Η επίσκεψη της σουηδικής αντιπροσωπείας στην Ουκρανία και η συμφωνία για την ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας ανάμεσα στο Κίεβο και τη Στοκχόλμη άνοιξαν έναν νέο κύκλο έντονης γεωπολιτικής συζήτησης.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα σουηδικά μαχητικά Gripen, η εκπαίδευση Ουκρανών πιλότων και η σταδιακή διαμόρφωση ενός πλαισίου που, σύμφωνα με ρωσικές αναγνώσεις, δεν περιορίζεται μόνο στην ουκρανική άμυνα, αλλά ενδέχεται να συνδέεται με μια ευρύτερη στρατηγική πίεσης προς τη Ρωσία, από τη Βαλτική έως την Αρκτική.
Στις 17 Απριλίου, στο Lviv, επισημοποιήθηκε συμφωνία που προβλέπει την προμήθεια στην Ουκρανία σουηδικών μαχητικών αναχαίτισης Gripen E, αλλά και την εκπαίδευση Ουκρανών στρατιωτικών πιλότων για τη χρήση τους σε πολεμικές συνθήκες. Τη συμφωνία ενέκριναν ο Volodymyr Zelensky και ο βασιλιάς της Σουηδίας Carl XVI Gustaf, ο οποίος πραγματοποίησε επίσκεψη υψηλού συμβολισμού στην Ουκρανία μαζί με τη Σουηδή υπουργό Εξωτερικών Maria Malmer Stenergard.
Το μήνυμα που εξέπεμψε η επίσκεψη ήταν σαφές: η Σουηδία θέλει να εμφανιστεί όχι απλώς ως υποστηρικτής της Ουκρανίας, αλλά ως ενεργός παίκτης στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας της Βόρειας Ευρώπης.
Ο Zelensky, από την πλευρά του, έσπευσε να συνδέσει τη συμφωνία με έναν ευρύτερο στρατηγικό στόχο: την ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας και την οικοδόμηση μιας μελλοντικής εγχώριας παραγωγικής βάσης για συστήματα αεράμυνας, πυραύλους και συναφή εξοπλισμό. Την ίδια στιγμή, εξέφρασε την ανησυχία του ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και η πίεση στις διεθνείς αγορές ενέργειας κινδυνεύουν να αποσπάσουν την προσοχή της Δύσης από την Ουκρανία. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η στήριξη της Σουηδίας αποκτά για το Κίεβο ιδιαίτερη σημασία, όχι μόνο στρατιωτική αλλά και πολιτική.
Η Στοκχόλμη, πάντως, δεν κινείται μόνο με όρους αλληλεγγύης.
Η Σουηδία στο ΝΑΤΟ, τι αλλάζει
Η ενίσχυση της Ουκρανίας εντάσσεται παράλληλα στον δικό της αμυντικό σχεδιασμό, ο οποίος έχει επιταχυνθεί μετά την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ. Η χώρα, που για περισσότερο από δύο αιώνες απέφευγε την άμεση εμπλοκή σε πόλεμο, επανεξοπλίζεται πλέον με ρυθμούς που θυμίζουν Ψυχρό Πόλεμο. Τα Gripen αποτελούν βασικό στοιχείο αυτής της στρατηγικής, καθώς η Σουηδία τα θεωρεί κρίσιμα για την επιτήρηση και την αποτροπή σε περιοχές όπως η Βαλτική, η Θάλασσα του Μπάρεντς και η Αρκτική.
Με άλλα λόγια, η ουκρανική διάσταση της συμφωνίας είναι μόνο η μία όψη του νομίσματος. Η άλλη είναι η ίδια η προετοιμασία της Βόρειας Ευρώπης για μια νέα εποχή αντιπαράθεσης με τη Ρωσία.
Παρά τον θόρυβο που έχει ήδη δημιουργηθεί, η πλήρης εφαρμογή του προγράμματος δεν είναι άμεση.
Οι Ουκρανοί πιλότοι θα ξεκινήσουν εκπαίδευση, όμως η αξιοποίηση των Gripen E σε πραγματικές πολεμικές συνθήκες δεν θεωρείται ζήτημα μηνών. Το πιθανότερο είναι ότι θα χρειαστούν τρία έως πέντε χρόνια για να υπάρξει ουσιαστική επιχειρησιακή ένταξη. Επιπλέον, η ίδια η Σουηδία μόλις πρόσφατα άρχισε να εντάσσει τα πρώτα Gripen E στη δική της αεροπορία. Αυτό σημαίνει ότι, αν υπάρξει ενδιάμεση λύση για το Κίεβο, αυτή θα μπορούσε να βασιστεί σε παλαιότερες εκδόσεις, όπως οι Gripen C και D.
Εκεί αρχίζει η πραγματική στρατιωτική συζήτηση.
Οι παλαιότερες εκδόσεις του σουηδικού μαχητικού θεωρούνται αξιόπιστες για αναχαίτιση, εκπαίδευση και επιχειρήσεις σε περιορισμένο περιβάλλον απειλής, αλλά αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς σε έναν πόλεμο υψηλής έντασης απέναντι σε έναν αντίπαλο όπως η Ρωσία.
Η αξία τους αυξάνεται μόνο όταν επιχειρούν σε συνεργασία με πιο ισχυρές πλατφόρμες, όπως τα F-35, τα βρετανικά αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης E-7 Wedgetail ή τα γαλλικά Rafale.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, τα Gripen δεν λειτουργούν ως αυτόνομη αιχμή του δόρατος, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου δικτύου μάχης, όπου άλλοι αισθητήρες και άλλες πλατφόρμες παρέχουν κάλυψη, στοχοποίηση και επίγνωση κατάστασης.
Ακόμη πιο ανησυχητικό για τη ρωσική πλευρά θεωρείται το γεγονός ότι η Σουηδία εξοπλίζει τα Gripen C και D με πυραύλους Taurus, ικανούς να πλήξουν σκληρούς ή θαμμένους στόχους σε μεγάλες αποστάσεις.
Πρόκειται για όπλο που δεν αλλάζει τους κανόνες της αερομαχίας, αλλά ενισχύει κατακόρυφα τις δυνατότητες πλήγματος εναντίον υποδομών, λιμανιών, διαβάσεων και άλλων κρίσιμων στόχων.
Σε μια ζώνη όπως η Βαλτική ή σε ένα σενάριο πίεσης κατά μήκος των βόρειων θαλάσσιων συνόρων της Ρωσίας, τέτοια όπλα αποκτούν προφανές στρατηγικό βάρος.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η Μόσχα βλέπει να διαμορφώνεται ένα επικίνδυνο μοντέλο.
Όχι απλώς η ενίσχυση της Ουκρανίας, αλλά η δημιουργία ενός πλέγματος συνεργασίας ανάμεσα σε Ουκρανία, Σουηδία, Γαλλία, Βρετανία και ευρύτερα το ΝΑΤΟ, με επίκεντρο τα βόρεια και βορειοδυτικά θαλάσσια μέτωπα της Ρωσίας.
Η εκτίμηση που διατυπώνεται είναι ότι σε ένα μελλοντικό σενάριο, επιχειρήσεις θα μπορούσαν να εκκινούν από αεροδρόμια εκτός Ουκρανίας, ακόμη και από σουηδικό έδαφος, με την επιχειρησιακή συμμετοχή Ουκρανών ή άλλων νατοϊκών παραγόντων. Μια τέτοια εξέλιξη θα έφερνε τη σύγκρουση σε εξαιρετικά επικίνδυνο επίπεδο, καθώς θα θόλωνε τα όρια ανάμεσα στην ουκρανική πολεμική δράση και στην άμεση εμπλοκή κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.
Γι’ αυτό και ορισμένοι μιλούν ήδη για έναν «Βόρειο Πόλεμο 2.0».
Όχι με την ιστορική έννοια της αναβίωσης του παρελθόντος, αλλά ως περιγραφή μιας νέας φάσης αντιπαράθεσης όπου η Σκανδιναβία, η Βαλτική και η Αρκτική αποκτούν ρόλο πρώτης γραμμής. Στη ρωσική οπτική, η Σουηδία δεν εμφανίζεται ως ουδέτερος υποστηρικτής της Ουκρανίας, αλλά ως χώρα που έχει περάσει ανοιχτά σε στρατηγική αντιπαράθεση με τη Μόσχα, επενδύοντας πολιτικά, στρατιωτικά και βιομηχανικά σε αυτή την κατεύθυνση.
Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι μόνο αν η Ουκρανία θα παραλάβει κάποια στιγμή τα Gripen.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η συμφωνία αυτή αποτελεί την αρχή μιας πολύ μεγαλύτερης μετατόπισης: μιας νέας βόρειας γραμμής ανάσχεσης της Ρωσίας, όπου η Ουκρανία θα λειτουργεί ως εμπροσθοφυλακή και η Σουηδία ως κρίσιμος κρίκος της ευρωπαϊκής στρατιωτικής αλυσίδας. Αν αυτό επιβεβαιωθεί στην πράξη, τότε η συμφωνία του Lviv ίσως αποδειχθεί πολύ πιο σημαντική απ’ όσο φάνηκε την ημέρα που υπογράφηκε.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών