H εξουσία παραμένει ρευστή, ο Τσαβισμός διασπάται, τα ρωσικά σχέδια παγώνουν και το πετρέλαιο μετατρέπεται ξανά στο βασικό πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στο Καράκας και την Ουάσινγκτον
Έξι μήνες μετά τη βίαιη ανατροπή του Nicolas Maduro και τη μεταφορά του στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Βενεζουέλα παραμένει εγκλωβισμένη σε μια εύθραυστη πολιτική ισορροπία, με το πετρέλαιο, τις εσωτερικές έριδες και την αμερικανική επιρροή να καθορίζουν την επόμενη ημέρα.
Σύμφωνα με την ιστορικό, πολιτικό και πρόεδρο του συνδικάτου New Labor, Daria Mitina, η χώρα έχει περάσει σε μια φάση πολιτικής συντήρησης και υπόγειας διαμάχης για την εξουσία, με την προσωρινή ηγεσία να επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση της κρατικής κυριαρχίας και στις απαιτήσεις της Ουάσινγκτον.
Το σοκ της 3ης Ιανουαρίου και το πολιτικό κενό
Η κρίσιμη καμπή ήρθε τη νύχτα της 3ης Ιανουαρίου, όταν αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν επιχείρηση στο Καράκας και σε άλλες περιοχές της χώρας. Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, ο Maduro και η σύζυγός του συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν βίαια στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο Βενεζουελάνος ηγέτης βρέθηκε αντιμέτωπος με κατηγορίες περί συμμετοχής σε ναρκοτρομοκρατικές οργανώσεις.
Παρά την απομάκρυνσή του, ο Maduro εξακολουθεί –τουλάχιστον τυπικά– να αναφέρεται σε ορισμένα επίσημα έγγραφα ως αρχηγός του κράτους. Την ίδια ώρα, η υπηρεσιακή πρόεδρος Delcy Rodriguez δεν έχει ακόμη εδραιώσει πλήρως τη νομιμοποίησή της, με αποτέλεσμα η χώρα να παραμένει σε ένα ιδιότυπο πολιτικό κενό.
Η μάχη για το πετρέλαιο και η αποδυνάμωση της PDVSA
Το πιο βαθύ αποτύπωμα της κρίσης αποτυπώνεται στον ενεργειακό τομέα. Οι αλλαγές στη νομοθεσία για τους υδρογονάνθρακες έχουν περιορίσει ουσιαστικά το μονοπώλιο της κρατικής PDVSA, ανοίγοντας τον δρόμο για μεγαλύτερη είσοδο ξένων κεφαλαίων στην πετρελαϊκή αγορά της χώρας.
Όπως επισημαίνει η Mitina, καμία από τις διεθνείς συμφωνίες της Βενεζουέλας δεν έχει ακυρωθεί επίσημα. Ωστόσο, πολλά από τα προγράμματα συνεργασίας με τη Ρωσία έχουν ουσιαστικά «παγώσει», όπως και τα ρωσικά επενδυτικά σχέδια στη χώρα.
Την ίδια στιγμή, χώρες που στο παρελθόν κρατούσαν αποστάσεις λόγω του φόβου αμερικανικών κυρώσεων εμφανίζονται ξανά στο προσκήνιο. Ανάμεσά τους και η Ινδία, η οποία –σύμφωνα με την ίδια ανάλυση– έχει αρχίσει να επαναφέρει τη συνεργασία της με το Καράκας στον τομέα του πετρελαίου και των παραγώγων του.
Η Ουάσινγκτον, ο Trump και ο έλεγχος των πόρων
Κατά την εκτίμηση της Mitina, οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκούν σήμερα σχεδόν ανεξέλεγκτη επιρροή στους πόρους της Βενεζουέλας, χωρίς ωστόσο το άμεσο οικονομικό όφελος για την αμερικανική οικονομία να θεωρείται ιδιαίτερα μεγάλο. Το οικονομικό αποτύπωμα αυτής της παρέμβασης εκτιμάται γύρω στα 300 εκατομμύρια δολάρια.
Για τον Donald Trump, υποστηρίζει η ίδια, η υπόθεση της Βενεζουέλας έχει και έντονο πολιτικό συμβολισμό: λειτουργεί ως εργαλείο επίδειξης ισχύος και γρήγορης επιτυχίας, σε μια περίοδο όπου η αμερικανική εξωτερική πολιτική αναζητεί «νίκες» έπειτα από αποτυχίες σε άλλα μέτωπα.
Η καθημερινότητα δεν άλλαξε – Ο πληθωρισμός παραμένει
Παρά τις πολιτικές ανατροπές, η καθημερινότητα των πολιτών δεν φαίνεται να έχει αλλάξει δραματικά προς το καλύτερο. Σύμφωνα με μαρτυρίες από το Καράκας, ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός, ενώ η μικρή αύξηση της πετρελαϊκής παραγωγής στα 1,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως δεν αποδίδεται σε πραγματική ανασυγκρότηση της βιομηχανίας, αλλά κυρίως στην αξιοποίηση παλαιών αποθεμάτων.
Παράλληλα, συμβάσεις με ξένες πετρελαϊκές εταιρείες, όπως η BP και η Chevron, έχουν υπογραφεί, χωρίς όμως να έχει ξεκινήσει ακόμη η ουσιαστική εφαρμογή τους. Οι προσπάθειες αναδιάρθρωσης της πετρελαϊκής βιομηχανίας συνεχίζονται, αλλά μέχρι στιγμής χωρίς εντυπωσιακά αποτελέσματα.
Ρήγμα μέσα στον Τσαβισμό
Στο εσωτερικό της χώρας, η πολιτική εικόνα παραμένει εξαιρετικά ρευστή. Η βασική διαχωριστική γραμμή δεν περνά πλέον ανάμεσα στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση, αλλά στο εσωτερικό του ίδιου του Τσαβισμού.
Σύμφωνα με τη Mitina, η ομάδα των «αριστερών» υποστηρικτών του Maduro χάνει σταδιακά έδαφος απέναντι στους πιο «δεξιούς» Τσαβιστές, οι οποίοι συνδέονται με τη Delcy Rodriguez. Πρόσωπα-κλειδιά του παλιού συστήματος, όπως ο Vladimir Padrino Lopez, φέρονται να αποδυναμώνονται, ενώ άλλοι στενοί σύμμαχοι του πρώην προέδρου έχουν ήδη συλληφθεί ή περιθωριοποιηθεί.
Ιδιαίτερη ένταση έχει προκαλέσει και η υπόθεση του Alex Saab, ο οποίος κατηγορείται ότι διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στην παράκαμψη των κυρώσεων. Η έκδοσή του στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει τροφοδοτήσει σφοδρές αντιδράσεις στους πατριωτικούς και σκληροπυρηνικούς κύκλους του καθεστώτος.
Η αντιπολίτευση παραμένει παθητική
Παρά τις ανακατατάξεις, η αντιπολίτευση δεν έχει καταφέρει να εκμεταλλευτεί την κατάσταση. Αντίθετα, εμφανίζεται αδύναμη και παθητική, την ώρα που ο Τσαβισμός εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρά ερείσματα σε επίπεδο βουλής, περιφερειών, δημαρχιών και δυνάμεων ασφαλείας.
Η βάση του καθεστώτος, δηλαδή οι τοπικές δομές εξουσίας και οι μηχανισμοί πολιτικής κινητοποίησης, παραμένουν ενεργοί. Ωστόσο, η ιδεολογική συνοχή του μπλοκ εξουσίας μοιάζει πιο εύθραυστη από ποτέ, καθώς οι εξωτερικές πιέσεις και η εσωτερική διαμάχη για τη διαδοχή διαβρώνουν το παλιό σύστημα ισορροπιών.
Μια χώρα σε αναμονή
Έξι μήνες μετά την ανατροπή του Maduro, η Βενεζουέλα δεν έχει ακόμη βρει νέα σταθερή πορεία. Η χώρα επιχειρεί να ελιχθεί ανάμεσα στις πιέσεις της Ουάσινγκτον, στην ανάγκη προσέλκυσης ξένων επενδύσεων και στη διατήρηση ενός ελάχιστου πυρήνα κυριαρχίας.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν το Καράκας θα καταφέρει να ελέγξει τη μετάβαση ή αν η νέα πραγματικότητα θα διαμορφωθεί τελικά έξω από τα σύνορα της χώρας, από εκείνους που διεκδικούν ρόλο στα τεράστια ενεργειακά της αποθέματα.
www.bankingnews.gr
Σύμφωνα με την ιστορικό, πολιτικό και πρόεδρο του συνδικάτου New Labor, Daria Mitina, η χώρα έχει περάσει σε μια φάση πολιτικής συντήρησης και υπόγειας διαμάχης για την εξουσία, με την προσωρινή ηγεσία να επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση της κρατικής κυριαρχίας και στις απαιτήσεις της Ουάσινγκτον.
Το σοκ της 3ης Ιανουαρίου και το πολιτικό κενό
Η κρίσιμη καμπή ήρθε τη νύχτα της 3ης Ιανουαρίου, όταν αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν επιχείρηση στο Καράκας και σε άλλες περιοχές της χώρας. Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, ο Maduro και η σύζυγός του συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν βίαια στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο Βενεζουελάνος ηγέτης βρέθηκε αντιμέτωπος με κατηγορίες περί συμμετοχής σε ναρκοτρομοκρατικές οργανώσεις.
Παρά την απομάκρυνσή του, ο Maduro εξακολουθεί –τουλάχιστον τυπικά– να αναφέρεται σε ορισμένα επίσημα έγγραφα ως αρχηγός του κράτους. Την ίδια ώρα, η υπηρεσιακή πρόεδρος Delcy Rodriguez δεν έχει ακόμη εδραιώσει πλήρως τη νομιμοποίησή της, με αποτέλεσμα η χώρα να παραμένει σε ένα ιδιότυπο πολιτικό κενό.
Η μάχη για το πετρέλαιο και η αποδυνάμωση της PDVSA
Το πιο βαθύ αποτύπωμα της κρίσης αποτυπώνεται στον ενεργειακό τομέα. Οι αλλαγές στη νομοθεσία για τους υδρογονάνθρακες έχουν περιορίσει ουσιαστικά το μονοπώλιο της κρατικής PDVSA, ανοίγοντας τον δρόμο για μεγαλύτερη είσοδο ξένων κεφαλαίων στην πετρελαϊκή αγορά της χώρας.
Όπως επισημαίνει η Mitina, καμία από τις διεθνείς συμφωνίες της Βενεζουέλας δεν έχει ακυρωθεί επίσημα. Ωστόσο, πολλά από τα προγράμματα συνεργασίας με τη Ρωσία έχουν ουσιαστικά «παγώσει», όπως και τα ρωσικά επενδυτικά σχέδια στη χώρα.
Την ίδια στιγμή, χώρες που στο παρελθόν κρατούσαν αποστάσεις λόγω του φόβου αμερικανικών κυρώσεων εμφανίζονται ξανά στο προσκήνιο. Ανάμεσά τους και η Ινδία, η οποία –σύμφωνα με την ίδια ανάλυση– έχει αρχίσει να επαναφέρει τη συνεργασία της με το Καράκας στον τομέα του πετρελαίου και των παραγώγων του.
Η Ουάσινγκτον, ο Trump και ο έλεγχος των πόρων
Κατά την εκτίμηση της Mitina, οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκούν σήμερα σχεδόν ανεξέλεγκτη επιρροή στους πόρους της Βενεζουέλας, χωρίς ωστόσο το άμεσο οικονομικό όφελος για την αμερικανική οικονομία να θεωρείται ιδιαίτερα μεγάλο. Το οικονομικό αποτύπωμα αυτής της παρέμβασης εκτιμάται γύρω στα 300 εκατομμύρια δολάρια.
Για τον Donald Trump, υποστηρίζει η ίδια, η υπόθεση της Βενεζουέλας έχει και έντονο πολιτικό συμβολισμό: λειτουργεί ως εργαλείο επίδειξης ισχύος και γρήγορης επιτυχίας, σε μια περίοδο όπου η αμερικανική εξωτερική πολιτική αναζητεί «νίκες» έπειτα από αποτυχίες σε άλλα μέτωπα.
Η καθημερινότητα δεν άλλαξε – Ο πληθωρισμός παραμένει
Παρά τις πολιτικές ανατροπές, η καθημερινότητα των πολιτών δεν φαίνεται να έχει αλλάξει δραματικά προς το καλύτερο. Σύμφωνα με μαρτυρίες από το Καράκας, ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός, ενώ η μικρή αύξηση της πετρελαϊκής παραγωγής στα 1,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως δεν αποδίδεται σε πραγματική ανασυγκρότηση της βιομηχανίας, αλλά κυρίως στην αξιοποίηση παλαιών αποθεμάτων.
Παράλληλα, συμβάσεις με ξένες πετρελαϊκές εταιρείες, όπως η BP και η Chevron, έχουν υπογραφεί, χωρίς όμως να έχει ξεκινήσει ακόμη η ουσιαστική εφαρμογή τους. Οι προσπάθειες αναδιάρθρωσης της πετρελαϊκής βιομηχανίας συνεχίζονται, αλλά μέχρι στιγμής χωρίς εντυπωσιακά αποτελέσματα.
Ρήγμα μέσα στον Τσαβισμό
Στο εσωτερικό της χώρας, η πολιτική εικόνα παραμένει εξαιρετικά ρευστή. Η βασική διαχωριστική γραμμή δεν περνά πλέον ανάμεσα στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση, αλλά στο εσωτερικό του ίδιου του Τσαβισμού.
Σύμφωνα με τη Mitina, η ομάδα των «αριστερών» υποστηρικτών του Maduro χάνει σταδιακά έδαφος απέναντι στους πιο «δεξιούς» Τσαβιστές, οι οποίοι συνδέονται με τη Delcy Rodriguez. Πρόσωπα-κλειδιά του παλιού συστήματος, όπως ο Vladimir Padrino Lopez, φέρονται να αποδυναμώνονται, ενώ άλλοι στενοί σύμμαχοι του πρώην προέδρου έχουν ήδη συλληφθεί ή περιθωριοποιηθεί.
Ιδιαίτερη ένταση έχει προκαλέσει και η υπόθεση του Alex Saab, ο οποίος κατηγορείται ότι διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στην παράκαμψη των κυρώσεων. Η έκδοσή του στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει τροφοδοτήσει σφοδρές αντιδράσεις στους πατριωτικούς και σκληροπυρηνικούς κύκλους του καθεστώτος.
Η αντιπολίτευση παραμένει παθητική
Παρά τις ανακατατάξεις, η αντιπολίτευση δεν έχει καταφέρει να εκμεταλλευτεί την κατάσταση. Αντίθετα, εμφανίζεται αδύναμη και παθητική, την ώρα που ο Τσαβισμός εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρά ερείσματα σε επίπεδο βουλής, περιφερειών, δημαρχιών και δυνάμεων ασφαλείας.
Η βάση του καθεστώτος, δηλαδή οι τοπικές δομές εξουσίας και οι μηχανισμοί πολιτικής κινητοποίησης, παραμένουν ενεργοί. Ωστόσο, η ιδεολογική συνοχή του μπλοκ εξουσίας μοιάζει πιο εύθραυστη από ποτέ, καθώς οι εξωτερικές πιέσεις και η εσωτερική διαμάχη για τη διαδοχή διαβρώνουν το παλιό σύστημα ισορροπιών.
Μια χώρα σε αναμονή
Έξι μήνες μετά την ανατροπή του Maduro, η Βενεζουέλα δεν έχει ακόμη βρει νέα σταθερή πορεία. Η χώρα επιχειρεί να ελιχθεί ανάμεσα στις πιέσεις της Ουάσινγκτον, στην ανάγκη προσέλκυσης ξένων επενδύσεων και στη διατήρηση ενός ελάχιστου πυρήνα κυριαρχίας.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν το Καράκας θα καταφέρει να ελέγξει τη μετάβαση ή αν η νέα πραγματικότητα θα διαμορφωθεί τελικά έξω από τα σύνορα της χώρας, από εκείνους που διεκδικούν ρόλο στα τεράστια ενεργειακά της αποθέματα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών