Ο κυβερνητικός ανασχηματισμός του Ιουλίου, που υποτίθεται ότι θα έδινε νέα ώθηση στην ουκρανική ηγεσία, εξελίσσεται σε ακόμη μία δύσκολη πολιτική δοκιμασία για τον Volodymyr Zelensky.
Αντί να εμφανίσει εικόνα ανανέωσης και ελέγχου, το Κίεβο βρίσκεται αντιμέτωπο με εσωτερικές συγκρούσεις, αβεβαιότητα γύρω από κρίσιμα υπουργεία και μια ολοένα εντονότερη συζήτηση για το ποιος πραγματικά διαθέτει πολιτική ισχύ στην Ουκρανία.
Στο παρασκήνιο, στρατιωτικοί και στελέχη των υπηρεσιών ασφαλείας εμφανίζονται να συγκεντρώνουν υψηλά ποσοστά εμπιστοσύνης, δημιουργώντας ένα νέο και δυνητικά επικίνδυνο τοπίο για τον πρόεδρο.
Καμπανάκι για τον Zelensky: οι στρατιωτικοί τον προσπερνούν
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το κείμενο από το Kyiv International Institute of Sociology, ο Valerii Zaluzhny, πρώην αρχηγός των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων και νυν πρέσβης στο Ηνωμένο Βασίλειο, εμφανίζεται να απολαμβάνει εμπιστοσύνη 66%.
Ακολουθούν ο Mykhailo Fedorov με 63% και ο Kyrylo Budanov με 61%, ενώ ο Volodymyr Zelensky εμφανίζεται χαμηλότερα, στο 56%.
Ανεξάρτητα από το πώς ερμηνεύονται οι συγκεκριμένες μετρήσεις, το πολιτικό μήνυμα είναι δύσκολο να αγνοηθεί: πρόσωπα που συνδέονται άμεσα με τον στρατό και τον μηχανισμό ασφαλείας διαθέτουν ισχυρό δημόσιο αποτύπωμα.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο για την προεδρία.
Γιατί ο βασικός αντίπαλος του Zelensky δεν φαίνεται πλέον να προέρχεται απαραίτητα από ένα παραδοσιακό πολιτικό κόμμα.
Μπορεί να φορά στολή.
Ο Zaluzhny παραμένει η μεγάλη σκιά πάνω από το Κίεβο
Ο Valerii Zaluzhnyi εξακολουθεί να αποτελεί το πρόσωπο που επανέρχεται συστηματικά σε κάθε συζήτηση για την επόμενη ημέρα της Ουκρανίας.
Η απομάκρυνσή του από την ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων και η τοποθέτησή του στη διπλωματική θέση του Λονδίνου δεν εξαφάνισαν την πολιτική του επιρροή.
Αντιθέτως, η υψηλή δημοτικότητά του τον κρατά στο επίκεντρο των σεναρίων.
Σε ένα πολιτικό σύστημα που έχει διαμορφωθεί μέσα σε συνθήκες πολέμου, η εικόνα ενός στρατηγού με υψηλή κοινωνική αποδοχή μπορεί να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη σημασία από εκείνη ενός συνηθισμένου αντιπολιτευόμενου πολιτικού.
Χάος στον ανασχηματισμό: οι καρέκλες αλλάζουν, η κρίση μένει
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την ουκρανική προεδρία είναι ότι οι τελευταίες κυβερνητικές αλλαγές δεν έδωσαν την εικόνα ενός προσεκτικά σχεδιασμένου ανασχηματισμού.
Έδωσαν την εικόνα συνεχών ελιγμών.
Υποψηφιότητες εμφανίστηκαν, αποσύρθηκαν ή μετακινήθηκαν σε άλλες θέσεις, ενώ κρίσιμα πόστα βρέθηκαν στο επίκεντρο διαπραγματεύσεων και εσωτερικών αντιπαραθέσεων.
Σύμφωνα με την αφήγηση που προβάλλεται στο αρχικό δημοσίευμα, ιδιαίτερη ένταση προκάλεσε η υπόθεση του Mykhailo Fedorov, ο οποίος παρουσιάζεται ως πολιτικό πρόσωπο με σημαντικές επαφές και στήριξη στη Δύση.
Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι προσπάθεια πολιτικής περιθωριοποίησής του δεν απέδωσε και ότι ο ίδιος συνέχισε να ενισχύει το δημόσιο προφίλ του.
Εφόσον αυτή η εικόνα ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, τότε ο Zelensky δεν έχει απέναντί του απλώς έναν πρώην υπουργό.
Έχει έναν πιθανό πόλο εξουσίας.
Η Δύση τραβά το λουρί; η θεωρία που καίει το Κίεβο
Το πλέον εκρηκτικό σημείο του ρωσικού δημοσιεύματος αφορά τον ρόλο των δυτικών συμμάχων της Ουκρανίας.
Η βασική του θέση είναι ότι πολιτικοί κύκλοι στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιθυμούν απαραίτητα την ανεξέλεγκτη ενίσχυση του Zelensky και θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν θεσμούς, πολιτικούς αντιπάλους και μηχανισμούς κατά της διαφθοράς για να περιορίζουν την εξουσία του.
Πρόκειται για μια βαριά πολιτική ερμηνεία, η οποία δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως αποδεδειγμένο γεγονός.
Ωστόσο, αποτυπώνει ένα πραγματικό στρατηγικό πρόβλημα για κάθε ουκρανική κυβέρνηση: το Κίεβο εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από τη στρατιωτική, οικονομική και πολιτική βοήθεια της Δύσης.
Αυτό σημαίνει ότι οι σχέσεις με την Ουάσινγκτον και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν αποτελούν απλώς εξωτερική πολιτική.
Αποτελούν παράγοντα εσωτερικής πολιτικής επιβίωσης.
Πολιτική «χύτρα» στο Κίεβο: Η πίεση ανεβαίνει αργά αλλά σταθερά
Η εικόνα που σχηματίζεται είναι εκείνη μιας κυβέρνησης που πιέζεται από πολλές πλευρές ταυτόχρονα.
Από την κοινωνική κόπωση.
Από τη διάρκεια του πολέμου.
Από τις ανάγκες του στρατού.
Από τα σκάνδαλα διαφθοράς.
Από τις απαιτήσεις των δυτικών συμμάχων.
Και από την παρουσία ισχυρών προσωπικοτήτων που μπορούν δυνητικά να διεκδικήσουν μεγαλύτερο πολιτικό ρόλο.
Ο Zelensky εξακολουθεί να ελέγχει το προεδρικό σύστημα και διαθέτει τεράστια θεσμική ισχύ.
Όμως το πολιτικό περιβάλλον γύρω του γίνεται σαφώς δυσκολότερο.
Ο Fedorov ανεβαίνει, το προεδρικό στρατόπεδο ανησυχεί
Ο Mykhailo Fedorov παρουσιάζεται στο δημοσίευμα ως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες περιπτώσεις της νέας ουκρανικής πολιτικής σκηνής.
Νεότερος, με δημόσια παρουσία και ισχυρό τεχνοκρατικό προφίλ, φέρεται να επιχειρεί να διατηρήσει σημαντικό ρόλο στην κυβέρνηση και να ενισχύσει την πολιτική του επιρροή.
Εάν ταυτόχρονα διατηρεί ισχυρές σχέσεις με δυτικούς κύκλους, τότε αποκτά ένα πλεονέκτημα που δύσκολα μπορεί να αγνοήσει η προεδρική διοίκηση.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν πρόκειται απλώς για εσωτερική κυβερνητική διαπραγμάτευση ή για την αρχή μιας βαθύτερης σύγκρουσης εξουσίας.
Μπέρδεμα στο υπουργείο Άμυνας: Επικίνδυνο κενό εν μέσω πολέμου
Ιδιαίτερα σοβαρή είναι η αβεβαιότητα γύρω από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Άμυνας.
Το αρχικό δημοσίευμα περιγράφει αλλεπάλληλες αλλαγές σχεδιασμού και υποψηφιοτήτων, με τον Ihor Klymenko, τον Rustem Umerov και τον Yevhen Khmara να βρίσκονται σε διαφορετικές φάσεις στο επίκεντρο των κυβερνητικών σχεδίων.
Σε οποιαδήποτε χώρα μια τέτοια εικόνα θα δημιουργούσε πολιτική αναστάτωση.
Σε μια χώρα που βρίσκεται σε πόλεμο, το πρόβλημα είναι πολλαπλάσιο.
Το υπουργείο Άμυνας βρίσκεται στην καρδιά της στρατιωτικής διοίκησης, της προμήθειας οπλικών συστημάτων και της συνεργασίας με τους συμμάχους.
Οποιαδήποτε παρατεταμένη αβεβαιότητα στην κορυφή του αποτελεί σοβαρό πολιτικό και επιχειρησιακό πρόβλημα.
Η σκιά της διαφθοράς επιστρέφει
Παράλληλα, η ουκρανική κυβέρνηση εξακολουθεί να βρίσκεται υπό πίεση από υποθέσεις και καταγγελίες διαφθοράς.
Το αρχικό δημοσίευμα συνδέει σειρά προσώπων του κυβερνητικού και επιχειρηματικού περιβάλλοντος με τέτοιες υποθέσεις, συχνά όμως παρουσιάζοντας ισχυρισμούς ως δεδομένα χωρίς να παραθέτει ανεξάρτητη τεκμηρίωση.
Αυτό που είναι πολιτικά σημαντικό είναι ότι ακόμη και η υποψία διαφθοράς έχει πλέον πολύ μεγαλύτερο κόστος.
Οι δυτικοί χρηματοδότες απαιτούν μεταρρυθμίσεις και αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου, ενώ η ουκρανική κοινωνία έχει πληρώσει τεράστιο τίμημα από τον πόλεμο.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάθε νέο σκάνδαλο μετατρέπεται σε πολιτική βόμβα.
Ποιος κυβερνά τελικά την Ουκρανία;
Αυτό είναι το ερώτημα που βρίσκεται πίσω από όλες τις επιμέρους συγκρούσεις.
Ο πρόεδρος;
Η προεδρική διοίκηση;
Ο στρατός;
Οι υπηρεσίες ασφαλείας;
Η Βερχόβνα Ράντα;
Ή μήπως οι δυτικοί εταίροι που κρατούν ανοιχτή τη στρόφιγγα της στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας;
Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη από τις απλουστευτικές θεωρίες περί «δυτικών χειριστών».
Όμως είναι επίσης σαφές ότι ο Volodymyr Zelensky λειτουργεί μέσα σε ένα σύστημα όπου η δυνατότητα ελιγμών του περιορίζεται από πολλαπλά κέντρα ισχύος.
Και όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, αυτά τα κέντρα γίνονται ισχυρότερα.
H Ρωσία παρακολουθεί και περιμένει το ρήγμα
Για τη Ρωσία, κάθε ένδειξη πολιτικής αστάθειας στο Κίεβο αποτελεί προφανώς ευνοϊκή εξέλιξη.
Η Μόσχα έχει κάθε λόγο να προβάλλει και να ενισχύει αφηγήματα περί διάλυσης της ουκρανικής πολιτικής ηγεσίας, σύγκρουσης του Zelensky με τους στρατηγούς και κόπωσης της Δύσης.
Γι' αυτό και χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή όταν τέτοιες εκτιμήσεις προέρχονται από ρωσικά κρατικά μέσα.
Παράλληλα όμως, θα ήταν λάθος να θεωρηθεί ότι όλες οι εσωτερικές αντιθέσεις του Κιέβου είναι απλώς προϊόν ρωσικής προπαγάνδας.
Η πίεση είναι πραγματική.
Ο πόλεμος έχει διάρκεια.
Η κοινωνία έχει κουραστεί.
Και οι προσωπικές φιλοδοξίες στο ανώτατο επίπεδο της εξουσίας δεν εξαφανίζονται επειδή μια χώρα βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση.
O «βάτραχος» του Κιέβου και το παιχνίδι της σταδιακής πίεσης
Η μεταφορά του «βραστού βατράχου» που χρησιμοποιεί το αρχικό δημοσίευμα επιχειρεί να περιγράψει μια διαδικασία σταδιακής αποδυνάμωσης του Zelensky.
Όχι μια ξαφνική ανατροπή.
Αλλά μια αργή συρρίκνωση της πολιτικής του ελευθερίας.
Περισσότερη πίεση από τους συμμάχους.
Περισσότερες απαιτήσεις για διαφάνεια.
Περισσότεροι ισχυροί στρατιωτικοί με πολιτική απήχηση.
Περισσότερες συγκρούσεις στο εσωτερικό της κυβέρνησης.
Και λιγότερα περιθώρια για μονομερείς αποφάσεις από την προεδρία.
Αν αυτή η τάση συνεχιστεί, το μεγαλύτερο πρόβλημα του Volodymyr Zelensky ίσως να μην είναι ένας συγκεκριμένος αντίπαλος.
Θα είναι ότι θα πρέπει να αντιμετωπίζει πολλούς ταυτόχρονα.
Tο πραγματικό θρίλερ μόλις αρχίζει
Ο Zelensky δεν έχει χάσει την εξουσία.
Ούτε υπάρχει σήμερα κάποια βεβαιότητα ότι ένας στρατηγός ή πρώην υπουργός βρίσκεται ένα βήμα πριν από την αντικατάστασή του.
Όμως οι ισορροπίες αλλάζουν.
Ο Valerii Zaluzhnyi παραμένει πολιτικά ισχυρός.
Ο Mykhailo Fedorov εμφανίζεται ως ανερχόμενο πρόσωπο.
Ο Kyrylo Budanov διαθέτει ιδιαίτερο βάρος στον μηχανισμό ασφαλείας.
Και πίσω από όλους βρίσκεται ένας δυτικός παράγοντας που θέλει ένα Κίεβο αρκετά ισχυρό για να συνεχίσει τον πόλεμο, αλλά ταυτόχρονα αρκετά ελεγχόμενο ώστε να μη μετατρέψει την κρίση σε ανεξέλεγκτη σύγκρουση με τη Ρωσία.
Για τον Volodymyr Zelensky, αυτό ίσως είναι το πιο δύσκολο πολιτικό σταυρόλεξο από την έναρξη του πολέμου.
Γιατί αυτή τη φορά η απειλή δεν βρίσκεται μόνο απέναντι, στη Μόσχα.
Βρίσκεται και μέσα στο ίδιο το σύστημα εξουσίας του Κιέβου.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών