Στο στόχαστρο της Ουάσιγκτον τουρκική τράπεζα για φερόμενη διακίνηση δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων προς το Ιράν – Σκιές πάνω από το δίκτυο Sıtkı Ayan και το παρελθόν του Halkbank
Ένας νέος τραπεζικός σεισμός με επίκεντρο την Τουρκία απειλεί να ανασύρει από το αρχείο μια από τις πιο σκοτεινές υποθέσεις των τελευταίων ετών στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.
Το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών έβαλε στις 4 Σεπτεμβρίου στο στόχαστρο την τουρκική Golden Global Yatırım Bankası, μαζί με δύο θυγατρικές της, κατηγορώντας την ότι διευκόλυνε τη μεταφορά δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων που συνδέονται με την Islamic Revolutionary Guard Corps – Δύναμη Quds (IRGC) μέσω του τουρκικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Η κίνηση της Ουάσιγκτον προκαλεί αναπόφευκτα déjà vu.
Γιατί πίσω από την υπόθεση εμφανίζεται ξανά το όνομα του Τούρκου επιχειρηματία Sıtkı Ayan, ο οποίος είχε ήδη βρεθεί στο στόχαστρο των αμερικανικών κυρώσεων, ενώ το νέο χτύπημα έρχεται χρόνια μετά την πολύκροτη υπόθεση Halkbank, την οποία οι αμερικανικές αρχές είχαν συνδέσει με ένα τεράστιο δίκτυο παράκαμψης των κυρώσεων κατά του Ιράν.
Το ερώτημα που πλέον πλανάται πάνω από την Άγκυρα είναι εύλογο:
Πρόκειται για μια μεμονωμένη υπόθεση ή μήπως η Ουάσιγκτον αρχίζει να ξετυλίγει ξανά το κουβάρι του τουρκικού τραπεζικού συστήματος;
Golden Global: Η «χρυσή» διαδρομή του ιρανικού πετρελαίου
Η αμερικανική OFAC, η υπηρεσία του Υπουργείου Οικονομικών που επιβάλλει τις κυρώσεις, χαρακτήρισε την Golden Global Yatırım Bankası Anonim Şirketi, καθώς και τις Golden Global Varlık Kiralama Anonim Şirketi και Golden Global Portföy Yönetimi Anonim Şirketi, ως οντότητες που συνδέονται με δραστηριότητες προς όφελος του Ιράν.
Σύμφωνα με το αμερικανικό Treasury, η τράπεζα φέρεται να χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά εσόδων από πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου στην Κίνα πίσω στην Τουρκία.
Εκεί, σύμφωνα με την αμερικανική εκδοχή, τα κεφάλαια μετατρέπονταν σε μετρητά και χρυσό, μέσω ενός δικτύου που φέρεται να συνδεόταν με την επιχείρηση ανταλλαγής χρήματος Rahbar.
Στη συνέχεια, τα χρήματα φέρεται να κατευθύνονταν προς τη δύναμη Quds και συνδεδεμένες οργανώσεις.
Με απλά λόγια, οι αμερικανικές αρχές περιγράφουν έναν μηχανισμό που φέρεται να λειτουργούσε σαν υπόγειος χρηματοοικονομικός αγωγός: Ιρανικό πετρέλαιο → Κίνα → Τουρκία → μετρητά/χρυσός → Quds Force.
Και στο κέντρο αυτής της διαδρομής βρίσκεται μια τουρκική τράπεζα.
Η υπόθεση γίνεται ακόμη πιο βαριά εξαιτίας του ονόματος Sıtkı Ayan.
Το αμερικανικό Treasury είχε επιβάλει κυρώσεις στον Ayan ήδη από το 2022, υποστηρίζοντας ότι το δίκτυό του είχε διακινήσει πετρελαϊκά έσοδα εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων που συνδέονταν με την Quds Force.
Ο Ayan και το επιχειρηματικό του δίκτυο είχαν, σύμφωνα με την OFAC, δραστηριοποιηθεί στην πώληση ιρανικού πετρελαίου σε αγοραστές στην Κίνα, την Ανατολική Ασία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Ευρώπη.
Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει επίσης ότι το δίκτυο του Ayan αναλάμβανε τη μεταφορά του πετρελαίου και τη διοχέτευση των εσόδων προς την Quds Force.
Ο ίδιος ο Ayan έχει απορρίψει τους σχετικούς ισχυρισμούς, υποστηρίζοντας ότι συνεργαζόταν αποκλειστικά με επίσημους κρατικούς φορείς του Ιράν.
Ωστόσο, η υπόθεση δεν σταματά εδώ.
Το φάντασμα του Halkbank επιστρέφει
Η νέα αμερικανική κίνηση ξυπνά μνήμες από την υπόθεση Halkbank, μία από τις πιο εκρηκτικές δικαστικές και γεωπολιτικές υποθέσεις στις σχέσεις Ουάσιγκτον – Άγκυρα.
Όλα ξεκίνησαν τον Δεκέμβριο του 2013, όταν τουρκικές αρχές πραγματοποίησαν έφοδο στην κατοικία του τότε γενικού διευθυντή της Halkbank, Süleyman Aslan, όπου εντοπίστηκαν σύμφωνα με τις τότε έρευνες μεγάλα ποσά μετρητών κρυμμένα σε κουτιά παπουτσιών.
Στο επίκεντρο βρέθηκε ο έμπορος χρυσού Reza Zarrab, ο οποίος φέρεται να χρησιμοποίησε λογαριασμούς της Halkbank και εταιρείες-βιτρίνα για να διευκολύνει την πρόσβαση του Ιράν σε έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο, παρά τις αμερικανικές κυρώσεις.
Η υπόθεση πήρε γρήγορα πολιτικές διαστάσεις.
Στην έρευνα ενεπλάκησαν, μεταξύ άλλων, οι γιοι τριών υπουργών της τουρκικής κυβέρνησης, ενώ σε τηλεφωνικές παρακολουθήσεις ο Zarrab εμφανίστηκε να συζητά για δωροδοκίες με τον τότε υπουργό Οικονομίας Zafer Çağlayan.
Ο τότε πρωθυπουργός Recep Tayyip Erdogan απέρριψε την έρευνα ως απόπειρα πραξικοπήματος εναντίον της κυβέρνησής του, ενώ οι τουρκικές αρχές προχώρησαν σε αλλαγές στην αστυνομία και στη δικαστική ομάδα που χειριζόταν την υπόθεση.
Η εσωτερική έρευνα τελικά έκλεισε χωρίς την άσκηση κατηγοριών.
Η ιστορία όμως μεταφέρθηκε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Ο Reza Zarrab συνελήφθη στο Μαϊάμι το 2016 και, αφού αρχικά αντιστάθηκε στη διαδικασία έκδοσης, τελικά δήλωσε ένοχος και συνεργάστηκε με τους Αμερικανούς εισαγγελείς.
Κατά τη διάρκεια της δίκης του Mehmet Hakan Atilla, ανώτατου στελέχους της Halkbank, ο Zarrab κατέθεσε ότι ο Erdogan είχε προσωπικά εγκρίνει το συγκεκριμένο σχήμα όταν ήταν πρωθυπουργός.
Οι ισχυρισμοί αυτοί αποτέλεσαν ένα από τα πλέον εκρηκτικά σημεία της υπόθεσης.
$20 δισ. στο επίκεντρο της αμερικανικής δίωξης
Το 2019 οι αμερικανικές αρχές απήγγειλαν κατηγορίες κατά της Halkbank για τραπεζική απάτη, ξέπλυμα χρήματος και συνωμοσία, σε σχέση με μεταφορές περίπου 20 δισ. δολαρίων που συνδέονταν με περιορισμένα ιρανικά κεφάλαια.
Η Halkbank έδωσε πολυετή δικαστική μάχη επικαλούμενη την κρατική ασυλία.
Τον Οκτώβριο του 2025, όμως, το US Supreme Court απέρριψε το επιχείρημα της ασυλίας, ανοίγοντας τον δρόμο για τη συνέχιση της υπόθεσης.
Και τότε ήρθε η ανατροπή.
Τον Μάρτιο του 2026, το αμερικανικό Department of Justice και η Halkbank κατέληξαν σε συμφωνία αναστολής δίωξης, με την τράπεζα να δεσμεύεται ότι δεν θα πραγματοποιεί συναλλαγές προς όφελος του Ιράν και να αποδέχεται εξωτερικό έλεγχο συμμόρφωσης.
Τον Ιούνιο του 2026, μετά από ανεξάρτητο έλεγχο που έκρινε ικανοποιητικό το πρόγραμμα συμμόρφωσης της τράπεζας, ο US District Judge Richard Berman έκανε δεκτό το αίτημα της κυβέρνησης για οριστική απόρριψη της υπόθεσης.
Η εννιάχρονη δικαστική περιπέτεια της Halkbank έκλεισε.
Ή μήπως όχι ακριβώς;
Το επιχειρηματικό δίκτυο που οδηγεί ξανά στην καρδιά της Άγκυρας
Ο Ayan αποτελεί ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του νέου παζλ.
Με καταγωγή από τη Sivas και σπουδές θεολογίας, πέρασε στον χώρο του πετρελαίου και δημιούργησε ένα επιχειρηματικό δίκτυο με δεκάδες εταιρείες.
Η εταιρεία του Som Petrol υπέγραψε το 2010 συμφωνία ύψους 1 δισ. δολαρίων για την κατασκευή αγωγού που θα μετέφερε ιρανικό φυσικό αέριο μέσω Τουρκίας.
Παράλληλα, η Turang Transit έλαβε ένα από τα μεγαλύτερα κρατικά επενδυτικά κίνητρα στην ιστορία της Τουρκίας εκείνη την εποχή.
Η ημερομηνία προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον: 16 Δεκεμβρίου 2013.
Μία ημέρα αργότερα, η τουρκική αστυνομία εξαπέλυε τη μεγάλη έρευνα για διαφθορά και δωροδοκίες που θα συγκλόνιζε την κυβέρνηση Erdogan.
Το όνομα του Ayan εμφανίστηκε και στις τηλεφωνικές παρακολουθήσεις της έρευνας.
Σύμφωνα με τις τότε διαρροές, ο Ayan φέρεται να είχε υποσχεθεί χρηματική καταβολή στον τότε πρωθυπουργό Erdogan, ενώ ένα πρώτο ποσό, ύψους περίπου 10 εκατ. δολαρίων, φέρεται να ήταν μικρότερο από το συμφωνηθέν.
Σε μία από τις ηχογραφήσεις, ο Erdogan εμφανίζεται να συζητά με τον γιο του, Bilal Erdogan, για το ποσό που φέρεται να όφειλε ο Ayan.
Η συγκεκριμένη υπόθεση αποτέλεσε αντικείμενο σφοδρής πολιτικής αντιπαράθεσης στην Τουρκία.
Ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Kemal Kılıçdaroğlu είχε αναφερθεί ονομαστικά στον Ayan, υποστηρίζοντας στο κοινοβούλιο ότι ο Erdogan και η οικογένειά του είχαν διοχετεύσει χρήματα σε offshore εταιρείες που συνδέονταν με τον επιχειρηματία.
Πρόκειται για πολιτικές καταγγελίες που ο Erdogan και η πλευρά του έχουν απορρίψει.
Στις 2 Φεβρουαρίου 2024, ομοσπονδιακοί εισαγγελείς της Southern District of New York απήγγειλαν κατηγορίες στον Ayan και σε ακόμη έξι πρόσωπα, μεταξύ των οποίων ο Ιρανός στρατηγός της Quds Force Behnam Shahriyari.
Οι κατηγορίες περιλάμβαναν χρηματοδότηση τρομοκρατίας, παραβίαση κυρώσεων, απάτη και ξέπλυμα χρήματος, σε σχέση με πετρελαϊκές συναλλαγές που φέρεται να περνούσαν μέσω Κίνας, Ρωσίας και Συρίας.
Ο Shahriyari, σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα, φέρεται να είχε δημιουργήσει το τουρκικό δίκτυο της Quds Force χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο Sayed Ali Akber Mir Vakili και εμφανιζόμενος ως διπλωμάτης.
Τον Ιούνιο του 2025 σκοτώθηκε σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στο δυτικό Ιράν.
Νέες αμερικανικές κυρώσεις και στην τουρκική αεροπορική αλυσίδα
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, τον Σεπτέμβριο του 2026 η OFAC επέβαλε κυρώσεις και σε τρεις εταιρείες με έδρα την Τουρκία, τις οποίες κατηγόρησε ότι υποστήριζαν τη Mahan Air, αεροπορική εταιρεία που η Ουάσιγκτον έχει συνδέσει εδώ και χρόνια με το δίκτυο logistics της Quds Force.
Η Sky Phoenix, με έδρα τη Σμύρνη, κατηγορήθηκε ότι μεσολάβησε για τη μεταβίβαση τριών αεροσκαφών Boeing 777 στη Mahan Air.
Η S Sistem Lojistik, με έδρα την Istanbul, κατηγορήθηκε ότι συντόνιζε αποστολές εξαρτημάτων drones προς το Ιράν.
Η Mes Cargo, επίσης στην Istanbul, μπήκε στο στόχαστρο για τον φερόμενο ρόλο της ως γενικός εμπορικός αντιπρόσωπος της Mahan Air στην Τουρκία.
Το μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι πλέον δύσκολο να αγνοηθεί:
Η Τουρκία βρίσκεται ξανά κάτω από το μικροσκόπιο των αμερικανικών αρχών.
Παρά τη δραματική διάσταση των εξελίξεων, οι ΗΠΑ επιχειρούν να αποφύγουν μια νέα μετωπική σύγκρουση με την Άγκυρα.
Ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία Tom Barrack έσπευσε να υπογραμμίσει ότι η απόφαση της 4ης Σεπτεμβρίου πρέπει να αξιολογηθεί στο «σωστό πλαίσιο».
Σύμφωνα με τη δήλωσή του, η ενέργεια αφορά τη συμπεριφορά ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος και όχι την Τουρκία ως χώρα ή το τουρκικό τραπεζικό σύστημα στο σύνολό του.
Η διατύπωση μόνο καθησυχαστική δεν είναι.
Γιατί πίσω από τις γραμμές φαίνεται να υπάρχει ένα δεύτερο μήνυμα:
Η υπόθεση Golden Global δεν είναι απαραίτητα το τέλος της ιστορίας.
Η αναφορά στην επικοινωνία των τουρκικών αρχών με Αμερικανούς αξιωματούχους και στις προσπάθειες επίλυσης «ασαφειών» αφήνει να εννοηθεί ότι στην Ουάσιγκτον υπάρχουν και άλλοι φάκελοι.
Φάκελοι που θυμίζουν επικίνδυνα την εποχή της Halkbank.
Η Τουρκία είναι μέλος του NATO και οι ΗΠΑ δεν έχουν κανένα προφανές συμφέρον να προκαλέσουν μια νέα μεγάλη κρίση στις διμερείς σχέσεις.
Όμως η αντιμετώπιση του Ιράν από την Ουάσιγκτον παραμένει σκληρή και η Quds Force βρίσκεται στον πυρήνα της αμερικανικής πολιτικής κυρώσεων.
Αυτό δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα: τουρκικές τράπεζες + ιρανικό πετρέλαιο + χρυσός + offshore εταιρείες + Quds Force + Erdogan + αμερικανικές κυρώσεις.
Το παρελθόν της Halkbank απέδειξε ότι τέτοιες υποθέσεις μπορούν να εξελιχθούν σε πολυετείς δικαστικούς και διπλωματικούς εφιάλτες.
Η νέα υπόθεση της Golden Global μπορεί να είναι μικρότερη.
Μπορεί όμως να αποδειχθεί και η πρώτη ρωγμή ενός πολύ μεγαλύτερου τοίχου.
Και αυτό είναι που προκαλεί νευρικότητα στην Άγκυρα.
Γιατί εάν η Ουάσιγκτον αποφασίσει να ανοίξει ξανά, συστηματικά, τους φακέλους των τουρκικών δικτύων που φέρονται να συνδέονται με το Ιράν, τότε η υπόθεση Golden Global δεν θα αποτελεί απλώς μια ακόμη κύρωση.
Θα μπορούσε να γίνει ο πρόλογος μιας νέας τραπεζικής θύελλας.
www.bankingnews.gr
Το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών έβαλε στις 4 Σεπτεμβρίου στο στόχαστρο την τουρκική Golden Global Yatırım Bankası, μαζί με δύο θυγατρικές της, κατηγορώντας την ότι διευκόλυνε τη μεταφορά δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων που συνδέονται με την Islamic Revolutionary Guard Corps – Δύναμη Quds (IRGC) μέσω του τουρκικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Η κίνηση της Ουάσιγκτον προκαλεί αναπόφευκτα déjà vu.
Γιατί πίσω από την υπόθεση εμφανίζεται ξανά το όνομα του Τούρκου επιχειρηματία Sıtkı Ayan, ο οποίος είχε ήδη βρεθεί στο στόχαστρο των αμερικανικών κυρώσεων, ενώ το νέο χτύπημα έρχεται χρόνια μετά την πολύκροτη υπόθεση Halkbank, την οποία οι αμερικανικές αρχές είχαν συνδέσει με ένα τεράστιο δίκτυο παράκαμψης των κυρώσεων κατά του Ιράν.
Το ερώτημα που πλέον πλανάται πάνω από την Άγκυρα είναι εύλογο:
Πρόκειται για μια μεμονωμένη υπόθεση ή μήπως η Ουάσιγκτον αρχίζει να ξετυλίγει ξανά το κουβάρι του τουρκικού τραπεζικού συστήματος;
Golden Global: Η «χρυσή» διαδρομή του ιρανικού πετρελαίου
Η αμερικανική OFAC, η υπηρεσία του Υπουργείου Οικονομικών που επιβάλλει τις κυρώσεις, χαρακτήρισε την Golden Global Yatırım Bankası Anonim Şirketi, καθώς και τις Golden Global Varlık Kiralama Anonim Şirketi και Golden Global Portföy Yönetimi Anonim Şirketi, ως οντότητες που συνδέονται με δραστηριότητες προς όφελος του Ιράν.
Σύμφωνα με το αμερικανικό Treasury, η τράπεζα φέρεται να χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά εσόδων από πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου στην Κίνα πίσω στην Τουρκία.
Εκεί, σύμφωνα με την αμερικανική εκδοχή, τα κεφάλαια μετατρέπονταν σε μετρητά και χρυσό, μέσω ενός δικτύου που φέρεται να συνδεόταν με την επιχείρηση ανταλλαγής χρήματος Rahbar.
Στη συνέχεια, τα χρήματα φέρεται να κατευθύνονταν προς τη δύναμη Quds και συνδεδεμένες οργανώσεις.
Με απλά λόγια, οι αμερικανικές αρχές περιγράφουν έναν μηχανισμό που φέρεται να λειτουργούσε σαν υπόγειος χρηματοοικονομικός αγωγός: Ιρανικό πετρέλαιο → Κίνα → Τουρκία → μετρητά/χρυσός → Quds Force.
Και στο κέντρο αυτής της διαδρομής βρίσκεται μια τουρκική τράπεζα.
Η υπόθεση γίνεται ακόμη πιο βαριά εξαιτίας του ονόματος Sıtkı Ayan.
Το αμερικανικό Treasury είχε επιβάλει κυρώσεις στον Ayan ήδη από το 2022, υποστηρίζοντας ότι το δίκτυό του είχε διακινήσει πετρελαϊκά έσοδα εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων που συνδέονταν με την Quds Force.
Ο Ayan και το επιχειρηματικό του δίκτυο είχαν, σύμφωνα με την OFAC, δραστηριοποιηθεί στην πώληση ιρανικού πετρελαίου σε αγοραστές στην Κίνα, την Ανατολική Ασία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Ευρώπη.
Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει επίσης ότι το δίκτυο του Ayan αναλάμβανε τη μεταφορά του πετρελαίου και τη διοχέτευση των εσόδων προς την Quds Force.
Ο ίδιος ο Ayan έχει απορρίψει τους σχετικούς ισχυρισμούς, υποστηρίζοντας ότι συνεργαζόταν αποκλειστικά με επίσημους κρατικούς φορείς του Ιράν.
Ωστόσο, η υπόθεση δεν σταματά εδώ.
Το φάντασμα του Halkbank επιστρέφει
Η νέα αμερικανική κίνηση ξυπνά μνήμες από την υπόθεση Halkbank, μία από τις πιο εκρηκτικές δικαστικές και γεωπολιτικές υποθέσεις στις σχέσεις Ουάσιγκτον – Άγκυρα.
Όλα ξεκίνησαν τον Δεκέμβριο του 2013, όταν τουρκικές αρχές πραγματοποίησαν έφοδο στην κατοικία του τότε γενικού διευθυντή της Halkbank, Süleyman Aslan, όπου εντοπίστηκαν σύμφωνα με τις τότε έρευνες μεγάλα ποσά μετρητών κρυμμένα σε κουτιά παπουτσιών.
Στο επίκεντρο βρέθηκε ο έμπορος χρυσού Reza Zarrab, ο οποίος φέρεται να χρησιμοποίησε λογαριασμούς της Halkbank και εταιρείες-βιτρίνα για να διευκολύνει την πρόσβαση του Ιράν σε έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο, παρά τις αμερικανικές κυρώσεις.
Η υπόθεση πήρε γρήγορα πολιτικές διαστάσεις.
Στην έρευνα ενεπλάκησαν, μεταξύ άλλων, οι γιοι τριών υπουργών της τουρκικής κυβέρνησης, ενώ σε τηλεφωνικές παρακολουθήσεις ο Zarrab εμφανίστηκε να συζητά για δωροδοκίες με τον τότε υπουργό Οικονομίας Zafer Çağlayan.
Ο τότε πρωθυπουργός Recep Tayyip Erdogan απέρριψε την έρευνα ως απόπειρα πραξικοπήματος εναντίον της κυβέρνησής του, ενώ οι τουρκικές αρχές προχώρησαν σε αλλαγές στην αστυνομία και στη δικαστική ομάδα που χειριζόταν την υπόθεση.
Η εσωτερική έρευνα τελικά έκλεισε χωρίς την άσκηση κατηγοριών.
Η ιστορία όμως μεταφέρθηκε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Ο Reza Zarrab συνελήφθη στο Μαϊάμι το 2016 και, αφού αρχικά αντιστάθηκε στη διαδικασία έκδοσης, τελικά δήλωσε ένοχος και συνεργάστηκε με τους Αμερικανούς εισαγγελείς.
Κατά τη διάρκεια της δίκης του Mehmet Hakan Atilla, ανώτατου στελέχους της Halkbank, ο Zarrab κατέθεσε ότι ο Erdogan είχε προσωπικά εγκρίνει το συγκεκριμένο σχήμα όταν ήταν πρωθυπουργός.
Οι ισχυρισμοί αυτοί αποτέλεσαν ένα από τα πλέον εκρηκτικά σημεία της υπόθεσης.
$20 δισ. στο επίκεντρο της αμερικανικής δίωξης
Το 2019 οι αμερικανικές αρχές απήγγειλαν κατηγορίες κατά της Halkbank για τραπεζική απάτη, ξέπλυμα χρήματος και συνωμοσία, σε σχέση με μεταφορές περίπου 20 δισ. δολαρίων που συνδέονταν με περιορισμένα ιρανικά κεφάλαια.
Η Halkbank έδωσε πολυετή δικαστική μάχη επικαλούμενη την κρατική ασυλία.
Τον Οκτώβριο του 2025, όμως, το US Supreme Court απέρριψε το επιχείρημα της ασυλίας, ανοίγοντας τον δρόμο για τη συνέχιση της υπόθεσης.
Και τότε ήρθε η ανατροπή.
Τον Μάρτιο του 2026, το αμερικανικό Department of Justice και η Halkbank κατέληξαν σε συμφωνία αναστολής δίωξης, με την τράπεζα να δεσμεύεται ότι δεν θα πραγματοποιεί συναλλαγές προς όφελος του Ιράν και να αποδέχεται εξωτερικό έλεγχο συμμόρφωσης.
Τον Ιούνιο του 2026, μετά από ανεξάρτητο έλεγχο που έκρινε ικανοποιητικό το πρόγραμμα συμμόρφωσης της τράπεζας, ο US District Judge Richard Berman έκανε δεκτό το αίτημα της κυβέρνησης για οριστική απόρριψη της υπόθεσης.
Η εννιάχρονη δικαστική περιπέτεια της Halkbank έκλεισε.
Ή μήπως όχι ακριβώς;
Το επιχειρηματικό δίκτυο που οδηγεί ξανά στην καρδιά της Άγκυρας
Ο Ayan αποτελεί ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του νέου παζλ.
Με καταγωγή από τη Sivas και σπουδές θεολογίας, πέρασε στον χώρο του πετρελαίου και δημιούργησε ένα επιχειρηματικό δίκτυο με δεκάδες εταιρείες.
Η εταιρεία του Som Petrol υπέγραψε το 2010 συμφωνία ύψους 1 δισ. δολαρίων για την κατασκευή αγωγού που θα μετέφερε ιρανικό φυσικό αέριο μέσω Τουρκίας.
Παράλληλα, η Turang Transit έλαβε ένα από τα μεγαλύτερα κρατικά επενδυτικά κίνητρα στην ιστορία της Τουρκίας εκείνη την εποχή.
Η ημερομηνία προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον: 16 Δεκεμβρίου 2013.
Μία ημέρα αργότερα, η τουρκική αστυνομία εξαπέλυε τη μεγάλη έρευνα για διαφθορά και δωροδοκίες που θα συγκλόνιζε την κυβέρνηση Erdogan.
Το όνομα του Ayan εμφανίστηκε και στις τηλεφωνικές παρακολουθήσεις της έρευνας.
Σύμφωνα με τις τότε διαρροές, ο Ayan φέρεται να είχε υποσχεθεί χρηματική καταβολή στον τότε πρωθυπουργό Erdogan, ενώ ένα πρώτο ποσό, ύψους περίπου 10 εκατ. δολαρίων, φέρεται να ήταν μικρότερο από το συμφωνηθέν.
Σε μία από τις ηχογραφήσεις, ο Erdogan εμφανίζεται να συζητά με τον γιο του, Bilal Erdogan, για το ποσό που φέρεται να όφειλε ο Ayan.
Η συγκεκριμένη υπόθεση αποτέλεσε αντικείμενο σφοδρής πολιτικής αντιπαράθεσης στην Τουρκία.
Ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Kemal Kılıçdaroğlu είχε αναφερθεί ονομαστικά στον Ayan, υποστηρίζοντας στο κοινοβούλιο ότι ο Erdogan και η οικογένειά του είχαν διοχετεύσει χρήματα σε offshore εταιρείες που συνδέονταν με τον επιχειρηματία.
Πρόκειται για πολιτικές καταγγελίες που ο Erdogan και η πλευρά του έχουν απορρίψει.
Στις 2 Φεβρουαρίου 2024, ομοσπονδιακοί εισαγγελείς της Southern District of New York απήγγειλαν κατηγορίες στον Ayan και σε ακόμη έξι πρόσωπα, μεταξύ των οποίων ο Ιρανός στρατηγός της Quds Force Behnam Shahriyari.
Οι κατηγορίες περιλάμβαναν χρηματοδότηση τρομοκρατίας, παραβίαση κυρώσεων, απάτη και ξέπλυμα χρήματος, σε σχέση με πετρελαϊκές συναλλαγές που φέρεται να περνούσαν μέσω Κίνας, Ρωσίας και Συρίας.
Ο Shahriyari, σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα, φέρεται να είχε δημιουργήσει το τουρκικό δίκτυο της Quds Force χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο Sayed Ali Akber Mir Vakili και εμφανιζόμενος ως διπλωμάτης.
Τον Ιούνιο του 2025 σκοτώθηκε σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στο δυτικό Ιράν.
Νέες αμερικανικές κυρώσεις και στην τουρκική αεροπορική αλυσίδα
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, τον Σεπτέμβριο του 2026 η OFAC επέβαλε κυρώσεις και σε τρεις εταιρείες με έδρα την Τουρκία, τις οποίες κατηγόρησε ότι υποστήριζαν τη Mahan Air, αεροπορική εταιρεία που η Ουάσιγκτον έχει συνδέσει εδώ και χρόνια με το δίκτυο logistics της Quds Force.
Η Sky Phoenix, με έδρα τη Σμύρνη, κατηγορήθηκε ότι μεσολάβησε για τη μεταβίβαση τριών αεροσκαφών Boeing 777 στη Mahan Air.
Η S Sistem Lojistik, με έδρα την Istanbul, κατηγορήθηκε ότι συντόνιζε αποστολές εξαρτημάτων drones προς το Ιράν.
Η Mes Cargo, επίσης στην Istanbul, μπήκε στο στόχαστρο για τον φερόμενο ρόλο της ως γενικός εμπορικός αντιπρόσωπος της Mahan Air στην Τουρκία.
Το μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι πλέον δύσκολο να αγνοηθεί:
Η Τουρκία βρίσκεται ξανά κάτω από το μικροσκόπιο των αμερικανικών αρχών.
Παρά τη δραματική διάσταση των εξελίξεων, οι ΗΠΑ επιχειρούν να αποφύγουν μια νέα μετωπική σύγκρουση με την Άγκυρα.
Ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία Tom Barrack έσπευσε να υπογραμμίσει ότι η απόφαση της 4ης Σεπτεμβρίου πρέπει να αξιολογηθεί στο «σωστό πλαίσιο».
Σύμφωνα με τη δήλωσή του, η ενέργεια αφορά τη συμπεριφορά ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος και όχι την Τουρκία ως χώρα ή το τουρκικό τραπεζικό σύστημα στο σύνολό του.
Η διατύπωση μόνο καθησυχαστική δεν είναι.
Γιατί πίσω από τις γραμμές φαίνεται να υπάρχει ένα δεύτερο μήνυμα:
Η υπόθεση Golden Global δεν είναι απαραίτητα το τέλος της ιστορίας.
Η αναφορά στην επικοινωνία των τουρκικών αρχών με Αμερικανούς αξιωματούχους και στις προσπάθειες επίλυσης «ασαφειών» αφήνει να εννοηθεί ότι στην Ουάσιγκτον υπάρχουν και άλλοι φάκελοι.
Φάκελοι που θυμίζουν επικίνδυνα την εποχή της Halkbank.
Η Τουρκία είναι μέλος του NATO και οι ΗΠΑ δεν έχουν κανένα προφανές συμφέρον να προκαλέσουν μια νέα μεγάλη κρίση στις διμερείς σχέσεις.
Όμως η αντιμετώπιση του Ιράν από την Ουάσιγκτον παραμένει σκληρή και η Quds Force βρίσκεται στον πυρήνα της αμερικανικής πολιτικής κυρώσεων.
Αυτό δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα: τουρκικές τράπεζες + ιρανικό πετρέλαιο + χρυσός + offshore εταιρείες + Quds Force + Erdogan + αμερικανικές κυρώσεις.
Το παρελθόν της Halkbank απέδειξε ότι τέτοιες υποθέσεις μπορούν να εξελιχθούν σε πολυετείς δικαστικούς και διπλωματικούς εφιάλτες.
Η νέα υπόθεση της Golden Global μπορεί να είναι μικρότερη.
Μπορεί όμως να αποδειχθεί και η πρώτη ρωγμή ενός πολύ μεγαλύτερου τοίχου.
Και αυτό είναι που προκαλεί νευρικότητα στην Άγκυρα.
Γιατί εάν η Ουάσιγκτον αποφασίσει να ανοίξει ξανά, συστηματικά, τους φακέλους των τουρκικών δικτύων που φέρονται να συνδέονται με το Ιράν, τότε η υπόθεση Golden Global δεν θα αποτελεί απλώς μια ακόμη κύρωση.
Θα μπορούσε να γίνει ο πρόλογος μιας νέας τραπεζικής θύελλας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών