Το Ιράν δεν πρόκειται να υποχωρήσει από τις κόκκινες γραμμές του - Trump: Όλα πιθανά για το Ιράν...
Με το σενάριο μιας νέας στρατιωτικής επίθεσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν να θεωρείται εξαιρετικά πιθανό μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, στις 3 Νοεμβρίου, τα τελευταία 24ωρα καταγράφεται έντονη διπλωματική κινητικότητα προκειμένου να αποτραπεί μια νέα πολεμική αντιπαράθεση στον Περσικό κόλπο…
O πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump ερωτηθείς εάν σχεδιάζει μια νέα επίθεση, υποστήριξε πως «όλα είναι πιθανά».
Απέναντι σε αυτό το εφιαλτικό σενάριο, η πραγματοποίηση της τετραμερούς συνάντησης στην Τεχεράνη, με τη συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και της Τουρκίας, καθώς και η τριμερής σύνοδος των ηγετών του Ιράν, της Ρωσίας και του Κατάρ στη Μόσχα καταδεικνύουν την εντατικοποίηση των διπλωματικών πρωτοβουλιών για την αποτροπή μιας νέας κρίσης.
Άλλωστε το μικρό χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ αυτών των συναντήσεων δείχνει ότι περιφερειακοί και εξωπεριφερειακοί παράγοντες, παρά τις διαφορετικές προτεραιότητες και τους στρατηγικούς υπολογισμούς τους, ανησυχούν ιδιαίτερα για τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης επανέναρξης του πολέμου.
Υπό αυτές τις εξελίξεις, το Ιράν φέρεται να έχει λάβει ένα νέο σχέδιο ειρήνης από το Κατάρ και έχει προθεσμία έως το τέλος της εβδομάδας να απαντήσει…
Αναλυτές πάντως εκτιμούν ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να υπαναχωρήσει από τις «κόκκινες γραμμές» της, γεγονός που φέρνει το πολεμικό σενάριο πιο κοντά…
Το σχέδιο του Κατάρ
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται και το πρακτορείο Reuters, διαμεσολαβητές από το Κατάρ παρουσίασαν την περασμένη Κυριακή στο Iράν ένα νέο σχέδιο συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Μάλιστα αναφέρεται πως η Τεχεράνη αναμένεται να απαντήσει στην πρόταση έως το τέλος της εβδομάδας, σύμφωνα με αξιωματούχο που έχει ενημερωθεί για τις διαπραγματεύσεις.
Το νέο σχέδιο συμφωνίας, το οποίο εξετάζεται από το Ιράν, προβλέπει ένα χρονοδιάγραμμα επτά ημερών, με στόχο την αντιμετώπιση των ανησυχιών τόσο της Τεχεράνης όσο και της Ουάσινγκτον.
Καθημερινά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης
Όπως αναφέρεται, το σχέδιο καθορίζει συγκεκριμένα καθημερινά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, τα οποία θα πρέπει να εφαρμόζει καθεμία από τις δύο πλευρές.
Το χρονοδιάγραμμα θα μπορούσε να τεθεί σε εφαρμογή στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, ενώ αρκετές χώρες θα αναλάβουν τον ρόλο των εγγυητριών της συμφωνίας, πρόσθεσε η ίδια πηγή.
Το Κατάρ, σε συνεργασία με το Πακιστάν, έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου.
Εκατέρωθεν απειλές
Σύμφωνα με τον αξιωματούχο που έχει ενημερωθεί για τις διαπραγματεύσεις, πριν από τη συνάντηση της Κυριακής στην Τεχεράνη υπήρχαν ανησυχίες ότι ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu θα μπορούσε να επαναλάβει τις επιθέσεις εναντίον του Ιράν εντός της εβδομάδας.
Επιπλέον, την Παρασκευή, ο Trump, επανέλαβε τις απειλές του για νέα στρατιωτικά πλήγματα εναντίον του Ιράν.
Από την πλευρά τους Ιρανοί αξιωματούχοι ασφαλείας δήλωσαν ότι η Τεχεράνη έχει καταρτίσει λεπτομερή σχέδια για επιθέσεις εναντίον υποθαλάσσιων καλωδίων στον Περσικό Κόλπο, σε περίπτωση που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επαναλάβουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις τους.
Τι συνέβη στην Τεχεράνη
Η συνάντηση υψηλόβαθμων αξιωματούχων της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και της Τουρκίας στην Τεχεράνη δεν μπορεί να θεωρηθεί απλώς μια συνηθισμένη πολιτική διαβούλευση.
Στη συνάντηση συμμετείχαν ο πρίγκιπας Khalid bin Salman, υπουργός Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας, ο Asim Munir, αρχηγός του στρατού του Πακιστάν και ο Ibrahim Kalin, επικεφαλής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών της Τουρκίας.
Οι αξιωματούχοι αυτοί συναντήθηκαν με τον πρόεδρο του Ιράν, Masoud Pezeshkian, και τον γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, Mohsen Rezaei.
Το υψηλό επίπεδο των αξιωματούχων που συμμετείχαν, ιδιαίτερα η παρουσία του υπουργού Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας και του αρχηγού του στρατού του Πακιστάν υποδηλώνει τη σημασία των ζητημάτων ασφάλειας και στρατιωτικής συνεργασίας στην ημερήσια διάταξη της συνάντησης.
Τρέμει η Σαουδική Αραβία
Η Σαουδική Αραβία, από τη μία πλευρά, ανησυχεί για την κλιμάκωση των επιθέσεων των Houthis στην Υεμένη και για την ευπάθεια των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων και των υποδομών της.
Από την άλλη πλευρά, γνωρίζει ότι ένας νέος πόλεμος μεταξύ του Ιράν, των ΗΠΑ και του Ισραήλ θα μπορούσε να εκθέσει τα συμφέροντά της σε άμεσες και έμμεσες συνέπειες.
Από αυτή την άποψη, ο περιορισμός της έντασης με την Τεχεράνη, ακόμη και υπό συνθήκες συνεχιζόμενων διαφωνιών, έχει ιδιαίτερη σημασία για την ασφάλεια και την οικονομία του Riyadh.
Το Πακιστάν θα αντιμετωπίσει μεγαλύτερους κινδύνους εάν ο πόλεμος επεκταθεί στη γειτονική του περιοχή ενώ η Τουρκία δεν μπορεί επίσης να παραμείνει αδιάφορη απέναντι στις συνέπειες μιας γενικευμένης πολεμικής σύγκρουσης.
Σημαντική επιτυχία Ιράν
Ο Vali Nasr, πρώην σύμβουλος του Barack Obama, χαρακτήρισε τη συνάντηση σημαντική επιτυχία για την Τεχεράνη σε επίπεδο δημοσίων σχέσεων και επικοινωνίας.
Ωστόσο, κατά την εκτίμησή του, η ουσιαστική σημασία της συνάντησης δεν βρίσκεται στη δημιουργία μιας νέας στρατηγικής συμφωνίας, αλλά στην ενίσχυση της διπλωματικής βαρύτητας του Ιράν και στο άνοιγμα νέων διαύλων περιφερειακών διαβουλεύσεων για ζητήματα ασφάλειας.
Η ενέργεια στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων στη Μόσχα
Η τριμερής συνάντηση των ηγετών του Ιράν, της Ρωσίας και του Κατάρ στην Μόσχα πραγματοποιήθηκε ως συνέχεια των διπλωματικών επαφών στην Tεχεράνη.
Οι συναντήσεις του Ιρανού προέδρου Masoud Pezeshkian με τον Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani, εμίρη του Κατάρ, και τον Vladimir Putin, πρόεδρο της Ρωσίας, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Φόρουμ Χωρών Εξαγωγής Φυσικού Αερίου, είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό: την κεντρική σημασία της ενέργειας στις διμερείς σχέσεις και στις περιφερειακές και διεθνείς γεωπολιτικές ισορροπίες.
Ο Pezeshkian προειδοποίησε ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές παρεμβάσεις στον Περσικό Κόλπο προκαλούν αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές, διαταράσσοντας τη διαμόρφωση των τιμών, την προσφορά και τη μεταφορά ενέργειας, ενώ παράλληλα θέτουν σε κίνδυνο την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη.
Η Ρωσία, λόγω των ταυτόχρονων σχέσεών της τόσο με το Ιράν όσο και με τις ΗΠΑ, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως δίαυλος επικοινωνίας και παράγοντας διευκόλυνσης του διαλόγου.
Ωστόσο, αυτή η δυνατότητα δεν σημαίνει ότι η Μόσχα είναι σε θέση να εγγυηθεί την επίτευξη μιας συμφωνίας.
Παραμένει το αδιέξοδο
Παράλληλα με αυτές τις διαβουλεύσεις, έχουν τεθεί στο τραπέζι των συνομιλιών ένα επταήμερο σχέδιο του Ιράν και μια πενθήμερη πρόταση του Κατάρ, με στόχο την υπέρβαση του αδιεξόδου στις διαπραγματεύσεις.
Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Abbas Araghchi, το ιρανικό σχέδιο βασιζόταν στην πλήρη εφαρμογή των αμερικανικών δεσμεύσεων που προβλέπονται στο Μνημόνιο Κατανόησης του Islamabad και, στη συνέχεια, στην έναρξη διαλόγου για τα υπόλοιπα ζητήματα στα οποία υπάρχουν διαφωνίες.
Η πρόταση του Κατάρ προέβλεπε επίσης την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz κατά την έκτη ημέρα εφαρμογής της συμφωνίας.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται διαφωνίες σχετικά με τη σειρά εφαρμογής των δεσμεύσεων, τους νέους όρους που απαιτεί η Ουάσινγκτον και την αμοιβαία έλλειψη εμπιστοσύνης.
Η διπλωματία δεν έχει ακόμη καταφέρει να ξεπεράσει το αδιέξοδο.
Οι εκλογές στο Ισραήλ και οι ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο των ΗΠΑ ενδέχεται επίσης να επηρεάσουν τους υπολογισμούς του Benjamin Netanyahu και του Donald Trump σχετικά με τον χρόνο, την έκταση και το κόστος μιας πιθανής νέας στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Επομένως, η αύξηση των διπλωματικών επαφών δεν θα πρέπει απαραίτητα να ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι πλησιάζει η ειρήνη.
Το Ιράν δεν υποχωρεί
Καθώς οι περιφερειακές δυνάμεις εντείνουν τις διπλωματικές προσπάθειες για να αποτρέψουν μια νέα κλιμάκωση στον οκτάμηνο πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν η Τεχεράνη δεν δείχνει ιδιαίτερη διάθεση να υποχωρήσει από τις κόκκινες γραμμές της.
Η ανακοίνωση της Κίνας ότι το Πεκίνο θα στείλει σύντομα ειδικό απεσταλμένο σε χώρες της περιοχής, προκειμένου να συμβάλει στην αποτροπή ενός νέου γύρου κλιμάκωσης, αναδεικνύει την αυξανόμενη ανάγκη εξεύρεσης ειρηνικής λύσης σε μια σύγκρουση που έχει προκαλέσει αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και έχει επεκταθεί σε ολόκληρη την περιοχή.
Ωστόσο, η Τεχεράνη φαίνεται αποφασισμένη να μην υποχωρήσει από τις απαιτήσεις της, ιδιαίτερα καθώς διαθέτει σημαντική διαπραγματευτική ισχύ όσον αφορά το μέλλον της θαλάσσιας εμπορικής δραστηριότητας στα Στενά του Hormuz.
«Η προτεραιότητα του Ιράν δεν είναι απλώς να εξασφαλίσει άλλη μία κατάπαυση του πυρός, αλλά να τερματίσει οριστικά τον πόλεμο και να δημιουργήσει συνθήκες αποτροπής, ώστε να μη συνεχίζεται ο κύκλος των στρατιωτικών επιθέσεων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ», δήλωσε στο Al Jazeera η Negar Mortazavi, συντάκτρια και παρουσιάστρια του The Iran Podcast.
Τι θέλουν οι δύο πλευρές
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να απαιτεί την άρση των κυρώσεων, τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των λιμανιών της στον Περσικό Κόλπο και εγγυήσεις ότι οι ΗΠΑ δεν θα επαναλάβουν τις επιθέσεις τους.
Σε αντάλλαγμα, προσφέρεται να συμβάλει στην αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Hormuz.
Αντίθετα, οι ΗΠΑ επιθυμούν το Ιράν να προχωρήσει σε περισσότερες παραχωρήσεις πριν από τη διαπραγμάτευση μιας οριστικής ειρηνευτικής συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένων υποχωρήσεων σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα.
«Το Ιράν θεωρεί ότι οι προηγούμενες διαπραγματεύσεις και συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός απέτυχαν να το προστατεύσουν από νέες στρατιωτικές επιθέσεις και, ως εκ τούτου, επιδιώκει πιο χειροπιαστές και μακροχρόνιες εγγυήσεις», δήλωσε στο Al Jazeera ο Sina Toossi, ανώτερος μη μόνιμος ερευνητής στο Center for International Policy (CIP).
Ασάφεια από Trump
Ο Trump, εξακολουθεί να εμφανίζεται ασαφής ως προς την πορεία που θα ακολουθήσει στο άμεσο μέλλον.
«Το ερώτημά μου είναι: να κάνω μια συμφωνία μαζί τους ή να τους αποτελειώσω;» δήλωσε ο Trump στους δημοσιογράφους την Κυριακή.
Προηγουμένως είχε δηλώσει ότι δεν θα πραγματοποιούνταν επιθέσεις εναντίον του Ιράν πριν από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.
Ο Mohsen Rezaei, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, δήλωσε την προηγούμενη εβδομάδα ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας είναι έτοιμες να απαντήσουν σε οποιαδήποτε νέα επίθεση.
Σύμφωνα με τον ίδιο, στο πλαίσιο της νέας «επιθετικής» στρατηγικής του Ιράν στον πόλεμο με τις ΗΠΑ, η απάντηση θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και εισβολή σε γειτονικές χώρες, καθώς και πλήγματα εναντίον βάσεων που χρησιμοποιούνται για αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Θέλουν να δώσουν μάθημα στις ΗΠΑ
Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ θα καθορίσουν ποιο κόμμα θα ελέγχει το Κογκρέσο των ΗΠΑ κατά τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρίας Trump.
Δημοσιεύματα, τα οποία επικαλούνται Ιρανούς αξιωματούχους, αναφέρουν ότι η Tεχεράνη ενδέχεται να παρατείνει σκόπιμα τις διαπραγματεύσεις, προκειμένου να στερήσει από τον Trump οποιαδήποτε πολιτική επιτυχία πριν από τις εκλογές.
Μια εκλογική υποχώρηση των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε να περιορίσει περαιτέρω τα περιθώρια κινήσεων του Trump, ιδιαίτερα εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου και εντείνουν τον έλεγχο των χειρισμών της κυβέρνησης στον πόλεμο.
«Η Τεχεράνη θέλει να δώσει ένα μάθημα στην Ουάσινγκτον, συμπεριλαμβανομένων και των μελλοντικών Αμερικανών προέδρων, ότι μια επίθεση εναντίον του Ιράν έχει υψηλό τίμημα», δήλωσε η αναλύτρια Negar Mortazavi.
«Η στρατηγική αποτροπής του Ιράν είναι πολυεπίπεδη και αποσκοπεί στην επιβολή στρατιωτικού, οικονομικού και πολιτικού κόστους, το οποίο εκτείνεται πολύ πέρα από το πεδίο της μάχης».
Το όπλο του Hormuz
Ο έλεγχος που ασκεί το Ιράν στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Hormuz παραμένει ένα από τα ισχυρότερα διαπραγματευτικά του χαρτιά.
Σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Washington Institute for Near East Policy, τον Οκτώβριο καταγράφηκε ο μεγαλύτερος αριθμός επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων στην περιοχή του Hormuz.
Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent εκτινάχθηκε την προηγούμενη εβδομάδα πάνω από τα 117 δολάρια το βαρέλι, έναντι περίπου 72 δολαρίων πριν από τον πόλεμο, μετά τις ιρανικές επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων.
Παράλληλα, η ναυσιπλοΐα μέσω των στενών εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ μακριά από τα προπολεμικά επίπεδα.
Ο Chris Beauchamp, επικεφαλής αναλυτής αγορών της IG Group, εκτιμά ότι το Iράν εκμεταλλεύεται σκόπιμα αυτή την οικονομική πίεση στο πλαίσιο μιας ευρύτερης αναμέτρησης αντοχής με την Ουάσινγκτον.
«Γνωρίζουν ότι βρίσκονται σε έναν πόλεμο φθοράς με τις ΗΠΑ, προκειμένου να διαπιστωθεί ποιος θα λυγίσει πρώτος», δήλωσε ο Beauchamp στο Al Jazeera.
«Προς το παρόν, ωστόσο, είναι διατεθειμένοι να συνεχίσουν τις επιθέσεις εναντίον της ναυσιπλοΐας, ώστε να ωθήσουν τις τιμές ακόμη υψηλότερα».
Εκτοπίζουν τις ΗΠΑ
Οι διπλωματικές πρωτοβουλίες των τελευταίων ημερών αντανακλούν την αυξανόμενη ανησυχία των περιφερειακών δυνάμεων για τις συνέπειες ενός νέου γύρου εχθροπραξιών.
Ο πολιτικός αναλυτής Rami Khouri, μη μόνιμος ερευνητής του Arab Center στη Washington DC, δήλωσε ότι η συνάντηση στην Τεχεράνη είχε πολλαπλούς στόχους, ορισμένοι από τους οποίους ήταν πιο άμεσοι από άλλους.
«Ο πιο άμεσος στόχος είναι η αποκλιμάκωση και η προσπάθεια επιστροφής στη διπλωματική διαδικασία, ώστε να επιτευχθεί μια μόνιμη κατάπαυση του πυρός και στη συνέχεια να καθοριστούν τα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν, μέσω μιας πολύ ισχυρότερης διαμεσολάβησης, με την υποστήριξη αυτών των τριών χωρών - της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας και του Πακιστάν - και ενδεχομένως και άλλων», δήλωσε ο Khouri.
Πρόσθεσε ότι οι συνομιλίες θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν την αρχή μιας μετατόπισης από ένα σύστημα περιφερειακής ασφάλειας στο οποίο κυριαρχεί η Ουάσινγκτον προς ένα νέο πλαίσιο, στο οποίο οι χώρες της Μέσης Ανατολής και άλλα κράτη της περιοχής θα μπορούν να ασκούν μεγαλύτερη επιρροή.
Από την πλευρά του, ο Sina Toossi του CIP επισήμανε ότι οι περιφερειακές δυνάμεις αναγνωρίζουν ολοένα και περισσότερο πως η δική τους ασφάλεια δεν μπορεί να διαχωριστεί από την ασφάλεια του Ιράν, παρά τις διαφωνίες τους με την Tεχεράνη.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει τελικά η έλλειψη εμπιστοσύνης του Ιράν προς τις ΗΠΑ, σύμφωνα με τη Negar Mortazavi.
«Έπειτα από δύο πολέμους, η Τεχεράνη αντιμετωπίζει με βαθιά δυσπιστία τις αμερικανικές δεσμεύσεις και επιθυμεί συγκεκριμένες εγγυήσεις ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν θα αποτελέσει απλώς ακόμη μία προσωρινή παύση πριν από την επόμενη επίθεση», ανέφερε.
Η Mortazavi κατέληξε:
«Το Ιράν είναι διατεθειμένο να διαπραγματευτεί και έχει ήδη επιδείξει ευελιξία, παρουσιάζοντας πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου.
Ωστόσο, η Τεχεράνη πιστεύει ότι εξακολουθεί να διαθέτει σημαντική διαπραγματευτική ισχύ, ιδιαίτερα στο Hormuz, και δεν πρόκειται να εγκαταλείψει αυτό το πλεονέκτημα υπό στρατιωτική ή οικονομική πίεση.
Ο στόχος είναι ο οριστικός τερματισμός του πολέμου και όχι ακόμη μία προσωρινή κατάπαυση του πυρός που θα αφήνει ανεπίλυτη τη βαθύτερη σύγκρουση».
www.bankingnews.gr
O πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump ερωτηθείς εάν σχεδιάζει μια νέα επίθεση, υποστήριξε πως «όλα είναι πιθανά».
Απέναντι σε αυτό το εφιαλτικό σενάριο, η πραγματοποίηση της τετραμερούς συνάντησης στην Τεχεράνη, με τη συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και της Τουρκίας, καθώς και η τριμερής σύνοδος των ηγετών του Ιράν, της Ρωσίας και του Κατάρ στη Μόσχα καταδεικνύουν την εντατικοποίηση των διπλωματικών πρωτοβουλιών για την αποτροπή μιας νέας κρίσης.
Άλλωστε το μικρό χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ αυτών των συναντήσεων δείχνει ότι περιφερειακοί και εξωπεριφερειακοί παράγοντες, παρά τις διαφορετικές προτεραιότητες και τους στρατηγικούς υπολογισμούς τους, ανησυχούν ιδιαίτερα για τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης επανέναρξης του πολέμου.
Υπό αυτές τις εξελίξεις, το Ιράν φέρεται να έχει λάβει ένα νέο σχέδιο ειρήνης από το Κατάρ και έχει προθεσμία έως το τέλος της εβδομάδας να απαντήσει…
Αναλυτές πάντως εκτιμούν ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να υπαναχωρήσει από τις «κόκκινες γραμμές» της, γεγονός που φέρνει το πολεμικό σενάριο πιο κοντά…
Το σχέδιο του Κατάρ
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται και το πρακτορείο Reuters, διαμεσολαβητές από το Κατάρ παρουσίασαν την περασμένη Κυριακή στο Iράν ένα νέο σχέδιο συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Μάλιστα αναφέρεται πως η Τεχεράνη αναμένεται να απαντήσει στην πρόταση έως το τέλος της εβδομάδας, σύμφωνα με αξιωματούχο που έχει ενημερωθεί για τις διαπραγματεύσεις.
Το νέο σχέδιο συμφωνίας, το οποίο εξετάζεται από το Ιράν, προβλέπει ένα χρονοδιάγραμμα επτά ημερών, με στόχο την αντιμετώπιση των ανησυχιών τόσο της Τεχεράνης όσο και της Ουάσινγκτον.
Καθημερινά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης
Όπως αναφέρεται, το σχέδιο καθορίζει συγκεκριμένα καθημερινά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, τα οποία θα πρέπει να εφαρμόζει καθεμία από τις δύο πλευρές.
Το χρονοδιάγραμμα θα μπορούσε να τεθεί σε εφαρμογή στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, ενώ αρκετές χώρες θα αναλάβουν τον ρόλο των εγγυητριών της συμφωνίας, πρόσθεσε η ίδια πηγή.
Το Κατάρ, σε συνεργασία με το Πακιστάν, έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου.
Εκατέρωθεν απειλές
Σύμφωνα με τον αξιωματούχο που έχει ενημερωθεί για τις διαπραγματεύσεις, πριν από τη συνάντηση της Κυριακής στην Τεχεράνη υπήρχαν ανησυχίες ότι ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu θα μπορούσε να επαναλάβει τις επιθέσεις εναντίον του Ιράν εντός της εβδομάδας.
Επιπλέον, την Παρασκευή, ο Trump, επανέλαβε τις απειλές του για νέα στρατιωτικά πλήγματα εναντίον του Ιράν.
Από την πλευρά τους Ιρανοί αξιωματούχοι ασφαλείας δήλωσαν ότι η Τεχεράνη έχει καταρτίσει λεπτομερή σχέδια για επιθέσεις εναντίον υποθαλάσσιων καλωδίων στον Περσικό Κόλπο, σε περίπτωση που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επαναλάβουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις τους.
Τι συνέβη στην Τεχεράνη
Η συνάντηση υψηλόβαθμων αξιωματούχων της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και της Τουρκίας στην Τεχεράνη δεν μπορεί να θεωρηθεί απλώς μια συνηθισμένη πολιτική διαβούλευση.
Στη συνάντηση συμμετείχαν ο πρίγκιπας Khalid bin Salman, υπουργός Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας, ο Asim Munir, αρχηγός του στρατού του Πακιστάν και ο Ibrahim Kalin, επικεφαλής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών της Τουρκίας.
Οι αξιωματούχοι αυτοί συναντήθηκαν με τον πρόεδρο του Ιράν, Masoud Pezeshkian, και τον γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, Mohsen Rezaei.
Το υψηλό επίπεδο των αξιωματούχων που συμμετείχαν, ιδιαίτερα η παρουσία του υπουργού Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας και του αρχηγού του στρατού του Πακιστάν υποδηλώνει τη σημασία των ζητημάτων ασφάλειας και στρατιωτικής συνεργασίας στην ημερήσια διάταξη της συνάντησης.
Τρέμει η Σαουδική Αραβία
Η Σαουδική Αραβία, από τη μία πλευρά, ανησυχεί για την κλιμάκωση των επιθέσεων των Houthis στην Υεμένη και για την ευπάθεια των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων και των υποδομών της.
Από την άλλη πλευρά, γνωρίζει ότι ένας νέος πόλεμος μεταξύ του Ιράν, των ΗΠΑ και του Ισραήλ θα μπορούσε να εκθέσει τα συμφέροντά της σε άμεσες και έμμεσες συνέπειες.
Από αυτή την άποψη, ο περιορισμός της έντασης με την Τεχεράνη, ακόμη και υπό συνθήκες συνεχιζόμενων διαφωνιών, έχει ιδιαίτερη σημασία για την ασφάλεια και την οικονομία του Riyadh.
Το Πακιστάν θα αντιμετωπίσει μεγαλύτερους κινδύνους εάν ο πόλεμος επεκταθεί στη γειτονική του περιοχή ενώ η Τουρκία δεν μπορεί επίσης να παραμείνει αδιάφορη απέναντι στις συνέπειες μιας γενικευμένης πολεμικής σύγκρουσης.
Σημαντική επιτυχία Ιράν
Ο Vali Nasr, πρώην σύμβουλος του Barack Obama, χαρακτήρισε τη συνάντηση σημαντική επιτυχία για την Τεχεράνη σε επίπεδο δημοσίων σχέσεων και επικοινωνίας.
Ωστόσο, κατά την εκτίμησή του, η ουσιαστική σημασία της συνάντησης δεν βρίσκεται στη δημιουργία μιας νέας στρατηγικής συμφωνίας, αλλά στην ενίσχυση της διπλωματικής βαρύτητας του Ιράν και στο άνοιγμα νέων διαύλων περιφερειακών διαβουλεύσεων για ζητήματα ασφάλειας.
Η ενέργεια στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων στη Μόσχα
Η τριμερής συνάντηση των ηγετών του Ιράν, της Ρωσίας και του Κατάρ στην Μόσχα πραγματοποιήθηκε ως συνέχεια των διπλωματικών επαφών στην Tεχεράνη.
Οι συναντήσεις του Ιρανού προέδρου Masoud Pezeshkian με τον Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani, εμίρη του Κατάρ, και τον Vladimir Putin, πρόεδρο της Ρωσίας, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Φόρουμ Χωρών Εξαγωγής Φυσικού Αερίου, είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό: την κεντρική σημασία της ενέργειας στις διμερείς σχέσεις και στις περιφερειακές και διεθνείς γεωπολιτικές ισορροπίες.
Ο Pezeshkian προειδοποίησε ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές παρεμβάσεις στον Περσικό Κόλπο προκαλούν αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές, διαταράσσοντας τη διαμόρφωση των τιμών, την προσφορά και τη μεταφορά ενέργειας, ενώ παράλληλα θέτουν σε κίνδυνο την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη.
Η Ρωσία, λόγω των ταυτόχρονων σχέσεών της τόσο με το Ιράν όσο και με τις ΗΠΑ, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως δίαυλος επικοινωνίας και παράγοντας διευκόλυνσης του διαλόγου.
Ωστόσο, αυτή η δυνατότητα δεν σημαίνει ότι η Μόσχα είναι σε θέση να εγγυηθεί την επίτευξη μιας συμφωνίας.
Παραμένει το αδιέξοδο
Παράλληλα με αυτές τις διαβουλεύσεις, έχουν τεθεί στο τραπέζι των συνομιλιών ένα επταήμερο σχέδιο του Ιράν και μια πενθήμερη πρόταση του Κατάρ, με στόχο την υπέρβαση του αδιεξόδου στις διαπραγματεύσεις.
Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Abbas Araghchi, το ιρανικό σχέδιο βασιζόταν στην πλήρη εφαρμογή των αμερικανικών δεσμεύσεων που προβλέπονται στο Μνημόνιο Κατανόησης του Islamabad και, στη συνέχεια, στην έναρξη διαλόγου για τα υπόλοιπα ζητήματα στα οποία υπάρχουν διαφωνίες.
Η πρόταση του Κατάρ προέβλεπε επίσης την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz κατά την έκτη ημέρα εφαρμογής της συμφωνίας.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται διαφωνίες σχετικά με τη σειρά εφαρμογής των δεσμεύσεων, τους νέους όρους που απαιτεί η Ουάσινγκτον και την αμοιβαία έλλειψη εμπιστοσύνης.
Η διπλωματία δεν έχει ακόμη καταφέρει να ξεπεράσει το αδιέξοδο.
Οι εκλογές στο Ισραήλ και οι ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο των ΗΠΑ ενδέχεται επίσης να επηρεάσουν τους υπολογισμούς του Benjamin Netanyahu και του Donald Trump σχετικά με τον χρόνο, την έκταση και το κόστος μιας πιθανής νέας στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Επομένως, η αύξηση των διπλωματικών επαφών δεν θα πρέπει απαραίτητα να ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι πλησιάζει η ειρήνη.
Το Ιράν δεν υποχωρεί
Καθώς οι περιφερειακές δυνάμεις εντείνουν τις διπλωματικές προσπάθειες για να αποτρέψουν μια νέα κλιμάκωση στον οκτάμηνο πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν η Τεχεράνη δεν δείχνει ιδιαίτερη διάθεση να υποχωρήσει από τις κόκκινες γραμμές της.
Η ανακοίνωση της Κίνας ότι το Πεκίνο θα στείλει σύντομα ειδικό απεσταλμένο σε χώρες της περιοχής, προκειμένου να συμβάλει στην αποτροπή ενός νέου γύρου κλιμάκωσης, αναδεικνύει την αυξανόμενη ανάγκη εξεύρεσης ειρηνικής λύσης σε μια σύγκρουση που έχει προκαλέσει αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και έχει επεκταθεί σε ολόκληρη την περιοχή.
Ωστόσο, η Τεχεράνη φαίνεται αποφασισμένη να μην υποχωρήσει από τις απαιτήσεις της, ιδιαίτερα καθώς διαθέτει σημαντική διαπραγματευτική ισχύ όσον αφορά το μέλλον της θαλάσσιας εμπορικής δραστηριότητας στα Στενά του Hormuz.
«Η προτεραιότητα του Ιράν δεν είναι απλώς να εξασφαλίσει άλλη μία κατάπαυση του πυρός, αλλά να τερματίσει οριστικά τον πόλεμο και να δημιουργήσει συνθήκες αποτροπής, ώστε να μη συνεχίζεται ο κύκλος των στρατιωτικών επιθέσεων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ», δήλωσε στο Al Jazeera η Negar Mortazavi, συντάκτρια και παρουσιάστρια του The Iran Podcast.
Τι θέλουν οι δύο πλευρές
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να απαιτεί την άρση των κυρώσεων, τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των λιμανιών της στον Περσικό Κόλπο και εγγυήσεις ότι οι ΗΠΑ δεν θα επαναλάβουν τις επιθέσεις τους.
Σε αντάλλαγμα, προσφέρεται να συμβάλει στην αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Hormuz.
Αντίθετα, οι ΗΠΑ επιθυμούν το Ιράν να προχωρήσει σε περισσότερες παραχωρήσεις πριν από τη διαπραγμάτευση μιας οριστικής ειρηνευτικής συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένων υποχωρήσεων σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα.
«Το Ιράν θεωρεί ότι οι προηγούμενες διαπραγματεύσεις και συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός απέτυχαν να το προστατεύσουν από νέες στρατιωτικές επιθέσεις και, ως εκ τούτου, επιδιώκει πιο χειροπιαστές και μακροχρόνιες εγγυήσεις», δήλωσε στο Al Jazeera ο Sina Toossi, ανώτερος μη μόνιμος ερευνητής στο Center for International Policy (CIP).
Ασάφεια από Trump
Ο Trump, εξακολουθεί να εμφανίζεται ασαφής ως προς την πορεία που θα ακολουθήσει στο άμεσο μέλλον.
«Το ερώτημά μου είναι: να κάνω μια συμφωνία μαζί τους ή να τους αποτελειώσω;» δήλωσε ο Trump στους δημοσιογράφους την Κυριακή.
Προηγουμένως είχε δηλώσει ότι δεν θα πραγματοποιούνταν επιθέσεις εναντίον του Ιράν πριν από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.
Ο Mohsen Rezaei, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, δήλωσε την προηγούμενη εβδομάδα ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας είναι έτοιμες να απαντήσουν σε οποιαδήποτε νέα επίθεση.
Σύμφωνα με τον ίδιο, στο πλαίσιο της νέας «επιθετικής» στρατηγικής του Ιράν στον πόλεμο με τις ΗΠΑ, η απάντηση θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και εισβολή σε γειτονικές χώρες, καθώς και πλήγματα εναντίον βάσεων που χρησιμοποιούνται για αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Θέλουν να δώσουν μάθημα στις ΗΠΑ
Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ θα καθορίσουν ποιο κόμμα θα ελέγχει το Κογκρέσο των ΗΠΑ κατά τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρίας Trump.
Δημοσιεύματα, τα οποία επικαλούνται Ιρανούς αξιωματούχους, αναφέρουν ότι η Tεχεράνη ενδέχεται να παρατείνει σκόπιμα τις διαπραγματεύσεις, προκειμένου να στερήσει από τον Trump οποιαδήποτε πολιτική επιτυχία πριν από τις εκλογές.
Μια εκλογική υποχώρηση των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε να περιορίσει περαιτέρω τα περιθώρια κινήσεων του Trump, ιδιαίτερα εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου και εντείνουν τον έλεγχο των χειρισμών της κυβέρνησης στον πόλεμο.
«Η Τεχεράνη θέλει να δώσει ένα μάθημα στην Ουάσινγκτον, συμπεριλαμβανομένων και των μελλοντικών Αμερικανών προέδρων, ότι μια επίθεση εναντίον του Ιράν έχει υψηλό τίμημα», δήλωσε η αναλύτρια Negar Mortazavi.
«Η στρατηγική αποτροπής του Ιράν είναι πολυεπίπεδη και αποσκοπεί στην επιβολή στρατιωτικού, οικονομικού και πολιτικού κόστους, το οποίο εκτείνεται πολύ πέρα από το πεδίο της μάχης».
Το όπλο του Hormuz
Ο έλεγχος που ασκεί το Ιράν στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Hormuz παραμένει ένα από τα ισχυρότερα διαπραγματευτικά του χαρτιά.
Σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Washington Institute for Near East Policy, τον Οκτώβριο καταγράφηκε ο μεγαλύτερος αριθμός επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων στην περιοχή του Hormuz.
Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent εκτινάχθηκε την προηγούμενη εβδομάδα πάνω από τα 117 δολάρια το βαρέλι, έναντι περίπου 72 δολαρίων πριν από τον πόλεμο, μετά τις ιρανικές επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων.
Παράλληλα, η ναυσιπλοΐα μέσω των στενών εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ μακριά από τα προπολεμικά επίπεδα.
Ο Chris Beauchamp, επικεφαλής αναλυτής αγορών της IG Group, εκτιμά ότι το Iράν εκμεταλλεύεται σκόπιμα αυτή την οικονομική πίεση στο πλαίσιο μιας ευρύτερης αναμέτρησης αντοχής με την Ουάσινγκτον.
«Γνωρίζουν ότι βρίσκονται σε έναν πόλεμο φθοράς με τις ΗΠΑ, προκειμένου να διαπιστωθεί ποιος θα λυγίσει πρώτος», δήλωσε ο Beauchamp στο Al Jazeera.
«Προς το παρόν, ωστόσο, είναι διατεθειμένοι να συνεχίσουν τις επιθέσεις εναντίον της ναυσιπλοΐας, ώστε να ωθήσουν τις τιμές ακόμη υψηλότερα».
Εκτοπίζουν τις ΗΠΑ
Οι διπλωματικές πρωτοβουλίες των τελευταίων ημερών αντανακλούν την αυξανόμενη ανησυχία των περιφερειακών δυνάμεων για τις συνέπειες ενός νέου γύρου εχθροπραξιών.
Ο πολιτικός αναλυτής Rami Khouri, μη μόνιμος ερευνητής του Arab Center στη Washington DC, δήλωσε ότι η συνάντηση στην Τεχεράνη είχε πολλαπλούς στόχους, ορισμένοι από τους οποίους ήταν πιο άμεσοι από άλλους.
«Ο πιο άμεσος στόχος είναι η αποκλιμάκωση και η προσπάθεια επιστροφής στη διπλωματική διαδικασία, ώστε να επιτευχθεί μια μόνιμη κατάπαυση του πυρός και στη συνέχεια να καθοριστούν τα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν, μέσω μιας πολύ ισχυρότερης διαμεσολάβησης, με την υποστήριξη αυτών των τριών χωρών - της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας και του Πακιστάν - και ενδεχομένως και άλλων», δήλωσε ο Khouri.
Πρόσθεσε ότι οι συνομιλίες θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν την αρχή μιας μετατόπισης από ένα σύστημα περιφερειακής ασφάλειας στο οποίο κυριαρχεί η Ουάσινγκτον προς ένα νέο πλαίσιο, στο οποίο οι χώρες της Μέσης Ανατολής και άλλα κράτη της περιοχής θα μπορούν να ασκούν μεγαλύτερη επιρροή.
Από την πλευρά του, ο Sina Toossi του CIP επισήμανε ότι οι περιφερειακές δυνάμεις αναγνωρίζουν ολοένα και περισσότερο πως η δική τους ασφάλεια δεν μπορεί να διαχωριστεί από την ασφάλεια του Ιράν, παρά τις διαφωνίες τους με την Tεχεράνη.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει τελικά η έλλειψη εμπιστοσύνης του Ιράν προς τις ΗΠΑ, σύμφωνα με τη Negar Mortazavi.
«Έπειτα από δύο πολέμους, η Τεχεράνη αντιμετωπίζει με βαθιά δυσπιστία τις αμερικανικές δεσμεύσεις και επιθυμεί συγκεκριμένες εγγυήσεις ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν θα αποτελέσει απλώς ακόμη μία προσωρινή παύση πριν από την επόμενη επίθεση», ανέφερε.
Η Mortazavi κατέληξε:
«Το Ιράν είναι διατεθειμένο να διαπραγματευτεί και έχει ήδη επιδείξει ευελιξία, παρουσιάζοντας πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου.
Ωστόσο, η Τεχεράνη πιστεύει ότι εξακολουθεί να διαθέτει σημαντική διαπραγματευτική ισχύ, ιδιαίτερα στο Hormuz, και δεν πρόκειται να εγκαταλείψει αυτό το πλεονέκτημα υπό στρατιωτική ή οικονομική πίεση.
Ο στόχος είναι ο οριστικός τερματισμός του πολέμου και όχι ακόμη μία προσωρινή κατάπαυση του πυρός που θα αφήνει ανεπίλυτη τη βαθύτερη σύγκρουση».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών