Η ιρανική πλευρά, μέσω του πακιστανικού διαύλου επικοινωνίας, θέτει δύο σαφείς και αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις στις ΗΠΑ για συμφωνία - Επικίνδυνο σχέδιο Ισραήλ με Λίβανο απειλεί να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την περιοχή
Το Ιράν παραμένει βαθιά και βάσιμα καχύποπτο απέναντι στην καλή θέληση των ΗΠΑ για τον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων, παρά τις έντονες διπλωματικές προσπάθειες του Πακιστάν να λειτουργήσει ως ενδιάμεσος και να προωθήσει μια «μεγάλη συμφωνία» στο ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης.
Η ιρανική ηγεσία δεν πείθεται από τις ανακοινώσεις των αμερικανικών ΜΜΕ περί επικείμενων συνομιλιών το Σαββατοκύριακο (Σάββατο ή Κυριακή στη Δύση 18 – 19/4), σύμφωνα με το Tasnim.
Αντίθετα, εκφράζει σαφή επιφύλαξη, θεωρώντας ότι οι ΗΠΑ έχουν ιστορικό παραβιάσεων δεσμεύσεων από την αρχή των διαπραγματεύσεων, το οποίο συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Αυτό καθιστά, κατά την άποψη της Τεχεράνης, κάθε νέο γύρο συνομιλιών εξαιρετικά απίθανο να καταλήξει σε ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Το Ιράν θέτει δύο όρους για συνομιλίες
Η ιρανική πλευρά, μέσω του πακιστανικού διαύλου επικοινωνίας, θέτει δύο σαφείς και αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις: πρώτον, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να εκπληρώσουν πλήρως τις προηγούμενες δεσμεύσεις τους· δεύτερον, να σταματήσουν τις συνεχείς και μονομερείς απαιτήσεις που υπονομεύουν την ισορροπία των συνομιλιών.
Όπως τονίζουν υψηλόβαθμες ιρανικές πηγές, «χωρίς την απαραίτητη προετοιμασία και τη συμφωνία σε ένα σαφές πλαίσιο, οποιαδήποτε δεύτερη συνάντηση δεν θα έχει κανένα όφελος».
Αυτή η στάση δεν είναι απλώς τακτική.
Είναι η λογική συνέπεια χρόνιας εμπειρίας από αμερικανικές κυρώσεις, μονομερείς αποχωρήσεις από συμφωνίες (όπως η JCPOA) και επαναλαμβανόμενες παραβιάσεις εμπιστοσύνης που έχουν διαμορφώσει ένα κλίμα βαθιάς δυσπιστίας στην Τεχεράνη.
Αισιοδοξία Πακιστάν
Από την άλλη πλευρά, το Πακιστάν εμφανίζεται ιδιαίτερα αισιόδοξο.
Πακιστανοί αξιωματούχοι μιλούν για «μεγάλη πρόοδο» στις συνομιλίες Ιράν-ΗΠΑ σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ενώ εντείνουν τις διπλωματικές τους προσπάθειες για να τερματιστεί «ένας πόλεμος που έχει στοιχίσει χιλιάδες ζωές».
Η αισιοδοξία αυτή κορυφώθηκε την Τετάρτη (15/4), όταν υψηλόβαθμη πακιστανική αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον Αρχηγό του Πακιστανικού Στρατού Στρατηγό Asim Munir, έφτασε στην Τεχεράνη.
Σκοπός της επίσκεψης, σύμφωνα με το ιρανικό κρατικό δίκτυο Press TV, ήταν να παραδώσει άμεσο μήνυμα από την αμερικανική πλευρά στην ιρανική ηγεσία.
Η πακιστανική διαμεσολάβηση δεν είναι τυχαία.
Το Islamabad διατηρεί παραδοσιακά ισχυρούς δεσμούς τόσο με την Τεχεράνη όσο και με την Ουάσιγκτον, ενώ ταυτόχρονα έχει βαθιά γνώση των περιφερειακών ισορροπιών στη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία.
Ο Munir, ως ένας από τους πιο ισχυρούς άνδρες του Πακιστάν, φέρει το βάρος μιας αποστολής που υπερβαίνει την απλή μεταφορά μηνυμάτων: επιδιώκει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ουσιαστική επανεκκίνηση του διαλόγου, πριν η κατάσταση κλιμακωθεί περαιτέρω.
Εξάλλου η πακιστανική πλευρά είναι εκείνη που αποκάλυψε, πως η Ουάσιγκτον πέρα από την πολεμική ρητορική και τον χάρτινο αποκλεισμό που επέβαλε στα Στενά του Hormuz, στην πραγματικότητα είναι εξαντλημένη και προσπαθεί να απεμπλακεί από την πολεμική περιπέτεια με μία όσο το δυνατό πιο αξιοπρεπή συμφωνία.
Asim Munir
Δύο παράλληλοι κόσμοι
Η αντίθεση είναι εντυπωσιακή.
Από τη μία πλευρά, η Τεχεράνη, με την ιστορική μνήμη των αμερικανικών κυρώσεων, της δολοφονίας Soleimani και των συνεχών απειλών, απαιτεί συγκεκριμένες, μετρήσιμες εγγυήσεις πριν καθίσει στο τραπέζι.
Από την άλλη, το Πακιστάν παρουσιάζεται ως ο «ελπιδοφόρος μεσάζων» που βλέπει φως εκεί που η Ισλαμική Δημοκρατία βλέπει μόνο σκοτάδι.
Αυτή η απόκλιση αποκαλύπτει την ουσία του προβλήματος: η Ουάσιγκτον μπορεί να στέλνει μηνύματα μέσω τρίτων, αλλά η Τεχεράνη δεν είναι διατεθειμένη να πληρώσει το τίμημα χωρίς να δει πρώτα απτά αποτελέσματα.
Η ιρανική στάση δεν είναι άκαμπτη άρνηση.
Είναι στρατηγική προφύλαξη.
Η Τεχεράνη γνωρίζει πολύ καλά ότι οποιαδήποτε συμφωνία χωρίς προηγούμενη εκπλήρωση των αμερικανικών υποχρεώσεων θα είναι χάρτινος πύργος που θα καταρρεύσει με την πρώτη αλλαγή κυβέρνησης ή πολιτικής στην Ουάσιγκτον.
Ταυτόχρονα, η πακιστανική πλευρά ποντάρει στην πίεση που ασκεί η περιφερειακή αστάθεια – ιδίως μετά από έναν πόλεμο που έχει ήδη στοιχίσει χιλιάδες ανθρώπινες ζωές – για να αναγκάσει και τις δύο πλευρές σε συμβιβασμό.
Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον;
Οι επόμενες ημέρες είναι κρίσιμες.
Αν η πακιστανική αντιπροσωπεία καταφέρει να μεταφέρει όχι μόνο λόγια αλλά και συγκεκριμένες εγγυήσεις από την αμερικανική πλευρά – όπως μερική άρση κυρώσεων ή χρονοδιάγραμμα εκπλήρωσης δεσμεύσεων – τότε ίσως υπάρξει παράθυρο για δεύτερο γύρο.
Διαφορετικά, η ιρανική ηγεσία είναι έτοιμη να διατηρήσει τη στάση της σκληρής αναμονής, ενισχύοντας παράλληλα τις περιφερειακές συμμαχίες της και προχωρώντας το πυρηνικό της πρόγραμμα στα όρια που η ίδια θεωρεί αποτρεπτικά.
Σε αυτό το παιχνίδι υψηλών ρίσκων, το Πακιστάν παίζει τον ρόλο του «ειλικρινούς διαμεσολαβητή», αλλά η επιτυχία του εξαρτάται από το αν η Ουάσιγκτον είναι πράγματι έτοιμη να κάνει το πρώτο βήμα εμπιστοσύνης. Μέχρι στιγμής, η Τεχεράνη λέει ξεκάθαρα: όχι άλλες υποσχέσεις.
Πράξεις πρώτα. Και αυτή η γραμμή, όσο σκληρή κι αν ακούγεται, είναι ίσως η μόνη που μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική, βιώσιμη συμφωνία.
Την ίδια στιγμή, η επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου φαντάζει ως ιστορική εξέλιξη αλλά δεν είναι έτσι.
Για πρώτη φορά εδώ και πάνω από τρεις δεκαετίες, αξιωματούχοι των δύο χωρών συναντώνται πρόσωπο με πρόσωπο, υπό την αιγίδα των ΗΠΑ.
Ωστόσο, πίσω από τους τίτλους περί «ιστορικής ευκαιρίας» κρύβεται μια πραγματικότητα πολύ πιο κυνική και ανησυχητική.
Αυτό που παρουσιάζεται ως διπλωματική πρόοδος μοιάζει περισσότερο με μια σκηνοθετημένη παράσταση.
Οι συνομιλίες πραγματοποιούνται σε χαμηλό επίπεδο, χωρίς τη συμμετοχή των πραγματικών κέντρων λήψης αποφάσεων, και –όπως ήταν αναμενόμενο– χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα.
Η εικόνα της «διαπραγμάτευσης» λειτουργεί περισσότερο ως επικοινωνιακό εργαλείο παρά ως πραγματική προσπάθεια επίλυσης της σύγκρουσης.
Την ίδια στιγμή, η πραγματική «γλώσσα» των διαπραγματεύσεων δεν είναι η διπλωματία αλλά η βία.
Παρά την πρόσφατη εκεχειρία μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν, το Ισραήλ συνεχίζει αδιάκοπα τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο, με εκατοντάδες νεκρούς αμάχους και πάνω από ένα εκατομμύριο εκτοπισμένους. Η αντίφαση είναι κραυγαλέα: ενώ γίνεται λόγος για ειρήνη, η καταστροφή συνεχίζεται.
Η επιλεκτική «διπλωματία» της Ουάσιγκτον
Η στάση των ΗΠΑ αποκαλύπτει μια βαθιά επιλεκτική προσέγγιση.
Για χρόνια, η Ουάσιγκτον παρουσίαζε το Ιράν ως την πηγή όλων των προβλημάτων στη Μέση Ανατολή.
Σήμερα, όμως, αποσυνδέει πλήρως τη σύγκρουση στον Λίβανο από την ευρύτερη περιφερειακή δυναμική, χαρακτηρίζοντάς την ως «ξεχωριστή υπόθεση».
Αυτή η μετατόπιση δεν είναι απλώς αντιφατική – είναι πολιτικά βολική.
Στην πράξη, οι ΗΠΑ φαίνεται να ευθυγραμμίζονται πλήρως με τη στρατηγική του Ισραήλ, απορρίπτοντας κάθε προσπάθεια για συνολική αποκλιμάκωση.
Αντί για μια πραγματική ειρηνευτική διαδικασία, προωθείται ένα πλαίσιο που εξυπηρετεί μονομερώς τα ισραηλινά συμφέροντα.
Διαπραγματεύσεις ή επιβολή όρων;
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι δύο πλευρές δεν διαπραγματεύονται καν το ίδιο πράγμα.
Ο Λίβανος επιδιώκει κατάπαυση του πυρός και σταθερότητα.
Αντίθετα, το Ισραήλ –με τη στήριξη των Ηνωμένες Πολιτείες– θέτει ως κύριο στόχο τη διάλυση της Hezbollah.
Αυτό δεν είναι διαπραγμάτευση, αλλά απαίτηση παράδοσης.
Ουσιαστικά, ζητείται από το λιβανέζικο κράτος να μετατραπεί σε μηχανισμό εξυπηρέτησης της ισραηλινής ασφάλειας, κατά το πρότυπο της Παλαιστινιακής Αρχής.
Μια τέτοια απαίτηση αγνοεί πλήρως τις εσωτερικές ισορροπίες του Λιβάνου και τις πολιτικές του πραγματικότητες.
Η πραγματικότητα του Λιβάνου που αγνοείται
Η Hezbollah δεν είναι απλώς μια ένοπλη οργάνωση· είναι βαθιά ενσωματωμένη στο πολιτικό και κοινωνικό σύστημα του Λιβάνου.
Παρά τα προβλήματα που δημιουργεί, αποτελεί μέρος ενός εύθραυστου ισοζυγίου μεταξύ θρησκευτικών και πολιτικών ομάδων.
Η απαίτηση για άμεσο αφοπλισμό της, χωρίς πολιτική διαδικασία και εσωτερική συναίνεση, είναι όχι μόνο μη ρεαλιστική αλλά και επικίνδυνη.
Θα μπορούσε να οδηγήσει σε εσωτερική σύγκρουση ή ακόμα και σε εμφύλιο πόλεμο.
Η λιβανέζικη κυβέρνηση απλώς δεν έχει τη δύναμη –ούτε τη νομιμοποίηση– να επιβάλει κάτι τέτοιο.
