Οι ένοπλες δυνάμεις έχουν καταρτίσει αρκετά πιθανά σχέδια για την αλλαγή της διάταξης των αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή ακόμη και από το 2027
(upd5) Μετά το σοκ των επιθέσεων του Ιράν, η Ουάσινγκτον φέρεται να προετοιμάζεται για την επόμενη ημέρα στη Μέση Ανατολή.
Στο Πεντάγωνο αλλά και στις υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ έχουν αρχίσει παρασκηνιακές συζητήσεις που αφορούν τη σημαντική αναδιάταξη της αμερικανικής παρουσίας στην περιοχή, με λιγότερο προσωπικό, λιγότερες εγκαταστάσεις και ένα διαφορετικό μοντέλο επιχειρήσεων - εφόσον τελειώσει ο πόλεμος με το Ιράν.
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο περικοπές.
Οι επανειλημμένες ιρανικές επιθέσεις αποκάλυψαν πόσο ευάλωτο έχει γίνει το δίκτυο αμερικανικών βάσεων που οικοδομήθηκε και επεκτάθηκε επί δεκαετίες στη Μέση Ανατολή, αναγκάζοντας πλέον στρατιωτικούς και επιτελείς να εξετάζουν ακόμη και υπόγειες εγκαταστάσεις, αποστολές χωρίς μόνιμη παρουσία και εγκατάλειψη βάσεων που έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.
Εάν τα σχέδια προχωρήσουν, θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στην αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή μετά την 11η Σεπτεμβρίου και ακόμη μία προσπάθεια της Ουάσιγκτον να απεμπλακεί από μια περιοχή που, επί 25 χρόνια βιώνει τη μια αποτυχία μετά την άλλη...
Tι συζητάνε
Σε γραφεία των ενόπλων δυνάμεων και της κοινότητας πληροφοριών έχουν πραγματοποιηθεί το τελευταίο διάστημα διακριτικές συζητήσεις σχετικά με τη μείωση του αριθμού του προσωπικού και των εγκαταστάσεων που βρίσκονται συνήθως στη Μέση Ανατολή, εφόσον η κυβέρνηση Trump καταφέρει να τερματίσει τη σύγκρουση με το Ιράν, σύμφωνα με έξι πηγές που επικαλείται το αμερικανικό δίκτυο CNN.
Εάν πραγματοποιηθούν αυτές οι περικοπές, θα σηματοδοτήσουν ακόμη μία αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ο μηχανισμός εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ αντιμετωπίζει μια περιοχή από την οποία διαδοχικοί Αμερικανοί πρόεδροι έχουν επιδιώξει να αποδεσμευτούν.
Το στρατιωτικό δίκτυο
Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, οι ΗΠΑ επέκτειναν θεαματικά ένα δίκτυο μόνιμων στρατιωτικών εγκαταστάσεων και εγκαταστάσεων πληροφοριών, προκειμένου να διεξάγουν πολέμους και πλήγματα σε έξι χώρες: το Ιράκ, το Αφγανιστάν, τη Συρία, το Ιράν, την Υεμένη και τη Λιβύη.
Ωστόσο, οι πρόσφατες μάχες με το Ιράν αποκάλυψαν σοβαρές αδυναμίες στις αμερικανικές υποδομές στη Μέση Ανατολή, καθώς πολλές από αυτές τις εγκαταστάσεις έχουν γίνει στόχος επανειλημμένων ιρανικών επιθέσεων σε έναν μη δημοφιλή πόλεμο, στον οποίο έχουν σκοτωθεί 18 Αμερικανοί στρατιωτικοί.
Απρόβλεπτος πρόεδρος χωρίς στρατηγική
Αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις άτυπες συζητήσεις εντός των ενόπλων δυνάμεων και της κοινότητας πληροφοριών ανέφεραν ότι ενεργούν πλέον, τουλάχιστον εν μέρει, προσπαθώντας να προβλέψουν τι θα μπορούσε να θεωρηθεί αποδεκτό από έναν απρόβλεπτο πρόεδρο, ο οποίος, σύμφωνα με τις πηγές, δεν έχει διατυπώσει σαφή στρατηγική για τη μεταπολεμική περίοδο και ο οποίος στο παρελθόν έχει οικοδομήσει μέρος της πολιτικής του ταυτότητας πάνω στη μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο εξωτερικό.
50.000 στρατιώτες, 2 αεροπλανοφόρα και 12 αντιτορπιλικά
Οι συζητήσεις αυτές πραγματοποιούνται ενώ εξακολουθούν να βρίσκονται στη Μέση Ανατολή περίπου 50.000 στρατιώτες και μεγάλος αριθμός στρατιωτικών μέσων, μεταξύ των οποίων δύο αεροπλανοφόρα και περισσότερα από δώδεκα αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων.
Αξιωματικοί της CIA που είχαν επιστρέψει στις ΗΠΑ κατά την πιο έντονη φάση των συγκρούσεων νωρίτερα φέτος αποστέλλονται εκ νέου στην περιοχή, σύμφωνα με μία από τις πηγές.
Υπόγειες βάσεις
Ο αμερικανικός στρατός εξετάζει επίσης τρόπους ενίσχυσης της προστασίας των στρατευμάτων που αναμένεται να παραμείνουν στην περιοχή ακόμη και μετά το τέλος του πολέμου.
Μεταξύ των επιλογών είναι η μεταφορά ορισμένων εγκαταστάσεων υπόγεια, ώστε να προστατεύονται καλύτερα από επιθέσεις με πυραύλους και drones, όπως εκείνες που εξαπέλυσε το Ιράν κατά τη διάρκεια της πολύμηνης σύγκρουσης, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις.
Παρότι το Πεντάγωνο συζητά εδώ και χρόνια το ενδεχόμενο μεταφοράς ορισμένων βάσεων της περιοχής κάτω από το έδαφος, η ιδέα απέκτησε νέα αίσθηση επείγοντος μετά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, όταν το Ιράν κατέδειξε πόσο ευάλωτες ήταν οι εγκαταστάσεις σε επιθέσεις με drones και πυραύλους.
«Οι αδυναμίες ήταν πάντοτε γνωστές, αλλά οι ΗΠΑ ποτέ δεν αντιμετώπισαν το ζήτημα με την απαιτούμενη αίσθηση επείγοντος», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.
Τα σχέδια
Οι ένοπλες δυνάμεις έχουν καταρτίσει αρκετά πιθανά σχέδια για την αλλαγή της διάταξης των αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή ακόμη και από το επόμενο έτος, ανέφεραν δύο πηγές, επισημαίνοντας ότι δεν θα είχε νόημα να εγκαταλειφθούν αυτές οι στρατηγικές τοποθεσίες, από τις οποίες επιχειρούν αεροσκάφη, όσο η σύγκρουση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Το Γραφείο του Υπουργού Άμυνας παρέπεμψε τις ερωτήσεις στην Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ.
Η Κεντρική Διοίκηση δεν απάντησε σε αίτημα του CNN για σχόλιο πριν από τη δημοσίευση.
Η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών αρνήθηκε να σχολιάσει.
Στο υπόβαθρο των σημερινών συζητήσεων βρίσκονται οι επανειλημμένες προσπάθειες απομάκρυνσης από την περιοχή: 25 χρόνια αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης στη Μέση Ανατολή μετά την 11η Σεπτεμβρίου, με διαδοχικούς κύκλους υποσχέσεων για περιορισμό της παρουσίας.
Παρουσία στη Μέση Ανατολή
Ο αμερικανικός στρατός άρχισε να αυξάνει δραματικά την παρουσία του στη Μέση Ανατολή ήδη τα χρόνια πριν από την 11η Σεπτεμβρίου.
Από το 1998 διατηρούσε περίπου 27.000 εν ενεργεία στρατιωτικούς σε ολόκληρη την περιοχή — αριθμό σημαντικά υψηλότερο από εκείνον των προηγούμενων δεκαετιών.
Ο αριθμός αυτός συνέχισε να αυξάνεται μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, καθώς το δίκτυο των αμερικανικών βάσεων επεκτάθηκε για να υποστηρίξει αρχικά τον πόλεμο στο Αφγανιστάν, στη συνέχεια τον πόλεμο στο Ιράκ και κατόπιν μια συνεχώς διευρυνόμενη σειρά αντιτρομοκρατικών συγκρούσεων σε διάφορες εστίες έντασης της περιοχής.
Ακόμα και 250.000 στρατιώτες
Δύο χρόνια μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, εκτιμάται ότι οι ΗΠΑ διέθεταν περίπου 250.000 στρατιώτες στη Μέση Ανατολή κατά τη διάρκεια της εισβολής στο Ιράκ.
Μεταξύ 2007 και 2011, ο αριθμός των Αμερικανών στρατιωτικών στην περιοχή παρουσίαζε διακυμάνσεις, αλλά δεν έπεσε ποτέ κάτω από περίπου 100.000, σύμφωνα με δημόσια διαθέσιμες εκτιμήσεις.
Το 2011, ο τότε πρόεδρος Barack Obama ανακοίνωσε ότι «η παλίρροια του πολέμου υποχωρεί» στο Αφγανιστάν και ότι οι ΗΠΑ θα άρχιζαν να αποσύρουν δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες που είχαν προηγουμένως αναπτύξει ενισχυτικά στη σύγκρουση.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ δεν θα αποχωρούσαν πλήρως από το Αφγανιστάν παρά μόνο μία δεκαετία αργότερα.
Προσπάθειες απεμπλοκής
Την ίδια χρονιά, ο Obama απέσυρε τις μάχιμες δυνάμεις από το Ιράκ, επιδιώκοντας να απεμπλέξει τις ΗΠΑ από έναν πόλεμο που θεωρούνταν ευρέως αποτυχία.
Αναγκάστηκε, όμως, να επιστρέψει όταν το κενό αμερικανικής ισχύος συνέβαλε, σύμφωνα με μία εκτίμηση, στην άνοδο του ISIS.
Παρότι ο συνολικός αριθμός των αμερικανικών στρατευμάτων στη Μέση Ανατολή μειώθηκε τα χρόνια μετά το 2011, εξακολούθησε να κυμαίνεται μεταξύ 30.000 και 60.000.
Σε όλο αυτό το διάστημα, η πιθανή απειλή από το Ιράν παρέμενε ιδιαίτερα σημαντική για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στις ΗΠΑ, κυρίως λόγω των οργανώσεων που υποστηρίζονται από την Τεχεράνη και οι οποίες είχαν πραγματοποιήσει θανατηφόρες επιθέσεις εναντίον Αμερικανών στρατιωτικών στο Ιράκ.
Σημαντικές ζημιές σε βάσεις
Παρότι στα σχέδια εξετάζονται σήμερα επιλογές για πιθανές περικοπές, οι ΗΠΑ δεν φαίνεται να βρίσκονται πιο κοντά σε μια συμφωνία με το Ιράν που θα τερμάτιζε τη σύγκρουση.
Το Ιράν εξακολουθεί να στοχεύει αμερικανικές βάσεις και δυνάμεις που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή, πραγματοποιώντας την περασμένη εβδομάδα επιθέσεις εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στην Ιορδανία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς οι δύο πλευρές αντάλλαξαν πυρά για πρώτη φορά έπειτα από περίπου έναν μήνα.
Οι ζημιές είναι σημαντικές, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Για παράδειγμα, η βάση της CIA στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας καταστράφηκε ουσιαστικά από ιρανική επίθεση, σύμφωνα με έναν εν ενεργεία Αμερικανό αξιωματούχο και έναν πρώην αξιωματικό των υπηρεσιών πληροφοριών.
Παρότι αξιωματούχοι του Πενταγώνου προσπάθησαν να υποβαθμίσουν τις συνέπειες, αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Μπαχρέιν, στο Κατάρ, στη Σαουδική Αραβία και στο Κουβέιτ έχουν δεχθεί πλήγματα από ιρανικά drones και πυραύλους και, σύμφωνα με πηγές, οι ζημιές είναι σημαντικές.
Τι εξετάζουν για CIA
Όσον αφορά τη CIA και τη διοίκηση των επίλεκτων δυνάμεων ειδικών επιχειρήσεων, ορισμένοι αξιωματούχοι έχουν εξετάσει κατά πόσο οι ίδιες ευαίσθητες αποστολές θα μπορούσαν να εκτελούνται χωρίς μόνιμες βάσεις, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους: το προσωπικό και ο εξοπλισμός να παραμένουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, να αποστέλλονται στη Μέση Ανατολή για συγκεκριμένες αποστολές και στη συνέχεια να επιστρέφουν.
Καμία ανοικοδόμηση
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αμερικανική κυβέρνηση ενδέχεται απλώς να αποφασίσει να μην ανοικοδομήσει υποδομές που υπέστησαν σοβαρές ζημιές ή καταστράφηκαν από ιρανικές επιθέσεις, εν μέρει λόγω του κόστους, σύμφωνα με έναν αξιωματούχο και δύο ακόμη πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις.
Αξιωματούχοι του Πενταγώνου έχουν αρνηθεί δημοσίως να διευκρινίσουν ποιες εγκαταστάσεις ενδέχεται να ανοικοδομηθούν.
Τον Απρίλιο, ο οικονομικός ελεγκτής του Πενταγώνου Jules “Jay” Hurst III δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι δεν ήταν σαφές πόσο θα κόστιζε η επισκευή των βάσεων και των εγκαταστάσεων που υπέστησαν ζημιές στον πόλεμο με το Ιράν, προσθέτοντας ότι «ένα μέρος του ζητήματος είναι ότι θα αξιολογήσουμε ποια θα πρέπει να είναι η διάταξη των δυνάμεών μας στη Μέση Ανατολή».
Ο Hurst πρόσθεσε αργότερα ότι το Πεντάγωνο δεν διαθέτει «τελικό αριθμό για το ύψος των ζημιών στις εγκαταστάσεις μας στο εξωτερικό» και ότι αυτό εξαρτάται «από το πώς θα αποφασίσουμε να τις ανοικοδομήσουμε ή αν θα το κάνουμε».
Μείωση στρατευμάτων
Ανώτεροι αξιωματούχοι του Πενταγώνου έχουν καταστήσει σαφές κατ’ ιδίαν ότι επιθυμούν να μειώσουν την παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων σε αρκετές χώρες του Κόλπου, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας μεταφοράς μεγαλύτερου μέρους του αμυντικού βάρους στους περιφερειακούς εταίρους, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις.
Οι πηγές ανέφεραν ότι δεν υπάρχει επίσημη διαδικασία ούτε άμεση εντολή για τη διενέργεια αυτού που επισήμως αποκαλείται «επανεξέταση της διάταξης των δυνάμεων».
Αντίθετα, αξιωματούχοι σε διαφορετικούς κλάδους των ενόπλων δυνάμεων και της CIA γνωρίζουν καλά ότι, ακόμη και την ώρα που ο στρατός συνεχίζει να συνοδεύει πλοία μέσω των Στενών του Hormuz, να εξαπολύει επιθέσεις εναντίον ιρανικών υποδομών και να απειλεί με πλήγματα σε πρόσθετους στόχους - κάτι που πιθανότατα θα κλιμάκωνε περαιτέρω τη σύγκρουση - ο πρόεδρος Donald Trump είναι γνωστό ότι μπορεί να αλλάζει γρήγορα γνώμη.
«Υπάρχει κάποια έμμεση αποστολή; Έρχεται κάτι για το οποίο πρέπει να είμαστε έτοιμοι να κινηθούμε ή απλώς διατηρούμε δυνάμεις προωθημένες για κάθε ενδεχόμενο;» δήλωσε ένας ακόμη Αμερικανός αξιωματούχος, περιγράφοντας το κλίμα των συζητήσεων.
Όλα άλλαξαν μετά την 11η Σεπτεμβρίου
Την περίοδο των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου, η CIA αναζητούσε νέα αποστολή, σύμφωνα με πρώην αξιωματικούς και ιστορικούς.
Ο βασικός της αντίπαλος, η Σοβιετική Ένωση, είχε καταρρεύσει.
Στην υπηρεσία υπήρχαν αναλυτές με βαθιά γνώση της τρομοκρατίας και της Μέσης Ανατολής, αλλά δεν ήταν πολλοί.
Το προσωπικό στην περιοχή πιθανότατα ανερχόταν μόλις σε μερικές εκατοντάδες άτομα, σύμφωνα με τον Jeffrey Rogg, ιστορικό των υπηρεσιών πληροφοριών στο πανεπιστήμιο του Τέξας στο Austin.
Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, όλα αυτά άλλαξαν.
Η υπηρεσία προχώρησε σε μαζικές προσλήψεις και δημιούργησε ένα πολύ μεγαλύτερο σώμα παραστρατιωτικών στελεχών, τα οποία έφεραν όπλα και συνεργάζονταν στενά με τον αμερικανικό στρατό για τον εντοπισμό τρομοκρατών - σε αντίθεση με την παραδοσιακή εικόνα του αξιωματικού επιχειρήσεων, αποστολή του οποίου ήταν η ανάπτυξη σχέσεων με πηγές και η συλλογή απόρρητων πληροφοριών.
Η … στροφή
Και οι δύο οργανισμοί, ωστόσο, έζησαν τις διαδοχικές φάσεις ενίσχυσης και περιορισμού μιας εμπλοκής δύο δεκαετιών σε μια περιοχή από την οποία πρόεδροι και των δύο κομμάτων κατά καιρούς επιθυμούσαν έντονα να αποχωρήσουν.
Ο Barack Obama επιδίωξε να οργανώσει μια «στροφή» των αμερικανικών στρατιωτικών πόρων και των πόρων πληροφοριών προς την Ασία, ενώ η κυβέρνηση Trump, κατά την πρώτη του θητεία, χαρακτήρισε την Κίνα ως τη μεγαλύτερη απειλή για τις ΗΠΑ στην πρώτη της στρατηγική εθνικής ασφάλειας.
Ωστόσο, η λέξη «στροφή» κατέληξε να αποτελεί επαναλαμβανόμενο αστείο στους κύκλους εθνικής ασφάλειας, καθώς διαδοχικές κρίσεις και πολιτικές αποφάσεις — μεταξύ των οποίων η απρόβλεπτη άνοδος του ISIS και η απόφαση του Trump κατά την πρώτη του θητεία να σκοτώσει τον ανώτατο Ιρανό στρατηγό Qasem Soleimani — συνέχιζαν να παρασύρουν τις Ηνωμένες Πολιτείες πίσω στη Μέση Ανατολή.
Δεν θα επιτευχθεί ο στόχος με στρατιωτικά μέσα
Ανώτατοι Αμερικανοί στρατιωτικοί ηγέτες πρόσφατα προειδοποίησαν τον Trump ότι οι στρατιωτικές επιλογές για κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν είναι απίθανο να επιτύχουν τους στόχους που έχει διακηρύξει, σύμφωνα με το CNN.
Ο πρόεδρος επέλεξε αντ’ αυτού να επικεντρωθεί στην ενίσχυση της οικονομικής πίεσης, με την ελπίδα να παραλύσει το ιρανικό καθεστώς.
Δεν υπάρχει, όμως, σαφές χρονοδιάγραμμα για το πόσο διάστημα μπορεί να χρειαστεί αυτή η στρατηγική προκειμένου να αποδώσει αποτελέσματα, ενώ πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι η σημερινή ηγεσία του Ιράν ενδέχεται να είναι διατεθειμένη να υποστεί μήνες οικονομικής πίεσης και ότι είναι απίθανο να συνθηκολογήσει στο άμεσο μέλλον.
Ερωτηματικό ποιες βάσεις θα μείνουν
Σε γενικές γραμμές, αξιωματούχοι του Πενταγώνου αναμένουν ότι θα διατηρηθούν ορισμένες από τις μεγάλες μόνιμες στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή.
Ωστόσο, η ανοικοδόμηση αυτών των εγκαταστάσεων μπορεί να εξαρτηθεί από την προθυμία της χώρας που τις φιλοξενεί να συμμετάσχει στο κόστος, το οποίο πιθανότατα θα ανέλθει σε δισεκατομμύρια δολάρια, δήλωσε στο CNN μία από τις πηγές.
Η ίδια πηγή πρόσθεσε ότι πολλές από τις βάσεις είχαν αρχικά κατασκευαστεί και χρηματοδοτηθεί από τις χώρες στις οποίες βρίσκονται.
Βραχυπρόθεσμα, τα αμερικανικά στρατεύματα και οι βάσεις σε γειτονικές χώρες είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα συνεχίσουν να δέχονται επιθέσεις από το Ιράν.
Ο ανώτατος ναύαρχος του Πολεμικού Ναυτικού δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι το προσωπικό δεν πρόκειται να επιστρέψει «σύντομα» στο Μπαχρέιν, την παραδοσιακή έδρα του 5ου Στόλου.
«Δεν πρόκειται να επιστρέψουμε εκεί σύντομα», δήλωσε ο Αρχηγός Ναυτικών Επιχειρήσεων, ναύαρχος Daryl Caudle.
«Θέλω απλώς να είμαι απολύτως ειλικρινής ως προς αυτό».
Το Ιράν απειλεί με κλιμάκωση
Την ίδια στιγμή που η Ουάσινγκτον εγκαταλείπει τις συνομιλίες με το Ιράν και στρέφεται σε μια επιθετική εκστρατεία οικονομικής πίεσης, η Tεχεράνη, έχοντας βρεθεί σε δύσκολη θέση, απειλεί πλέον με στρατιωτική κλιμάκωση και διεύρυνση του πολέμου, προκειμένου να αναγκάσει τους διαπραγματευτές να επιστρέψουν στο τραπέζι των συνομιλιών.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump έχει απορρίψει τη διπλωματία με την Ισλαμική Δημοκρατία, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός του Ιουνίου ως μια συμφωνία που «δεν αξίζει ούτε το χαρτί στο οποίο είναι γραμμένη».
Αντί γι’ αυτό, η κυβέρνησή του έχει αυξήσει την πίεση στο Ιράν μέσω μιας παγκόσμιας εκστρατείας κυρώσεων, στρατιωτικών πληγμάτων και ενός θαλάσσιου αποκλεισμού που εμποδίζει την είσοδο και την έξοδο αγαθών από τη χώρα.
Οι Ιρανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι προβάλλουν ολοένα και περισσότερο νέες τακτικές ως απάντηση στην πίεση, απειλώντας να στοχεύσουν χώρες που συμμετέχουν στον αποκλεισμό και προειδοποιώντας ότι θα μπορούσαν... να διευρύνουν τη σύγκρουση.
www.bankingnews.gr
Στο Πεντάγωνο αλλά και στις υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ έχουν αρχίσει παρασκηνιακές συζητήσεις που αφορούν τη σημαντική αναδιάταξη της αμερικανικής παρουσίας στην περιοχή, με λιγότερο προσωπικό, λιγότερες εγκαταστάσεις και ένα διαφορετικό μοντέλο επιχειρήσεων - εφόσον τελειώσει ο πόλεμος με το Ιράν.
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο περικοπές.
Οι επανειλημμένες ιρανικές επιθέσεις αποκάλυψαν πόσο ευάλωτο έχει γίνει το δίκτυο αμερικανικών βάσεων που οικοδομήθηκε και επεκτάθηκε επί δεκαετίες στη Μέση Ανατολή, αναγκάζοντας πλέον στρατιωτικούς και επιτελείς να εξετάζουν ακόμη και υπόγειες εγκαταστάσεις, αποστολές χωρίς μόνιμη παρουσία και εγκατάλειψη βάσεων που έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.
Εάν τα σχέδια προχωρήσουν, θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στην αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή μετά την 11η Σεπτεμβρίου και ακόμη μία προσπάθεια της Ουάσιγκτον να απεμπλακεί από μια περιοχή που, επί 25 χρόνια βιώνει τη μια αποτυχία μετά την άλλη...
Tι συζητάνε
Σε γραφεία των ενόπλων δυνάμεων και της κοινότητας πληροφοριών έχουν πραγματοποιηθεί το τελευταίο διάστημα διακριτικές συζητήσεις σχετικά με τη μείωση του αριθμού του προσωπικού και των εγκαταστάσεων που βρίσκονται συνήθως στη Μέση Ανατολή, εφόσον η κυβέρνηση Trump καταφέρει να τερματίσει τη σύγκρουση με το Ιράν, σύμφωνα με έξι πηγές που επικαλείται το αμερικανικό δίκτυο CNN.
Εάν πραγματοποιηθούν αυτές οι περικοπές, θα σηματοδοτήσουν ακόμη μία αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ο μηχανισμός εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ αντιμετωπίζει μια περιοχή από την οποία διαδοχικοί Αμερικανοί πρόεδροι έχουν επιδιώξει να αποδεσμευτούν.
Το στρατιωτικό δίκτυο
Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, οι ΗΠΑ επέκτειναν θεαματικά ένα δίκτυο μόνιμων στρατιωτικών εγκαταστάσεων και εγκαταστάσεων πληροφοριών, προκειμένου να διεξάγουν πολέμους και πλήγματα σε έξι χώρες: το Ιράκ, το Αφγανιστάν, τη Συρία, το Ιράν, την Υεμένη και τη Λιβύη.
Ωστόσο, οι πρόσφατες μάχες με το Ιράν αποκάλυψαν σοβαρές αδυναμίες στις αμερικανικές υποδομές στη Μέση Ανατολή, καθώς πολλές από αυτές τις εγκαταστάσεις έχουν γίνει στόχος επανειλημμένων ιρανικών επιθέσεων σε έναν μη δημοφιλή πόλεμο, στον οποίο έχουν σκοτωθεί 18 Αμερικανοί στρατιωτικοί.
Απρόβλεπτος πρόεδρος χωρίς στρατηγική
Αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις άτυπες συζητήσεις εντός των ενόπλων δυνάμεων και της κοινότητας πληροφοριών ανέφεραν ότι ενεργούν πλέον, τουλάχιστον εν μέρει, προσπαθώντας να προβλέψουν τι θα μπορούσε να θεωρηθεί αποδεκτό από έναν απρόβλεπτο πρόεδρο, ο οποίος, σύμφωνα με τις πηγές, δεν έχει διατυπώσει σαφή στρατηγική για τη μεταπολεμική περίοδο και ο οποίος στο παρελθόν έχει οικοδομήσει μέρος της πολιτικής του ταυτότητας πάνω στη μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο εξωτερικό.
50.000 στρατιώτες, 2 αεροπλανοφόρα και 12 αντιτορπιλικά
Οι συζητήσεις αυτές πραγματοποιούνται ενώ εξακολουθούν να βρίσκονται στη Μέση Ανατολή περίπου 50.000 στρατιώτες και μεγάλος αριθμός στρατιωτικών μέσων, μεταξύ των οποίων δύο αεροπλανοφόρα και περισσότερα από δώδεκα αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων.
Αξιωματικοί της CIA που είχαν επιστρέψει στις ΗΠΑ κατά την πιο έντονη φάση των συγκρούσεων νωρίτερα φέτος αποστέλλονται εκ νέου στην περιοχή, σύμφωνα με μία από τις πηγές.
Υπόγειες βάσεις
Ο αμερικανικός στρατός εξετάζει επίσης τρόπους ενίσχυσης της προστασίας των στρατευμάτων που αναμένεται να παραμείνουν στην περιοχή ακόμη και μετά το τέλος του πολέμου.
Μεταξύ των επιλογών είναι η μεταφορά ορισμένων εγκαταστάσεων υπόγεια, ώστε να προστατεύονται καλύτερα από επιθέσεις με πυραύλους και drones, όπως εκείνες που εξαπέλυσε το Ιράν κατά τη διάρκεια της πολύμηνης σύγκρουσης, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις.
Παρότι το Πεντάγωνο συζητά εδώ και χρόνια το ενδεχόμενο μεταφοράς ορισμένων βάσεων της περιοχής κάτω από το έδαφος, η ιδέα απέκτησε νέα αίσθηση επείγοντος μετά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, όταν το Ιράν κατέδειξε πόσο ευάλωτες ήταν οι εγκαταστάσεις σε επιθέσεις με drones και πυραύλους.
«Οι αδυναμίες ήταν πάντοτε γνωστές, αλλά οι ΗΠΑ ποτέ δεν αντιμετώπισαν το ζήτημα με την απαιτούμενη αίσθηση επείγοντος», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.
Τα σχέδια
Οι ένοπλες δυνάμεις έχουν καταρτίσει αρκετά πιθανά σχέδια για την αλλαγή της διάταξης των αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή ακόμη και από το επόμενο έτος, ανέφεραν δύο πηγές, επισημαίνοντας ότι δεν θα είχε νόημα να εγκαταλειφθούν αυτές οι στρατηγικές τοποθεσίες, από τις οποίες επιχειρούν αεροσκάφη, όσο η σύγκρουση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Το Γραφείο του Υπουργού Άμυνας παρέπεμψε τις ερωτήσεις στην Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ.
Η Κεντρική Διοίκηση δεν απάντησε σε αίτημα του CNN για σχόλιο πριν από τη δημοσίευση.
Η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών αρνήθηκε να σχολιάσει.
Στο υπόβαθρο των σημερινών συζητήσεων βρίσκονται οι επανειλημμένες προσπάθειες απομάκρυνσης από την περιοχή: 25 χρόνια αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης στη Μέση Ανατολή μετά την 11η Σεπτεμβρίου, με διαδοχικούς κύκλους υποσχέσεων για περιορισμό της παρουσίας.
Παρουσία στη Μέση Ανατολή
Ο αμερικανικός στρατός άρχισε να αυξάνει δραματικά την παρουσία του στη Μέση Ανατολή ήδη τα χρόνια πριν από την 11η Σεπτεμβρίου.
Από το 1998 διατηρούσε περίπου 27.000 εν ενεργεία στρατιωτικούς σε ολόκληρη την περιοχή — αριθμό σημαντικά υψηλότερο από εκείνον των προηγούμενων δεκαετιών.
Ο αριθμός αυτός συνέχισε να αυξάνεται μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, καθώς το δίκτυο των αμερικανικών βάσεων επεκτάθηκε για να υποστηρίξει αρχικά τον πόλεμο στο Αφγανιστάν, στη συνέχεια τον πόλεμο στο Ιράκ και κατόπιν μια συνεχώς διευρυνόμενη σειρά αντιτρομοκρατικών συγκρούσεων σε διάφορες εστίες έντασης της περιοχής.
Ακόμα και 250.000 στρατιώτες
Δύο χρόνια μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, εκτιμάται ότι οι ΗΠΑ διέθεταν περίπου 250.000 στρατιώτες στη Μέση Ανατολή κατά τη διάρκεια της εισβολής στο Ιράκ.
Μεταξύ 2007 και 2011, ο αριθμός των Αμερικανών στρατιωτικών στην περιοχή παρουσίαζε διακυμάνσεις, αλλά δεν έπεσε ποτέ κάτω από περίπου 100.000, σύμφωνα με δημόσια διαθέσιμες εκτιμήσεις.
Το 2011, ο τότε πρόεδρος Barack Obama ανακοίνωσε ότι «η παλίρροια του πολέμου υποχωρεί» στο Αφγανιστάν και ότι οι ΗΠΑ θα άρχιζαν να αποσύρουν δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες που είχαν προηγουμένως αναπτύξει ενισχυτικά στη σύγκρουση.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ δεν θα αποχωρούσαν πλήρως από το Αφγανιστάν παρά μόνο μία δεκαετία αργότερα.
Προσπάθειες απεμπλοκής
Την ίδια χρονιά, ο Obama απέσυρε τις μάχιμες δυνάμεις από το Ιράκ, επιδιώκοντας να απεμπλέξει τις ΗΠΑ από έναν πόλεμο που θεωρούνταν ευρέως αποτυχία.
Αναγκάστηκε, όμως, να επιστρέψει όταν το κενό αμερικανικής ισχύος συνέβαλε, σύμφωνα με μία εκτίμηση, στην άνοδο του ISIS.
Παρότι ο συνολικός αριθμός των αμερικανικών στρατευμάτων στη Μέση Ανατολή μειώθηκε τα χρόνια μετά το 2011, εξακολούθησε να κυμαίνεται μεταξύ 30.000 και 60.000.
Σε όλο αυτό το διάστημα, η πιθανή απειλή από το Ιράν παρέμενε ιδιαίτερα σημαντική για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στις ΗΠΑ, κυρίως λόγω των οργανώσεων που υποστηρίζονται από την Τεχεράνη και οι οποίες είχαν πραγματοποιήσει θανατηφόρες επιθέσεις εναντίον Αμερικανών στρατιωτικών στο Ιράκ.
Σημαντικές ζημιές σε βάσεις
Παρότι στα σχέδια εξετάζονται σήμερα επιλογές για πιθανές περικοπές, οι ΗΠΑ δεν φαίνεται να βρίσκονται πιο κοντά σε μια συμφωνία με το Ιράν που θα τερμάτιζε τη σύγκρουση.
Το Ιράν εξακολουθεί να στοχεύει αμερικανικές βάσεις και δυνάμεις που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή, πραγματοποιώντας την περασμένη εβδομάδα επιθέσεις εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στην Ιορδανία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς οι δύο πλευρές αντάλλαξαν πυρά για πρώτη φορά έπειτα από περίπου έναν μήνα.
Οι ζημιές είναι σημαντικές, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Για παράδειγμα, η βάση της CIA στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας καταστράφηκε ουσιαστικά από ιρανική επίθεση, σύμφωνα με έναν εν ενεργεία Αμερικανό αξιωματούχο και έναν πρώην αξιωματικό των υπηρεσιών πληροφοριών.
Παρότι αξιωματούχοι του Πενταγώνου προσπάθησαν να υποβαθμίσουν τις συνέπειες, αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Μπαχρέιν, στο Κατάρ, στη Σαουδική Αραβία και στο Κουβέιτ έχουν δεχθεί πλήγματα από ιρανικά drones και πυραύλους και, σύμφωνα με πηγές, οι ζημιές είναι σημαντικές.
Τι εξετάζουν για CIA
Όσον αφορά τη CIA και τη διοίκηση των επίλεκτων δυνάμεων ειδικών επιχειρήσεων, ορισμένοι αξιωματούχοι έχουν εξετάσει κατά πόσο οι ίδιες ευαίσθητες αποστολές θα μπορούσαν να εκτελούνται χωρίς μόνιμες βάσεις, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους: το προσωπικό και ο εξοπλισμός να παραμένουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, να αποστέλλονται στη Μέση Ανατολή για συγκεκριμένες αποστολές και στη συνέχεια να επιστρέφουν.
Καμία ανοικοδόμηση
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αμερικανική κυβέρνηση ενδέχεται απλώς να αποφασίσει να μην ανοικοδομήσει υποδομές που υπέστησαν σοβαρές ζημιές ή καταστράφηκαν από ιρανικές επιθέσεις, εν μέρει λόγω του κόστους, σύμφωνα με έναν αξιωματούχο και δύο ακόμη πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις.
Αξιωματούχοι του Πενταγώνου έχουν αρνηθεί δημοσίως να διευκρινίσουν ποιες εγκαταστάσεις ενδέχεται να ανοικοδομηθούν.
Τον Απρίλιο, ο οικονομικός ελεγκτής του Πενταγώνου Jules “Jay” Hurst III δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι δεν ήταν σαφές πόσο θα κόστιζε η επισκευή των βάσεων και των εγκαταστάσεων που υπέστησαν ζημιές στον πόλεμο με το Ιράν, προσθέτοντας ότι «ένα μέρος του ζητήματος είναι ότι θα αξιολογήσουμε ποια θα πρέπει να είναι η διάταξη των δυνάμεών μας στη Μέση Ανατολή».
Ο Hurst πρόσθεσε αργότερα ότι το Πεντάγωνο δεν διαθέτει «τελικό αριθμό για το ύψος των ζημιών στις εγκαταστάσεις μας στο εξωτερικό» και ότι αυτό εξαρτάται «από το πώς θα αποφασίσουμε να τις ανοικοδομήσουμε ή αν θα το κάνουμε».
Μείωση στρατευμάτων
Ανώτεροι αξιωματούχοι του Πενταγώνου έχουν καταστήσει σαφές κατ’ ιδίαν ότι επιθυμούν να μειώσουν την παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων σε αρκετές χώρες του Κόλπου, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας μεταφοράς μεγαλύτερου μέρους του αμυντικού βάρους στους περιφερειακούς εταίρους, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις.
Οι πηγές ανέφεραν ότι δεν υπάρχει επίσημη διαδικασία ούτε άμεση εντολή για τη διενέργεια αυτού που επισήμως αποκαλείται «επανεξέταση της διάταξης των δυνάμεων».
Αντίθετα, αξιωματούχοι σε διαφορετικούς κλάδους των ενόπλων δυνάμεων και της CIA γνωρίζουν καλά ότι, ακόμη και την ώρα που ο στρατός συνεχίζει να συνοδεύει πλοία μέσω των Στενών του Hormuz, να εξαπολύει επιθέσεις εναντίον ιρανικών υποδομών και να απειλεί με πλήγματα σε πρόσθετους στόχους - κάτι που πιθανότατα θα κλιμάκωνε περαιτέρω τη σύγκρουση - ο πρόεδρος Donald Trump είναι γνωστό ότι μπορεί να αλλάζει γρήγορα γνώμη.
«Υπάρχει κάποια έμμεση αποστολή; Έρχεται κάτι για το οποίο πρέπει να είμαστε έτοιμοι να κινηθούμε ή απλώς διατηρούμε δυνάμεις προωθημένες για κάθε ενδεχόμενο;» δήλωσε ένας ακόμη Αμερικανός αξιωματούχος, περιγράφοντας το κλίμα των συζητήσεων.
Όλα άλλαξαν μετά την 11η Σεπτεμβρίου
Την περίοδο των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου, η CIA αναζητούσε νέα αποστολή, σύμφωνα με πρώην αξιωματικούς και ιστορικούς.
Ο βασικός της αντίπαλος, η Σοβιετική Ένωση, είχε καταρρεύσει.
Στην υπηρεσία υπήρχαν αναλυτές με βαθιά γνώση της τρομοκρατίας και της Μέσης Ανατολής, αλλά δεν ήταν πολλοί.
Το προσωπικό στην περιοχή πιθανότατα ανερχόταν μόλις σε μερικές εκατοντάδες άτομα, σύμφωνα με τον Jeffrey Rogg, ιστορικό των υπηρεσιών πληροφοριών στο πανεπιστήμιο του Τέξας στο Austin.
Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, όλα αυτά άλλαξαν.
Η υπηρεσία προχώρησε σε μαζικές προσλήψεις και δημιούργησε ένα πολύ μεγαλύτερο σώμα παραστρατιωτικών στελεχών, τα οποία έφεραν όπλα και συνεργάζονταν στενά με τον αμερικανικό στρατό για τον εντοπισμό τρομοκρατών - σε αντίθεση με την παραδοσιακή εικόνα του αξιωματικού επιχειρήσεων, αποστολή του οποίου ήταν η ανάπτυξη σχέσεων με πηγές και η συλλογή απόρρητων πληροφοριών.
Η … στροφή
Και οι δύο οργανισμοί, ωστόσο, έζησαν τις διαδοχικές φάσεις ενίσχυσης και περιορισμού μιας εμπλοκής δύο δεκαετιών σε μια περιοχή από την οποία πρόεδροι και των δύο κομμάτων κατά καιρούς επιθυμούσαν έντονα να αποχωρήσουν.
Ο Barack Obama επιδίωξε να οργανώσει μια «στροφή» των αμερικανικών στρατιωτικών πόρων και των πόρων πληροφοριών προς την Ασία, ενώ η κυβέρνηση Trump, κατά την πρώτη του θητεία, χαρακτήρισε την Κίνα ως τη μεγαλύτερη απειλή για τις ΗΠΑ στην πρώτη της στρατηγική εθνικής ασφάλειας.
Ωστόσο, η λέξη «στροφή» κατέληξε να αποτελεί επαναλαμβανόμενο αστείο στους κύκλους εθνικής ασφάλειας, καθώς διαδοχικές κρίσεις και πολιτικές αποφάσεις — μεταξύ των οποίων η απρόβλεπτη άνοδος του ISIS και η απόφαση του Trump κατά την πρώτη του θητεία να σκοτώσει τον ανώτατο Ιρανό στρατηγό Qasem Soleimani — συνέχιζαν να παρασύρουν τις Ηνωμένες Πολιτείες πίσω στη Μέση Ανατολή.
Δεν θα επιτευχθεί ο στόχος με στρατιωτικά μέσα
Ανώτατοι Αμερικανοί στρατιωτικοί ηγέτες πρόσφατα προειδοποίησαν τον Trump ότι οι στρατιωτικές επιλογές για κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν είναι απίθανο να επιτύχουν τους στόχους που έχει διακηρύξει, σύμφωνα με το CNN.
Ο πρόεδρος επέλεξε αντ’ αυτού να επικεντρωθεί στην ενίσχυση της οικονομικής πίεσης, με την ελπίδα να παραλύσει το ιρανικό καθεστώς.
Δεν υπάρχει, όμως, σαφές χρονοδιάγραμμα για το πόσο διάστημα μπορεί να χρειαστεί αυτή η στρατηγική προκειμένου να αποδώσει αποτελέσματα, ενώ πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι η σημερινή ηγεσία του Ιράν ενδέχεται να είναι διατεθειμένη να υποστεί μήνες οικονομικής πίεσης και ότι είναι απίθανο να συνθηκολογήσει στο άμεσο μέλλον.
Ερωτηματικό ποιες βάσεις θα μείνουν
Σε γενικές γραμμές, αξιωματούχοι του Πενταγώνου αναμένουν ότι θα διατηρηθούν ορισμένες από τις μεγάλες μόνιμες στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή.
Ωστόσο, η ανοικοδόμηση αυτών των εγκαταστάσεων μπορεί να εξαρτηθεί από την προθυμία της χώρας που τις φιλοξενεί να συμμετάσχει στο κόστος, το οποίο πιθανότατα θα ανέλθει σε δισεκατομμύρια δολάρια, δήλωσε στο CNN μία από τις πηγές.
Η ίδια πηγή πρόσθεσε ότι πολλές από τις βάσεις είχαν αρχικά κατασκευαστεί και χρηματοδοτηθεί από τις χώρες στις οποίες βρίσκονται.
Βραχυπρόθεσμα, τα αμερικανικά στρατεύματα και οι βάσεις σε γειτονικές χώρες είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα συνεχίσουν να δέχονται επιθέσεις από το Ιράν.
Ο ανώτατος ναύαρχος του Πολεμικού Ναυτικού δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι το προσωπικό δεν πρόκειται να επιστρέψει «σύντομα» στο Μπαχρέιν, την παραδοσιακή έδρα του 5ου Στόλου.
«Δεν πρόκειται να επιστρέψουμε εκεί σύντομα», δήλωσε ο Αρχηγός Ναυτικών Επιχειρήσεων, ναύαρχος Daryl Caudle.
«Θέλω απλώς να είμαι απολύτως ειλικρινής ως προς αυτό».
Το Ιράν απειλεί με κλιμάκωση
Την ίδια στιγμή που η Ουάσινγκτον εγκαταλείπει τις συνομιλίες με το Ιράν και στρέφεται σε μια επιθετική εκστρατεία οικονομικής πίεσης, η Tεχεράνη, έχοντας βρεθεί σε δύσκολη θέση, απειλεί πλέον με στρατιωτική κλιμάκωση και διεύρυνση του πολέμου, προκειμένου να αναγκάσει τους διαπραγματευτές να επιστρέψουν στο τραπέζι των συνομιλιών.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump έχει απορρίψει τη διπλωματία με την Ισλαμική Δημοκρατία, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός του Ιουνίου ως μια συμφωνία που «δεν αξίζει ούτε το χαρτί στο οποίο είναι γραμμένη».
Αντί γι’ αυτό, η κυβέρνησή του έχει αυξήσει την πίεση στο Ιράν μέσω μιας παγκόσμιας εκστρατείας κυρώσεων, στρατιωτικών πληγμάτων και ενός θαλάσσιου αποκλεισμού που εμποδίζει την είσοδο και την έξοδο αγαθών από τη χώρα.
Οι Ιρανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι προβάλλουν ολοένα και περισσότερο νέες τακτικές ως απάντηση στην πίεση, απειλώντας να στοχεύσουν χώρες που συμμετέχουν στον αποκλεισμό και προειδοποιώντας ότι θα μπορούσαν... να διευρύνουν τη σύγκρουση.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών