Αγώνας δρόμου για καινοτομία και άμυνα καθώς οι ΗΠΑ απομακρύνονται από την «παγκόσμια τάξη»
Για δεκαετίες, οι ευρωπαϊκές ελίτ αντιμετώπιζαν την αμερικανική ενσωμάτωση στο προοδευτικό τους όραμα ως κάτι σχεδόν δεδομένο, στον δρόμο προς μια φιλελεύθερη ουτοπία.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ασκούσε συχνά κριτική στους Αμερικανούς για τις αρχές και την πολιτική τους, την ίδια στιγμή όμως παρέμενε σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τους Αμερικανούς καταναλωτές, την αμερικανική καινοτομία και την αμερικανική στρατιωτική ισχύ.
Το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να απομακρυνθούν από τις μεταπολεμικές συμφωνίες και ισορροπίες δεν είχε ουσιαστικά εξεταστεί. Τώρα, όμως, αυτό συμβαίνει και το ευρωπαϊκό κατεστημένο καλείται να αντιμετωπίσει μια νέα πραγματικότητα, χωρίς να έχει έτοιμη απάντηση.
Lagarde: Αλλάζει το ευρωπαϊκό μοντέλο ανάπτυξης
Η επικεφαλής της ΕΚΤ και πρώην επικεφαλής του ΔΝΤ, Christine Lagarde, μίλησε αυτή την εβδομάδα στο International Business Council του World Economic Forum στη Γενεύη της Ελβετίας, αναφερόμενη στην αυξανόμενη αβεβαιότητα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.
Όπως σημείωσε, το μεταπολεμικό αναπτυξιακό μοντέλο της Ευρώπης στηριζόταν σε τρεις αλληλοενισχυόμενους πυλώνες, οι οποίοι πλέον αποδυναμώνονται καθώς αλλάζει το διεθνές περιβάλλον.
Ο τρίτος πυλώνας ήταν «μια σταθερή, βασισμένη σε κανόνες παγκόσμια τάξη, που στηριζόταν σε μια αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας».
Αυτό το περιβάλλον επέτρεψε στις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού να εμβαθύνουν και στις επιχειρήσεις να οργανώνουν τις επενδύσεις τους με βάση την αποδοτικότητα και όχι την ανθεκτικότητα.
Σήμερα, όμως, αυτή η παγκόσμια τάξη δέχεται πιέσεις. Οι γεωπολιτικές εντάσεις αναδεικνύουν ολοένα περισσότερο κρίσιμες εξαρτήσεις και σημεία συμφόρησης, ενώ η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες απειλές ασφαλείας στα σύνορά της.
Η Ευρώπη φοβάται ότι θα χάσει την επόμενη τεχνολογική επανάσταση
Το World Economic Forum και τα μέλη του έχουν κρατήσει τα τελευταία δύο χρόνια σχετικά χαμηλούς τόνους αναφορικά με τα σχέδια παγκοσμιοποίησης που προωθούσαν.
Ωστόσο, η παρέμβαση της Lagarde στη Γενεύη δείχνει ότι η συζήτηση για το μέλλον του ευρωπαϊκού μοντέλου έχει επιστρέψει δυναμικά στο προσκήνιο.
Η Lagarde κάλεσε ουσιαστικά για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση στον τομέα της άμυνας, αλλά και για περισσότερη καινοτομία, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει την επόμενη ψηφιακή επανάσταση, με αιχμή την τεχνητή νοημοσύνη.
«Από ορισμένες απόψεις, η Ευρώπη βρίσκεται σε καλή θέση ώστε να αξιοποιήσει στο έπακρο τις νέες τεχνολογίες. Διαθέτουμε παγκόσμιας κλάσης ερευνητική και γνωσιακή βάση», ανέφερε.
Η ΕΕ αντιπροσωπεύει περίπου το 6% του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά συγκεντρώνει περίπου το 15% των ερευνητών παγκοσμίως, ενώ παράγει σχεδόν το ένα πέμπτο των επιστημονικών δημοσιεύσεων με τις περισσότερες αναφορές.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με την Lagarde, βρίσκεται στη μετατροπή αυτής της γνώσης σε εμπορική επιτυχία και στη διάχυση των νέων τεχνολογιών στο σύνολο της οικονομίας.
Η γραφειοκρατία «φρενάρει» τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να αναπτυχθούν σε μεγάλη κλίμακα, με αποτέλεσμα να περιορίζεται και η διάχυση της καινοτομίας στην οικονομία.
Με άλλα λόγια, όπως υποστηρίζει το δημοσίευμα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι η υπερβολική γραφειοκρατία και η υψηλή φορολογία λειτουργούν ως τροχοπέδη για τις νέες επιχειρήσεις και εμποδίζουν τη φυσιολογική ανάπτυξη.
Το ερώτημα πλέον είναι εάν αυτή η συνειδητοποίηση ήρθε έγκαιρα.
Το δημογραφικό και οικονομικό βάρος
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η ευρωπαϊκή οικονομία αντιμετωπίζει παράλληλα σοβαρές πιέσεις από το μεταναστευτικό.
Κατά την τελευταία δεκαετία, εκτιμάται ότι 30 έως 40 εκατομμύρια μετανάστες, νόμιμοι και παράτυποι, έχουν εισέλθει στην Ευρώπη. Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι μεγάλο μέρος αυτών προέρχεται από φτωχότερες χώρες και εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τα ευρωπαϊκά συστήματα κοινωνικής πρόνοιας.
Η μαζική μετανάστευση, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη ανάλυση, δεν οδήγησε στην οικονομική «έκρηξη» που υποσχέθηκαν οι υποστηρικτές της πολυπολιτισμικότητας. Αντίθετα, χώρες με υψηλές μεταναστευτικές ροές αντιμετωπίζουν αυξανόμενη ανεργία, στεγαστικές ελλείψεις, πληθωρισμό και μεγαλύτερη πίεση στις δημόσιες δαπάνες.
Την ίδια στιγμή, το δημοσίευμα συγκρίνει την κατάσταση με τις ΗΠΑ, όπου οι μαζικές απελάσεις μεταναστών επί Trump συνδέονται, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, με βελτίωση σε δείκτες όπως το ΑΕΠ, οι θέσεις εργασίας στη μεταποίηση και η διαθεσιμότητα κατοικιών.
Το χάσμα του 1 τρισ. δολαρίων στην τεχνολογία
Μπροστά στον κίνδυνο να μείνει πίσω από τις ΗΠΑ και την Κίνα, η Ευρώπη επιχειρεί τώρα να ενισχύσει μαζικά τη χρηματοδότηση των τεχνολογικών startups, σε μια προσπάθεια να καλύψει το επενδυτικό κενό που υπολογίζεται σε περίπου 1 τρισ. δολάρια.
Η Lagarde επισημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές καινοτόμες επιχειρήσεις μπορούν συχνά να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση στα πρώτα στάδια της ανάπτυξής τους, όμως το χάσμα διευρύνεται όταν επιχειρούν να περάσουν σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, οι scale-ups στην ΕΕ και στην περιοχή του San Francisco αντλούν περίπου αντίστοιχα ποσά κατά τα πρώτα πέντε χρόνια λειτουργίας τους. Ωστόσο, μέχρι το δέκατο έτος, οι ευρωπαϊκές scale-ups έχουν αντλήσει περίπου 50% λιγότερα κεφάλαια.
Παράλληλα, οι κατακερματισμένες ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές ωθούν ορισμένες καινοτόμες επιχειρήσεις να μεταφέρουν την έδρα τους εκτός ΕΕ. Περίπου 12% των ευρωπαϊκών scale-ups έχουν μετεγκατασταθεί εκτός Ένωσης, κυρίως στις ΗΠΑ.
Η Ευρώπη αναζητά λύση – αλλά με περισσότερο κράτος
Η απάντηση της ΕΕ είναι η ενίσχυση της δημόσιας χρηματοδότησης και η μεγαλύτερη «ενοποίηση των κεφαλαιαγορών».
Ωστόσο, το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι δύσκολα θα υπάρξει ουσιαστική αλλαγή χωρίς πολύ μεγαλύτερη οικονομική ελευθερία και χαμηλότερη φορολογία για τους επιχειρηματίες.
Το παράδοξο, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δηλώνουν ότι θέλουν να αναζωογονήσουν την ανάπτυξη, αλλά πολλές από τις νέες πολιτικές τους οδηγούν σε μεγαλύτερη κεντρικοποίηση και περισσότερες κρατικές παρεμβάσεις.
Η Ευρώπη αντιμέτωπη με τη νέα πραγματικότητα
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια νέα γεωπολιτική και οικονομική πραγματικότητα.
Για δεκαετίες, η ευρωπαϊκή οικονομία στηρίχθηκε σε ένα διεθνές σύστημα στο οποίο οι ΗΠΑ παρείχαν την κρίσιμη στρατιωτική ομπρέλα, ενώ παράλληλα αποτελούσαν βασική πηγή τεχνολογίας, κεφαλαίων και ζήτησης.
Τώρα που η Ουάσιγκτον απομακρύνεται από αυτό το μοντέλο, η Ευρώπη καλείται να καλύψει μόνη της τα κενά σε άμυνα, τεχνολογία, καινοτομία και επενδύσεις.
Και το μεγάλο ερώτημα είναι εάν μπορεί να το κάνει με το σημερινό μοντέλο υψηλής φορολογίας, γραφειοκρατίας και κρατικής παρέμβασης ή εάν θα χρειαστεί μια πολύ βαθύτερη οικονομική μεταρρύθμιση.
www.bankingnews.gr
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ασκούσε συχνά κριτική στους Αμερικανούς για τις αρχές και την πολιτική τους, την ίδια στιγμή όμως παρέμενε σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τους Αμερικανούς καταναλωτές, την αμερικανική καινοτομία και την αμερικανική στρατιωτική ισχύ.
Το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να απομακρυνθούν από τις μεταπολεμικές συμφωνίες και ισορροπίες δεν είχε ουσιαστικά εξεταστεί. Τώρα, όμως, αυτό συμβαίνει και το ευρωπαϊκό κατεστημένο καλείται να αντιμετωπίσει μια νέα πραγματικότητα, χωρίς να έχει έτοιμη απάντηση.
Lagarde: Αλλάζει το ευρωπαϊκό μοντέλο ανάπτυξης
Η επικεφαλής της ΕΚΤ και πρώην επικεφαλής του ΔΝΤ, Christine Lagarde, μίλησε αυτή την εβδομάδα στο International Business Council του World Economic Forum στη Γενεύη της Ελβετίας, αναφερόμενη στην αυξανόμενη αβεβαιότητα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.
Όπως σημείωσε, το μεταπολεμικό αναπτυξιακό μοντέλο της Ευρώπης στηριζόταν σε τρεις αλληλοενισχυόμενους πυλώνες, οι οποίοι πλέον αποδυναμώνονται καθώς αλλάζει το διεθνές περιβάλλον.
Ο τρίτος πυλώνας ήταν «μια σταθερή, βασισμένη σε κανόνες παγκόσμια τάξη, που στηριζόταν σε μια αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας».
Αυτό το περιβάλλον επέτρεψε στις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού να εμβαθύνουν και στις επιχειρήσεις να οργανώνουν τις επενδύσεις τους με βάση την αποδοτικότητα και όχι την ανθεκτικότητα.
Σήμερα, όμως, αυτή η παγκόσμια τάξη δέχεται πιέσεις. Οι γεωπολιτικές εντάσεις αναδεικνύουν ολοένα περισσότερο κρίσιμες εξαρτήσεις και σημεία συμφόρησης, ενώ η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες απειλές ασφαλείας στα σύνορά της.
Η Ευρώπη φοβάται ότι θα χάσει την επόμενη τεχνολογική επανάσταση
Το World Economic Forum και τα μέλη του έχουν κρατήσει τα τελευταία δύο χρόνια σχετικά χαμηλούς τόνους αναφορικά με τα σχέδια παγκοσμιοποίησης που προωθούσαν.
Ωστόσο, η παρέμβαση της Lagarde στη Γενεύη δείχνει ότι η συζήτηση για το μέλλον του ευρωπαϊκού μοντέλου έχει επιστρέψει δυναμικά στο προσκήνιο.
Η Lagarde κάλεσε ουσιαστικά για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση στον τομέα της άμυνας, αλλά και για περισσότερη καινοτομία, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει την επόμενη ψηφιακή επανάσταση, με αιχμή την τεχνητή νοημοσύνη.
«Από ορισμένες απόψεις, η Ευρώπη βρίσκεται σε καλή θέση ώστε να αξιοποιήσει στο έπακρο τις νέες τεχνολογίες. Διαθέτουμε παγκόσμιας κλάσης ερευνητική και γνωσιακή βάση», ανέφερε.
Η ΕΕ αντιπροσωπεύει περίπου το 6% του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά συγκεντρώνει περίπου το 15% των ερευνητών παγκοσμίως, ενώ παράγει σχεδόν το ένα πέμπτο των επιστημονικών δημοσιεύσεων με τις περισσότερες αναφορές.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με την Lagarde, βρίσκεται στη μετατροπή αυτής της γνώσης σε εμπορική επιτυχία και στη διάχυση των νέων τεχνολογιών στο σύνολο της οικονομίας.
Η γραφειοκρατία «φρενάρει» τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να αναπτυχθούν σε μεγάλη κλίμακα, με αποτέλεσμα να περιορίζεται και η διάχυση της καινοτομίας στην οικονομία.
Με άλλα λόγια, όπως υποστηρίζει το δημοσίευμα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι η υπερβολική γραφειοκρατία και η υψηλή φορολογία λειτουργούν ως τροχοπέδη για τις νέες επιχειρήσεις και εμποδίζουν τη φυσιολογική ανάπτυξη.
Το ερώτημα πλέον είναι εάν αυτή η συνειδητοποίηση ήρθε έγκαιρα.
Το δημογραφικό και οικονομικό βάρος
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η ευρωπαϊκή οικονομία αντιμετωπίζει παράλληλα σοβαρές πιέσεις από το μεταναστευτικό.
Κατά την τελευταία δεκαετία, εκτιμάται ότι 30 έως 40 εκατομμύρια μετανάστες, νόμιμοι και παράτυποι, έχουν εισέλθει στην Ευρώπη. Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι μεγάλο μέρος αυτών προέρχεται από φτωχότερες χώρες και εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τα ευρωπαϊκά συστήματα κοινωνικής πρόνοιας.
Η μαζική μετανάστευση, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη ανάλυση, δεν οδήγησε στην οικονομική «έκρηξη» που υποσχέθηκαν οι υποστηρικτές της πολυπολιτισμικότητας. Αντίθετα, χώρες με υψηλές μεταναστευτικές ροές αντιμετωπίζουν αυξανόμενη ανεργία, στεγαστικές ελλείψεις, πληθωρισμό και μεγαλύτερη πίεση στις δημόσιες δαπάνες.
Την ίδια στιγμή, το δημοσίευμα συγκρίνει την κατάσταση με τις ΗΠΑ, όπου οι μαζικές απελάσεις μεταναστών επί Trump συνδέονται, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, με βελτίωση σε δείκτες όπως το ΑΕΠ, οι θέσεις εργασίας στη μεταποίηση και η διαθεσιμότητα κατοικιών.
Το χάσμα του 1 τρισ. δολαρίων στην τεχνολογία
Μπροστά στον κίνδυνο να μείνει πίσω από τις ΗΠΑ και την Κίνα, η Ευρώπη επιχειρεί τώρα να ενισχύσει μαζικά τη χρηματοδότηση των τεχνολογικών startups, σε μια προσπάθεια να καλύψει το επενδυτικό κενό που υπολογίζεται σε περίπου 1 τρισ. δολάρια.
Η Lagarde επισημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές καινοτόμες επιχειρήσεις μπορούν συχνά να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση στα πρώτα στάδια της ανάπτυξής τους, όμως το χάσμα διευρύνεται όταν επιχειρούν να περάσουν σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, οι scale-ups στην ΕΕ και στην περιοχή του San Francisco αντλούν περίπου αντίστοιχα ποσά κατά τα πρώτα πέντε χρόνια λειτουργίας τους. Ωστόσο, μέχρι το δέκατο έτος, οι ευρωπαϊκές scale-ups έχουν αντλήσει περίπου 50% λιγότερα κεφάλαια.
Παράλληλα, οι κατακερματισμένες ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές ωθούν ορισμένες καινοτόμες επιχειρήσεις να μεταφέρουν την έδρα τους εκτός ΕΕ. Περίπου 12% των ευρωπαϊκών scale-ups έχουν μετεγκατασταθεί εκτός Ένωσης, κυρίως στις ΗΠΑ.
Η Ευρώπη αναζητά λύση – αλλά με περισσότερο κράτος
Η απάντηση της ΕΕ είναι η ενίσχυση της δημόσιας χρηματοδότησης και η μεγαλύτερη «ενοποίηση των κεφαλαιαγορών».
Ωστόσο, το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι δύσκολα θα υπάρξει ουσιαστική αλλαγή χωρίς πολύ μεγαλύτερη οικονομική ελευθερία και χαμηλότερη φορολογία για τους επιχειρηματίες.
Το παράδοξο, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δηλώνουν ότι θέλουν να αναζωογονήσουν την ανάπτυξη, αλλά πολλές από τις νέες πολιτικές τους οδηγούν σε μεγαλύτερη κεντρικοποίηση και περισσότερες κρατικές παρεμβάσεις.
Η Ευρώπη αντιμέτωπη με τη νέα πραγματικότητα
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια νέα γεωπολιτική και οικονομική πραγματικότητα.
Για δεκαετίες, η ευρωπαϊκή οικονομία στηρίχθηκε σε ένα διεθνές σύστημα στο οποίο οι ΗΠΑ παρείχαν την κρίσιμη στρατιωτική ομπρέλα, ενώ παράλληλα αποτελούσαν βασική πηγή τεχνολογίας, κεφαλαίων και ζήτησης.
Τώρα που η Ουάσιγκτον απομακρύνεται από αυτό το μοντέλο, η Ευρώπη καλείται να καλύψει μόνη της τα κενά σε άμυνα, τεχνολογία, καινοτομία και επενδύσεις.
Και το μεγάλο ερώτημα είναι εάν μπορεί να το κάνει με το σημερινό μοντέλο υψηλής φορολογίας, γραφειοκρατίας και κρατικής παρέμβασης ή εάν θα χρειαστεί μια πολύ βαθύτερη οικονομική μεταρρύθμιση.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών