Η μάχη του Καύκασου - Το αποτέλεσμα των εκλογών επιρεάζει όχι μόνο το μέλλον της χώρας, αλλά και τις ισορροπίες ισχύος μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ρωσίας και Ιράν σε μία από τις πιο στρατηγικές περιοχές της Ευρασίας
Σε συνθήκες ενός νέου Ψυχρού Πολέμου με το.. πάλαι ποτέ Τείχος του Βερολίνου να βρίσκεται στον… Καύκασο διεξήχθησαν οι πρόωρές κοινοβουλευτικές εκλογές στην Αρμενία.
Η έκβασή τους δεν αφορά μόνο το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της χώρας, αλλά συνδέεται άμεσα με τις ευρύτερες γεωπολιτικές ισορροπίες στον Νότιο Καύκασο, μια περιοχή όπου συγκρούονται τα συμφέροντα της Ρωσίας, της Τουρκίας, του Αζερμπαϊτζάν, του Ιράν και της Δύσης.
Για τη Μόσχα, οι εκλογές αποτελούν κρίσιμο τεστ για τη διατήρηση της επιρροής της σε μια χώρα που επί δεκαετίες θεωρούνταν ένας από τους πλέον σταθερούς συμμάχους της στον μετασοβιετικό χώρο
Τα αποτελέσματα
Η αντιπολίτευση, εκπροσωπούμενη από τον συνασπισμό «Ισχυρή Αρμενία», τον συνασπισμό «Αρμενία» και τα κόμματα «Ευημερούσα Αρμενία» (PAP) και «Φτερά της Ενότητας», συγκεντρώνει συνολικά το 52,9% των ψήφων, ξεπερνώντας το κυβερνών κόμμα του πρωθυπουργού της Αρμενίας Nikol Pashinyan.
Αυτό προκύπτει από exit poll που δημοσιεύθηκε στο κανάλι του NEWS.am στο Telegram.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της δημοσκόπησης εξόδου, το κόμμα «Πολιτικό Συμβόλαιο» (Civil Contract) του πρωθυπουργού λαμβάνει 32,7% των ψήφων.
Από την πλευρά της αντιπολίτευσης, ο συνασπισμός «Ισχυρή Αρμενία» συγκεντρώνει 29%, ο συνασπισμός «Αρμενία» 13,2%, το κόμμα «Ευημερούσα Αρμενία» 6,1% και το κόμμα «Φτερά της Ενότητας» 4,6%
Πολιτικος συσχετισμος δυνάμεων
- «Ισχυρή Αρμενία» (Strong Armenia): Υπό την ηγεσία του Narek Karapetyan (ο οποίος εκπροσωπεί τα συμφέροντα του θείου του, του Ρωσοαρμένιου μεγιστάνα Samvel Karapetyan), βρίσκεται στη δεύτερη θέση με και είναι η μόνη δύναμη της αντιπολίτευσης που περνάει με άνεση το όριο.
- «Ευημερούσα Αρμενία» (Prosperous Armenia): Υπό τον Gagik Tsarukyan, δίνει μάχη επιβίωσης για να μπει στο κοινοβούλιο ως τρίτη δύναμη.
- Συνασπισμός «Αρμενία» (Armenia Coalition): Υπό τον πρώην πρόεδρο Robert Kocharyan, αντιμετωπίζει τον κίνδυνο του απόλυτου εκλογικού αφανισμού και της πλήρους εξοστρακισμού από τη Βουλή.
- Λοιπά 16 κόμματα, κυρίως φιλοδυτικών ή εναλλακτικών κατευθύνσεων, κινούνται σε απογοητευτικά ποσοστά, κάτω από το 2%.
Η πίεση για αλλαγή στρατοπέδου
Η κυβέρνηση του Nikol Pashinyan, ιδιαίτερα μετά την απώλεια του Nagorno-Karabakh και την πίεση στην αρμενική κοινή γνώμη να αλλάξει τη στάση της υπέρ της Ρωσίας, έχει επιδιώξει την ενίσχυση των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες, σηματοδοτώντας μια σταδιακή απομάκρυνση από τη ρωσική τροχιά.
Η ήττα της φιλορωσικής αντιπολίτευσης, φέρνει τη Ρωσία με μια ακόμη γεωπολιτική υποχώρηση στον Νότιο Καύκασο.
Η εξέλιξη αυτή θα ενισχύσει τη δυτική παρουσία στην Αρμενία και θα περιορίσει περαιτέρω τη δυνατότητα της Μόσχας να επηρεάζει τις εξελίξεις σε μια περιοχή στρατηγικής σημασίας, η οποία αποτελεί διάδρομο μεταφορών, ενέργειας και εμπορίου μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.
Παράλληλα, μια νέα εκλογική νίκη του Pashinyan θα μπορούσε να επιταχύνει τις διαπραγματεύσεις για μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία με το Αζερμπαϊτζάν, αλλά και για την αποκατάσταση των σχέσεων με την Τουρκία.
Μια τέτοια εξέλιξη θα άλλαζε σημαντικά το γεωπολιτικό τοπίο του Καυκάσου, καθώς θα μείωνε την εξάρτηση της Αρμενίας από τη ρωσική στρατιωτική προστασία και θα ενίσχυε τον ρόλο περιφερειακών δυνάμεων όπως η Άγκυρα και το Μπακού.
Ωστόσο, η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά εργαλεία επιρροής στην Αρμενία, τόσο μέσω των οικονομικών σχέσεων όσο και μέσω της στρατιωτικής της παρουσίας στη βάση του Γκιουμρί.
Για τον λόγο αυτό, η μετάβαση της Αρμενίας προς μια νέα στρατηγική κατεύθυνση αναμένεται να είναι σταδιακή και όχι άμεση.
Η ενεργειακή μέγγενη της Ρωσίας
Σαφής ήταν η προειδοποίηση της Μόσχας προς το Ερεβάν ότι η περαιτέρω προσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να οδηγήσει σε αναστολή ή ακόμη και τερματισμό των προνομιακών συμφωνιών για την προμήθεια φυσικού αερίου, πετρελαϊκών προϊόντων και ακατέργαστων διαμαντιών προς την Αρμενία.
Η σχετική επιστολή εστάλη από τον Ρώσο υπουργό Ενέργειας Sergey Tsivilyov προς τις αρμενικές αρχές και επιβεβαιώθηκε ότι εξετάζεται από το Υπουργείο Εξωτερικών της Αρμενίας.
Η προειδοποίηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η Αρμενία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Ρωσία για τις ενεργειακές της ανάγκες.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν πριν από τις εκλογές, περίπου το 82% του φυσικού αερίου που καταναλώνει η χώρα προέρχεται από τη Ρωσία και σε ιδιαίτερα ευνοϊκές τιμές.
Από ρωσικής πλευράς, το μήνυμα είναι σαφές: η ένταξη ή η βαθύτερη ενσωμάτωση της Αρμενίας στις ευρωπαϊκές δομές θεωρείται ασύμβατη με τα οικονομικά και ενεργειακά προνόμια που απολαμβάνει ως μέλος της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης.
Στο γεωπολιτικό πεδίο του Νοτίου Καυκάσου, η ενέργεια εξελίσσεται σε βασικό μοχλό πίεσης.
Η Ρωσία επιχειρεί να διατηρήσει την επιρροή της μέσω του φυσικού αερίου και των εμπορικών σχέσεων, ενώ η κυβέρνηση του Nikol Pashinyan αναζητεί εναλλακτικά στηρίγματα μέσω της ΕΕ, των ΗΠΑ και περιφερειακών ενεργειακών συνεργασιών.
Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο τις διμερείς σχέσεις Μόσχας-Ερεβάν, αλλά τον συνολικό έλεγχο των ενεργειακών και μεταφορικών διαδρόμων που συνδέουν τη Μαύρη Θάλασσα, τον Καύκασο και την Κασπία.
Με τη βραχεία. νίκη του Nikol Pashinyan, αναλυτές εκτιμούν ότι η Μόσχα θα χρησιμοποιήσει πρωτίστως οικονομικά και ενεργειακά εργαλεία πίεσης, αντί στρατιωτικών μέσων, προκειμένου να αποτρέψει την οριστική απομάκρυνση της Αρμενίας από τη ρωσική σφαίρα επιρροής.
H αμερικανική εμπλοκή και ο δρόμος προς τη Ευρωασία
H αμερικανική εμπλοκή έγινε ιδιαίτερα εμφανής τις εβδομάδες πριν από την εκλογική αναμέτρηση.
Στις 26 Μαΐου, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio επισκέφθηκε το Ερεβάν, όπου υπέγραψε με τον υπουργό Εξωτερικών της Αρμενίας Ararat Mirzoyan συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών.
Παράλληλα, υπογράφηκαν συμφωνίες για κρίσιμα ορυκτά, σπάνιες γαίες και την ανάπτυξη του διαδρόμου TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity), ενός έργου που συνδέεται με τη μεταφορά εμπορευμάτων και ενέργειας μεταξύ Κασπίας, Καυκάσου και Ευρώπης.
Ο Rubio χαρακτήρισε τη συμφωνία σημαντικό βήμα για τη σταθερότητα και την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.
Η στήριξη της Ουάσιγκτον προς την κυβέρνηση του Nikol Pashinyan κορυφώθηκε λίγες ημέρες αργότερα, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump εξέφρασε δημόσια την υποστήριξή του προς τον Αρμένιο πρωθυπουργό και το κυβερνών κόμμα Civil Contract, παρουσιάζοντάς τον ως ηγέτη που στηρίζει την ειρήνη και την ευημερία στον Νότιο Καύκασο.
Σε δημόσιες παρεμβάσεις του κάλεσε τους Αρμένιους να στηρίξουν την πορεία μεταρρυθμίσεων και εξομάλυνσης των σχέσεων με τους γείτονες της χώρας.
Το γεωπολιτικό σκάκι, το διακύβευμα και ο άξονας του Caspian Hub
Η Αρμενία κλήθηκε να επιλέξει ανάμεσα στην πολιτική επιβίωσης του Nikol Pashinyan, ο οποίος επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στους παραδοσιακούς δεσμούς με τη Μόσχα και το αμερικανικό σχέδιο «Trump Route», και στις δυνάμεις της αντιπολίτευσης που επιδιώκουν την πλήρη επαναφορά της χώρας στη ρωσική γεωπολιτική τροχιά.
. Πρόκειται για ένα κρίσιμο γεωπολιτικό σταυροδρόμι, στο οποίο συγκρούονται δύο ανταγωνιστικά σχέδια για το μέλλον της περιοχής:
• Το αμερικανικό megaproject «Trump Route».
• Ο οικονομικός και εμπορικός άξονας Ιράν – Κασπίας Θάλασσας (Caspian Hub).
1. Το αμερικανικό megaproject «Trump Route»
Η μεταβολή του πολιτικού κλίματος στην Αρμενία επηρεάστηκε σημαντικά από το αμερικανικό σχέδιο «Trump Route to International Peace and Prosperity» (TRIPP).
Πρόκειται για έναν εμπορικό και μεταφορικό διάδρομο που θα συνδέει το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Nakhchivan μέσω αρμενικού εδάφους, δημιουργώντας μια νέα στρατηγική αρτηρία μεταφορών στην Υπερκαυκασία.
Σύμφωνα με το σχέδιο:
• Δημιουργείται η εταιρεία TRIPP Development Company (TDC), με βασικό επενδυτικό ρόλο του αμερικανικού οργανισμού DFC.
• Προβλέπεται μακροχρόνια παραχώρηση δικαιωμάτων ανάπτυξης και διαχείρισης υποδομών κατά μήκος του διαδρόμου.
• Η Αρμενία αποκτά πρόσβαση σε σημαντικές επενδύσεις και νέα εμπορικά δίκτυα, αλλά αναλαμβάνει και σοβαρές γεωπολιτικές δεσμεύσεις.
Η αντιπολίτευση κατηγορεί τον Pashinyan ότι το TRIPP αποτελεί ουσιαστικά μια αναδιατυπωμένη εκδοχή του διαδρόμου Zangezur, τον οποίο προωθούν εδώ και χρόνια η Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για ακόμη μία στρατηγική υποχώρηση της αρμενικής πλευράς.
2. Το Ιράν σε κατάσταση γεωπολιτικής πίεσης
Οι εξελίξεις προκαλούν έντονη ανησυχία στην Τεχεράνη.
Το κοινό σύνορο Ιράν – Αρμενίας, μήκους περίπου 40 χιλιομέτρων, αποτελεί τη μοναδική απευθείας δίοδο του Ιράν προς τον Καύκασο και την Ευρασία.
Μέσω αυτού του περάσματος διέρχεται σημαντικός όγκος εμπορίου και μεταφορών που συνδέει την ιρανική οικονομία με τις αγορές του Βορρά.
Η πιθανή εγκατάσταση αμερικανικών συμφερόντων και υποδομών κατά μήκος αυτού του άξονα θεωρείται από την Τεχεράνη σοβαρή πρόκληση για την εθνική της ασφάλεια. Υπό το πρίσμα της συνεχιζόμενης αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, η παρουσία αμερικανικών στρατηγικών επενδύσεων στα βόρεια σύνορα του Ιράν αντιμετωπίζεται ως μια νέα γεωπολιτική απειλή.
3. Ο οικονομικός πνεύμονας του Ιράν και το Caspian Hub
Την ώρα που η Αρμενία καλείται να αποφασίσει για τον γεωπολιτικό της προσανατολισμό, το Ιράν ενισχύει τη δική του οικονομική παρουσία στην Κασπία Θάλασσα.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο Amin Afqi, επικεφαλής της Ελεύθερης Ζώνης του Mazandaran, τα λιμάνια Amirabad και Nowshahr, μαζί με τις παράκτιες ζώνες Kapakrud και Mirud, διαχειρίζονται περίπου το 68% του θαλάσσιου εμπορίου του Ιράν στην Κασπία.
Η Τεχεράνη επιδιώκει να μετατρέψει την περιοχή σε έναν ισχυρό διαμετακομιστικό και εμπορικό κόμβο, το λεγόμενο Caspian Hub, ο οποίος θα συνδέει τη Ρωσία, τις χώρες της Κεντρικής Ασίας, τον Καύκασο και την ευρύτερη Ευρασία.
Μέσω της ανάπτυξης των διεθνών μεταφορικών διαδρόμων και της εμβάθυνσης των οικονομικών σχέσεων με τις χώρες της ΚΑΚ και της Ευρασιατικής Ένωσης, το Ιράν επιχειρεί να δημιουργήσει μια ζώνη οικονομικής αλληλεξάρτησης που θα λειτουργεί ως αντίβαρο στα δυτικά σχέδια αναδιάταξης της περιοχής.
4. Η αντίδραση της Μόσχας και ο κίνδυνος γεωπολιτικού αποκλεισμού
Για τη Ρωσία, το TRIPP δεν αποτελεί απλώς ένα εμπορικό έργο, αλλά μια προσπάθεια περιορισμού της επιρροής της στον Νότιο Καύκασο.
Η Μόσχα θεωρεί ότι η ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στην Αρμενία απειλεί τη θέση της σε μια περιοχή που παραδοσιακά αποτελούσε τμήμα της στρατηγικής της περιμέτρου ασφαλείας.
Η Αρμενία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ρωσικό φυσικό αέριο, τη ρωσική αγορά και τις δομές της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης (EAEU), ενώ η αποστασιοποίησή της από τον CSTO σηματοδοτεί ήδη μια ιστορική μεταβολή στις σχέσεις των δύο χωρών.
Το πραγματικό διακύβευμα των εκλογών της 7ης Ιουνίου δεν θα κριθεί μόνο από τη σύνθεση του νέου κοινοβουλίου στο Ερεβάν, αλλά από το πώς η επόμενη κυβέρνηση θα διαχειριστεί τις αντιδράσεις της Ρωσίας και του Ιράν απέναντι στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα που διαμορφώνεται στον Νότιο Καύκασο.
Η Αρμενία βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας αναμέτρησης που ξεπερνά κατά πολύ τα εθνικά της σύνορα.
Το αποτέλεσμα των εκλογών θα επηρεάσει όχι μόνο το μέλλον της χώρας, αλλά και τις ισορροπίες ισχύος μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ρωσίας και Ιράν σε μία από τις πιο στρατηγικές περιοχές της Ευρασίας.
www.bankingnews.gr
Η έκβασή τους δεν αφορά μόνο το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της χώρας, αλλά συνδέεται άμεσα με τις ευρύτερες γεωπολιτικές ισορροπίες στον Νότιο Καύκασο, μια περιοχή όπου συγκρούονται τα συμφέροντα της Ρωσίας, της Τουρκίας, του Αζερμπαϊτζάν, του Ιράν και της Δύσης.
Για τη Μόσχα, οι εκλογές αποτελούν κρίσιμο τεστ για τη διατήρηση της επιρροής της σε μια χώρα που επί δεκαετίες θεωρούνταν ένας από τους πλέον σταθερούς συμμάχους της στον μετασοβιετικό χώρο
Τα αποτελέσματα
Η αντιπολίτευση, εκπροσωπούμενη από τον συνασπισμό «Ισχυρή Αρμενία», τον συνασπισμό «Αρμενία» και τα κόμματα «Ευημερούσα Αρμενία» (PAP) και «Φτερά της Ενότητας», συγκεντρώνει συνολικά το 52,9% των ψήφων, ξεπερνώντας το κυβερνών κόμμα του πρωθυπουργού της Αρμενίας Nikol Pashinyan.
Αυτό προκύπτει από exit poll που δημοσιεύθηκε στο κανάλι του NEWS.am στο Telegram.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της δημοσκόπησης εξόδου, το κόμμα «Πολιτικό Συμβόλαιο» (Civil Contract) του πρωθυπουργού λαμβάνει 32,7% των ψήφων.
Από την πλευρά της αντιπολίτευσης, ο συνασπισμός «Ισχυρή Αρμενία» συγκεντρώνει 29%, ο συνασπισμός «Αρμενία» 13,2%, το κόμμα «Ευημερούσα Αρμενία» 6,1% και το κόμμα «Φτερά της Ενότητας» 4,6%
Πολιτικος συσχετισμος δυνάμεων
- «Ισχυρή Αρμενία» (Strong Armenia): Υπό την ηγεσία του Narek Karapetyan (ο οποίος εκπροσωπεί τα συμφέροντα του θείου του, του Ρωσοαρμένιου μεγιστάνα Samvel Karapetyan), βρίσκεται στη δεύτερη θέση με και είναι η μόνη δύναμη της αντιπολίτευσης που περνάει με άνεση το όριο.
- «Ευημερούσα Αρμενία» (Prosperous Armenia): Υπό τον Gagik Tsarukyan, δίνει μάχη επιβίωσης για να μπει στο κοινοβούλιο ως τρίτη δύναμη.
- Συνασπισμός «Αρμενία» (Armenia Coalition): Υπό τον πρώην πρόεδρο Robert Kocharyan, αντιμετωπίζει τον κίνδυνο του απόλυτου εκλογικού αφανισμού και της πλήρους εξοστρακισμού από τη Βουλή.
- Λοιπά 16 κόμματα, κυρίως φιλοδυτικών ή εναλλακτικών κατευθύνσεων, κινούνται σε απογοητευτικά ποσοστά, κάτω από το 2%.
Η πίεση για αλλαγή στρατοπέδου
Η κυβέρνηση του Nikol Pashinyan, ιδιαίτερα μετά την απώλεια του Nagorno-Karabakh και την πίεση στην αρμενική κοινή γνώμη να αλλάξει τη στάση της υπέρ της Ρωσίας, έχει επιδιώξει την ενίσχυση των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες, σηματοδοτώντας μια σταδιακή απομάκρυνση από τη ρωσική τροχιά.
Η ήττα της φιλορωσικής αντιπολίτευσης, φέρνει τη Ρωσία με μια ακόμη γεωπολιτική υποχώρηση στον Νότιο Καύκασο.
Η εξέλιξη αυτή θα ενισχύσει τη δυτική παρουσία στην Αρμενία και θα περιορίσει περαιτέρω τη δυνατότητα της Μόσχας να επηρεάζει τις εξελίξεις σε μια περιοχή στρατηγικής σημασίας, η οποία αποτελεί διάδρομο μεταφορών, ενέργειας και εμπορίου μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.
Παράλληλα, μια νέα εκλογική νίκη του Pashinyan θα μπορούσε να επιταχύνει τις διαπραγματεύσεις για μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία με το Αζερμπαϊτζάν, αλλά και για την αποκατάσταση των σχέσεων με την Τουρκία.
Μια τέτοια εξέλιξη θα άλλαζε σημαντικά το γεωπολιτικό τοπίο του Καυκάσου, καθώς θα μείωνε την εξάρτηση της Αρμενίας από τη ρωσική στρατιωτική προστασία και θα ενίσχυε τον ρόλο περιφερειακών δυνάμεων όπως η Άγκυρα και το Μπακού.
Ωστόσο, η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά εργαλεία επιρροής στην Αρμενία, τόσο μέσω των οικονομικών σχέσεων όσο και μέσω της στρατιωτικής της παρουσίας στη βάση του Γκιουμρί.
Για τον λόγο αυτό, η μετάβαση της Αρμενίας προς μια νέα στρατηγική κατεύθυνση αναμένεται να είναι σταδιακή και όχι άμεση.
Η ενεργειακή μέγγενη της Ρωσίας
Σαφής ήταν η προειδοποίηση της Μόσχας προς το Ερεβάν ότι η περαιτέρω προσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να οδηγήσει σε αναστολή ή ακόμη και τερματισμό των προνομιακών συμφωνιών για την προμήθεια φυσικού αερίου, πετρελαϊκών προϊόντων και ακατέργαστων διαμαντιών προς την Αρμενία.
Η σχετική επιστολή εστάλη από τον Ρώσο υπουργό Ενέργειας Sergey Tsivilyov προς τις αρμενικές αρχές και επιβεβαιώθηκε ότι εξετάζεται από το Υπουργείο Εξωτερικών της Αρμενίας.
Η προειδοποίηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η Αρμενία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Ρωσία για τις ενεργειακές της ανάγκες.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν πριν από τις εκλογές, περίπου το 82% του φυσικού αερίου που καταναλώνει η χώρα προέρχεται από τη Ρωσία και σε ιδιαίτερα ευνοϊκές τιμές.
Από ρωσικής πλευράς, το μήνυμα είναι σαφές: η ένταξη ή η βαθύτερη ενσωμάτωση της Αρμενίας στις ευρωπαϊκές δομές θεωρείται ασύμβατη με τα οικονομικά και ενεργειακά προνόμια που απολαμβάνει ως μέλος της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης.
Στο γεωπολιτικό πεδίο του Νοτίου Καυκάσου, η ενέργεια εξελίσσεται σε βασικό μοχλό πίεσης.
Η Ρωσία επιχειρεί να διατηρήσει την επιρροή της μέσω του φυσικού αερίου και των εμπορικών σχέσεων, ενώ η κυβέρνηση του Nikol Pashinyan αναζητεί εναλλακτικά στηρίγματα μέσω της ΕΕ, των ΗΠΑ και περιφερειακών ενεργειακών συνεργασιών.
Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο τις διμερείς σχέσεις Μόσχας-Ερεβάν, αλλά τον συνολικό έλεγχο των ενεργειακών και μεταφορικών διαδρόμων που συνδέουν τη Μαύρη Θάλασσα, τον Καύκασο και την Κασπία.
Με τη βραχεία. νίκη του Nikol Pashinyan, αναλυτές εκτιμούν ότι η Μόσχα θα χρησιμοποιήσει πρωτίστως οικονομικά και ενεργειακά εργαλεία πίεσης, αντί στρατιωτικών μέσων, προκειμένου να αποτρέψει την οριστική απομάκρυνση της Αρμενίας από τη ρωσική σφαίρα επιρροής.
H αμερικανική εμπλοκή και ο δρόμος προς τη Ευρωασία
H αμερικανική εμπλοκή έγινε ιδιαίτερα εμφανής τις εβδομάδες πριν από την εκλογική αναμέτρηση.
Στις 26 Μαΐου, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio επισκέφθηκε το Ερεβάν, όπου υπέγραψε με τον υπουργό Εξωτερικών της Αρμενίας Ararat Mirzoyan συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών.
Παράλληλα, υπογράφηκαν συμφωνίες για κρίσιμα ορυκτά, σπάνιες γαίες και την ανάπτυξη του διαδρόμου TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity), ενός έργου που συνδέεται με τη μεταφορά εμπορευμάτων και ενέργειας μεταξύ Κασπίας, Καυκάσου και Ευρώπης.
Ο Rubio χαρακτήρισε τη συμφωνία σημαντικό βήμα για τη σταθερότητα και την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.
Η στήριξη της Ουάσιγκτον προς την κυβέρνηση του Nikol Pashinyan κορυφώθηκε λίγες ημέρες αργότερα, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump εξέφρασε δημόσια την υποστήριξή του προς τον Αρμένιο πρωθυπουργό και το κυβερνών κόμμα Civil Contract, παρουσιάζοντάς τον ως ηγέτη που στηρίζει την ειρήνη και την ευημερία στον Νότιο Καύκασο.
Σε δημόσιες παρεμβάσεις του κάλεσε τους Αρμένιους να στηρίξουν την πορεία μεταρρυθμίσεων και εξομάλυνσης των σχέσεων με τους γείτονες της χώρας.
Το γεωπολιτικό σκάκι, το διακύβευμα και ο άξονας του Caspian Hub
Η Αρμενία κλήθηκε να επιλέξει ανάμεσα στην πολιτική επιβίωσης του Nikol Pashinyan, ο οποίος επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στους παραδοσιακούς δεσμούς με τη Μόσχα και το αμερικανικό σχέδιο «Trump Route», και στις δυνάμεις της αντιπολίτευσης που επιδιώκουν την πλήρη επαναφορά της χώρας στη ρωσική γεωπολιτική τροχιά.
. Πρόκειται για ένα κρίσιμο γεωπολιτικό σταυροδρόμι, στο οποίο συγκρούονται δύο ανταγωνιστικά σχέδια για το μέλλον της περιοχής:
• Το αμερικανικό megaproject «Trump Route».
• Ο οικονομικός και εμπορικός άξονας Ιράν – Κασπίας Θάλασσας (Caspian Hub).
1. Το αμερικανικό megaproject «Trump Route»
Η μεταβολή του πολιτικού κλίματος στην Αρμενία επηρεάστηκε σημαντικά από το αμερικανικό σχέδιο «Trump Route to International Peace and Prosperity» (TRIPP).
Πρόκειται για έναν εμπορικό και μεταφορικό διάδρομο που θα συνδέει το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Nakhchivan μέσω αρμενικού εδάφους, δημιουργώντας μια νέα στρατηγική αρτηρία μεταφορών στην Υπερκαυκασία.
Σύμφωνα με το σχέδιο:
• Δημιουργείται η εταιρεία TRIPP Development Company (TDC), με βασικό επενδυτικό ρόλο του αμερικανικού οργανισμού DFC.
• Προβλέπεται μακροχρόνια παραχώρηση δικαιωμάτων ανάπτυξης και διαχείρισης υποδομών κατά μήκος του διαδρόμου.
• Η Αρμενία αποκτά πρόσβαση σε σημαντικές επενδύσεις και νέα εμπορικά δίκτυα, αλλά αναλαμβάνει και σοβαρές γεωπολιτικές δεσμεύσεις.
Η αντιπολίτευση κατηγορεί τον Pashinyan ότι το TRIPP αποτελεί ουσιαστικά μια αναδιατυπωμένη εκδοχή του διαδρόμου Zangezur, τον οποίο προωθούν εδώ και χρόνια η Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για ακόμη μία στρατηγική υποχώρηση της αρμενικής πλευράς.
2. Το Ιράν σε κατάσταση γεωπολιτικής πίεσης
Οι εξελίξεις προκαλούν έντονη ανησυχία στην Τεχεράνη.
Το κοινό σύνορο Ιράν – Αρμενίας, μήκους περίπου 40 χιλιομέτρων, αποτελεί τη μοναδική απευθείας δίοδο του Ιράν προς τον Καύκασο και την Ευρασία.
Μέσω αυτού του περάσματος διέρχεται σημαντικός όγκος εμπορίου και μεταφορών που συνδέει την ιρανική οικονομία με τις αγορές του Βορρά.
Η πιθανή εγκατάσταση αμερικανικών συμφερόντων και υποδομών κατά μήκος αυτού του άξονα θεωρείται από την Τεχεράνη σοβαρή πρόκληση για την εθνική της ασφάλεια. Υπό το πρίσμα της συνεχιζόμενης αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, η παρουσία αμερικανικών στρατηγικών επενδύσεων στα βόρεια σύνορα του Ιράν αντιμετωπίζεται ως μια νέα γεωπολιτική απειλή.
3. Ο οικονομικός πνεύμονας του Ιράν και το Caspian Hub
Την ώρα που η Αρμενία καλείται να αποφασίσει για τον γεωπολιτικό της προσανατολισμό, το Ιράν ενισχύει τη δική του οικονομική παρουσία στην Κασπία Θάλασσα.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο Amin Afqi, επικεφαλής της Ελεύθερης Ζώνης του Mazandaran, τα λιμάνια Amirabad και Nowshahr, μαζί με τις παράκτιες ζώνες Kapakrud και Mirud, διαχειρίζονται περίπου το 68% του θαλάσσιου εμπορίου του Ιράν στην Κασπία.
Η Τεχεράνη επιδιώκει να μετατρέψει την περιοχή σε έναν ισχυρό διαμετακομιστικό και εμπορικό κόμβο, το λεγόμενο Caspian Hub, ο οποίος θα συνδέει τη Ρωσία, τις χώρες της Κεντρικής Ασίας, τον Καύκασο και την ευρύτερη Ευρασία.
Μέσω της ανάπτυξης των διεθνών μεταφορικών διαδρόμων και της εμβάθυνσης των οικονομικών σχέσεων με τις χώρες της ΚΑΚ και της Ευρασιατικής Ένωσης, το Ιράν επιχειρεί να δημιουργήσει μια ζώνη οικονομικής αλληλεξάρτησης που θα λειτουργεί ως αντίβαρο στα δυτικά σχέδια αναδιάταξης της περιοχής.
4. Η αντίδραση της Μόσχας και ο κίνδυνος γεωπολιτικού αποκλεισμού
Για τη Ρωσία, το TRIPP δεν αποτελεί απλώς ένα εμπορικό έργο, αλλά μια προσπάθεια περιορισμού της επιρροής της στον Νότιο Καύκασο.
Η Μόσχα θεωρεί ότι η ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στην Αρμενία απειλεί τη θέση της σε μια περιοχή που παραδοσιακά αποτελούσε τμήμα της στρατηγικής της περιμέτρου ασφαλείας.
Η Αρμενία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ρωσικό φυσικό αέριο, τη ρωσική αγορά και τις δομές της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης (EAEU), ενώ η αποστασιοποίησή της από τον CSTO σηματοδοτεί ήδη μια ιστορική μεταβολή στις σχέσεις των δύο χωρών.
Το πραγματικό διακύβευμα των εκλογών της 7ης Ιουνίου δεν θα κριθεί μόνο από τη σύνθεση του νέου κοινοβουλίου στο Ερεβάν, αλλά από το πώς η επόμενη κυβέρνηση θα διαχειριστεί τις αντιδράσεις της Ρωσίας και του Ιράν απέναντι στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα που διαμορφώνεται στον Νότιο Καύκασο.
Η Αρμενία βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας αναμέτρησης που ξεπερνά κατά πολύ τα εθνικά της σύνορα.
Το αποτέλεσμα των εκλογών θα επηρεάσει όχι μόνο το μέλλον της χώρας, αλλά και τις ισορροπίες ισχύος μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ρωσίας και Ιράν σε μία από τις πιο στρατηγικές περιοχές της Ευρασίας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών