Η Μπρατισλάβα απειλεί με νέα προσφυγή κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης εάν προχωρήσει η πλήρης απαγόρευση του ρωσικού πετρελαίου. Στο επίκεντρο δε βρίσκεται μόνο η ενέργεια, αλλά κι ένα κρίσιμο ερώτημα: μπορεί η ΕΕ να επιβάλλει στρατηγικές αποφάσεις παρακάμπτοντας τις αντιρρήσεις κρατών-μελών;
Για χρόνια η ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρουσιαζόταν ως μια κοινή στρατηγική με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία. Σήμερα όμως, πίσω από τις συζητήσεις για φυσικό αέριο, πετρέλαιο και κυρώσεις, διαμορφώνεται μια πολύ μεγαλύτερη πολιτική και θεσμική σύγκρουση. Πρωταγωνιστής αυτής της αντιπαράθεσης είναι ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας Robert Fico, ο οποίος εμφανίζεται αποφασισμένος να οδηγήσει τις Βρυξέλλες ενώπιον των ευρωπαϊκών δικαστηρίων, εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρήσει στην πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου. Η υπόθεση δεν αφορά μόνο τα στρατηγικά αγαθά. Αφορά το ποιος έχει τελικά τον τελευταίο λόγο μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το σχέδιο «REPowerEU» κι η σύγκρουση
Η αφετηρία της διαμάχης τοποθετείται στο πρόγραμμα REPowerEU.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο τον πλήρη τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το 2027 κι έχει ήδη χαράξει πορεία αντίστοιχης απεξάρτησης από το ρωσικό πετρέλαιο.
Το πρόβλημα για τη Σλοβακία είναι ότι οι αποφάσεις αυτές εγκρίθηκαν με ειδική πλειοψηφία κι όχι με… ομοφωνία.
Στη Μπρατισλάβα θεωρούν ότι πρόκειται κατ’ ουσίαν για κυρώσεις κατά της Ρωσίας κι ως εκ τούτου θα έπρεπε να είχαν εγκριθεί μόνο με τη συναίνεση όλων των κρατών-μελών της Ένωσης.
Αυτό, ακριβώς, αποτελεί τον πυρήνα της νομικής επιχειρηματολογίας που προτίθεται να προβάλει η σλοβακική πλευρά.
Γιατί η Σλοβακία αντιδρά τόσο έντονα
Για το Robert Fico το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό.
Η σλοβακική εταιρεία SPP διατηρεί συμβόλαιο με τη ρωσική Gazprom μέχρι το 2034.
Εάν η απαγόρευση εφαρμοστεί όπως σχεδιάζεται από το 2027, η Σλοβακία κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με τη γνωστή ρήτρα «take-or-pay», δηλαδή να συνεχίσει να πληρώνει για συμβατικές ποσότητες φυσικού αερίου που δε θα μπορεί να παραλαμβάνει.
Ακόμη πιο περίπλοκη είναι η κατάσταση στο πετρέλαιο. Πέρυσι το 86% των σλοβακικών εισαγωγών πετρελαίου προήλθε από το ρωσικό μείγμα Urals, ενώ το διυλιστήριο Slovnaft έχει σχεδιαστεί ακριβώς για την επεξεργασία αυτού του τύπου αργού.
Η αντικατάστασή του δεν είναι υπόθεση λίγων μηνών αλλά ετών, με κόστος που υπολογίζεται σε δισεκατομμύρια ευρώ…
Ο Fico ανοίγει μέτωπο με τις Βρυξέλλες
Ο Σλοβάκος πρωθυπουργός έχει μετατρέψει το ζήτημα σε μια ευρύτερη πολιτική μάχη.
Από τη δική του οπτική γωνία, δε βρίσκεται αντιμέτωπος μόνο με μια ενεργειακή απόφαση, αλλά με μια τάση συγκέντρωσης εξουσιών στις Βρυξέλλες εις βάρος των εθνικών κυβερνήσεων.
Γι' αυτό κι η προσφυγή αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Εάν η Σλοβακία δικαιωθεί, η ΕΕ θα βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρούς περιορισμούς στον τρόπο με τον οποίο λαμβάνει αποφάσεις για ζητήματα που συνδέονται με κυρώσεις, ενέργεια κι εξωτερική πολιτική.
Η πρώτη σοβαρή πρόκληση για τις Βρυξέλλες
Ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι η σημαντικότερη έως σήμερα νομική αμφισβήτηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού κυρώσεων δεν προέρχεται από κάποια μεγάλη δύναμη της Ένωσης, αλλά από τη Σλοβακία.
Μια χώρα που πολλοί στις Βρυξέλλες αντιμετώπιζαν επί χρόνια ως έναν σχετικά μικρό και διαχειρίσιμο παίκτη επιλέγει τώρα να αμφισβητήσει ευθέως τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται κρίσιμες αποφάσεις για ολόκληρη την Ευρώπη.
Κι αν το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δικαιώσει τη Μπρατισλάβα, το διακύβευμα δεν θα είναι μόνο το ρωσικό πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο.
Θα δημιουργηθεί ένα νομικό προηγούμενο που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες μεταξύ Βρυξελλών και κρατών-μελών, περιορίζοντας τη δυνατότητα χρήσης της ειδικής πλειοψηφίας ως εργαλείου παράκαμψης εθνικών βέτο σε ζητήματα στρατηγικής σημασίας…
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών