Η παρέμβαση του Βερολίνου προκαλεί ήδη αντιδράσεις, με τον πρωθυπουργό της Σλοβακίας Robert Fico να καταγγέλλει τη γερμανική στάση ως «εκβιασμό», ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο στο εσωτερικό της ΕΕ.
Σε μείζονα πολιτική και θεσμική σύγκρουση κινδυνεύει να εξελιχθεί η χρηματοδότηση της Ουκρανίας, καθώς ο Γερμανός καγκελάριος Friedrich Merz συνδέει την έγκριση του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την υποχρέωση όλων των κρατών-μελών να συμμετάσχουν στην οικονομική στήριξη του Κιέβου.
Η παρέμβαση του Βερολίνου προκαλεί ήδη αντιδράσεις, με τον πρωθυπουργό της Σλοβακίας Robert Fico να καταγγέλλει τη γερμανική στάση ως «εκβιασμό», ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο στο εσωτερικό της ΕΕ.
Το ζήτημα υπερβαίνει κατά πολύ την παροχή πρόσθετης οικονομικής βοήθειας προς την Ουκρανία.
Αγγίζει τον ίδιο τον μηχανισμό λήψης αποφάσεων της Ένωσης, την κατανομή των δημοσιονομικών βαρών μεταξύ των κρατών-μελών και τη δυνατότητα μιας ισχυρής οικονομικά χώρας να χρησιμοποιεί την έγκριση του κοινοτικού προϋπολογισμού ως μοχλό πίεσης.
Σύμφωνα με τους Financial Times, ο Merz προειδοποίησε με επιστολή του προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου António Costa ότι η Γερμανία δεν πρόκειται να στηρίξει τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, για την περίοδο 2028–2034, εάν δεν υπάρξει συλλογική δέσμευση για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.
Το γερμανικό τελεσίγραφο και τα 70 δισ. ευρώ
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το χρηματοδοτικό κενό που προβλέπεται να αντιμετωπίσει η Ουκρανία το 2027 και το οποίο υπολογίζεται σε περίπου 70 δισ. ευρώ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί να καλύψει περίπου 45 δισ. ευρώ, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη συμφωνηθεί ο τρόπος εξασφάλισης των συγκεκριμένων πόρων.
Στην επιστολή του, ο Γερμανός καγκελάριος υποστηρίζει ότι η δίκαιη συμμετοχή όλων των κρατών-μελών στην κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την πρόοδο των ευρύτερων δημοσιονομικών διαπραγματεύσεων.
Η απαίτηση δεν περιορίζεται στο 2027. Το Βερολίνο ζητά τη διαμόρφωση μόνιμου και προβλέψιμου μηχανισμού χρηματοδότησης της Ουκρανίας από το 2028 και μετά, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων εξυπηρέτησης του χρέους που συνδέεται με την οικονομική βοήθεια προς το Κίεβο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει μεταξύ άλλων το ενδεχόμενο νέου κοινού δανεισμού, γεγονός που θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετες μακροχρόνιες οικονομικές υποχρεώσεις για τα συμμετέχοντα κράτη.
Ο Merz συνδέει την Ουκρανία με ολόκληρο τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Péter Magyar στο Βερολίνο, ο Merz υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αναθεωρήσει τις προτεραιότητές της, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην άμυνα και την ανταγωνιστικότητα.
Όπως δήλωσε, η δεύτερη βασική προϋπόθεση για την επιτυχή ολοκλήρωση των δημοσιονομικών διαπραγματεύσεων είναι η επίτευξη κοινής αντίληψης για τον τρόπο με τον οποίο θα υποστηριχθεί η Ουκρανία τα επόμενα χρόνια.
Ο Γερμανός καγκελάριος επέμεινε ότι πρόκειται για συλλογική ευρωπαϊκή ευθύνη και όχι για υποχρέωση ορισμένων μόνο κρατών-μελών.
Ζήτησε, μάλιστα, η πολιτική έναντι της Ουκρανίας να αποτυπωθεί πλήρως στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, αναγνωρίζοντας ότι υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Η τοποθέτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο επταετής προϋπολογισμός δεν αφορά αποκλειστικά την εξωτερική πολιτική και την άμυνα, αλλά καθορίζει τα χρηματοδοτικά όρια για το σύνολο σχεδόν των ευρωπαϊκών προγραμμάτων.
Γιατί η απειλή του Βερολίνου μπορεί να προκαλέσει θεσμικό αδιέξοδο
Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ αποτελεί τη βάση για τη χρηματοδότηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, των προγραμμάτων συνοχής, των επενδύσεων, της έρευνας, της ανταγωνιστικότητας και άλλων στρατηγικών προτεραιοτήτων.
Η έγκρισή του απαιτεί ομοφωνία στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη συναίνεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Αυτό σημαίνει ότι οποιοδήποτε κράτος-μέλος μπορεί να εμποδίσει την υιοθέτηση του νέου δημοσιονομικού πλαισίου.
Η Γερμανία, ως ο μεγαλύτερος καθαρός χρηματοδότης του κοινοτικού προϋπολογισμού, διαθέτει σημαντικό πολιτικό βάρος στις διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, από θεσμική άποψη, το δικαίωμα βέτο του Βερολίνου δεν είναι ισχυρότερο από εκείνο οποιουδήποτε άλλου κράτους-μέλους.
Εάν η γερμανική κυβέρνηση επιμείνει να εξαρτά την έγκριση του προϋπολογισμού από τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, η διαπραγμάτευση μπορεί να οδηγηθεί σε παρατεταμένο αδιέξοδο.
Αυτό δεν συνεπάγεται αυτομάτως διακοπή της λειτουργίας της Ένωσης, καθώς οι ευρωπαϊκές Συνθήκες προβλέπουν μηχανισμούς συνέχειας εάν δεν εγκριθεί εγκαίρως νέο δημοσιονομικό πλαίσιο. Θα μπορούσε, όμως, να προκαλέσει σοβαρή αβεβαιότητα για τον σχεδιασμό νέων προγραμμάτων και τη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών πολιτικών.
Η αντίδραση Fico: Η Σλοβακία δεν αποδέχεται γερμανικό εκβιασμό
Η πρώτη ισχυρή αντίδραση ήρθε από τον πρωθυπουργό της Σλοβακίας Robert Fico, ο οποίος κατηγόρησε τον Merz για «εκβιασμό».
Σύμφωνα με το Reuters, ο Fico υπενθύμισε ότι η Σλοβακία διαθέτει το ίδιο δικαίωμα βέτο με τη Γερμανία, αμφισβητώντας τη δυνατότητα του Βερολίνου να επιβάλει τις θέσεις του μέσω της απειλής μπλοκαρίσματος του κοινοτικού προϋπολογισμού.
Η Σλοβακία έχει εκφράσει επανειλημμένα αντιρρήσεις για τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία και διατηρεί διαφορετική προσέγγιση από εκείνη της γερμανικής κυβέρνησης ως προς τη διαχείριση του πολέμου.
Παρόμοιες επιφυλάξεις για νέες οικονομικές δεσμεύσεις έχουν εκφράσει η Ουγγαρία, η Τσεχία και η Βουλγαρία.
Η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία είχαν ήδη εξασφαλίσει εξαίρεση από τη συμμετοχή στο κοινό δάνειο των 90 δισ. ευρώ που συμφωνήθηκε για τη στήριξη της Ουκρανίας.
Η απαίτηση του Merz να συμμετέχουν πλέον όλα τα κράτη-μέλη χωρίς εξαιρέσεις δημιουργεί επομένως ένα νέο σημείο αντιπαράθεσης.
Η μεγάλη αντίφαση: Οι χώρες που ζητούν ευρωπαϊκά κονδύλια καλούνται να χρηματοδοτήσουν το Κίεβο
Η σύγκρουση έχει και έντονη δημοσιονομική διάσταση.
Η Γερμανία και άλλες χώρες που ζητούν περιορισμό των ευρωπαϊκών δαπανών επιδιώκουν παράλληλα την εξασφάλιση μακροχρόνιας χρηματοδότησης για την Ουκρανία.
Από την άλλη πλευρά, κράτη που είναι καθαροί αποδέκτες κοινοτικών πόρων επιμένουν στη διατήρηση ισχυρής χρηματοδότησης για τη γεωργία και την περιφερειακή συνοχή, ενώ ορισμένα εξ αυτών αρνούνται να αναλάβουν νέες οικονομικές υποχρεώσεις για το Κίεβο.
Έτσι, οι διαπραγματεύσεις δεν αφορούν μόνο το ύψος της βοήθειας προς την Ουκρανία, αλλά και το ποιος θα επωμιστεί το κόστος, ποια προγράμματα θα χρηματοδοτηθούν και ποια θα υποστούν πιέσεις.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που έχουν σημαντικό συμφέρον από τη διατήρηση των πόρων συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.
Δεν έχει αποφασιστεί ότι η χρηματοδότηση της Ουκρανίας θα οδηγήσει σε περικοπές των συγκεκριμένων κονδυλίων.
Ωστόσο, η σύνδεση των δύο διαπραγματεύσεων αυξάνει την πίεση για δημοσιονομικούς συμβιβασμούς.
Κοινός δανεισμός και τόκοι: Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό;
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι ο τρόπος χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής βοήθειας.
Το ήδη συμφωνημένο δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία στηρίζεται σε κοινό δανεισμό των συμμετεχόντων κρατών, ενώ η εξυπηρέτηση των τόκων δημιουργεί πρόσθετες δημοσιονομικές ανάγκες.
Σύμφωνα με το Euronews, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε αρχικά υπολογίσει την ετήσια επιβάρυνση από τόκους σε περίπου 3 δισ. ευρώ, αν και οι μεταβολές στο κόστος δανεισμού επηρεάζουν τις σχετικές εκτιμήσεις.
Η συζήτηση για νέο χρηματοδοτικό πακέτο ενισχύει επομένως το ερώτημα κατά πόσον η ΕΕ θα καταφύγει εκ νέου στον κοινό δανεισμό και με ποιους όρους θα επιμεριστούν οι σχετικές υποχρεώσεις.
Η γερμανική επιδίωξη για συλλογική συμμετοχή σημαίνει ουσιαστικά ότι το Βερολίνο δεν θέλει να συνεχιστεί ένα μοντέλο στο οποίο ορισμένες χώρες αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μέρος του οικονομικού βάρους και άλλες εξασφαλίζουν εξαιρέσεις.
Από την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη στη σύγκρουση για την κυριαρχία των κρατών
Η διαμάχη αποκτά και ευρύτερη πολιτική διάσταση.
Από τη μία πλευρά, ο Merz παρουσιάζει τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας ως ζήτημα κοινής ευρωπαϊκής ασφάλειας, υποστηρίζοντας ότι η προστασία των συμφερόντων της Ένωσης απαιτεί ανάλογη συμμετοχή όλων των κρατών.
Από την άλλη, οι κυβερνήσεις που αντιδρούν θεωρούν ότι δεν μπορούν να υποχρεωθούν να συμμετάσχουν σε νέους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς τους οποίους δεν εγκρίνουν.
Το αποτέλεσμα είναι μια σύγκρουση ανάμεσα στην επιδίωξη κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής και στο δικαίωμα των κρατών-μελών να καθορίζουν τις οικονομικές και πολιτικές δεσμεύσεις τους στο πλαίσιο των Συνθηκών.
Το ιδιαίτερα ευαίσθητο σημείο είναι ότι η Γερμανία επιχειρεί να επιτύχει τη συναίνεση μέσω της απειλής μη έγκρισης ενός προϋπολογισμού από τον οποίο εξαρτώνται πολλές διαφορετικές ευρωπαϊκές πολιτικές.
Το πολιτικό ρίσκο του Merz
Η στρατηγική του Γερμανού καγκελαρίου μπορεί να ενισχύσει τη διαπραγματευτική πίεση προς τις κυβερνήσεις που αντιτίθενται στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.
Μπορεί όμως και να προκαλέσει το αντίθετο αποτέλεσμα, οδηγώντας τις χώρες αυτές σε σκληρότερη στάση.
Ήδη ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Andrej Babiš έχει προειδοποιήσει ότι ενδεχόμενο μπλοκάρισμα του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού θα επηρέαζε και τα ίδια τα κονδύλια που προορίζονται για την Ουκρανία.
Η αντιπαράθεση αναμένεται να μεταφερθεί στις συζητήσεις των Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο, στις 12–13 Νοεμβρίου, με το Βερολίνο να επιδιώκει την επιτάχυνση των αποφάσεων.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν η Γερμανία θα καταφέρει να εξασφαλίσει μια κοινή χρηματοδοτική συμφωνία ή εάν η προσπάθεια επιβολής της θα οδηγήσει σε βαθύτερο ρήγμα μεταξύ των κρατών-μελών.
Η επιλογή του Merz να συνδέσει τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας με το σύνολο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού μετατρέπει μια ήδη δύσκολη οικονομική διαπραγμάτευση σε δοκιμασία της πολιτικής συνοχής της ΕΕ. Και σε αυτή τη δοκιμασία, το διακύβευμα δεν είναι μόνο πόσα χρήματα θα λάβει το Κίεβο, αλλά ποιος αποφασίζει, ποιος πληρώνει και μέχρι πού μπορεί να φτάσει η πίεση μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.**
www.bankingnews,gr
Η παρέμβαση του Βερολίνου προκαλεί ήδη αντιδράσεις, με τον πρωθυπουργό της Σλοβακίας Robert Fico να καταγγέλλει τη γερμανική στάση ως «εκβιασμό», ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο στο εσωτερικό της ΕΕ.
Το ζήτημα υπερβαίνει κατά πολύ την παροχή πρόσθετης οικονομικής βοήθειας προς την Ουκρανία.
Αγγίζει τον ίδιο τον μηχανισμό λήψης αποφάσεων της Ένωσης, την κατανομή των δημοσιονομικών βαρών μεταξύ των κρατών-μελών και τη δυνατότητα μιας ισχυρής οικονομικά χώρας να χρησιμοποιεί την έγκριση του κοινοτικού προϋπολογισμού ως μοχλό πίεσης.
Σύμφωνα με τους Financial Times, ο Merz προειδοποίησε με επιστολή του προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου António Costa ότι η Γερμανία δεν πρόκειται να στηρίξει τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, για την περίοδο 2028–2034, εάν δεν υπάρξει συλλογική δέσμευση για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.
Το γερμανικό τελεσίγραφο και τα 70 δισ. ευρώ
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το χρηματοδοτικό κενό που προβλέπεται να αντιμετωπίσει η Ουκρανία το 2027 και το οποίο υπολογίζεται σε περίπου 70 δισ. ευρώ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί να καλύψει περίπου 45 δισ. ευρώ, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη συμφωνηθεί ο τρόπος εξασφάλισης των συγκεκριμένων πόρων.
Στην επιστολή του, ο Γερμανός καγκελάριος υποστηρίζει ότι η δίκαιη συμμετοχή όλων των κρατών-μελών στην κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την πρόοδο των ευρύτερων δημοσιονομικών διαπραγματεύσεων.
Η απαίτηση δεν περιορίζεται στο 2027. Το Βερολίνο ζητά τη διαμόρφωση μόνιμου και προβλέψιμου μηχανισμού χρηματοδότησης της Ουκρανίας από το 2028 και μετά, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων εξυπηρέτησης του χρέους που συνδέεται με την οικονομική βοήθεια προς το Κίεβο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει μεταξύ άλλων το ενδεχόμενο νέου κοινού δανεισμού, γεγονός που θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετες μακροχρόνιες οικονομικές υποχρεώσεις για τα συμμετέχοντα κράτη.
Ο Merz συνδέει την Ουκρανία με ολόκληρο τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Péter Magyar στο Βερολίνο, ο Merz υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αναθεωρήσει τις προτεραιότητές της, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην άμυνα και την ανταγωνιστικότητα.
Όπως δήλωσε, η δεύτερη βασική προϋπόθεση για την επιτυχή ολοκλήρωση των δημοσιονομικών διαπραγματεύσεων είναι η επίτευξη κοινής αντίληψης για τον τρόπο με τον οποίο θα υποστηριχθεί η Ουκρανία τα επόμενα χρόνια.
Ο Γερμανός καγκελάριος επέμεινε ότι πρόκειται για συλλογική ευρωπαϊκή ευθύνη και όχι για υποχρέωση ορισμένων μόνο κρατών-μελών.
Ζήτησε, μάλιστα, η πολιτική έναντι της Ουκρανίας να αποτυπωθεί πλήρως στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, αναγνωρίζοντας ότι υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Η τοποθέτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο επταετής προϋπολογισμός δεν αφορά αποκλειστικά την εξωτερική πολιτική και την άμυνα, αλλά καθορίζει τα χρηματοδοτικά όρια για το σύνολο σχεδόν των ευρωπαϊκών προγραμμάτων.
Γιατί η απειλή του Βερολίνου μπορεί να προκαλέσει θεσμικό αδιέξοδο
Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ αποτελεί τη βάση για τη χρηματοδότηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, των προγραμμάτων συνοχής, των επενδύσεων, της έρευνας, της ανταγωνιστικότητας και άλλων στρατηγικών προτεραιοτήτων.
Η έγκρισή του απαιτεί ομοφωνία στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη συναίνεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Αυτό σημαίνει ότι οποιοδήποτε κράτος-μέλος μπορεί να εμποδίσει την υιοθέτηση του νέου δημοσιονομικού πλαισίου.
Η Γερμανία, ως ο μεγαλύτερος καθαρός χρηματοδότης του κοινοτικού προϋπολογισμού, διαθέτει σημαντικό πολιτικό βάρος στις διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, από θεσμική άποψη, το δικαίωμα βέτο του Βερολίνου δεν είναι ισχυρότερο από εκείνο οποιουδήποτε άλλου κράτους-μέλους.
Εάν η γερμανική κυβέρνηση επιμείνει να εξαρτά την έγκριση του προϋπολογισμού από τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, η διαπραγμάτευση μπορεί να οδηγηθεί σε παρατεταμένο αδιέξοδο.
Αυτό δεν συνεπάγεται αυτομάτως διακοπή της λειτουργίας της Ένωσης, καθώς οι ευρωπαϊκές Συνθήκες προβλέπουν μηχανισμούς συνέχειας εάν δεν εγκριθεί εγκαίρως νέο δημοσιονομικό πλαίσιο. Θα μπορούσε, όμως, να προκαλέσει σοβαρή αβεβαιότητα για τον σχεδιασμό νέων προγραμμάτων και τη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών πολιτικών.
Η αντίδραση Fico: Η Σλοβακία δεν αποδέχεται γερμανικό εκβιασμό
Η πρώτη ισχυρή αντίδραση ήρθε από τον πρωθυπουργό της Σλοβακίας Robert Fico, ο οποίος κατηγόρησε τον Merz για «εκβιασμό».
Σύμφωνα με το Reuters, ο Fico υπενθύμισε ότι η Σλοβακία διαθέτει το ίδιο δικαίωμα βέτο με τη Γερμανία, αμφισβητώντας τη δυνατότητα του Βερολίνου να επιβάλει τις θέσεις του μέσω της απειλής μπλοκαρίσματος του κοινοτικού προϋπολογισμού.
Η Σλοβακία έχει εκφράσει επανειλημμένα αντιρρήσεις για τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία και διατηρεί διαφορετική προσέγγιση από εκείνη της γερμανικής κυβέρνησης ως προς τη διαχείριση του πολέμου.
Παρόμοιες επιφυλάξεις για νέες οικονομικές δεσμεύσεις έχουν εκφράσει η Ουγγαρία, η Τσεχία και η Βουλγαρία.
Η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία είχαν ήδη εξασφαλίσει εξαίρεση από τη συμμετοχή στο κοινό δάνειο των 90 δισ. ευρώ που συμφωνήθηκε για τη στήριξη της Ουκρανίας.
Η απαίτηση του Merz να συμμετέχουν πλέον όλα τα κράτη-μέλη χωρίς εξαιρέσεις δημιουργεί επομένως ένα νέο σημείο αντιπαράθεσης.
Η μεγάλη αντίφαση: Οι χώρες που ζητούν ευρωπαϊκά κονδύλια καλούνται να χρηματοδοτήσουν το Κίεβο
Η σύγκρουση έχει και έντονη δημοσιονομική διάσταση.
Η Γερμανία και άλλες χώρες που ζητούν περιορισμό των ευρωπαϊκών δαπανών επιδιώκουν παράλληλα την εξασφάλιση μακροχρόνιας χρηματοδότησης για την Ουκρανία.
Από την άλλη πλευρά, κράτη που είναι καθαροί αποδέκτες κοινοτικών πόρων επιμένουν στη διατήρηση ισχυρής χρηματοδότησης για τη γεωργία και την περιφερειακή συνοχή, ενώ ορισμένα εξ αυτών αρνούνται να αναλάβουν νέες οικονομικές υποχρεώσεις για το Κίεβο.
Έτσι, οι διαπραγματεύσεις δεν αφορούν μόνο το ύψος της βοήθειας προς την Ουκρανία, αλλά και το ποιος θα επωμιστεί το κόστος, ποια προγράμματα θα χρηματοδοτηθούν και ποια θα υποστούν πιέσεις.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που έχουν σημαντικό συμφέρον από τη διατήρηση των πόρων συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.
Δεν έχει αποφασιστεί ότι η χρηματοδότηση της Ουκρανίας θα οδηγήσει σε περικοπές των συγκεκριμένων κονδυλίων.
Ωστόσο, η σύνδεση των δύο διαπραγματεύσεων αυξάνει την πίεση για δημοσιονομικούς συμβιβασμούς.
Κοινός δανεισμός και τόκοι: Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό;
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι ο τρόπος χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής βοήθειας.
Το ήδη συμφωνημένο δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία στηρίζεται σε κοινό δανεισμό των συμμετεχόντων κρατών, ενώ η εξυπηρέτηση των τόκων δημιουργεί πρόσθετες δημοσιονομικές ανάγκες.
Σύμφωνα με το Euronews, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε αρχικά υπολογίσει την ετήσια επιβάρυνση από τόκους σε περίπου 3 δισ. ευρώ, αν και οι μεταβολές στο κόστος δανεισμού επηρεάζουν τις σχετικές εκτιμήσεις.
Η συζήτηση για νέο χρηματοδοτικό πακέτο ενισχύει επομένως το ερώτημα κατά πόσον η ΕΕ θα καταφύγει εκ νέου στον κοινό δανεισμό και με ποιους όρους θα επιμεριστούν οι σχετικές υποχρεώσεις.
Η γερμανική επιδίωξη για συλλογική συμμετοχή σημαίνει ουσιαστικά ότι το Βερολίνο δεν θέλει να συνεχιστεί ένα μοντέλο στο οποίο ορισμένες χώρες αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μέρος του οικονομικού βάρους και άλλες εξασφαλίζουν εξαιρέσεις.
Από την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη στη σύγκρουση για την κυριαρχία των κρατών
Η διαμάχη αποκτά και ευρύτερη πολιτική διάσταση.
Από τη μία πλευρά, ο Merz παρουσιάζει τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας ως ζήτημα κοινής ευρωπαϊκής ασφάλειας, υποστηρίζοντας ότι η προστασία των συμφερόντων της Ένωσης απαιτεί ανάλογη συμμετοχή όλων των κρατών.
Από την άλλη, οι κυβερνήσεις που αντιδρούν θεωρούν ότι δεν μπορούν να υποχρεωθούν να συμμετάσχουν σε νέους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς τους οποίους δεν εγκρίνουν.
Το αποτέλεσμα είναι μια σύγκρουση ανάμεσα στην επιδίωξη κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής και στο δικαίωμα των κρατών-μελών να καθορίζουν τις οικονομικές και πολιτικές δεσμεύσεις τους στο πλαίσιο των Συνθηκών.
Το ιδιαίτερα ευαίσθητο σημείο είναι ότι η Γερμανία επιχειρεί να επιτύχει τη συναίνεση μέσω της απειλής μη έγκρισης ενός προϋπολογισμού από τον οποίο εξαρτώνται πολλές διαφορετικές ευρωπαϊκές πολιτικές.
Το πολιτικό ρίσκο του Merz
Η στρατηγική του Γερμανού καγκελαρίου μπορεί να ενισχύσει τη διαπραγματευτική πίεση προς τις κυβερνήσεις που αντιτίθενται στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.
Μπορεί όμως και να προκαλέσει το αντίθετο αποτέλεσμα, οδηγώντας τις χώρες αυτές σε σκληρότερη στάση.
Ήδη ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Andrej Babiš έχει προειδοποιήσει ότι ενδεχόμενο μπλοκάρισμα του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού θα επηρέαζε και τα ίδια τα κονδύλια που προορίζονται για την Ουκρανία.
Η αντιπαράθεση αναμένεται να μεταφερθεί στις συζητήσεις των Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο, στις 12–13 Νοεμβρίου, με το Βερολίνο να επιδιώκει την επιτάχυνση των αποφάσεων.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν η Γερμανία θα καταφέρει να εξασφαλίσει μια κοινή χρηματοδοτική συμφωνία ή εάν η προσπάθεια επιβολής της θα οδηγήσει σε βαθύτερο ρήγμα μεταξύ των κρατών-μελών.
Η επιλογή του Merz να συνδέσει τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας με το σύνολο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού μετατρέπει μια ήδη δύσκολη οικονομική διαπραγμάτευση σε δοκιμασία της πολιτικής συνοχής της ΕΕ. Και σε αυτή τη δοκιμασία, το διακύβευμα δεν είναι μόνο πόσα χρήματα θα λάβει το Κίεβο, αλλά ποιος αποφασίζει, ποιος πληρώνει και μέχρι πού μπορεί να φτάσει η πίεση μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.**
www.bankingnews,gr
Σχόλια αναγνωστών