Η στρατηγική της αποσταθεροποίησης
Εδώ αναδεικνύεται η βαθύτερη αντίφαση της ισραηλινο-αμερικανικής προσέγγισης.
Από τη μία, απαιτείται ένας ισχυρό λιβανέζικο κράτος για να περιορίσει τη Hezbollah.
Από την άλλη, οι συνεχιζόμενες στρατιωτικές επιθέσεις αποδυναμώνουν ακόμη περισσότερο το ίδιο αυτό κράτος.
Αυτό γεννά ένα εύλογο ερώτημα: μήπως η διατήρηση ενός αδύναμου και διαιρεμένου Λιβάνου εξυπηρετεί στρατηγικά το Ισραήλ;
Ένας ασταθής γείτονας προσφέρει διαρκές πρόσχημα για στρατιωτικές επεμβάσεις και πολιτικό έλεγχο.
Η ιστορία δείχνει τους κινδύνους αυτής της λογικής.
Η ισραηλινή εισβολή του 1982 στον Λίβανο συνέβαλε, μεταξύ άλλων, στη γέννηση της ίδιας της Hezbollah.
Η προσπάθεια αναδιαμόρφωσης ενός κράτους μέσω στρατιωτικής ισχύος έχει αποδειχθεί επανειλημμένα καταστροφική.
Μια χαμένη ευκαιρία ή συνειδητή επιλογή;
Αν το Ισραήλ δείχνει περιορισμένο ενδιαφέρον για έναν βιώσιμο και σταθερό Λίβανο, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα όφειλαν να γνωρίζουν καλύτερα.
Η επιμονή σε μια πολιτική που συνδυάζει στρατιωτική πίεση και μονομερείς απαιτήσεις δεν οδηγεί σε ειρήνη, αλλά σε διαιώνιση της σύγκρουσης.
Η Hezbollah όσο προβληματική κι αν είναι, αποτελεί σύμπτωμα βαθύτερων πολιτικών και κοινωνικών συνθηκών.
Η αντιμετώπισή της δεν μπορεί να γίνει με βόμβες ή τελεσίγραφα, αλλά μόνο μέσα από μια διαδικασία που θα ενισχύει την κυριαρχία και τη συνοχή του λιβανέζικου κράτους.
Αντί για αυτό, η σημερινή προσέγγιση μοιάζει να οδηγεί ακριβώς προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Και αυτό δεν είναι απλώς αποτυχία στρατηγικής – είναι συνειδητή επιλογή με σοβαρές συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή.
www.bankingnews.gr
Η ιρανική ηγεσία δεν πείθεται από τις ανακοινώσεις των αμερικανικών ΜΜΕ περί επικείμενων συνομιλιών το Σαββατοκύριακο (Σάββατο ή Κυριακή στη Δύση 18 – 19/4), σύμφωνα με το Tasnim.
Αντίθετα, εκφράζει σαφή επιφύλαξη, θεωρώντας ότι οι ΗΠΑ έχουν ιστορικό παραβιάσεων δεσμεύσεων από την αρχή των διαπραγματεύσεων, το οποίο συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Αυτό καθιστά, κατά την άποψη της Τεχεράνης, κάθε νέο γύρο συνομιλιών εξαιρετικά απίθανο να καταλήξει σε ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Το Ιράν θέτει δύο όρους για συνομιλίες
Η ιρανική πλευρά, μέσω του πακιστανικού διαύλου επικοινωνίας, θέτει δύο σαφείς και αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις: πρώτον, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να εκπληρώσουν πλήρως τις προηγούμενες δεσμεύσεις τους· δεύτερον, να σταματήσουν τις συνεχείς και μονομερείς απαιτήσεις που υπονομεύουν την ισορροπία των συνομιλιών.
Όπως τονίζουν υψηλόβαθμες ιρανικές πηγές, «χωρίς την απαραίτητη προετοιμασία και τη συμφωνία σε ένα σαφές πλαίσιο, οποιαδήποτε δεύτερη συνάντηση δεν θα έχει κανένα όφελος».
Αυτή η στάση δεν είναι απλώς τακτική.
Είναι η λογική συνέπεια χρόνιας εμπειρίας από αμερικανικές κυρώσεις, μονομερείς αποχωρήσεις από συμφωνίες (όπως η JCPOA) και επαναλαμβανόμενες παραβιάσεις εμπιστοσύνης που έχουν διαμορφώσει ένα κλίμα βαθιάς δυσπιστίας στην Τεχεράνη.
Αισιοδοξία Πακιστάν
Από την άλλη πλευρά, το Πακιστάν εμφανίζεται ιδιαίτερα αισιόδοξο.
Πακιστανοί αξιωματούχοι μιλούν για «μεγάλη πρόοδο» στις συνομιλίες Ιράν-ΗΠΑ σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ενώ εντείνουν τις διπλωματικές τους προσπάθειες για να τερματιστεί «ένας πόλεμος που έχει στοιχίσει χιλιάδες ζωές».
Η αισιοδοξία αυτή κορυφώθηκε την Τετάρτη (15/4), όταν υψηλόβαθμη πακιστανική αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον Αρχηγό του Πακιστανικού Στρατού Στρατηγό Asim Munir, έφτασε στην Τεχεράνη.
Σκοπός της επίσκεψης, σύμφωνα με το ιρανικό κρατικό δίκτυο Press TV, ήταν να παραδώσει άμεσο μήνυμα από την αμερικανική πλευρά στην ιρανική ηγεσία.
Η πακιστανική διαμεσολάβηση δεν είναι τυχαία.
Το Islamabad διατηρεί παραδοσιακά ισχυρούς δεσμούς τόσο με την Τεχεράνη όσο και με την Ουάσιγκτον, ενώ ταυτόχρονα έχει βαθιά γνώση των περιφερειακών ισορροπιών στη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία.
Ο Munir, ως ένας από τους πιο ισχυρούς άνδρες του Πακιστάν, φέρει το βάρος μιας αποστολής που υπερβαίνει την απλή μεταφορά μηνυμάτων: επιδιώκει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ουσιαστική επανεκκίνηση του διαλόγου, πριν η κατάσταση κλιμακωθεί περαιτέρω.
Εξάλλου η πακιστανική πλευρά είναι εκείνη που αποκάλυψε, πως η Ουάσιγκτον πέρα από την πολεμική ρητορική και τον χάρτινο αποκλεισμό που επέβαλε στα Στενά του Hormuz, στην πραγματικότητα είναι εξαντλημένη και προσπαθεί να απεμπλακεί από την πολεμική περιπέτεια με μία όσο το δυνατό πιο αξιοπρεπή συμφωνία.
Asim Munir
Δύο παράλληλοι κόσμοι
Η αντίθεση είναι εντυπωσιακή.
Από τη μία πλευρά, η Τεχεράνη, με την ιστορική μνήμη των αμερικανικών κυρώσεων, της δολοφονίας Soleimani και των συνεχών απειλών, απαιτεί συγκεκριμένες, μετρήσιμες εγγυήσεις πριν καθίσει στο τραπέζι.
Από την άλλη, το Πακιστάν παρουσιάζεται ως ο «ελπιδοφόρος μεσάζων» που βλέπει φως εκεί που η Ισλαμική Δημοκρατία βλέπει μόνο σκοτάδι.
Αυτή η απόκλιση αποκαλύπτει την ουσία του προβλήματος: η Ουάσιγκτον μπορεί να στέλνει μηνύματα μέσω τρίτων, αλλά η Τεχεράνη δεν είναι διατεθειμένη να πληρώσει το τίμημα χωρίς να δει πρώτα απτά αποτελέσματα.
Η ιρανική στάση δεν είναι άκαμπτη άρνηση.
Είναι στρατηγική προφύλαξη.
Η Τεχεράνη γνωρίζει πολύ καλά ότι οποιαδήποτε συμφωνία χωρίς προηγούμενη εκπλήρωση των αμερικανικών υποχρεώσεων θα είναι χάρτινος πύργος που θα καταρρεύσει με την πρώτη αλλαγή κυβέρνησης ή πολιτικής στην Ουάσιγκτον.
Ταυτόχρονα, η πακιστανική πλευρά ποντάρει στην πίεση που ασκεί η περιφερειακή αστάθεια – ιδίως μετά από έναν πόλεμο που έχει ήδη στοιχίσει χιλιάδες ανθρώπινες ζωές – για να αναγκάσει και τις δύο πλευρές σε συμβιβασμό.
Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον;
Οι επόμενες ημέρες είναι κρίσιμες.
Αν η πακιστανική αντιπροσωπεία καταφέρει να μεταφέρει όχι μόνο λόγια αλλά και συγκεκριμένες εγγυήσεις από την αμερικανική πλευρά – όπως μερική άρση κυρώσεων ή χρονοδιάγραμμα εκπλήρωσης δεσμεύσεων – τότε ίσως υπάρξει παράθυρο για δεύτερο γύρο.
Διαφορετικά, η ιρανική ηγεσία είναι έτοιμη να διατηρήσει τη στάση της σκληρής αναμονής, ενισχύοντας παράλληλα τις περιφερειακές συμμαχίες της και προχωρώντας το πυρηνικό της πρόγραμμα στα όρια που η ίδια θεωρεί αποτρεπτικά.
Σε αυτό το παιχνίδι υψηλών ρίσκων, το Πακιστάν παίζει τον ρόλο του «ειλικρινούς διαμεσολαβητή», αλλά η επιτυχία του εξαρτάται από το αν η Ουάσιγκτον είναι πράγματι έτοιμη να κάνει το πρώτο βήμα εμπιστοσύνης. Μέχρι στιγμής, η Τεχεράνη λέει ξεκάθαρα: όχι άλλες υποσχέσεις.
Πράξεις πρώτα. Και αυτή η γραμμή, όσο σκληρή κι αν ακούγεται, είναι ίσως η μόνη που μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική, βιώσιμη συμφωνία.
Την ίδια στιγμή, η επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου φαντάζει ως ιστορική εξέλιξη αλλά δεν είναι έτσι.
Για πρώτη φορά εδώ και πάνω από τρεις δεκαετίες, αξιωματούχοι των δύο χωρών συναντώνται πρόσωπο με πρόσωπο, υπό την αιγίδα των ΗΠΑ.
Ωστόσο, πίσω από τους τίτλους περί «ιστορικής ευκαιρίας» κρύβεται μια πραγματικότητα πολύ πιο κυνική και ανησυχητική.
Αυτό που παρουσιάζεται ως διπλωματική πρόοδος μοιάζει περισσότερο με μια σκηνοθετημένη παράσταση.
Οι συνομιλίες πραγματοποιούνται σε χαμηλό επίπεδο, χωρίς τη συμμετοχή των πραγματικών κέντρων λήψης αποφάσεων, και –όπως ήταν αναμενόμενο– χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα.
Η εικόνα της «διαπραγμάτευσης» λειτουργεί περισσότερο ως επικοινωνιακό εργαλείο παρά ως πραγματική προσπάθεια επίλυσης της σύγκρουσης.
Την ίδια στιγμή, η πραγματική «γλώσσα» των διαπραγματεύσεων δεν είναι η διπλωματία αλλά η βία.
Παρά την πρόσφατη εκεχειρία μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν, το Ισραήλ συνεχίζει αδιάκοπα τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο, με εκατοντάδες νεκρούς αμάχους και πάνω από ένα εκατομμύριο εκτοπισμένους. Η αντίφαση είναι κραυγαλέα: ενώ γίνεται λόγος για ειρήνη, η καταστροφή συνεχίζεται.
Η επιλεκτική «διπλωματία» της Ουάσιγκτον
Η στάση των ΗΠΑ αποκαλύπτει μια βαθιά επιλεκτική προσέγγιση.
Για χρόνια, η Ουάσιγκτον παρουσίαζε το Ιράν ως την πηγή όλων των προβλημάτων στη Μέση Ανατολή.
Σήμερα, όμως, αποσυνδέει πλήρως τη σύγκρουση στον Λίβανο από την ευρύτερη περιφερειακή δυναμική, χαρακτηρίζοντάς την ως «ξεχωριστή υπόθεση».
Αυτή η μετατόπιση δεν είναι απλώς αντιφατική – είναι πολιτικά βολική.
Στην πράξη, οι ΗΠΑ φαίνεται να ευθυγραμμίζονται πλήρως με τη στρατηγική του Ισραήλ, απορρίπτοντας κάθε προσπάθεια για συνολική αποκλιμάκωση.
Αντί για μια πραγματική ειρηνευτική διαδικασία, προωθείται ένα πλαίσιο που εξυπηρετεί μονομερώς τα ισραηλινά συμφέροντα.
Διαπραγματεύσεις ή επιβολή όρων;
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι δύο πλευρές δεν διαπραγματεύονται καν το ίδιο πράγμα.
Ο Λίβανος επιδιώκει κατάπαυση του πυρός και σταθερότητα.
Αντίθετα, το Ισραήλ –με τη στήριξη των Ηνωμένες Πολιτείες– θέτει ως κύριο στόχο τη διάλυση της Hezbollah.
Αυτό δεν είναι διαπραγμάτευση, αλλά απαίτηση παράδοσης.
Ουσιαστικά, ζητείται από το λιβανέζικο κράτος να μετατραπεί σε μηχανισμό εξυπηρέτησης της ισραηλινής ασφάλειας, κατά το πρότυπο της Παλαιστινιακής Αρχής.
Μια τέτοια απαίτηση αγνοεί πλήρως τις εσωτερικές ισορροπίες του Λιβάνου και τις πολιτικές του πραγματικότητες.
Η πραγματικότητα του Λιβάνου που αγνοείται
Η Hezbollah δεν είναι απλώς μια ένοπλη οργάνωση· είναι βαθιά ενσωματωμένη στο πολιτικό και κοινωνικό σύστημα του Λιβάνου.
Παρά τα προβλήματα που δημιουργεί, αποτελεί μέρος ενός εύθραυστου ισοζυγίου μεταξύ θρησκευτικών και πολιτικών ομάδων.
Η απαίτηση για άμεσο αφοπλισμό της, χωρίς πολιτική διαδικασία και εσωτερική συναίνεση, είναι όχι μόνο μη ρεαλιστική αλλά και επικίνδυνη.
Θα μπορούσε να οδηγήσει σε εσωτερική σύγκρουση ή ακόμα και σε εμφύλιο πόλεμο.
Η λιβανέζικη κυβέρνηση απλώς δεν έχει τη δύναμη –ούτε τη νομιμοποίηση– να επιβάλει κάτι τέτοιο.
Η στρατηγική της αποσταθεροποίησης
Εδώ αναδεικνύεται η βαθύτερη αντίφαση της ισραηλινο-αμερικανικής προσέγγισης.
Από τη μία, απαιτείται ένας ισχυρό λιβανέζικο κράτος για να περιορίσει τη Hezbollah.
Από την άλλη, οι συνεχιζόμενες στρατιωτικές επιθέσεις αποδυναμώνουν ακόμη περισσότερο το ίδιο αυτό κράτος.
Αυτό γεννά ένα εύλογο ερώτημα: μήπως η διατήρηση ενός αδύναμου και διαιρεμένου Λιβάνου εξυπηρετεί στρατηγικά το Ισραήλ;
Ένας ασταθής γείτονας προσφέρει διαρκές πρόσχημα για στρατιωτικές επεμβάσεις και πολιτικό έλεγχο.
Η ιστορία δείχνει τους κινδύνους αυτής της λογικής.
Η ισραηλινή εισβολή του 1982 στον Λίβανο συνέβαλε, μεταξύ άλλων, στη γέννηση της ίδιας της Hezbollah.
Η προσπάθεια αναδιαμόρφωσης ενός κράτους μέσω στρατιωτικής ισχύος έχει αποδειχθεί επανειλημμένα καταστροφική.
Μια χαμένη ευκαιρία ή συνειδητή επιλογή;
Αν το Ισραήλ δείχνει περιορισμένο ενδιαφέρον για έναν βιώσιμο και σταθερό Λίβανο, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα όφειλαν να γνωρίζουν καλύτερα.
Η επιμονή σε μια πολιτική που συνδυάζει στρατιωτική πίεση και μονομερείς απαιτήσεις δεν οδηγεί σε ειρήνη, αλλά σε διαιώνιση της σύγκρουσης.
Η Hezbollah όσο προβληματική κι αν είναι, αποτελεί σύμπτωμα βαθύτερων πολιτικών και κοινωνικών συνθηκών.
Η αντιμετώπισή της δεν μπορεί να γίνει με βόμβες ή τελεσίγραφα, αλλά μόνο μέσα από μια διαδικασία που θα ενισχύει την κυριαρχία και τη συνοχή του λιβανέζικου κράτους.
Αντί για αυτό, η σημερινή προσέγγιση μοιάζει να οδηγεί ακριβώς προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Και αυτό δεν είναι απλώς αποτυχία στρατηγικής – είναι συνειδητή επιλογή με σοβαρές συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών