Πόσο κόστισε ο πόλεμος στις ΗΠΑ - Η στρατιωτική πίεση δεν πέτυχε να επιβάλει πλήρως τους αμερικανικούς στόχους στο Ιράν και οι πρώτες ημέρες των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων δείχνουν ότι και η διπλωματική οδός θα είναι εξαιρετικά δύσκολη
(upd6) Η συμφωνία που ανακοίνωσε με θριαμβευτικό τόνο ο Donald Trump ως το τέλος του πολέμου με το Ιράν και την αρχή μιας νέας εποχής σταθερότητας στη Μέση Ανατολή ίσως αποδειχθεί η αρχή μιας ακόμη πιο σύνθετης και επικίνδυνης γεωπολιτικής αναμέτρησης.
Παρά την παύση των εχθροπραξιών και την επανεκκίνηση της διπλωματίας, τα βασικά ζητήματα που οδήγησαν τη διεθνή κοινότητα στο χείλος μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης παραμένουν ανοιχτά.
Την ώρα που η Ουάσιγκτον παρουσιάζει τη συμφωνία ως στρατηγική νίκη, αναλυτές, πολιτικοί και διπλωματικοί κύκλοι σε ΗΠΑ, Ισραήλ και Μέση Ανατολή προειδοποιούν ότι η Τεχεράνη όχι μόνο άντεξε τη στρατιωτική πίεση, αλλά εξήλθε από τη σύγκρουση με πολύ ισχυρότερα διαπραγματευτικά χαρτιά, οικονομικά οφέλη και αυξημένη περιφερειακή επιρροή… σε τέτοιο σημείο που το Ιράν να θεωρείται πλέον μια… παγκόσμια δύναμη…
Την ίδια στιγμή, αναλυτές αναφέρουν πως οι συγκρούσεις των 100 και πλέον ημερών έδειξε αφενός τα όρια της αμερικανικής ισχύος και αφετέρου ότι το Ισραήλ υπάρχει μόνο… στα χαρτιά και ότι απέμεινε μόνο σε αυτήν την κορυφαία διπλωματική και στρατιωτική αντιιπαράθεση...
Πολλοί ειδικοί ήδη μιλούν για «στρατηγικό βάλτο» τόσο για το Ισραήλ όσο και για τις ΗΠΑ…
Υπό αυτά τα δεδομένα, και μετά τη συμφωνία στην Ελβετία για περαιτέρω τεχνικές συζητήσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το πραγματικά ερώτημα που κυριαρχεί είναι πίσω από τις πομπώδεις εκφράσεις και πανηγυρισμούς ποιος κέρδισε πραγματικά από αυτόν τον πόλεμο…
Εξίσου δύσκολη η ειρήνη με το Ιράν
Οι πρώτες προσπάθειες του Αντιπροέδρου των ΗΠΑ, JD Vance, να μετατρέψει το μνημόνιο κατανόησης που υπεγράφη με την Τεχεράνη σε μια μόνιμη συμφωνία τερματισμού της σύγκρουσης συναντούν ήδη σοβαρές δυσκολίες.
Το μνημόνιο, το οποίο υπέγραψε ο Donald Trump στη Γαλλία την περασμένη εβδομάδα, προβλέπει παύση των εχθροπραξιών, επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz και οικονομικά κίνητρα προς το Ιράν, με αντάλλαγμα τη δέσμευσή του να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα.
Ωστόσο, κρίσιμα ζητήματα - όπως το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου - παραπέμφθηκαν κατόπιν των επαφών στην Ελβετία σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις διάρκειας 60 ημερών.
Θα αντέξει η εκεχειρία;
Ο πρώην ανώτερος αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ, Philip Gordon, εκτίμησε ότι υπάρχουν βάσιμες πιθανότητες να διατηρηθεί η εκεχειρία.
«Υπάρχει αρκετά καλή πιθανότητα η ανακωχή να αντέξει, επειδή εξυπηρετεί τα συμφέροντα και των δύο πλευρών», δήλωσε.
Σύμφωνα με τον Gordon, το Ιράν έχει πλέον τη δυνατότητα να εισπράττει εκατομμύρια δολάρια ημερησίως από εξαγωγές πετρελαίου, γεγονός που του δίνει κίνητρο να παραμείνει στη διαδικασία.
«Το Ιράν έχει συμφέρον να τηρήσει τη συμφωνία.
Και οι Ηνωμένες Πολιτείες επίσης, καθώς δεν επιθυμούν την επανέναρξη του πολέμου», πρόσθεσε.
Θετικά μηνύματα
Οι διαμεσολαβητές, το Κατάρ και το Πακιστάν, ανακοίνωσαν ότι οι συνομιλίες διεξήχθησαν σε «θετικό και εποικοδομητικό κλίμα» και ότι σημειώθηκε «ενθαρρυντική πρόοδος».
Παράλληλα, συμφωνήθηκε ένας οδικός χάρτης που προβλέπει την επίτευξη οριστικής συμφωνίας εντός 60 ημερών.
Τα προβλήματα που απειλούν τη διαδικασία
Παρά τις θετικές δηλώσεις, οι ίδιες στρατηγικές πιέσεις που οδήγησαν στη σύγκρουση απειλούν τώρα και την ειρήνη.
Η Τεχεράνη επιχειρεί να αξιοποιήσει τη νέα διαπραγματευτική της ισχύ και έχει αφήσει να εννοηθεί ότι διατηρεί τον έλεγχο των Στενών του Hormuz.
Ο Trump απάντησε με νέες απειλές, προειδοποιώντας ακόμη και ότι η αμερικανική πλευρά θα μπορούσε να αναλάβει τον έλεγχο των Στενών εάν το Ιράν δεν διασφάλιζε την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Παράλληλα, οι εντάσεις μεταξύ Ισραήλ και Ιράν γύρω από το ζήτημα του Λιβάνου απείλησαν να εκτροχιάσουν ολόκληρη τη διαδικασία.
Το Ιράν δοκιμάζει τα όρια του Trump
Η ιρανική ηγεσία φαίνεται να θεωρεί ότι η επιβίωσή της μετά τον πόλεμο δημιούργησε νέα στρατηγικά δεδομένα στον Περσικό Κόλπο.
Ο επικεφαλής των διαπραγματεύσεων του Ιράν, Mohammad Bagher Ghalibaf, απάντησε στις αμερικανικές πιέσεις: «Δεν αναρωτιούνται ποτέ ότι αν οι απειλές τους λειτουργούσαν πραγματικά, δεν θα είχαν φτάσει σε αυτό το επίπεδο απελπισίας σήμερα;»
Η δήλωση αυτή θεωρείται ένδειξη ότι η Τεχεράνη δεν σκοπεύει να προσφέρει στον Trump μια γρήγορη συμφωνία που θα μπορούσε να αξιοποιήσει πολιτικά πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Ο παράγοντας Λίβανος και το Ισραήλ
Το Ιράν χρησιμοποίησε το θέμα των Στενών του Hormuz για να πιέσει την Ουάσιγκτον να επιβάλει κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο μετά από ισραηλινά πλήγματα εναντίον της Hezbollah.
Με αυτόν τον τρόπο η Τεχεράνη δοκιμάζει την ικανότητα του Trump να επηρεάσει τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu, ενώ παράλληλα επιχειρεί να διατηρήσει την περιφερειακή της επιρροή μέσω συμμαχικών οργανώσεων.
Ο Trump, από την πλευρά του, προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ θα πλήξουν το Ιράν «πολύ σκληρά» εάν δεν περιορίσει τη Hezbollah.
Αμφισβήτηση στην Ουάσιγκτον
Η συμφωνία προκαλεί αντιδράσεις τόσο στους Ρεπουμπλικάνους όσο και στους Δημοκρατικούς.
Ιδιαίτερη κριτική ασκείται στην προσωρινή άρση κυρώσεων κατά των ιρανικών εξαγωγών ενέργειας και φαρμάκων, καθώς και στη δημιουργία ταμείου ύψους 300 δισ. δολαρίων για την οικονομική ανάκαμψη του Ιράν, το οποίο σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση θα χρηματοδοτηθεί από περιφερειακές χώρες.
Οι επικριτές του Trump υποστηρίζουν ότι η Ουάσιγκτον παραχώρησε σημαντικά ανταλλάγματα χωρίς να εξασφαλίσει επαρκείς δεσμεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Lindsey Graham υπερασπίστηκε τη διπλωματική προσέγγιση, αν και εμφανίστηκε επιφυλακτικός:
«Αν δεν υπάρχει διπλωματική διέξοδος μέσω του μνημονίου, τότε απομένει ο πόλεμος ή άλλες μορφές εξαναγκασμού.
Ας δοκιμάσουμε τη διπλωματία.
Ωστόσο, πιστεύω ότι τελικά θα αποτύχει».
Από την άλλη πλευρά, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Cory Booker χαρακτήρισε τη συμφωνία «καταστροφική αποτυχία» και «πλήρη παράδοση», υποστηρίζοντας ότι το Ιράν αποκομίζει τεράστια οικονομικά οφέλη ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες επωμίζονται το κόστος του πολέμου.
Μια ειρήνη γεμάτη αβεβαιότητες
Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών δείχνουν ότι το όραμα του Trump για ένα Ιράν χωρίς πυρηνικά όπλα και μια ριζικά μεταμορφωμένη Μέση Ανατολή παραμένει μακρινός στόχος.
Η στρατιωτική πίεση δεν πέτυχε να επιβάλει πλήρως τους αμερικανικούς στόχους και οι πρώτες ημέρες των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων δείχνουν ότι και η διπλωματική οδός θα είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι, αν και το μνημόνιο προσφέρει την καλύτερη ευκαιρία αποφυγής μιας νέας σύγκρουσης, η πορεία προς μια μόνιμη συμφωνία αναμένεται να είναι μακρά, σύνθετη και γεμάτη κινδύνους.
Κερδισμένο το Ιράν
Ισραηλινοί πολιτικοί και αναλυτές υποστηρίζουν ότι το Ιράν βγήκε κερδισμένο από την πρόσφατη σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, ενώ παράλληλα κατηγορούν τον Donald Trump ότι άφησε το Ισραήλ μόνο του να αντιμετωπίσει τις στρατηγικές προκλήσεις που έχουν προκύψει.
Σύμφωνα με το ισραηλινό ειδησεογραφικό μέσο Zman Israel, το Ισραήλ βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση, καθώς η διαχείριση των εξελίξεων γίνεται ουσιαστικά από τον Αμερικανό πρόεδρο, ενώ η ισραηλινή κυβέρνηση υφίσταται «μόνο στα χαρτιά».
Ο Ισραηλινός δημοσιογράφος και αναλυτής Or Heller, σχολιάζοντας δηλώσεις του Αμερικανού αντιπροέδρου JD Vance, ανέφερε ότι για τις Ηνωμένες Πολιτείες το ζήτημα του πολέμου θεωρείται πλέον λήξαν.
Κατά τον Heller, τόσο η σύγκρουση με το Ιράν όσο και ο πόλεμος στον Λίβανο έχουν ουσιαστικά ολοκληρωθεί, αφήνοντας το Ισραήλ μόνο του μέσα σε αυτό που χαρακτήρισε «στρατηγικό βάλτο».
Πυρά κατά Netanyahu
Την ίδια στιγμή, αυξάνονται οι επικρίσεις εντός του Ισραήλ για τη στάση της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Benjamin Netanyahu απέναντι στις περιφερειακές εξελίξεις.
Ο αρχηγός του κόμματος Yisrael Beiteinu, Avigdor Lieberman, δήλωσε χαρακτηριστικά:
«Ο Netanyahu έχει μετατραπεί σε σάκο του μποξ για τον Trump.
Θυσιάζουμε τους στρατιώτες μας και ταυτόχρονα τους δένουμε τα χέρια και τα πόδια στο πεδίο της μάχης».
Παράλληλα, το ισραηλινό δημόσιο δίκτυο Kan μετέδωσε ότι, ύστερα από αμερικανικές πιέσεις, η πολιτική ηγεσία του Ισραήλ έδωσε εντολή για κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο.
Σύμφωνα με το ίδιο μέσο, ο ισραηλινός στρατός διέκοψε τις επιχειρήσεις του στην περιοχή των υψωμάτων Ali al-Taher, ακολουθώντας σχετικές εντολές της στρατιωτικής ηγεσίας.
O Trump ζήτησε αποχώρηση από τον νότιο Λίβανο
Ισραηλινά μέσα ενημέρωσης και η κρατική ραδιοτηλεόραση ανέφεραν επίσης ότι ο στρατός προχωρά σε μείωση του αριθμού των δυνάμεών του στον Λίβανο.
Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση Trump ζήτησε από το Τελ Αβίβ να ξεκινήσει σταδιακή και μερική αποχώρηση από τον νότιο Λίβανο.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, η Ουάσιγκτον επιθυμεί επίσης τη μείωση του βάθους της λεγόμενης «κίτρινης γραμμής» που διατηρεί το Ισραήλ εντός λιβανικού εδάφους.
Η πολιτική αυτή εφαρμόζεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο ισραηλινός στρατός αντιμετωπίζει αυξανόμενες απώλειες στον Λίβανο και, σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, δεν εμφανίζεται δυσαρεστημένος με το ενδεχόμενο αποχώρησης από τον νότιο Λίβανο υπό την πίεση των ΗΠΑ και χωρίς σημαντικό πολιτικό κόστος στο εσωτερικό.
Καμία νίκη για τις ΗΠΑ
Παρά το γεγονός ότι ο Donald Trump παρουσιάζει το μνημόνιο κατανόησης με το Ιράν ως ιστορικό επίτευγμα, οι αμφιβολίες στους πολιτικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους των Ηνωμένων Πολιτειών για τα πραγματικά οφέλη της συμφωνίας εντείνονται.
Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η συμφωνία μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον όχι μόνο δεν συνιστά αμερικανική νίκη, αλλά αντιθέτως αποκαλύπτει τα όρια της αμερικανικής ισχύος και δημιουργεί νέες προκλήσεις για την κυβέρνηση Trump.
Σύμφωνα με αναλύσεις που δημοσιεύθηκαν στους New York Times, Washington Post, Newsweek, το βασικό συμπέρασμα είναι κοινό: η συμφωνία δεν επιλύει τα ζητήματα που οδήγησαν στον πόλεμο, αλλά μεταθέτει την επίλυσή τους στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Χωρίς οριστική λύση
Παρότι ανοίγει ξανά τον δρόμο της διπλωματίας μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, κρίσιμα ζητήματα όπως:
• το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν,
• οι βαλλιστικοί πύραυλοι,
• οι σχέσεις Ιράν–Ισραήλ,
• και ο μελλοντικός ρόλος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, παραμένουν χωρίς οριστική λύση.
Περιορισμένα αποτελέσματα
Οι New York Times θέτουν το ερώτημα: «Τι έχει αλλάξει μετά από σχεδόν τέσσερις μήνες πολέμου;» και απαντά: «Όχι και πολλά».
Σύμφωνα με την εφημερίδα:
• το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν έχει εξαλειφθεί,
• το ζήτημα των βαλλιστικών πυραύλων παραπέμπεται σε επόμενες συνομιλίες,
• οι σύμμαχες προς το Ιράν δυνάμεις και οργανώσεις στην περιοχή παραμένουν ενεργές.
Η καθηγήτρια Σπουδών Ασφαλείας στο Massachusetts Institute of Technology, Caitlin Talmadge, θεωρεί ότι η συμφωνία αντανακλά περισσότερο τους περιορισμούς της Ουάσιγκτον να συνεχίσει την κλιμάκωση παρά κάποια ξεκάθαρη στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ.
Η εφημερίδα επισημαίνει επίσης ότι το Ιράν κατάφερε να μετατρέψει τα Στενά του Hormuz σε σημαντικό διαπραγματευτικό μοχλό πίεσης, αποδεικνύοντας ότι μπορεί να επηρεάσει μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Τα οικονομικά οφέλη που αποκομίζει η Τεχεράνη
Σύμφωνα με τις αναλύσεις, η συμφωνία προβλέπει σημαντικά οικονομικά οφέλη για το Ιράν, μεταξύ των οποίων:
• άρση του ναυτικού αποκλεισμού,
• δημιουργία ταμείου ανασυγκρότησης ύψους 300 δισ. δολαρίων,
• αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων,
• και σταδιακή άρση αμερικανικών κυρώσεων.
Παράλληλα, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διαπραγματευτούν επί 60 ημέρες τα πιο περίπλοκα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα και οι κυρώσεις.
Μείωση των αμερικανικών μοχλών πίεσης
Η Washington Post εκτιμά ότι ο Trump διαθέτει σήμερα λιγότερα μέσα πίεσης απ’ ό,τι πριν από τον πόλεμο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, πριν από την έναρξη της σύγκρουσης η Τεχεράνη ανησυχούσε ότι μια αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση του καθεστώτος.
Ωστόσο, ο πόλεμος έδειξε ότι οι κρατικοί μηχανισμοί του Ιράν διατήρησαν τη συνοχή τους και συνέχισαν να λειτουργούν.
Η εφημερίδα υποστηρίζει επίσης ότι η απλή απειλή κλεισίματος των Στενών του Horumz αρκεί για να προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς αγορές, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ρήγμα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ
Ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα της συμφωνίας φαίνεται να είναι η αύξηση των διαφορών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ.
Οι New York Times σημειώνουν ότι το Ισραήλ εισήλθε στον πόλεμο πιστεύοντας πως θα εξουδετέρωνε την ιρανική απειλή για δεκαετίες.
Αντί γι’ αυτό, βρέθηκε στο περιθώριο μιας συμφωνίας που υπέγραψαν οι ΗΠΑ χωρίς να υιοθετήσουν πλήρως τους στρατηγικούς στόχους του Τελ Αβίβ.
Ο πρώην αξιωματικός των ισραηλινών στρατιωτικών πληροφοριών Danny Citrinowicz χαρακτήρισε τη συμφωνία «πλήρη κατάρρευση της στρατηγικής που ακολουθούσε το Ισραήλ απέναντι στο Ιράν».
Επιπλέον, η ενσωμάτωση της εκεχειρίας στον Λίβανο στο πλαίσιο της συμφωνίας δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες για την Ουάσιγκτον, καθώς ενδέχεται να χρειαστεί να ασκήσει πίεση στην κυβέρνηση του Benjamin Netanyahu ώστε να περιορίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Εσωτερικές πιέσεις στον Trump
Οι προκλήσεις για τον Trump δεν περιορίζονται στη διεθνή σκηνή.
Η Washington Post αναφέρει ότι μέρος της συντηρητικής βάσης του τον κατηγορεί ότι παραχώρησε υπερβολικά ανταλλάγματα στο Ιράν.
Ταυτόχρονα, οι οικονομικές συνέπειες του πολέμου — όπως ο υψηλότερος πληθωρισμός και η αύξηση των ενεργειακών τιμών — ασκούν πίεση στο εκλογικό του ακροατήριο ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Fox News, το 58% των ψηφοφόρων θεωρεί ότι η απόφαση για πόλεμο με το Ιράν ήταν λανθασμένη, ενώ μόλις το 35% εγκρίνει τον τρόπο με τον οποίο ο Trump διαχειρίστηκε το ιρανικό ζήτημα.
Η Κίνα ως σιωπηρός κερδισμένος
Το Newsweek υποστηρίζει ότι η Κίνα αναδείχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους κερδισμένους της κρίσης χωρίς να εμπλακεί στρατιωτικά.
Κατά την ανάλυση του περιοδικού, το Πεκίνο κατάφερε να παρουσιαστεί ως δύναμη που προωθεί τον διάλογο και τον σεβασμό της κρατικής κυριαρχίας, ενώ οι ΗΠΑ εμφανίστηκαν ως δύναμη που καταφεύγει στη στρατιωτική ισχύ με υψηλό κόστος.
Ο Henry Wang υποστήριξε ότι ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν δημιούργησε ένα επικίνδυνο προηγούμενο που υπονομεύει τη διεθνή τάξη που διαμορφώθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Αντίστοιχα, ο Ryan Hass εκτίμησε ότι οι διαφωνίες που αποκαλύφθηκαν μεταξύ των ΗΠΑ και ορισμένων Ευρωπαίων και Αράβων συμμάχων τους δημιουργούν ευκαιρίες για την περαιτέρω διεύρυνση της κινεζικής επιρροής.
Σύμφωνα με τις αναλύσεις αυτές, η συμφωνία που ο Trump επιχείρησε να παρουσιάσει ως κορύφωση μιας στρατηγικής νίκης ενδέχεται να εξελιχθεί σε νέα πηγή πολιτικών και διπλωματικών προβλημάτων για την κυβέρνησή του.
Τα βασικά ζητήματα που οδήγησαν στη σύγκρουση παραμένουν ανοιχτά και η ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να επιβάλουν τους όρους τους στην περιοχή φαίνεται να δοκιμάζεται περισσότερο από ποτέ.
Νικήσαμε...
Με την υπογραφή συμφωνίας και την έναρξη νέου γύρου συνομιλιών, ο πόλεμος μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν έχει προς το παρόν σταματήσει και ο Πρόεδρος Donald Trump υποστηρίζει ότι οι Αμερικανοί είναι οι νικητές.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Trump υποστήριξε ότι η συμφωνία εξασφαλίζει τη συνέχιση της ροής πετρελαίου, εμποδίζει το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενισχύει τις αγορές, δημιουργεί θέσεις εργασίας και συμβάλλει στη μείωση των τιμών.
Ωστόσο, η πραγματική εικόνα είναι πιο σύνθετη.
Μετά από περισσότερες από 100 ημέρες σύγκρουσης, στην οποία σκοτώθηκαν 13 Αμερικανοί στρατιωτικοί και περισσότεροι από 7.500 άμαχοι στην ευρύτερη περιοχή, το οικονομικό και στρατηγικό κόστος παραμένει σημαντικό.
Το κόστος του πολέμου
Η άμεση δαπάνη για το αμερικανικό Υπουργείο Άμυνας εκτιμάται σε περίπου 40 δισεκατομμύρια δολάρια, χωρίς να υπολογίζονται ορισμένα επιχειρησιακά έξοδα και μελλοντικές δαπάνες αποκατάστασης.
Το Πεντάγωνο έχει ζητήσει επιπλέον χρηματοδότηση ύψους 80 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Περίπου 26 δισεκατομμύρια δολάρια δαπανήθηκαν μόνο για πυρομαχικά, συμπεριλαμβανομένων πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς όπως οι Tomahawk, οι οποίοι κοστίζουν περίπου 2,5 εκατομμύρια δολάρια ο καθένας.
Πίεση στα στρατηγικά αποθέματα
Ο πόλεμος κατανάλωσε σημαντικό μέρος των αμερικανικών αποθεμάτων πυραύλων και οδήγησε την κυβέρνηση να ενεργοποιήσει μέτρα για την επιτάχυνση της παραγωγής νέων οπλικών συστημάτων.
Παράλληλα, το Στρατηγικό Πετρελαϊκό Απόθεμα των ΗΠΑ βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1983.
Επιπτώσεις στην ενέργεια και τον πληθωρισμό
Οι τιμές των καυσίμων αυξήθηκαν σημαντικά κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Η μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ ξεπέρασε τα 4 δολάρια ανά γαλόνι, ενώ οι τιμές του ντίζελ αυξήθηκαν ακόμη περισσότερο.
Σύμφωνα με υπολογισμούς, τα αμερικανικά νοικοκυριά δαπάνησαν εκατοντάδες δολάρια επιπλέον λόγω της αύξησης των ενεργειακών τιμών.
Η αύξηση των τιμών της ενέργειας συνέβαλε επίσης στην επιτάχυνση του πληθωρισμού, ο οποίος ξεπέρασε το 4% σε ετήσια βάση, επηρεάζοντας αρνητικά την αγοραστική δύναμη των μισθών.
Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου
Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, η παγκόσμια αγορά έχασε περίπου 1,15 δισεκατομμύρια βαρέλια προσφοράς πετρελαίου.
Για να καλυφθεί το κενό, αυξήθηκε η παραγωγή σε χώρες όπως η Βραζιλία και η Βενεζουέλα, ενώ απελευθερώθηκαν μεγάλα στρατηγικά αποθέματα από πολλές χώρες.
Χρηματοπιστωτικές αγορές
Παρά τον πόλεμο, οι χρηματιστηριακές αγορές συνέχισαν να καταγράφουν ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Αντίθετα, τα κρατικά ομόλογα δέχθηκαν πιέσεις λόγω των πληθωριστικών ανησυχιών, γεγονός που επηρέασε και τα επιτόκια στεγαστικών δανείων.
Συνολικά επισημαίνεται ότι παρά την παύση των εχθροπραξιών και τη συμφωνία για νέες διαπραγματεύσεις, το οικονομικό, στρατηγικό και πολιτικό κόστος του πολέμου παραμένει υψηλό και οι μακροπρόθεσμες συνέπειες δεν έχουν ακόμη αποτιμηθεί πλήρως.
www.bankingnews.gr
Παρά την παύση των εχθροπραξιών και την επανεκκίνηση της διπλωματίας, τα βασικά ζητήματα που οδήγησαν τη διεθνή κοινότητα στο χείλος μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης παραμένουν ανοιχτά.
Την ώρα που η Ουάσιγκτον παρουσιάζει τη συμφωνία ως στρατηγική νίκη, αναλυτές, πολιτικοί και διπλωματικοί κύκλοι σε ΗΠΑ, Ισραήλ και Μέση Ανατολή προειδοποιούν ότι η Τεχεράνη όχι μόνο άντεξε τη στρατιωτική πίεση, αλλά εξήλθε από τη σύγκρουση με πολύ ισχυρότερα διαπραγματευτικά χαρτιά, οικονομικά οφέλη και αυξημένη περιφερειακή επιρροή… σε τέτοιο σημείο που το Ιράν να θεωρείται πλέον μια… παγκόσμια δύναμη…
Την ίδια στιγμή, αναλυτές αναφέρουν πως οι συγκρούσεις των 100 και πλέον ημερών έδειξε αφενός τα όρια της αμερικανικής ισχύος και αφετέρου ότι το Ισραήλ υπάρχει μόνο… στα χαρτιά και ότι απέμεινε μόνο σε αυτήν την κορυφαία διπλωματική και στρατιωτική αντιιπαράθεση...
Πολλοί ειδικοί ήδη μιλούν για «στρατηγικό βάλτο» τόσο για το Ισραήλ όσο και για τις ΗΠΑ…
Υπό αυτά τα δεδομένα, και μετά τη συμφωνία στην Ελβετία για περαιτέρω τεχνικές συζητήσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το πραγματικά ερώτημα που κυριαρχεί είναι πίσω από τις πομπώδεις εκφράσεις και πανηγυρισμούς ποιος κέρδισε πραγματικά από αυτόν τον πόλεμο…
Εξίσου δύσκολη η ειρήνη με το Ιράν
Οι πρώτες προσπάθειες του Αντιπροέδρου των ΗΠΑ, JD Vance, να μετατρέψει το μνημόνιο κατανόησης που υπεγράφη με την Τεχεράνη σε μια μόνιμη συμφωνία τερματισμού της σύγκρουσης συναντούν ήδη σοβαρές δυσκολίες.
Το μνημόνιο, το οποίο υπέγραψε ο Donald Trump στη Γαλλία την περασμένη εβδομάδα, προβλέπει παύση των εχθροπραξιών, επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz και οικονομικά κίνητρα προς το Ιράν, με αντάλλαγμα τη δέσμευσή του να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα.
Ωστόσο, κρίσιμα ζητήματα - όπως το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου - παραπέμφθηκαν κατόπιν των επαφών στην Ελβετία σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις διάρκειας 60 ημερών.
Θα αντέξει η εκεχειρία;
Ο πρώην ανώτερος αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ, Philip Gordon, εκτίμησε ότι υπάρχουν βάσιμες πιθανότητες να διατηρηθεί η εκεχειρία.
«Υπάρχει αρκετά καλή πιθανότητα η ανακωχή να αντέξει, επειδή εξυπηρετεί τα συμφέροντα και των δύο πλευρών», δήλωσε.
Σύμφωνα με τον Gordon, το Ιράν έχει πλέον τη δυνατότητα να εισπράττει εκατομμύρια δολάρια ημερησίως από εξαγωγές πετρελαίου, γεγονός που του δίνει κίνητρο να παραμείνει στη διαδικασία.
«Το Ιράν έχει συμφέρον να τηρήσει τη συμφωνία.
Και οι Ηνωμένες Πολιτείες επίσης, καθώς δεν επιθυμούν την επανέναρξη του πολέμου», πρόσθεσε.
Θετικά μηνύματα
Οι διαμεσολαβητές, το Κατάρ και το Πακιστάν, ανακοίνωσαν ότι οι συνομιλίες διεξήχθησαν σε «θετικό και εποικοδομητικό κλίμα» και ότι σημειώθηκε «ενθαρρυντική πρόοδος».
Παράλληλα, συμφωνήθηκε ένας οδικός χάρτης που προβλέπει την επίτευξη οριστικής συμφωνίας εντός 60 ημερών.
Τα προβλήματα που απειλούν τη διαδικασία
Παρά τις θετικές δηλώσεις, οι ίδιες στρατηγικές πιέσεις που οδήγησαν στη σύγκρουση απειλούν τώρα και την ειρήνη.
Η Τεχεράνη επιχειρεί να αξιοποιήσει τη νέα διαπραγματευτική της ισχύ και έχει αφήσει να εννοηθεί ότι διατηρεί τον έλεγχο των Στενών του Hormuz.
Ο Trump απάντησε με νέες απειλές, προειδοποιώντας ακόμη και ότι η αμερικανική πλευρά θα μπορούσε να αναλάβει τον έλεγχο των Στενών εάν το Ιράν δεν διασφάλιζε την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Παράλληλα, οι εντάσεις μεταξύ Ισραήλ και Ιράν γύρω από το ζήτημα του Λιβάνου απείλησαν να εκτροχιάσουν ολόκληρη τη διαδικασία.
Το Ιράν δοκιμάζει τα όρια του Trump
Η ιρανική ηγεσία φαίνεται να θεωρεί ότι η επιβίωσή της μετά τον πόλεμο δημιούργησε νέα στρατηγικά δεδομένα στον Περσικό Κόλπο.
Ο επικεφαλής των διαπραγματεύσεων του Ιράν, Mohammad Bagher Ghalibaf, απάντησε στις αμερικανικές πιέσεις: «Δεν αναρωτιούνται ποτέ ότι αν οι απειλές τους λειτουργούσαν πραγματικά, δεν θα είχαν φτάσει σε αυτό το επίπεδο απελπισίας σήμερα;»
Η δήλωση αυτή θεωρείται ένδειξη ότι η Τεχεράνη δεν σκοπεύει να προσφέρει στον Trump μια γρήγορη συμφωνία που θα μπορούσε να αξιοποιήσει πολιτικά πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Ο παράγοντας Λίβανος και το Ισραήλ
Το Ιράν χρησιμοποίησε το θέμα των Στενών του Hormuz για να πιέσει την Ουάσιγκτον να επιβάλει κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο μετά από ισραηλινά πλήγματα εναντίον της Hezbollah.
Με αυτόν τον τρόπο η Τεχεράνη δοκιμάζει την ικανότητα του Trump να επηρεάσει τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu, ενώ παράλληλα επιχειρεί να διατηρήσει την περιφερειακή της επιρροή μέσω συμμαχικών οργανώσεων.
Ο Trump, από την πλευρά του, προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ θα πλήξουν το Ιράν «πολύ σκληρά» εάν δεν περιορίσει τη Hezbollah.
Αμφισβήτηση στην Ουάσιγκτον
Η συμφωνία προκαλεί αντιδράσεις τόσο στους Ρεπουμπλικάνους όσο και στους Δημοκρατικούς.
Ιδιαίτερη κριτική ασκείται στην προσωρινή άρση κυρώσεων κατά των ιρανικών εξαγωγών ενέργειας και φαρμάκων, καθώς και στη δημιουργία ταμείου ύψους 300 δισ. δολαρίων για την οικονομική ανάκαμψη του Ιράν, το οποίο σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση θα χρηματοδοτηθεί από περιφερειακές χώρες.
Οι επικριτές του Trump υποστηρίζουν ότι η Ουάσιγκτον παραχώρησε σημαντικά ανταλλάγματα χωρίς να εξασφαλίσει επαρκείς δεσμεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Lindsey Graham υπερασπίστηκε τη διπλωματική προσέγγιση, αν και εμφανίστηκε επιφυλακτικός:
«Αν δεν υπάρχει διπλωματική διέξοδος μέσω του μνημονίου, τότε απομένει ο πόλεμος ή άλλες μορφές εξαναγκασμού.
Ας δοκιμάσουμε τη διπλωματία.
Ωστόσο, πιστεύω ότι τελικά θα αποτύχει».
Από την άλλη πλευρά, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Cory Booker χαρακτήρισε τη συμφωνία «καταστροφική αποτυχία» και «πλήρη παράδοση», υποστηρίζοντας ότι το Ιράν αποκομίζει τεράστια οικονομικά οφέλη ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες επωμίζονται το κόστος του πολέμου.
Μια ειρήνη γεμάτη αβεβαιότητες
Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών δείχνουν ότι το όραμα του Trump για ένα Ιράν χωρίς πυρηνικά όπλα και μια ριζικά μεταμορφωμένη Μέση Ανατολή παραμένει μακρινός στόχος.
Η στρατιωτική πίεση δεν πέτυχε να επιβάλει πλήρως τους αμερικανικούς στόχους και οι πρώτες ημέρες των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων δείχνουν ότι και η διπλωματική οδός θα είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι, αν και το μνημόνιο προσφέρει την καλύτερη ευκαιρία αποφυγής μιας νέας σύγκρουσης, η πορεία προς μια μόνιμη συμφωνία αναμένεται να είναι μακρά, σύνθετη και γεμάτη κινδύνους.
Κερδισμένο το Ιράν
Ισραηλινοί πολιτικοί και αναλυτές υποστηρίζουν ότι το Ιράν βγήκε κερδισμένο από την πρόσφατη σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, ενώ παράλληλα κατηγορούν τον Donald Trump ότι άφησε το Ισραήλ μόνο του να αντιμετωπίσει τις στρατηγικές προκλήσεις που έχουν προκύψει.
Σύμφωνα με το ισραηλινό ειδησεογραφικό μέσο Zman Israel, το Ισραήλ βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση, καθώς η διαχείριση των εξελίξεων γίνεται ουσιαστικά από τον Αμερικανό πρόεδρο, ενώ η ισραηλινή κυβέρνηση υφίσταται «μόνο στα χαρτιά».
Ο Ισραηλινός δημοσιογράφος και αναλυτής Or Heller, σχολιάζοντας δηλώσεις του Αμερικανού αντιπροέδρου JD Vance, ανέφερε ότι για τις Ηνωμένες Πολιτείες το ζήτημα του πολέμου θεωρείται πλέον λήξαν.
Κατά τον Heller, τόσο η σύγκρουση με το Ιράν όσο και ο πόλεμος στον Λίβανο έχουν ουσιαστικά ολοκληρωθεί, αφήνοντας το Ισραήλ μόνο του μέσα σε αυτό που χαρακτήρισε «στρατηγικό βάλτο».
Πυρά κατά Netanyahu
Την ίδια στιγμή, αυξάνονται οι επικρίσεις εντός του Ισραήλ για τη στάση της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Benjamin Netanyahu απέναντι στις περιφερειακές εξελίξεις.
Ο αρχηγός του κόμματος Yisrael Beiteinu, Avigdor Lieberman, δήλωσε χαρακτηριστικά:
«Ο Netanyahu έχει μετατραπεί σε σάκο του μποξ για τον Trump.
Θυσιάζουμε τους στρατιώτες μας και ταυτόχρονα τους δένουμε τα χέρια και τα πόδια στο πεδίο της μάχης».
Παράλληλα, το ισραηλινό δημόσιο δίκτυο Kan μετέδωσε ότι, ύστερα από αμερικανικές πιέσεις, η πολιτική ηγεσία του Ισραήλ έδωσε εντολή για κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο.
Σύμφωνα με το ίδιο μέσο, ο ισραηλινός στρατός διέκοψε τις επιχειρήσεις του στην περιοχή των υψωμάτων Ali al-Taher, ακολουθώντας σχετικές εντολές της στρατιωτικής ηγεσίας.
O Trump ζήτησε αποχώρηση από τον νότιο Λίβανο
Ισραηλινά μέσα ενημέρωσης και η κρατική ραδιοτηλεόραση ανέφεραν επίσης ότι ο στρατός προχωρά σε μείωση του αριθμού των δυνάμεών του στον Λίβανο.
Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση Trump ζήτησε από το Τελ Αβίβ να ξεκινήσει σταδιακή και μερική αποχώρηση από τον νότιο Λίβανο.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, η Ουάσιγκτον επιθυμεί επίσης τη μείωση του βάθους της λεγόμενης «κίτρινης γραμμής» που διατηρεί το Ισραήλ εντός λιβανικού εδάφους.
Η πολιτική αυτή εφαρμόζεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο ισραηλινός στρατός αντιμετωπίζει αυξανόμενες απώλειες στον Λίβανο και, σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, δεν εμφανίζεται δυσαρεστημένος με το ενδεχόμενο αποχώρησης από τον νότιο Λίβανο υπό την πίεση των ΗΠΑ και χωρίς σημαντικό πολιτικό κόστος στο εσωτερικό.
Καμία νίκη για τις ΗΠΑ
Παρά το γεγονός ότι ο Donald Trump παρουσιάζει το μνημόνιο κατανόησης με το Ιράν ως ιστορικό επίτευγμα, οι αμφιβολίες στους πολιτικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους των Ηνωμένων Πολιτειών για τα πραγματικά οφέλη της συμφωνίας εντείνονται.
Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η συμφωνία μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον όχι μόνο δεν συνιστά αμερικανική νίκη, αλλά αντιθέτως αποκαλύπτει τα όρια της αμερικανικής ισχύος και δημιουργεί νέες προκλήσεις για την κυβέρνηση Trump.
Σύμφωνα με αναλύσεις που δημοσιεύθηκαν στους New York Times, Washington Post, Newsweek, το βασικό συμπέρασμα είναι κοινό: η συμφωνία δεν επιλύει τα ζητήματα που οδήγησαν στον πόλεμο, αλλά μεταθέτει την επίλυσή τους στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Χωρίς οριστική λύση
Παρότι ανοίγει ξανά τον δρόμο της διπλωματίας μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, κρίσιμα ζητήματα όπως:
• το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν,
• οι βαλλιστικοί πύραυλοι,
• οι σχέσεις Ιράν–Ισραήλ,
• και ο μελλοντικός ρόλος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, παραμένουν χωρίς οριστική λύση.
Περιορισμένα αποτελέσματα
Οι New York Times θέτουν το ερώτημα: «Τι έχει αλλάξει μετά από σχεδόν τέσσερις μήνες πολέμου;» και απαντά: «Όχι και πολλά».
Σύμφωνα με την εφημερίδα:
• το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν έχει εξαλειφθεί,
• το ζήτημα των βαλλιστικών πυραύλων παραπέμπεται σε επόμενες συνομιλίες,
• οι σύμμαχες προς το Ιράν δυνάμεις και οργανώσεις στην περιοχή παραμένουν ενεργές.
Η καθηγήτρια Σπουδών Ασφαλείας στο Massachusetts Institute of Technology, Caitlin Talmadge, θεωρεί ότι η συμφωνία αντανακλά περισσότερο τους περιορισμούς της Ουάσιγκτον να συνεχίσει την κλιμάκωση παρά κάποια ξεκάθαρη στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ.
Η εφημερίδα επισημαίνει επίσης ότι το Ιράν κατάφερε να μετατρέψει τα Στενά του Hormuz σε σημαντικό διαπραγματευτικό μοχλό πίεσης, αποδεικνύοντας ότι μπορεί να επηρεάσει μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Τα οικονομικά οφέλη που αποκομίζει η Τεχεράνη
Σύμφωνα με τις αναλύσεις, η συμφωνία προβλέπει σημαντικά οικονομικά οφέλη για το Ιράν, μεταξύ των οποίων:
• άρση του ναυτικού αποκλεισμού,
• δημιουργία ταμείου ανασυγκρότησης ύψους 300 δισ. δολαρίων,
• αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων,
• και σταδιακή άρση αμερικανικών κυρώσεων.
Παράλληλα, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διαπραγματευτούν επί 60 ημέρες τα πιο περίπλοκα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα και οι κυρώσεις.
Μείωση των αμερικανικών μοχλών πίεσης
Η Washington Post εκτιμά ότι ο Trump διαθέτει σήμερα λιγότερα μέσα πίεσης απ’ ό,τι πριν από τον πόλεμο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, πριν από την έναρξη της σύγκρουσης η Τεχεράνη ανησυχούσε ότι μια αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση του καθεστώτος.
Ωστόσο, ο πόλεμος έδειξε ότι οι κρατικοί μηχανισμοί του Ιράν διατήρησαν τη συνοχή τους και συνέχισαν να λειτουργούν.
Η εφημερίδα υποστηρίζει επίσης ότι η απλή απειλή κλεισίματος των Στενών του Horumz αρκεί για να προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς αγορές, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ρήγμα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ
Ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα της συμφωνίας φαίνεται να είναι η αύξηση των διαφορών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ.
Οι New York Times σημειώνουν ότι το Ισραήλ εισήλθε στον πόλεμο πιστεύοντας πως θα εξουδετέρωνε την ιρανική απειλή για δεκαετίες.
Αντί γι’ αυτό, βρέθηκε στο περιθώριο μιας συμφωνίας που υπέγραψαν οι ΗΠΑ χωρίς να υιοθετήσουν πλήρως τους στρατηγικούς στόχους του Τελ Αβίβ.
Ο πρώην αξιωματικός των ισραηλινών στρατιωτικών πληροφοριών Danny Citrinowicz χαρακτήρισε τη συμφωνία «πλήρη κατάρρευση της στρατηγικής που ακολουθούσε το Ισραήλ απέναντι στο Ιράν».
Επιπλέον, η ενσωμάτωση της εκεχειρίας στον Λίβανο στο πλαίσιο της συμφωνίας δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες για την Ουάσιγκτον, καθώς ενδέχεται να χρειαστεί να ασκήσει πίεση στην κυβέρνηση του Benjamin Netanyahu ώστε να περιορίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Εσωτερικές πιέσεις στον Trump
Οι προκλήσεις για τον Trump δεν περιορίζονται στη διεθνή σκηνή.
Η Washington Post αναφέρει ότι μέρος της συντηρητικής βάσης του τον κατηγορεί ότι παραχώρησε υπερβολικά ανταλλάγματα στο Ιράν.
Ταυτόχρονα, οι οικονομικές συνέπειες του πολέμου — όπως ο υψηλότερος πληθωρισμός και η αύξηση των ενεργειακών τιμών — ασκούν πίεση στο εκλογικό του ακροατήριο ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Fox News, το 58% των ψηφοφόρων θεωρεί ότι η απόφαση για πόλεμο με το Ιράν ήταν λανθασμένη, ενώ μόλις το 35% εγκρίνει τον τρόπο με τον οποίο ο Trump διαχειρίστηκε το ιρανικό ζήτημα.
Η Κίνα ως σιωπηρός κερδισμένος
Το Newsweek υποστηρίζει ότι η Κίνα αναδείχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους κερδισμένους της κρίσης χωρίς να εμπλακεί στρατιωτικά.
Κατά την ανάλυση του περιοδικού, το Πεκίνο κατάφερε να παρουσιαστεί ως δύναμη που προωθεί τον διάλογο και τον σεβασμό της κρατικής κυριαρχίας, ενώ οι ΗΠΑ εμφανίστηκαν ως δύναμη που καταφεύγει στη στρατιωτική ισχύ με υψηλό κόστος.
Ο Henry Wang υποστήριξε ότι ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν δημιούργησε ένα επικίνδυνο προηγούμενο που υπονομεύει τη διεθνή τάξη που διαμορφώθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Αντίστοιχα, ο Ryan Hass εκτίμησε ότι οι διαφωνίες που αποκαλύφθηκαν μεταξύ των ΗΠΑ και ορισμένων Ευρωπαίων και Αράβων συμμάχων τους δημιουργούν ευκαιρίες για την περαιτέρω διεύρυνση της κινεζικής επιρροής.
Σύμφωνα με τις αναλύσεις αυτές, η συμφωνία που ο Trump επιχείρησε να παρουσιάσει ως κορύφωση μιας στρατηγικής νίκης ενδέχεται να εξελιχθεί σε νέα πηγή πολιτικών και διπλωματικών προβλημάτων για την κυβέρνησή του.
Τα βασικά ζητήματα που οδήγησαν στη σύγκρουση παραμένουν ανοιχτά και η ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να επιβάλουν τους όρους τους στην περιοχή φαίνεται να δοκιμάζεται περισσότερο από ποτέ.
Νικήσαμε...
Με την υπογραφή συμφωνίας και την έναρξη νέου γύρου συνομιλιών, ο πόλεμος μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν έχει προς το παρόν σταματήσει και ο Πρόεδρος Donald Trump υποστηρίζει ότι οι Αμερικανοί είναι οι νικητές.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Trump υποστήριξε ότι η συμφωνία εξασφαλίζει τη συνέχιση της ροής πετρελαίου, εμποδίζει το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενισχύει τις αγορές, δημιουργεί θέσεις εργασίας και συμβάλλει στη μείωση των τιμών.
Ωστόσο, η πραγματική εικόνα είναι πιο σύνθετη.
Μετά από περισσότερες από 100 ημέρες σύγκρουσης, στην οποία σκοτώθηκαν 13 Αμερικανοί στρατιωτικοί και περισσότεροι από 7.500 άμαχοι στην ευρύτερη περιοχή, το οικονομικό και στρατηγικό κόστος παραμένει σημαντικό.
Το κόστος του πολέμου
Η άμεση δαπάνη για το αμερικανικό Υπουργείο Άμυνας εκτιμάται σε περίπου 40 δισεκατομμύρια δολάρια, χωρίς να υπολογίζονται ορισμένα επιχειρησιακά έξοδα και μελλοντικές δαπάνες αποκατάστασης.
Το Πεντάγωνο έχει ζητήσει επιπλέον χρηματοδότηση ύψους 80 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Περίπου 26 δισεκατομμύρια δολάρια δαπανήθηκαν μόνο για πυρομαχικά, συμπεριλαμβανομένων πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς όπως οι Tomahawk, οι οποίοι κοστίζουν περίπου 2,5 εκατομμύρια δολάρια ο καθένας.
Πίεση στα στρατηγικά αποθέματα
Ο πόλεμος κατανάλωσε σημαντικό μέρος των αμερικανικών αποθεμάτων πυραύλων και οδήγησε την κυβέρνηση να ενεργοποιήσει μέτρα για την επιτάχυνση της παραγωγής νέων οπλικών συστημάτων.
Παράλληλα, το Στρατηγικό Πετρελαϊκό Απόθεμα των ΗΠΑ βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1983.
Επιπτώσεις στην ενέργεια και τον πληθωρισμό
Οι τιμές των καυσίμων αυξήθηκαν σημαντικά κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Η μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ ξεπέρασε τα 4 δολάρια ανά γαλόνι, ενώ οι τιμές του ντίζελ αυξήθηκαν ακόμη περισσότερο.
Σύμφωνα με υπολογισμούς, τα αμερικανικά νοικοκυριά δαπάνησαν εκατοντάδες δολάρια επιπλέον λόγω της αύξησης των ενεργειακών τιμών.
Η αύξηση των τιμών της ενέργειας συνέβαλε επίσης στην επιτάχυνση του πληθωρισμού, ο οποίος ξεπέρασε το 4% σε ετήσια βάση, επηρεάζοντας αρνητικά την αγοραστική δύναμη των μισθών.
Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου
Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, η παγκόσμια αγορά έχασε περίπου 1,15 δισεκατομμύρια βαρέλια προσφοράς πετρελαίου.
Για να καλυφθεί το κενό, αυξήθηκε η παραγωγή σε χώρες όπως η Βραζιλία και η Βενεζουέλα, ενώ απελευθερώθηκαν μεγάλα στρατηγικά αποθέματα από πολλές χώρες.
Χρηματοπιστωτικές αγορές
Παρά τον πόλεμο, οι χρηματιστηριακές αγορές συνέχισαν να καταγράφουν ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Αντίθετα, τα κρατικά ομόλογα δέχθηκαν πιέσεις λόγω των πληθωριστικών ανησυχιών, γεγονός που επηρέασε και τα επιτόκια στεγαστικών δανείων.
Συνολικά επισημαίνεται ότι παρά την παύση των εχθροπραξιών και τη συμφωνία για νέες διαπραγματεύσεις, το οικονομικό, στρατηγικό και πολιτικό κόστος του πολέμου παραμένει υψηλό και οι μακροπρόθεσμες συνέπειες δεν έχουν ακόμη αποτιμηθεί πλήρως.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών