Σχετικά Άρθρα
«Τελείωσα τον πόλεμο» - Ο Trump μιλά για ιστορικό deal αλλά η νίκη και η τελευταία λέξη ανήκουν σε Ιράν – Τα 14 σημεία της συμφωνίας
Βόμβα Tucker Carlson: O στρατός των ΗΠΑ δεν κατάφερε να ανοίξει το Hormuz – Μάθαμε τα όρια μας…
Κινήσεις απελπισίας ΗΠΑ - Trump: Θα πάρουμε το πετρέλαιο του Ιράν... μπαίνουμε στο νησί Kharg – IRGC: Διαλύσαμε 18 στόχους, κλειστό Hormuz
Πριν καν στεγνώσει το μελάνι των θριαμβευτικών δηλώσεων του Αμερικανού προέδρου, Donald Trump, για μια «επικείμενη ιστορική ειρήνη» με την Τεχεράνη, η σκληρή πραγματικότητα έρχεται να βάλει οριστική ταφόπλακα στο αμερικανικό success story. Ενώ ο Λευκός Οίκος έσπευσε να πανηγυρίσει για την αποκλιμάκωση της κρίσης και την υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου, το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA, με ένα αποκλειστικό δημοσίευμα-βόμβα, ξεκαθάρισε ότι το Ιράν δεν σκοπεύει να παραδώσει τα όπλα.
Το προσχέδιο του μνημονίου συναντίληψης (MoU) ΗΠΑ και Ιράν, κάθε άλλο παρά συνθηκολόγηση του Ιράν θυμίζει. Η Τεχεράνη διαμηνύει σε όλους τους τόνους ότι το Στενό του Hormuz δεν πρόκειται να επιστρέψει στο προπολεμικό καθεστώς της ανεμπόδιστης διέλευσης. Αντίθετα, «κλειδώνει» τον απόλυτο έλεγχο στo Στενό, στήνοντας μαζί με το Ομάν έναν ιδιότυπο περιφερειακό έλεγχο, ο οποίος περιλαμβάνει ένα αμφιλεγόμενο σύστημα από «διόδια-φωτιά» και ειδικές χρεώσεις υπηρεσιών για τα διερχόμενα δεξαμενόπλοια.
Η αποκάλυψη-βόμβα για τη συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν
Πιο αναλυτικά, το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA αποκαλύπτει ότι, το Ιράν δεν έχει αναλάβει καμία δέσμευση για την επαναφορά του Στενού στην προπολεμική κατάσταση, ούτε καμία δέσμευση σχετικά με οποιαδήποτε μεταβίβαση της διαχείρισης του Στενού. Αυτή η διευκρίνιση ενδέχεται να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι αγορές θα ερμηνεύσουν τα τελευταία διπλωματικά νέα.
Μέχρι τώρα, το κυρίαρχο αφήγημα γύρω από το μνημόνιο συναντίληψης ήταν ότι η συμφωνία θα οδηγούσε σε μια σχετικά απλή αποκλιμάκωση: οι ΗΠΑ θα ήραν τον ναυτικό αποκλεισμό, θα ξεκινούσε η ελάφρυνση των κυρώσεων και το Ιράν θα άνοιγε ξανά το Στενό του Hormuz για την κανονική εμπορική κυκλοφορία εντός περίπου 30 ημερών. Αυτό προκάλεσε έντονο κλίμα ανάληψης κινδύνου (risk-on) στις αγορές, καθώς συνεπαγόταν την εξάλειψη ενός από τους μεγαλύτερους κινδύνους για τον ενεργειακό εφοδιασμό.
Ωστόσο, οι τελευταίες πληροφορίες περιπλέκουν κάπως τα πράγματα.
Τις τελευταίες εβδομάδες, το Ιράν έχει προτείνει επανειλημμένα ένα πλαίσιο στο οποίο το Στενό θα παρέμενε τεχνικά ανοιχτό, αλλά δεν θα λειτουργούσε πλέον υπό το προπολεμικό καθεστώς της σχεδόν απεριόριστης διέλευσης (transit passage). Αντίθετα, η Τεχεράνη έχει συζητήσει ένα νέο σύστημα διαχείρισης σε συντονισμό με το Ομάν, το οποίο θα δίνει στο Ιράν σημαντικά μεγαλύτερο έλεγχο στη θαλάσσια κυκλοφορία.
Αυτό περιλαμβάνει το αμφιλεγόμενο σύστημα διοδίων ή τελών που το Ιράν συζητούσε με το Muscat. Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν αφήσει παλαιότερα να εννοηθεί ότι τα πλοία που διασχίζουν το Hormuz θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν χρεώσεις σχετικές με τη διέλευση βάσει του τύπου του σκάφους, του φορτίου ή των υπηρεσιών πλοήγησης, ουσιαστικά μονοπωλώντας οικονομικά τον έλεγχο της θαλάσσιας διόδου.
Ακόμη και όταν η Τεχεράνη «μαλάκωσε» τη διατύπωση από «διόδια» σε «χρεώσεις υπηρεσιών», η οικονομική επίπτωση παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό η ίδια: η ναυτιλία μέσω του Hormuz ενδέχεται να γίνει πιο ακριβή και πιο εξαρτημένη από πολιτικές προϋποθέσεις σε σχέση με την προπολεμική περίοδο. Αυτή η διαφορά έχει σημασία…
Μια πλήρης επιστροφή στις προπολεμικές συνθήκες θα σήμαινε ότι η κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων θα ομαλοποιούνταν, οι ασφάλειες πολεμικού κινδύνου θα μειώνονταν και οι εφοδιαστικές αλυσίδες θα επανεκκινούσαν με ελάχιστες τριβές. Όμως, ένα «ελεγχόμενο εκ νέου άνοιγμα» υπό ιρανική εποπτεία είναι κάτι διαφορετικό. Ακόμη και αν επιτρέπεται η διέλευση των πλοίων, τα διόδια, οι περιορισμοί στη δρομολόγηση, οι καθυστερήσεις λόγω επιθεωρήσεων ή η επιλεκτική πρόσβαση θα μπορούσαν να κρατήσουν το κόστος μεταφοράς σε υψηλότερα επίπεδα. Μην με παρεξηγήσετε, αυτό είναι σαφώς πολύ καλύτερο από τη μηδενική κυκλοφορία, αλλά οι τιμές μπορεί να μην πέσουν όσο θα έπεφταν σε ένα σενάριο χωρίς διόδια.
Το Ιράν φαίνεται να στέλνει το μήνυμα ότι θέλει να διατηρήσει το πιο πολύτιμο μέσο πίεσης που απέκτησε κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης: τον έλεγχο του σημαντικότερου ενεργειακού σημείου στραγγαλισμού (chokepoint) στον κόσμο. Ο μερικός έλεγχος προσφέρει μια πιο βιώσιμη μορφή πίεσης. Αυτό εγείρει ένα άβολο ερώτημα σχετικά με τα πρόσφατα σχόλια του Trump.
Ο Trump ισχυρίστηκε ότι οι ΗΠΑ είναι ικανοποιημένες με το μνημόνιο συναντίληψης και παρουσίασε τη συμφωνία ως διπλωματική επιτυχία. Αν όμως οι πληροφορίες του IRNA είναι ακριβείς, μόνο δύο εξηγήσεις φαίνονται πιθανές:
- Η πρώτη είναι ότι ο Trump αποδέχτηκε εν γνώσει του τους όρους του Ιράν.
- Η δεύτερη πιθανότητα είναι πιο ανησυχητική: ο Trump ενδέχεται να μην είναι πλήρως ενήμερος για τις επιχειρησιακές λεπτομέρειες που ενσωματώνονται στη συμφωνία.
Από την πλευρά του Ιράν, το ιδανικό αποτέλεσμα είναι προφανές: να εξασφαλίσει ελάφρυνση των κυρώσεων, να διασφαλίσει τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία, να τερματίσει την άμεση στρατιωτική πίεση και παράλληλα να διατηρήσει το στρατηγικό πλεονέκτημα έναντι του Hormuz. Το Ιράν έχει ελάχιστα κίνητρα να παραδώσει πλήρως αυτό το πλεονέκτημα, αφού απέδειξε πόσο αποδιοργανωτικός μπορεί να είναι ο έλεγχός του.
Ο άμεσος ακραίος κίνδυνος (tail risk) είναι οι διαπραγματεύσεις να καταρρεύσουν ξανά κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, γεγονός που θα μπορούσε να κρατήσει συγκρατημένη τη διάθεση για ανάληψη κινδύνου στις αγορές ενόψει του Σαββατοκύριακου, εάν δεν υπάρξουν περαιτέρω διευκρινίσεις από την πλευρά του Ιράν ή των ΗΠΑ.
Οι τιμές του πετρελαίου
Ο στραγγαλισμός της ζωτικής σημασίας εμπορικής οδού προκάλεσε ταχεία άνοδο των τιμών του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα της τάξης των 113 δολαρίων το βαρέλι, προτού τα μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ/IEA) συντονίσουν την αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών έκτακτου αργού πετρελαίου για να ηρεμήσουν την αγορά. Πριν ξεκινήσει ο πόλεμος, το Brent διαπραγματευόταν περίπου στα 70 δολάρια το βαρέλι.
Οι τιμές του πετρελαίου υποχωρούν τις τελευταίες εβδομάδες λόγω μιας σειράς παραγόντων που βοήθησαν στην επανισορρόπηση της αγοράς, συμπεριλαμβανομένων των μειώσεων των εισαγωγών από την Κίνα και της εμφάνισης «αόρατων» (stealth) εξαγωγών αργού πετρελαίου από τον Κόλπο μέσω «σκοτεινών διελεύσεων» (dark transits).
Ο Chris Beauchamp, επικεφαλής αναλυτής αγοράς της IG, δήλωσε: «Οι συνήθεις ενοχλητικές επιφυλάξεις σχετικά με τις λεπτομέρειες και την υπογραφή παραμένουν φυσικά, αλλά αν οι δύο πλευρές μπορούσαν πράγματι να καταλήξουν σε μια συμφωνία που θα ανοίξει ξανά το Hormuz, αυτό θα παρείχε την τέλεια ώθηση για ένα ράλι στο χρηματιστήριο, το οποίο άρχιζε να δείχνει κάτι παραπάνω από κουρασμένο».
Πάντως, η Goldman Sachs, ένας από τους παίκτες με τη μεγαλύτερη επιρροή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου, δήλωσε σήμερα Παρασκευή (12/6/2026) ότι εξακολουθεί να αναμένει ότι οι τιμές του πετρελαίου θα διαμορφωθούν κατά μέσο όρο στα 90 δολάρια το βαρέλι το τελευταίο τρίμηνο του έτους, καθώς οι ροές πετρελαίου θα αρχίσουν σιγά-σιγά να ομαλοποιούνται από τον Αύγουστο και οι χώρες θα αρχίσουν να αναπληρώνουν τα εξαντλημένα αποθέματά τους.
Ωστόσο, η αμερικανική επενδυτική τράπεζα μείωσε την πρόβλεψή της για την τιμή του πετρελαίου για το 2027 κατά 5 δολάρια, στα 80 δολάρια το βαρέλι, λόγω των υψηλότερων αναμενόμενων προμηθειών από την Αμερική και τα ΗΑΕ, και της χαμηλότερης προβλεπόμενης ζήτησης.
Δεκάδες πλοία εγκλωβισμένα
Εν τω μεταξύ δεκάδες πλοία βρίσκονται επί του παρόντος αγκυροβολημένα στο Στενό του Hormuz και να αναμένουν άδεια για να διέλθουν από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο.
Σύμφωνα με αναφορές από το πεδίο, περίπου 50 πλοία είναι σταθμευμένα κοντά στο Στενό, περιμένοντας την άδεια για να συνεχίσουν το ταξίδι τους. Το Ναυτικό του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) δήλωσε ότι, λόγω παραγόντων ασφαλείας και των πρόσφατων εξελίξεων, η κυκλοφορία των πλοίων μέσω του Στενού έχει ανασταλεί προσωρινά μέχρι νεωτέρας.
Ένας σημαντικά μεγαλύτερος αριθμός πλοίων είναι επίσης αγκυροβολημένος σε δευτερεύουσες και τριτεύουσες ζώνες αγκυροβολίου. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι ο αριθμός τους είναι πολλαπλάσιος από εκείνον των πλοίων που περιμένουν αυτή τη στιγμή στην κύρια ζώνη αγκυροβολίου, με όλα αυτά να αναμένουν περαιτέρω αποφάσεις σχετικά με την επανέναρξη της θαλάσσιας κυκλοφορίας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών