στοιχείο, η απλή καταστροφή υποδομών τείνει να ενισχύει την αντίσταση, παρά να την εξουδετερώνει.
Η εμπλοκή με τη Βρετανία και τα νησιά Chagos
Η περίπτωση των νησιών Chagos και η στρατηγική σημασία της βάσης Diego Garcia προσφέρουν ένα προειδοποιητικό μάθημα για τις ΗΠΑ: η στρατιωτική ισχύς, όσο κρίσιμη κι αν είναι, δεν δικαιολογεί την αγνόηση ηθικών και νομικών παραμέτρων.
Οι κάτοικοι των νησιών εκδιώχθηκαν βίαια για να δημιουργηθεί η αμερικανική στρατιωτική βάση, με αποτέλεσμα μακροχρόνιες διενέξεις και διεθνή κατακραυγή.
Το ηθικό κόστος και οι πολιτικές συνέπειες υπερέβησαν κατά πολύ το στρατηγικό όφελος.
Παρομοίως, μια αεροπορική εκστρατεία εναντίον του Ιράν, χωρίς σαφή στρατηγικό στόχο εδάφους ή νομική νομιμοποίηση, θα μπορούσε να ενισχύσει την εθνική ενότητα του Ιράν, να αυξήσει την αντίσταση και να δημιουργήσει ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Η ιστορία διδάσκει ότι οι εχθρικές κοινωνίες δεν υποκύπτουν εύκολα σε αεροπορική πίεση και ότι η πολιτική υποταγή απαιτεί συχνά πολύ περισσότερα από την καταστροφή εγκαταστάσεων.
Η στρατηγική αξία της Diego Garcia είναι αναμφισβήτητη.
Η βάση διαθέτει αεροδρόμια ικανά να φιλοξενήσουν μεγάλα στρατιωτικά αεροσκάφη, όπως B-2 και βομβαρδιστικά B-52, ιπτάμενα τάνκερς KC-135, αεροσκάφη αναγνώρισης και μεταγωγικά.
Επίσης διαθέτει μεγάλες εγκαταστάσεις καυσίμων, ραντάρ, πύργους ελέγχου και βαθιά λιμάνια για την υποστήριξη μεγάλων πολεμικών πλοίων, περιλαμβανομένων αεροπλανοφόρων.
Ωστόσο, η στρατηγική χρησιμότητα της βάσης δεν δικαιολογεί την αγνόηση του διεθνούς δικαίου ή των ηθικών επιταγών.
Η ιστορία του αρχιπέλαγους Chagos δείχνει ότι η στρατιωτική υπεροχή μπορεί να οδηγήσει σε βραχυπρόθεσμα στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά μακροπρόθεσμα δημιουργεί ηθικές, νομικές και πολιτικές αμφισβητήσεις που υπονομεύουν τις σχέσεις με συμμάχους και την παγκόσμια φήμη.
Η πολιτισμική και ιδεολογική διάσταση
Η αμερικανική πολιτική κουλτούρα, ευαίσθητη σε απώλειες και δημοσιογραφική κριτική, αντιπαραβάλλεται με την ιρανική αντίληψη αντοχής και θυσίας.
Το Ιράν έχει αποδείξει ιστορικά υψηλή αντοχή σε μακροχρόνιες δυσκολίες, επιδεικνύοντας ότι η αεροπορική καταστροφή πιθανότατα θα ενισχύσει τον εθνικισμό και τη συνοχή του καθεστώτος, αντί να το αποδυναμώσει.
Επιπλέον, η ικανότητα ανακατασκευής τεχνολογικών υποδομών, η ετοιμότητα του στρατού και η σταθερότητα των θεσμών καθιστούν το Ιράν πολύ δύσκολο στόχο για μονομερείς αεροπορικές ενέργειες.
Οι δεκαετίες προετοιμασίας για σύγκρουση με υπέρτερη αμερικανική ισχύ καθιστούν σαφές ότι η στρατηγική του Trump, αν βασιστεί αποκλειστικά σε αεροπορική ισχύ, είναι υπεραπλουστευτική και επικίνδυνη.
Ιστορική προειδοποίηση για την Ουάσιγκτον
Όπως η βάση Diego Garcia χρησίμευσε ως στρατηγική «άγκυρα» για τις ΗΠΑ, η τρέχουσα στρατηγική στο Ιράν απαιτεί συνειδητή σταθμισμένη προσέγγιση.
Η ιστορία των νησιών Chagos και οι δεκαετίες πολέμων και αντιστάσεων δείχνουν ότι η μονομερής στρατιωτική δράση χωρίς σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και τα δικαιώματα των πληθυσμών μπορεί να ενισχύσει τον αντίπαλο και να δημιουργήσει ανεξέλεγκτες συνέπειες.
Ο Donald Trump και η Ουάσιγκτον καλούνται να θυμηθούν ότι η αεροπορική ισχύς είναι εργαλείο καταστροφής, όχι εγγυημένης πολιτικής υποταγής.
Η ιστορία διδάσκει ότι η πίεση από τον αέρα σπάνια καταστρέφει την αποφασιστικότητα και ότι οι πόλεμοι που ξεκινούν ως μέσα πίεσης συχνά γίνονται πολύ μεγαλύτεροι και επικίνδυνοι από ό,τι προβλέπουν οι σχεδιαστές τους.
Η προειδοποίηση είναι σαφής: οποιαδήποτε στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν, χωρίς νομική και πολιτική νομιμοποίηση και χωρίς σαφή στρατηγική για τον έλεγχο εδάφους, δεν θα φέρει την υποταγή που οι ΗΠΑ επιδιώκουν, αλλά θα ενισχύσει την αντίσταση, θα επιβαρύνει διεθνώς τη φήμη των ΗΠΑ και μπορεί να εξελιχθεί σε μία μακροχρόνια, ανεξέλεγκτη σύγκρουση.
Η ιστορία δεν συγχωρεί τις υπεραπλουστεύσεις της στρατιωτικής ισχύος.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών