Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη φαίνεται να προετοιμάζεται για το αδιανόητο μέχρι πρότινος
Το μέλλον του NATO μπαίνει ξανά στο μικροσκόπιο, μετά από μια δήλωση που προκαλεί ανησυχία σε ολόκληρη τη Δύση. Ο πρώην Γενικός Γραμματέας Jens Stoltenberg προειδοποίησε ανοιχτά ότι η Συμμαχία, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, μπορεί να μην υπάρχει σε δέκα χρόνια.
Η τοποθέτησή του δεν ήταν μια απλή θεωρητική εκτίμηση.
Ήταν μια ευθεία προειδοποίηση ότι οι ισορροπίες μέσα στη διατλαντική σχέση έχουν αλλάξει δραματικά.
Στην καρδιά αυτής της αλλαγής βρίσκεται η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών και κυρίως η πολιτική γραμμή του Donald Trump, ο οποίος εδώ και χρόνια αμφισβητεί ανοιχτά τη χρησιμότητα και τη δομή της Συμμαχίας.
Ο Jens Stoltenbergξεκαθάρισε ότι οι απειλές περί αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται «ρητορικές εξάρσεις».
Αντίθετα, αποτελούν ένα πραγματικό σενάριο που οι Ευρωπαίοι καλούνται να αντιμετωπίσουν άμεσα. Αυτό σημαίνει κάτι πολύ πιο βαθύ: η ασφάλεια της Ευρώπης ίσως πάψει να είναι εγγυημένη από την Ουάσιγκτον με τον τρόπο που ίσχυε τις τελευταίες δεκαετίες.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη φαίνεται να προετοιμάζεται για το αδιανόητο μέχρι πρότινος. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η The Wall Street Journal, ευρωπαϊκές χώρες και ο Καναδάς εξετάζουν ήδη τη δημιουργία ενός πιο αυτόνομου αμυντικού πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ.
Η Γερμανία έχει εκφράσει στήριξη, ενώ στο τραπέζι βρίσκονται επίσης οι Πολωνία, Γαλλία, Βρετανία και οι σκανδιναβικές χώρες.
Δεν πρόκειται —τουλάχιστον προς το παρόν— για σχέδιο διάλυσης της Συμμαχίας.
Πρόκειται όμως για κάτι εξίσου σοβαρό: μια έμμεση παραδοχή ότι το ΝΑΤΟ μπορεί να χρειαστεί να λειτουργήσει με μειωμένο ή ακόμη και περιορισμένο ρόλο των ΗΠΑ.
Με άλλα λόγια, η Ευρώπη ετοιμάζεται για ένα σενάριο όπου θα πρέπει να υπερασπιστεί τον εαυτό της.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο στρατιωτικό.
Είναι βαθιά πολιτικό και στρατηγικό. Η Συμμαχία βασίστηκε για δεκαετίες σε μια απλή αρχή: οι ΗΠΑ εγγυώνται την ασφάλεια και η Ευρώπη ακολουθεί. Αν αυτή η εξίσωση σπάσει, τότε ολόκληρη η αρχιτεκτονική ασφάλειας της Δύσης τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Παράλληλα, η κριτική του Στόλτενμπεργκ επεκτάθηκε και στη στρατηγική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, ειδικά μετά τις εξελίξεις με το Ιράν. Υπογράμμισε ότι η χρήση στρατιωτικής ισχύος χωρίς σαφή στρατηγικό στόχο μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες συνέπειες, στέλνοντας ένα έμμεσο αλλά σαφές μήνυμα προς την Ουάσιγκτον.
Η τοποθέτησή του δεν ήταν μια απλή θεωρητική εκτίμηση.
Ήταν μια ευθεία προειδοποίηση ότι οι ισορροπίες μέσα στη διατλαντική σχέση έχουν αλλάξει δραματικά.
Στην καρδιά αυτής της αλλαγής βρίσκεται η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών και κυρίως η πολιτική γραμμή του Donald Trump, ο οποίος εδώ και χρόνια αμφισβητεί ανοιχτά τη χρησιμότητα και τη δομή της Συμμαχίας.
Ο Jens Stoltenbergξεκαθάρισε ότι οι απειλές περί αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται «ρητορικές εξάρσεις».
Αντίθετα, αποτελούν ένα πραγματικό σενάριο που οι Ευρωπαίοι καλούνται να αντιμετωπίσουν άμεσα. Αυτό σημαίνει κάτι πολύ πιο βαθύ: η ασφάλεια της Ευρώπης ίσως πάψει να είναι εγγυημένη από την Ουάσιγκτον με τον τρόπο που ίσχυε τις τελευταίες δεκαετίες.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη φαίνεται να προετοιμάζεται για το αδιανόητο μέχρι πρότινος. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η The Wall Street Journal, ευρωπαϊκές χώρες και ο Καναδάς εξετάζουν ήδη τη δημιουργία ενός πιο αυτόνομου αμυντικού πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ.
Η Γερμανία έχει εκφράσει στήριξη, ενώ στο τραπέζι βρίσκονται επίσης οι Πολωνία, Γαλλία, Βρετανία και οι σκανδιναβικές χώρες.
Δεν πρόκειται —τουλάχιστον προς το παρόν— για σχέδιο διάλυσης της Συμμαχίας.
Πρόκειται όμως για κάτι εξίσου σοβαρό: μια έμμεση παραδοχή ότι το ΝΑΤΟ μπορεί να χρειαστεί να λειτουργήσει με μειωμένο ή ακόμη και περιορισμένο ρόλο των ΗΠΑ.
Με άλλα λόγια, η Ευρώπη ετοιμάζεται για ένα σενάριο όπου θα πρέπει να υπερασπιστεί τον εαυτό της.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο στρατιωτικό.
Είναι βαθιά πολιτικό και στρατηγικό. Η Συμμαχία βασίστηκε για δεκαετίες σε μια απλή αρχή: οι ΗΠΑ εγγυώνται την ασφάλεια και η Ευρώπη ακολουθεί. Αν αυτή η εξίσωση σπάσει, τότε ολόκληρη η αρχιτεκτονική ασφάλειας της Δύσης τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Παράλληλα, η κριτική του Στόλτενμπεργκ επεκτάθηκε και στη στρατηγική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, ειδικά μετά τις εξελίξεις με το Ιράν. Υπογράμμισε ότι η χρήση στρατιωτικής ισχύος χωρίς σαφή στρατηγικό στόχο μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες συνέπειες, στέλνοντας ένα έμμεσο αλλά σαφές μήνυμα προς την Ουάσιγκτον.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι οι δηλώσεις — αλλά το timing τους. Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο όπου:
- οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνονται
- η Ευρώπη επανεξοπλίζεται
- οι συμμαχίες επαναπροσδιορίζονται
Σχόλια αναγνωστών