Όσο το πετρέλαιο, τα στρατηγικά στενά και η εμπορική ναυσιπλοΐα μετατρέπονται σε όπλα πίεσης, τόσο λιγότερο η αναμέτρηση ΗΠΑ - Ιράν θα κρίνεται αποκλειστικά στο πεδίο της μάχης
Η σύγκρουση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έχει πάψει προ πολλού να είναι μόνο μια στρατιωτική αναμέτρηση.
Έχει μετατραπεί σε έναν πόλεμο αντοχής: ποιος μπορεί να απορροφήσει περισσότερο οικονομικό κόστος, περισσότερη κοινωνική πίεση και μεγαλύτερη πολιτική φθορά χωρίς να υποχωρήσει.
Το Μνημόνιο Κατανόησης του Ιουνίου δημιούργησε για λίγο την προσδοκία ότι η πολεμική σύγκρουση θα μπορούσε να περάσει σε μια εύθραυστη αλλά διαχειρίσιμη εκεχειρία.
Η συμφωνία όμως άρχισε να αποσυντίθεται σχεδόν αμέσως και ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump δήλωσε στις 7 Ιουλίου ότι είχε ουσιαστικά τελειώσει.
Στον πυρήνα της κατάρρευσης βρέθηκαν και οι διαφωνίες για την εφαρμογή των όρων που αφορούσαν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz.
Έκτοτε, η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη εμφανίζονται να ποντάρουν σε διαφορετικές μορφές αντοχής.
Η κυβέρνηση Trump επιδιώκει η οικονομική και στρατιωτική πίεση να οδηγήσει το Ιράν σε παραχωρήσεις.
Η ιρανική ηγεσία, από την άλλη, αντιμετωπίζει τη σύγκρουση ως υπόθεση επιβίωσης του ίδιου του καθεστώτος.
Αυτή η ασυμμετρία έχει σημασία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν σαφώς μεγαλύτερη οικονομική και στρατιωτική ισχύ, αλλά το πολιτικό κόστος ενός παρατεταμένου πολέμου περνά μέσα από τις τιμές των καυσίμων, τον πληθωρισμό, τις δημόσιες δαπάνες και τελικά την αντίδραση της αμερικανικής κοινής γνώμης.
Βαρύ το κόστος για τις ΗΠΑ
Η αμερικανική πλευρά αντιμετωπίζει πλέον ένα κόστος που δεν περιορίζεται στην αντλία.
Σύμφωνα με στοιχεία του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου, οι άμεσες δαπάνες του πολέμου είχαν φθάσει τα 38 δισ. δολάρια ως τα μέσα Σεπτεμβρίου, με προβλεπόμενη πρόσθετη επιβάρυνση περίπου 3 δισ. δολαρίων τον μήνα.
Μαζί με την πίεση στα αποθέματα πυρομαχικών και τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, η διάρκεια της σύγκρουσης μετατρέπεται έτσι σε παράγοντα με ολοένα μεγαλύτερες εσωτερικές συνέπειες για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο επιστρέφει δυναμικά η Υεμένη.
Οι Houthis, που ελέγχουν τη Σαναά και μεγάλο μέρος του βόρειου τμήματος της χώρας, έχουν επανέλθει στο επίκεντρο όχι απλώς ως μια ένοπλη οργάνωση, αλλά ως δύναμη που διαθέτει εδαφικό έλεγχο, διοικητικούς μηχανισμούς και τη δυνατότητα να επηρεάζει μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη.
Η νέα τους αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στο Ισραήλ.
Έχουν στρέψει την πίεσή τους στη Σαουδική Αραβία, δηλώνοντας ότι σαουδαραβικά πλοία αποτελούν στόχο, ενώ οι πρόσφατες στρατιωτικές επιτυχίες τους έχουν ενισχύσει δραματικά την πρόσβασή τους στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η δυναμική εμφάνιση των Houthis
Η σημερινή έκρηξη δεν εμφανίστηκε σε κενό.
Η σαουδαραβική στρατιωτική επέμβαση στην Υεμένη από το 2015 άφησε πίσω της μια βαθιά κατακερματισμένη χώρα και μια από τις σοβαρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις της περιοχής.
Η εκεχειρία του 2022 περιόρισε για χρόνια τις διασυνοριακές συγκρούσεις, χωρίς όμως να επιλύσει το πολιτικό πρόβλημα.
Τώρα η ένταση επιστρέφει.
Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε drone νότια της Μέκκα ενώ οι Houthis αρνήθηκαν ότι στόχευαν την ιερή πόλη.
Παράλληλα υποστήριξαν ότι κατέρριψαν σαουδαραβικό F-15 πάνω από την Υεμένη — ισχυρισμός που δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Η κατάληψη του Mokha και του νησιού Perim, που βρίσκεται μέσα στο Bab al - Mandab άλλαξε τη γεωγραφία της απειλής.
Οι Houthis απέκτησαν θέσεις από τις οποίες μπορούν να επιτηρούν ή να απειλούν τη ναυσιπλοΐα σε ένα στενό που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εμπορικό πλοίο θα δεχθεί επίθεση.
Σημαίνει όμως ότι εταιρείες, ασφαλιστές και κυβερνήσεις πρέπει πλέον να τιμολογούν αυξημένο κίνδυνο.
Και στη ναυτιλία, ο κίνδυνος από μόνος του αρκεί για να αλλάξει δρομολόγια, να εκτοξεύσει ασφάλιστρα και να επιμηκύνει τους χρόνους παράδοσης.
Η πίεση στη Σαουδική Αραβία έγινε ακόμη εντονότερη μετά το πλήγμα στον αγωγό Ανατολή - Δύση που μεταφέρει αργό από την ανατολική πλευρά της χώρας προς το Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα.
Σύμφωνα με το Reuters, τρία αντλιοστάσια υπέστησαν ζημιές από επίθεση με drones που προήλθαν από το Ιράκ, αναγκάζοντας τη διακοπή λειτουργίας του αγωγού.
Πρόκειται για υποδομή στρατηγικής σημασίας: πριν από την επίθεση μετέφερε περίπου 4 έως 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ποσότητα αντίστοιχη με περίπου 4%-5% της παγκόσμιας προσφοράς.
Η δυναμικότητά του μπορεί προσωρινά να φθάσει έως τα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Το πρόβλημα της Σαουδικής Αραβίας
Το πρόβλημα για τη Σαουδική Αραβία είναι ότι ο αγωγός αποτελούσε την κεντρική εναλλακτική οδό απέναντι στους περιορισμούς στο Hormuz.
Αν όμως το πετρέλαιο φθάσει στην Ερυθρά Θάλασσα και στη συνέχεια πρέπει να περάσει από το Bab al - Mandab, η ασφάλεια της εξαγωγικής διαδρομής παραμένει αβέβαιη.
Υπάρχουν παρακάμψεις προς τη Μεσόγειο, μέσω της Διώρυγας του Σουέζ ή αιγυπτιακών υποδομών, αλλά είναι ακριβότερες και για τους βασικούς ασιατικούς πελάτες της Σαουδικής Αραβίας οδηγούν προς τη λάθος γεωγραφική κατεύθυνση.
Το Ριάντ επιχειρεί ήδη να αυξήσει φορτία μέσω του Περσικού Κόλπου και μεταφορτώσεις κοντά στο Sohar, όμως αυτό σημαίνει νέα εξάρτηση από το ίδιο το Hormuz που επιδίωκε να παρακάμψει.
Οι αγορές έχουν ήδη αποτιμήσει την παγίδα.
Το Brent ξεπέρασε τα 109 δολάρια το βαρέλι μέσα στην εβδομάδα και στις 18 Σεπτεμβρίου παρέμενε πάνω από τα 100 δολάρια, περίπου στα 104.
Η άνοδος δεν είναι απλώς ένα ενεργειακό ζήτημα.
Μεταφέρεται στα καύσιμα, στις μεταφορές, στα τρόφιμα, στο κόστος παραγωγής και τελικά στις προσδοκίες για τον πληθωρισμό.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η άνοδος των τιμών βενζίνης και diesel έχει ήδη γίνει αισθητή, κάθε νέα διαταραχή στη Μέση Ανατολή αποκτά άμεση εσωτερική οικονομική και πολιτική διάσταση.
Στρατηγική μετατόπιση – Η αυτονομία των Houthis
Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη στρατηγική μετατόπιση.
Η Τεχεράνη δεν χρειάζεται απαραίτητα μια αποφασιστική στρατιωτική νίκη για να αυξηθεί το κόστος της σύγκρουσης για την Ουάσιγκτον.
Αρκεί η περιφερειακή αστάθεια να εμποδίζει την αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας και να κρατά ανοιχτά μέτωπα που απαιτούν αμερικανική προσοχή, πυρομαχικά και χρήματα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Houthis λειτουργούν ως απλό εκτελεστικό όργανο του Ιράν.
Οι δεσμοί τους με την Τεχεράνη είναι πραγματικοί, όμως διαθέτουν δικές τους τοπικές επιδιώξεις και σημαντικό βαθμό επιχειρησιακής αυτονομίας.
Η σύγκρουσή τους με τη Σαουδική Αραβία έχει βαθιές ρίζες στην ίδια την Υεμένη και δεν εξηγείται αποκλειστικά μέσα από το σχήμα «Ιράν εναντίον Ηνωμένων Πολιτειών».
Αυτή ακριβώς η πολυπλοκότητα κάνει τη διπλωματία δυσκολότερη.
Ακόμη και αν η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη συμφωνήσουν σε μια νέα εκεχειρία, καμία από τις δύο δεν μπορεί να εγγυηθεί απόλυτα τη συμπεριφορά όλων των περιφερειακών εταίρων της.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν καθορίζουν πλήρως τις αποφάσεις του Ισραήλ ή της Σαουδικής Αραβίας.
Το Ιράν, αντίστοιχα, δεν ελέγχει μηχανικά κάθε απόφαση των Houthis.
Είναι χαρακτηριστικό ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι πραγματοποίησαν πρόσφατα ξεχωριστές επαφές με εκπροσώπους των Houthis στο Ομάν για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Γι’ αυτό και μια νέα συμφωνία θα πρέπει πιθανότατα να είναι κάτι περισσότερο από μια κλασική κατάπαυση του πυρός.
Η ναυσιπλοΐα θα πρέπει να βρίσκεται στον πυρήνα της: Hormuz, Bab al - Mandab, προστασία εμπορικών πλοίων, κανόνες εμπλοκής και μηχανισμοί αποκλιμάκωσης.
Το Μνημόνιο του Ιουνίου είχε ήδη αναγνωρίσει ότι η ασφαλής εμπορική διέλευση από το Hormuz ήταν ζωτικής σημασίας.
Η σημερινή κρίση δείχνει ότι αυτό από μόνο του δεν αρκεί.
Όταν δύο διαφορετικά θαλάσσια περάσματα μπορούν να διαταραχθούν ταυτόχρονα, το πρόβλημα παύει να είναι τοπικό και μετατρέπεται σε δομική απειλή για την παγκόσμια οικονομία.
Ο πόλεμος θα κριθεί στα… πρατήρια
Η Ερυθρά Θάλασσα και η Διώρυγα του Σουέζ αποτελούν κομβικό διάδρομο του διεθνούς εμπορίου.
Η UNCTAD υπολογίζει ότι περίπου το 10% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου σε όγκο περνά από τη Διώρυγα του Σουέζ, ενώ η ευρύτερη θαλάσσια μεταφορά εξακολουθεί να διακινεί πάνω από το 80% του παγκόσμιου εμπορίου σε όγκο. Κάθε σοβαρή διαταραχή επομένως αυξάνει το κόστος, προκαλεί καθυστερήσεις και μεταφέρει πληθωριστικές πιέσεις πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή.
Η μεγαλύτερη απειλή είναι πλέον η αυτοτροφοδοτούμενη περιφερειακή κλιμάκωση.
Η σύγκρουση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν συνδέεται όλο και περισσότερο με παλαιότερα μέτωπα — Ισραήλ και Λίβανος, Υεμένη και Σαουδική Αραβία — που διαθέτουν δικές τους αιτίες, δικούς τους πρωταγωνιστές και δική τους δυναμική.
Όσο αυτές οι εστίες αναζωπυρώνονται, τόσο δυσκολότερο γίνεται να περιοριστεί ο αρχικός πόλεμος.
Και όσο το πετρέλαιο, τα στρατηγικά στενά και η εμπορική ναυσιπλοΐα μετατρέπονται σε όπλα πίεσης, τόσο λιγότερο η αναμέτρηση θα κρίνεται αποκλειστικά στο πεδίο της μάχης.
Θα κρίνεται επίσης στα πρατήρια των Ηνωμένων Πολιτειών, στους ναύλους των εμπορικών πλοίων, στα ασφάλιστρα των δεξαμενόπλοιων και στο κόστος των προϊόντων από την Ασία έως την Ευρώπη.
Ο πόλεμος της αντοχής έχει πλέον αποκτήσει θαλάσσιους διαδρόμους.
Και όσο το Hormuz και το Bab al - Mandab παραμένουν στο επίκεντρο της σύγκρουσης, το οικονομικό κόστος της δεν θα ανήκει μόνο σε εκείνους που πολεμούν.
www.bankingnews.gr
Έχει μετατραπεί σε έναν πόλεμο αντοχής: ποιος μπορεί να απορροφήσει περισσότερο οικονομικό κόστος, περισσότερη κοινωνική πίεση και μεγαλύτερη πολιτική φθορά χωρίς να υποχωρήσει.
Το Μνημόνιο Κατανόησης του Ιουνίου δημιούργησε για λίγο την προσδοκία ότι η πολεμική σύγκρουση θα μπορούσε να περάσει σε μια εύθραυστη αλλά διαχειρίσιμη εκεχειρία.
Η συμφωνία όμως άρχισε να αποσυντίθεται σχεδόν αμέσως και ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump δήλωσε στις 7 Ιουλίου ότι είχε ουσιαστικά τελειώσει.
Στον πυρήνα της κατάρρευσης βρέθηκαν και οι διαφωνίες για την εφαρμογή των όρων που αφορούσαν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz.
Έκτοτε, η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη εμφανίζονται να ποντάρουν σε διαφορετικές μορφές αντοχής.
Η κυβέρνηση Trump επιδιώκει η οικονομική και στρατιωτική πίεση να οδηγήσει το Ιράν σε παραχωρήσεις.
Η ιρανική ηγεσία, από την άλλη, αντιμετωπίζει τη σύγκρουση ως υπόθεση επιβίωσης του ίδιου του καθεστώτος.
Αυτή η ασυμμετρία έχει σημασία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν σαφώς μεγαλύτερη οικονομική και στρατιωτική ισχύ, αλλά το πολιτικό κόστος ενός παρατεταμένου πολέμου περνά μέσα από τις τιμές των καυσίμων, τον πληθωρισμό, τις δημόσιες δαπάνες και τελικά την αντίδραση της αμερικανικής κοινής γνώμης.
Βαρύ το κόστος για τις ΗΠΑ
Η αμερικανική πλευρά αντιμετωπίζει πλέον ένα κόστος που δεν περιορίζεται στην αντλία.
Σύμφωνα με στοιχεία του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου, οι άμεσες δαπάνες του πολέμου είχαν φθάσει τα 38 δισ. δολάρια ως τα μέσα Σεπτεμβρίου, με προβλεπόμενη πρόσθετη επιβάρυνση περίπου 3 δισ. δολαρίων τον μήνα.
Μαζί με την πίεση στα αποθέματα πυρομαχικών και τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, η διάρκεια της σύγκρουσης μετατρέπεται έτσι σε παράγοντα με ολοένα μεγαλύτερες εσωτερικές συνέπειες για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο επιστρέφει δυναμικά η Υεμένη.
Οι Houthis, που ελέγχουν τη Σαναά και μεγάλο μέρος του βόρειου τμήματος της χώρας, έχουν επανέλθει στο επίκεντρο όχι απλώς ως μια ένοπλη οργάνωση, αλλά ως δύναμη που διαθέτει εδαφικό έλεγχο, διοικητικούς μηχανισμούς και τη δυνατότητα να επηρεάζει μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη.
Η νέα τους αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στο Ισραήλ.
Έχουν στρέψει την πίεσή τους στη Σαουδική Αραβία, δηλώνοντας ότι σαουδαραβικά πλοία αποτελούν στόχο, ενώ οι πρόσφατες στρατιωτικές επιτυχίες τους έχουν ενισχύσει δραματικά την πρόσβασή τους στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η δυναμική εμφάνιση των Houthis
Η σημερινή έκρηξη δεν εμφανίστηκε σε κενό.
Η σαουδαραβική στρατιωτική επέμβαση στην Υεμένη από το 2015 άφησε πίσω της μια βαθιά κατακερματισμένη χώρα και μια από τις σοβαρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις της περιοχής.
Η εκεχειρία του 2022 περιόρισε για χρόνια τις διασυνοριακές συγκρούσεις, χωρίς όμως να επιλύσει το πολιτικό πρόβλημα.
Τώρα η ένταση επιστρέφει.
Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε drone νότια της Μέκκα ενώ οι Houthis αρνήθηκαν ότι στόχευαν την ιερή πόλη.
Παράλληλα υποστήριξαν ότι κατέρριψαν σαουδαραβικό F-15 πάνω από την Υεμένη — ισχυρισμός που δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Η κατάληψη του Mokha και του νησιού Perim, που βρίσκεται μέσα στο Bab al - Mandab άλλαξε τη γεωγραφία της απειλής.
Οι Houthis απέκτησαν θέσεις από τις οποίες μπορούν να επιτηρούν ή να απειλούν τη ναυσιπλοΐα σε ένα στενό που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εμπορικό πλοίο θα δεχθεί επίθεση.
Σημαίνει όμως ότι εταιρείες, ασφαλιστές και κυβερνήσεις πρέπει πλέον να τιμολογούν αυξημένο κίνδυνο.
Και στη ναυτιλία, ο κίνδυνος από μόνος του αρκεί για να αλλάξει δρομολόγια, να εκτοξεύσει ασφάλιστρα και να επιμηκύνει τους χρόνους παράδοσης.
Η πίεση στη Σαουδική Αραβία έγινε ακόμη εντονότερη μετά το πλήγμα στον αγωγό Ανατολή - Δύση που μεταφέρει αργό από την ανατολική πλευρά της χώρας προς το Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα.
Σύμφωνα με το Reuters, τρία αντλιοστάσια υπέστησαν ζημιές από επίθεση με drones που προήλθαν από το Ιράκ, αναγκάζοντας τη διακοπή λειτουργίας του αγωγού.
Πρόκειται για υποδομή στρατηγικής σημασίας: πριν από την επίθεση μετέφερε περίπου 4 έως 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ποσότητα αντίστοιχη με περίπου 4%-5% της παγκόσμιας προσφοράς.
Η δυναμικότητά του μπορεί προσωρινά να φθάσει έως τα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Το πρόβλημα της Σαουδικής Αραβίας
Το πρόβλημα για τη Σαουδική Αραβία είναι ότι ο αγωγός αποτελούσε την κεντρική εναλλακτική οδό απέναντι στους περιορισμούς στο Hormuz.
Αν όμως το πετρέλαιο φθάσει στην Ερυθρά Θάλασσα και στη συνέχεια πρέπει να περάσει από το Bab al - Mandab, η ασφάλεια της εξαγωγικής διαδρομής παραμένει αβέβαιη.
Υπάρχουν παρακάμψεις προς τη Μεσόγειο, μέσω της Διώρυγας του Σουέζ ή αιγυπτιακών υποδομών, αλλά είναι ακριβότερες και για τους βασικούς ασιατικούς πελάτες της Σαουδικής Αραβίας οδηγούν προς τη λάθος γεωγραφική κατεύθυνση.
Το Ριάντ επιχειρεί ήδη να αυξήσει φορτία μέσω του Περσικού Κόλπου και μεταφορτώσεις κοντά στο Sohar, όμως αυτό σημαίνει νέα εξάρτηση από το ίδιο το Hormuz που επιδίωκε να παρακάμψει.
Οι αγορές έχουν ήδη αποτιμήσει την παγίδα.
Το Brent ξεπέρασε τα 109 δολάρια το βαρέλι μέσα στην εβδομάδα και στις 18 Σεπτεμβρίου παρέμενε πάνω από τα 100 δολάρια, περίπου στα 104.
Η άνοδος δεν είναι απλώς ένα ενεργειακό ζήτημα.
Μεταφέρεται στα καύσιμα, στις μεταφορές, στα τρόφιμα, στο κόστος παραγωγής και τελικά στις προσδοκίες για τον πληθωρισμό.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η άνοδος των τιμών βενζίνης και diesel έχει ήδη γίνει αισθητή, κάθε νέα διαταραχή στη Μέση Ανατολή αποκτά άμεση εσωτερική οικονομική και πολιτική διάσταση.
Στρατηγική μετατόπιση – Η αυτονομία των Houthis
Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη στρατηγική μετατόπιση.
Η Τεχεράνη δεν χρειάζεται απαραίτητα μια αποφασιστική στρατιωτική νίκη για να αυξηθεί το κόστος της σύγκρουσης για την Ουάσιγκτον.
Αρκεί η περιφερειακή αστάθεια να εμποδίζει την αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας και να κρατά ανοιχτά μέτωπα που απαιτούν αμερικανική προσοχή, πυρομαχικά και χρήματα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Houthis λειτουργούν ως απλό εκτελεστικό όργανο του Ιράν.
Οι δεσμοί τους με την Τεχεράνη είναι πραγματικοί, όμως διαθέτουν δικές τους τοπικές επιδιώξεις και σημαντικό βαθμό επιχειρησιακής αυτονομίας.
Η σύγκρουσή τους με τη Σαουδική Αραβία έχει βαθιές ρίζες στην ίδια την Υεμένη και δεν εξηγείται αποκλειστικά μέσα από το σχήμα «Ιράν εναντίον Ηνωμένων Πολιτειών».
Αυτή ακριβώς η πολυπλοκότητα κάνει τη διπλωματία δυσκολότερη.
Ακόμη και αν η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη συμφωνήσουν σε μια νέα εκεχειρία, καμία από τις δύο δεν μπορεί να εγγυηθεί απόλυτα τη συμπεριφορά όλων των περιφερειακών εταίρων της.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν καθορίζουν πλήρως τις αποφάσεις του Ισραήλ ή της Σαουδικής Αραβίας.
Το Ιράν, αντίστοιχα, δεν ελέγχει μηχανικά κάθε απόφαση των Houthis.
Είναι χαρακτηριστικό ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι πραγματοποίησαν πρόσφατα ξεχωριστές επαφές με εκπροσώπους των Houthis στο Ομάν για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Γι’ αυτό και μια νέα συμφωνία θα πρέπει πιθανότατα να είναι κάτι περισσότερο από μια κλασική κατάπαυση του πυρός.
Η ναυσιπλοΐα θα πρέπει να βρίσκεται στον πυρήνα της: Hormuz, Bab al - Mandab, προστασία εμπορικών πλοίων, κανόνες εμπλοκής και μηχανισμοί αποκλιμάκωσης.
Το Μνημόνιο του Ιουνίου είχε ήδη αναγνωρίσει ότι η ασφαλής εμπορική διέλευση από το Hormuz ήταν ζωτικής σημασίας.
Η σημερινή κρίση δείχνει ότι αυτό από μόνο του δεν αρκεί.
Όταν δύο διαφορετικά θαλάσσια περάσματα μπορούν να διαταραχθούν ταυτόχρονα, το πρόβλημα παύει να είναι τοπικό και μετατρέπεται σε δομική απειλή για την παγκόσμια οικονομία.
Ο πόλεμος θα κριθεί στα… πρατήρια
Η Ερυθρά Θάλασσα και η Διώρυγα του Σουέζ αποτελούν κομβικό διάδρομο του διεθνούς εμπορίου.
Η UNCTAD υπολογίζει ότι περίπου το 10% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου σε όγκο περνά από τη Διώρυγα του Σουέζ, ενώ η ευρύτερη θαλάσσια μεταφορά εξακολουθεί να διακινεί πάνω από το 80% του παγκόσμιου εμπορίου σε όγκο. Κάθε σοβαρή διαταραχή επομένως αυξάνει το κόστος, προκαλεί καθυστερήσεις και μεταφέρει πληθωριστικές πιέσεις πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή.
Η μεγαλύτερη απειλή είναι πλέον η αυτοτροφοδοτούμενη περιφερειακή κλιμάκωση.
Η σύγκρουση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν συνδέεται όλο και περισσότερο με παλαιότερα μέτωπα — Ισραήλ και Λίβανος, Υεμένη και Σαουδική Αραβία — που διαθέτουν δικές τους αιτίες, δικούς τους πρωταγωνιστές και δική τους δυναμική.
Όσο αυτές οι εστίες αναζωπυρώνονται, τόσο δυσκολότερο γίνεται να περιοριστεί ο αρχικός πόλεμος.
Και όσο το πετρέλαιο, τα στρατηγικά στενά και η εμπορική ναυσιπλοΐα μετατρέπονται σε όπλα πίεσης, τόσο λιγότερο η αναμέτρηση θα κρίνεται αποκλειστικά στο πεδίο της μάχης.
Θα κρίνεται επίσης στα πρατήρια των Ηνωμένων Πολιτειών, στους ναύλους των εμπορικών πλοίων, στα ασφάλιστρα των δεξαμενόπλοιων και στο κόστος των προϊόντων από την Ασία έως την Ευρώπη.
Ο πόλεμος της αντοχής έχει πλέον αποκτήσει θαλάσσιους διαδρόμους.
Και όσο το Hormuz και το Bab al - Mandab παραμένουν στο επίκεντρο της σύγκρουσης, το οικονομικό κόστος της δεν θα ανήκει μόνο σε εκείνους που πολεμούν.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών