Η Τουρκία διαφημίζει την απεξάρτηση από τη Ρωσία, αλλά επιστρέφει στο ρωσικό αέριο – Πενταπλασίασε τις αγορές μέσα σε λίγες εβδομάδες
Η Τουρκία εμφανίζεται να περιορίζει τις εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία, ενισχύοντας παράλληλα τις αγορές αμερικανικού LNG.
Ωστόσο, πίσω από τους πανηγυρισμούς για την ενεργειακή απεξάρτηση της Άγκυρας, τα πραγματικά δεδομένα αποκαλύπτουν μια πιο σύνθετη εικόνα: η συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου αυξάνεται, ενώ οι ρωσικές προμήθειες παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα και ενισχύονται κατά την έναρξη της χειμερινής περιόδου.
Η δυτική επικοινωνιακή μηχανή παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσμονή κάθε είδηση που μπορεί να παρουσιαστεί ως αποτυχία της Ρωσίας, με αποτέλεσμα ακόμη και επιμέρους εξελίξεις να διογκώνονται δυσανάλογα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται τώρα η Τουρκία, καθώς το Bloomberg και άλλα διεθνή μέσα αναπαράγουν δηλώσεις του υπουργού Ενέργειας της χώρας, Alparslan Bayraktar.
Ο Τούρκος υπουργός ανακοίνωσε ότι η χώρα έχει περιορίσει τις αγορές ρωσικού φυσικού αερίου, με το μερίδιό του στο ενεργειακό ισοζύγιο να έχει υποχωρήσει στο 37%.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Άγκυρα, αξιοποιώντας τις αυξημένες αγορές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σκοπεύει να περιορίσει περαιτέρω τις εισαγωγές από τη Ρωσία.
Για να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η εικόνα της ενεργειακής διαφοροποίησης, ο Bayraktar ανακοίνωσε επίσης ότι η Τουρκία υπέγραψε συμφωνίες συνεργασίας με τη Νότια Κορέα και τον Καναδά στο πλαίσιο του σχεδιασμού για την κατασκευή του δεύτερου πυρηνικού σταθμού της χώρας, στη Σινώπη.
Ωστόσο, πίσω από τις εντυπωσιακές ανακοινώσεις, η πραγματικότητα είναι αρκετά πιο σύνθετη.
Τα μνημόνια συνεργασίας με Νότια Κορέα και Καναδά δεν εγγυώνται πυρηνικούς σταθμούς
Ας ξεκινήσουμε από το πυρηνικό σκέλος. Η Τουρκία υπέγραψε μνημόνια συνεργασίας με τη Νότια Κορέα και τον Καναδά, κάτι που, ως ανεξάρτητο κράτος, έχει κάθε δικαίωμα να πράξει. Ωστόσο, τα συγκεκριμένα έγγραφα δεν αποτελούν δεσμευτικές συμφωνίες κατασκευής πυρηνικών μονάδων.
Η Άγκυρα είχε απευθυνθεί στο παρελθόν και στη γαλλική ενεργειακή εταιρεία Électricité de France (EDF), στο πλαίσιο των προσπαθειών της για διαφοροποίηση των ενεργειακών της συνεργασιών.
Την ίδια περίοδο, η EDF επιχειρούσε να εδραιώσει την παρουσία της στο Ηνωμένο Βασίλειο, υποσχόμενη την κατασκευή της πολυαναμενόμενης τρίτης μονάδας παραγωγής ενέργειας στον πυρηνικό σταθμό Hinkley Point.
Όπως συμβαίνει και σήμερα, τα δυτικά μέσα ενημέρωσης αντιμετώπιζαν τότε την εξέλιξη με εμφανή ενθουσιασμό, παρουσιάζοντάς την ως ακόμη μία απώλεια για τη Ρωσία.
Η γαλλική πλευρά παρουσίασε γρήγορα στην Τουρκία μελέτη σκοπιμότητας, σύμφωνα με την οποία η κατασκευή ενός πυρηνικού σταθμού τύπου PWR θα κόστιζε περίπου 20-22 δισ. δολάρια.
Η Άγκυρα εξέφρασε τον θαυμασμό της για το σχέδιο, αλλά στη συνέχεια δεν επανήλθε ποτέ στην EDF. Το μνημόνιο συνεργασίας ουσιαστικά μπήκε στο αρχείο.
Η Νότια Κορέα έχει τεχνογνωσία, αλλά και περιορισμούς στα χρονοδιαγράμματα
Στη Νότια Κορέα, την ευθύνη για την κατασκευή πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής έχει η Korea Hydro & Nuclear Power (KHNP).
Η Τουρκία δεν είναι η πρώτη χώρα με την οποία οι κορεατικές ενεργειακές εταιρείες επιδιώκουν συνεργασία. Στο παρελθόν, η KHNP συνεργάστηκε με την Τσεχία για την επέκταση της δυναμικότητας του πυρηνικού σταθμού Ντουκοβάνι, ένα έργο στο οποίο εμπλέκονται επίσης η αμερικανική Westinghouse και η γαλλική EDF.
Πρόκειται για συνήθη πρακτική στην αγορά πυρηνικής ενέργειας: ένας υποψήφιος πελάτης εξετάζει ταυτόχρονα διαφορετικές προτάσεις, προκειμένου να επιλέξει εκείνη που ανταποκρίνεται καλύτερα στις τεχνικές και οικονομικές του απαιτήσεις.
Ωστόσο, η KHNP δεν διαθέτει απεριόριστες δυνατότητες άμεσης ανάληψης νέων έργων. Η εταιρεία έχει την τεχνογνωσία για την κατασκευή πυρηνικών μονάδων, αλλά είναι ήδη απασχολημένη με εγχώρια έργα, κατασκευάζοντας μονάδες παραγωγής ενέργειας στους πυρηνικούς σταθμούς της Σεούλ, του Κόρι και του Χανούλ.
Τα χρονοδιαγράμματα για την έναρξη λειτουργίας των συγκεκριμένων μονάδων εκτείνονται σε ορίζοντα δέκα έως δώδεκα ετών. Επομένως, η δυνατότητα ανάληψης ενός ακόμη μεγάλου έργου στην Τουρκία πρέπει να εξεταστεί και υπό το πρίσμα των πραγματικών κατασκευαστικών δυνατοτήτων και των διαθέσιμων χρονοδιαγραμμάτων.
Το παράδειγμα του Καναδά και οι καθυστερήσεις στη Ρουμανία
Αντίστοιχη εμπειρία σε εξειδικευμένες πυρηνικές κατασκευές διαθέτει και η καναδική Atomic Energy of Canada Limited (AECL).
Οι αντιδραστήρες βαρέος ύδατος τύπου CANDU λειτουργούν στο Πακιστάν, στην Ινδία, στην Αργεντινή και στην Κίνα, εκτός από τον Καναδά, τη χώρα προέλευσής τους.
Δύο ακόμη τέτοιοι αντιδραστήρες λειτουργούν στον πυρηνικό σταθμό Τσερναβόντα στη Ρουμανία. Η κατασκευή του πρώτου διήρκεσε 14 χρόνια, ενώ του δεύτερου χρειάστηκαν 24 χρόνια.
Οι μεγάλες αυτές καθυστερήσεις οδήγησαν το Βουκουρέστι στη διακοπή της συνεργασίας του με την AECL, στο πάγωμα του έργου και στην αναζήτηση νέων προτάσεων στην αγορά, με πιο λογικό κόστος και ρεαλιστικότερα χρονοδιαγράμματα.
Οι Ρουμάνοι έχουν επίσης υπογράψει σειρά μνημονίων συνεργασίας, ωστόσο κανένα από αυτά δεν έχει μέχρι στιγμής μετατραπεί σε πραγματική πυρηνική κατασκευή, ούτε καν στο αρχικό στάδιο.
Υπό αυτό το πρίσμα, η Τουρκία έχει μπροστά της μια μακρά και απαιτητική διαδικασία. Η υπογραφή μνημονίων αποτελεί μόνο την αρχή και δεν εγγυάται ότι η κατασκευή του δεύτερου πυρηνικού σταθμού θα προχωρήσει γρήγορα ή με τους όρους που επιθυμεί η Άγκυρα.
Η Τουρκία καταναλώνει σχεδόν διπλάσιο φυσικό αέριο – Τι κρύβουν τα ποσοστά
Περνώντας στο φυσικό αέριο από τη Ρωσία, οι εισαγωγές του οποίου εμφανίζονται να μειώνονται χρόνο με τον χρόνο, η εικόνα που παρουσιάζεται από τα δυτικά μέσα ενημέρωσης και Τούρκους αξιωματούχους είναι επιλεκτική.
Το μερίδιο του ρωσικού φυσικού αερίου στην τουρκική αγορά έχει πράγματι μειωθεί σχεδόν κατά το ήμισυ. Η κρίσιμη παράμετρος, ωστόσο, που παραλείπεται από αυτή την εικόνα είναι ότι η συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου στην Τουρκία έχει επίσης αυξηθεί σημαντικά, σχεδόν διπλασιαστεί.
Το 2010, η Τουρκία χρειαζόταν περίπου 35 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου για να καλύψει τις οικονομικές και ενεργειακές της ανάγκες. Από αυτή την ποσότητα, τα 18 δισ. κυβικά μέτρα προέρχονταν από τη Ρωσία.
Οι προμήθειες πραγματοποιούνταν μέσω του αγωγού Blue Stream και του αγωγού Trans-Balkan, ο οποίος διέρχεται από την Ουκρανία, τη Μολδαβία, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία.
Κατά τα επόμενα 15 χρόνια, η Τουρκία προχώρησε σε ενεργό εκσυγχρονισμό του ενεργειακού της τομέα, ενισχύοντας τη μετάβαση από τον άνθρακα στο φυσικό αέριο. Ως αποτέλεσμα, η συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου έφτασε πέρυσι τα 61 δισ. κυβικά μέτρα.
Μάλιστα, μόνο μέσα στον τελευταίο χρόνο, η κατανάλωση αυξήθηκε κατά 16%.
Η κατανομή του φυσικού αερίου στην εγχώρια αγορά είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική. Το 52% διατέθηκε για οικιακή χρήση, ενώ το 74% αυτής της ποσότητας χρησιμοποιήθηκε από τοπικούς λέβητες για την παροχή ζεστού νερού και τη θέρμανση κατοικιών.
Αυτή ακριβώς η διάρθρωση της κατανάλωσης εξηγεί, σε μεγάλο βαθμό, γιατί η Άγκυρα επιδιώκει την κατασκευή ενός δεύτερου και ενδεχομένως ενός τρίτου πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής.
Η πυρηνική ενέργεια θα μπορούσε να καλύψει σημαντικό μέρος των αναγκών ηλεκτροπαραγωγής, αφήνοντας μεγαλύτερες ποσότητες φυσικού αερίου διαθέσιμες για τη βιομηχανία και τον τομέα της θερμικής ενέργειας.
Το εγχώριο φυσικό αέριο της Τουρκίας και οι μεγάλες υποσχέσεις
Στο σημείο αυτό αξίζει να εξεταστεί και το εγχώριο πρόγραμμα ανάπτυξης της παραγωγής φυσικού αερίου στην Τουρκία, μια διαδικασία που, σε διάρκεια και δραματικές ανακοινώσεις, θα μπορούσε να ανταγωνιστεί ακόμη και τις πιο δημοφιλείς τουρκικές τηλεοπτικές σειρές.
Πριν από πέντε χρόνια, η εγχώρια παραγωγή φυσικού αερίου της Τουρκίας περιοριζόταν σε μόλις 500 εκατ. κυβικά μέτρα ετησίως.
Έκτοτε, η Άγκυρα προχωρά κάθε χρόνο σε μεγαλεπήβολες ανακοινώσεις για την έναρξη παραγωγής σε νέα κοιτάσματα, υποστηρίζοντας ότι οι εξελίξεις αυτές θα μπορούσαν να «ανατρέψουν την τοπική οικονομία».
Το τελευταίο μεγάλο κύμα τέτοιων υποσχέσεων σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας για τις προεδρικές εκλογές του 2023.
Ωστόσο, η πολυδιαφημισμένη ενεργειακή επανάσταση περιορίστηκε ουσιαστικά στην έναρξη παραγωγής από το κοίτασμα Σακαρία, με αποτέλεσμα η συνολική ετήσια παραγωγή να αυξηθεί στα 2,2 δισ. κυβικά μέτρα.
Το 2025 οι ρωσικές προμήθειες αυξήθηκαν στα 21,6 δισ. κυβικά μέτρα
Εδώ, όμως, προκύπτει ένα στοιχείο που αλλάζει σημαντικά την εικόνα της ενεργειακής απεξάρτησης της Τουρκίας.
Μέχρι το τέλος του 2025, όταν η κατανάλωση φυσικού αερίου στη χώρα είχε φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ, οι προμήθειες από τη Ρωσία είχαν επίσης αυξηθεί, φτάνοντας τα 21,6 δισ. κυβικά μέτρα. Πρόκειται για αύξηση σχεδόν 1% σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο.
Το Bloomberg και άλλα διεθνή μέσα ενημέρωσης προβάλλουν ιδιαίτερα τα στοιχεία σύμφωνα με τα οποία, κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του τρέχοντος έτους, οι εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία μειώθηκαν κατά 18% σε ετήσια βάση.
Ιδιαίτερα έντονη εμφανίζεται η πτώση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν οι μηνιαίες εισαγωγές διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο στα 1,5 δισ. κυβικά μέτρα.
Ωστόσο, από αυτή την παρουσίαση απουσιάζει μια σημαντική παράμετρος: η Τουρκία είναι μια χώρα με θερμότερο κλίμα σε σχέση με τη βόρεια Ευρώπη και η περίοδος θέρμανσης ξεκινά παραδοσιακά αργότερα.
Επιπλέον, ο υπουργός Ενέργειας Alparslan Bayraktar δεν αναφέρθηκε στο γεγονός ότι η Τουρκία αυξάνει και πάλι τις αγορές ρωσικού φυσικού αερίου από τον Σεπτέμβριο.
Οι εισαγωγές τον Οκτώβριο ήταν κατά 78% υψηλότερες σε σχέση με τον Σεπτέμβριο. Ακόμη πιο εντυπωσιακά είναι τα στοιχεία για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου: σε σύγκριση με τις αρχές του φθινοπώρου, οι τουρκικές αγορές φυσικού αερίου από τη Ρωσία είχαν πενταπλασιαστεί.
Το αμερικανικό LNG και το ερώτημα για την ενεργειακή στρατηγική της Άγκυρας
Το βασικό ερώτημα, επομένως, είναι πώς συμβιβάζονται οι πανηγυρικές ανακοινώσεις της Άγκυρας για την ενεργειακή διαφοροποίηση και τις ιδιαίτερα κερδοφόρες, όπως παρουσιάζονται, αγορές αμερικανικού LNG με την ταυτόχρονη αύξηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.
Η Τουρκία πράγματι επιδιώκει να διευρύνει τις πηγές προμήθειας ενέργειας, να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή και να αναπτύξει την πυρηνική της βιομηχανία. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι έχει πάψει να εξαρτάται από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Τα διαθέσιμα αριθμητικά στοιχεία δείχνουν ότι η συνολική κατανάλωση της χώρας αυξάνεται, ενώ οι ρωσικές προμήθειες παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και παρουσιάζουν εκ νέου άνοδο κατά την έναρξη της χειμερινής περιόδου.
Επομένως, η εικόνα μιας Τουρκίας που δεν χρειάζεται πλέον το ρωσικό φυσικό αέριο απέχει από το να αποτυπώνει ολόκληρη την ενεργειακή πραγματικότητα της χώρας.
Το εάν η Άγκυρα μπορεί πράγματι να αντικαταστήσει σε μεγάλη κλίμακα τις ρωσικές προμήθειες με αμερικανικό LNG είναι ένα ανοιχτό ερώτημα, το οποίο δεν απαντάται με ανακοινώσεις και ποσοστά που εξετάζονται αποσπασματικά.
www.bankingnews.gr
Ωστόσο, πίσω από τους πανηγυρισμούς για την ενεργειακή απεξάρτηση της Άγκυρας, τα πραγματικά δεδομένα αποκαλύπτουν μια πιο σύνθετη εικόνα: η συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου αυξάνεται, ενώ οι ρωσικές προμήθειες παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα και ενισχύονται κατά την έναρξη της χειμερινής περιόδου.
Η δυτική επικοινωνιακή μηχανή παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσμονή κάθε είδηση που μπορεί να παρουσιαστεί ως αποτυχία της Ρωσίας, με αποτέλεσμα ακόμη και επιμέρους εξελίξεις να διογκώνονται δυσανάλογα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται τώρα η Τουρκία, καθώς το Bloomberg και άλλα διεθνή μέσα αναπαράγουν δηλώσεις του υπουργού Ενέργειας της χώρας, Alparslan Bayraktar.
Ο Τούρκος υπουργός ανακοίνωσε ότι η χώρα έχει περιορίσει τις αγορές ρωσικού φυσικού αερίου, με το μερίδιό του στο ενεργειακό ισοζύγιο να έχει υποχωρήσει στο 37%.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Άγκυρα, αξιοποιώντας τις αυξημένες αγορές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σκοπεύει να περιορίσει περαιτέρω τις εισαγωγές από τη Ρωσία.
Για να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η εικόνα της ενεργειακής διαφοροποίησης, ο Bayraktar ανακοίνωσε επίσης ότι η Τουρκία υπέγραψε συμφωνίες συνεργασίας με τη Νότια Κορέα και τον Καναδά στο πλαίσιο του σχεδιασμού για την κατασκευή του δεύτερου πυρηνικού σταθμού της χώρας, στη Σινώπη.
Ωστόσο, πίσω από τις εντυπωσιακές ανακοινώσεις, η πραγματικότητα είναι αρκετά πιο σύνθετη.
Τα μνημόνια συνεργασίας με Νότια Κορέα και Καναδά δεν εγγυώνται πυρηνικούς σταθμούς
Ας ξεκινήσουμε από το πυρηνικό σκέλος. Η Τουρκία υπέγραψε μνημόνια συνεργασίας με τη Νότια Κορέα και τον Καναδά, κάτι που, ως ανεξάρτητο κράτος, έχει κάθε δικαίωμα να πράξει. Ωστόσο, τα συγκεκριμένα έγγραφα δεν αποτελούν δεσμευτικές συμφωνίες κατασκευής πυρηνικών μονάδων.
Η Άγκυρα είχε απευθυνθεί στο παρελθόν και στη γαλλική ενεργειακή εταιρεία Électricité de France (EDF), στο πλαίσιο των προσπαθειών της για διαφοροποίηση των ενεργειακών της συνεργασιών.
Την ίδια περίοδο, η EDF επιχειρούσε να εδραιώσει την παρουσία της στο Ηνωμένο Βασίλειο, υποσχόμενη την κατασκευή της πολυαναμενόμενης τρίτης μονάδας παραγωγής ενέργειας στον πυρηνικό σταθμό Hinkley Point.
Όπως συμβαίνει και σήμερα, τα δυτικά μέσα ενημέρωσης αντιμετώπιζαν τότε την εξέλιξη με εμφανή ενθουσιασμό, παρουσιάζοντάς την ως ακόμη μία απώλεια για τη Ρωσία.
Η γαλλική πλευρά παρουσίασε γρήγορα στην Τουρκία μελέτη σκοπιμότητας, σύμφωνα με την οποία η κατασκευή ενός πυρηνικού σταθμού τύπου PWR θα κόστιζε περίπου 20-22 δισ. δολάρια.
Η Άγκυρα εξέφρασε τον θαυμασμό της για το σχέδιο, αλλά στη συνέχεια δεν επανήλθε ποτέ στην EDF. Το μνημόνιο συνεργασίας ουσιαστικά μπήκε στο αρχείο.
Η Νότια Κορέα έχει τεχνογνωσία, αλλά και περιορισμούς στα χρονοδιαγράμματα
Στη Νότια Κορέα, την ευθύνη για την κατασκευή πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής έχει η Korea Hydro & Nuclear Power (KHNP).
Η Τουρκία δεν είναι η πρώτη χώρα με την οποία οι κορεατικές ενεργειακές εταιρείες επιδιώκουν συνεργασία. Στο παρελθόν, η KHNP συνεργάστηκε με την Τσεχία για την επέκταση της δυναμικότητας του πυρηνικού σταθμού Ντουκοβάνι, ένα έργο στο οποίο εμπλέκονται επίσης η αμερικανική Westinghouse και η γαλλική EDF.
Πρόκειται για συνήθη πρακτική στην αγορά πυρηνικής ενέργειας: ένας υποψήφιος πελάτης εξετάζει ταυτόχρονα διαφορετικές προτάσεις, προκειμένου να επιλέξει εκείνη που ανταποκρίνεται καλύτερα στις τεχνικές και οικονομικές του απαιτήσεις.
Ωστόσο, η KHNP δεν διαθέτει απεριόριστες δυνατότητες άμεσης ανάληψης νέων έργων. Η εταιρεία έχει την τεχνογνωσία για την κατασκευή πυρηνικών μονάδων, αλλά είναι ήδη απασχολημένη με εγχώρια έργα, κατασκευάζοντας μονάδες παραγωγής ενέργειας στους πυρηνικούς σταθμούς της Σεούλ, του Κόρι και του Χανούλ.
Τα χρονοδιαγράμματα για την έναρξη λειτουργίας των συγκεκριμένων μονάδων εκτείνονται σε ορίζοντα δέκα έως δώδεκα ετών. Επομένως, η δυνατότητα ανάληψης ενός ακόμη μεγάλου έργου στην Τουρκία πρέπει να εξεταστεί και υπό το πρίσμα των πραγματικών κατασκευαστικών δυνατοτήτων και των διαθέσιμων χρονοδιαγραμμάτων.
Το παράδειγμα του Καναδά και οι καθυστερήσεις στη Ρουμανία
Αντίστοιχη εμπειρία σε εξειδικευμένες πυρηνικές κατασκευές διαθέτει και η καναδική Atomic Energy of Canada Limited (AECL).
Οι αντιδραστήρες βαρέος ύδατος τύπου CANDU λειτουργούν στο Πακιστάν, στην Ινδία, στην Αργεντινή και στην Κίνα, εκτός από τον Καναδά, τη χώρα προέλευσής τους.
Δύο ακόμη τέτοιοι αντιδραστήρες λειτουργούν στον πυρηνικό σταθμό Τσερναβόντα στη Ρουμανία. Η κατασκευή του πρώτου διήρκεσε 14 χρόνια, ενώ του δεύτερου χρειάστηκαν 24 χρόνια.
Οι μεγάλες αυτές καθυστερήσεις οδήγησαν το Βουκουρέστι στη διακοπή της συνεργασίας του με την AECL, στο πάγωμα του έργου και στην αναζήτηση νέων προτάσεων στην αγορά, με πιο λογικό κόστος και ρεαλιστικότερα χρονοδιαγράμματα.
Οι Ρουμάνοι έχουν επίσης υπογράψει σειρά μνημονίων συνεργασίας, ωστόσο κανένα από αυτά δεν έχει μέχρι στιγμής μετατραπεί σε πραγματική πυρηνική κατασκευή, ούτε καν στο αρχικό στάδιο.
Υπό αυτό το πρίσμα, η Τουρκία έχει μπροστά της μια μακρά και απαιτητική διαδικασία. Η υπογραφή μνημονίων αποτελεί μόνο την αρχή και δεν εγγυάται ότι η κατασκευή του δεύτερου πυρηνικού σταθμού θα προχωρήσει γρήγορα ή με τους όρους που επιθυμεί η Άγκυρα.
Η Τουρκία καταναλώνει σχεδόν διπλάσιο φυσικό αέριο – Τι κρύβουν τα ποσοστά
Περνώντας στο φυσικό αέριο από τη Ρωσία, οι εισαγωγές του οποίου εμφανίζονται να μειώνονται χρόνο με τον χρόνο, η εικόνα που παρουσιάζεται από τα δυτικά μέσα ενημέρωσης και Τούρκους αξιωματούχους είναι επιλεκτική.
Το μερίδιο του ρωσικού φυσικού αερίου στην τουρκική αγορά έχει πράγματι μειωθεί σχεδόν κατά το ήμισυ. Η κρίσιμη παράμετρος, ωστόσο, που παραλείπεται από αυτή την εικόνα είναι ότι η συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου στην Τουρκία έχει επίσης αυξηθεί σημαντικά, σχεδόν διπλασιαστεί.
Το 2010, η Τουρκία χρειαζόταν περίπου 35 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου για να καλύψει τις οικονομικές και ενεργειακές της ανάγκες. Από αυτή την ποσότητα, τα 18 δισ. κυβικά μέτρα προέρχονταν από τη Ρωσία.
Οι προμήθειες πραγματοποιούνταν μέσω του αγωγού Blue Stream και του αγωγού Trans-Balkan, ο οποίος διέρχεται από την Ουκρανία, τη Μολδαβία, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία.
Κατά τα επόμενα 15 χρόνια, η Τουρκία προχώρησε σε ενεργό εκσυγχρονισμό του ενεργειακού της τομέα, ενισχύοντας τη μετάβαση από τον άνθρακα στο φυσικό αέριο. Ως αποτέλεσμα, η συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου έφτασε πέρυσι τα 61 δισ. κυβικά μέτρα.
Μάλιστα, μόνο μέσα στον τελευταίο χρόνο, η κατανάλωση αυξήθηκε κατά 16%.
Η κατανομή του φυσικού αερίου στην εγχώρια αγορά είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική. Το 52% διατέθηκε για οικιακή χρήση, ενώ το 74% αυτής της ποσότητας χρησιμοποιήθηκε από τοπικούς λέβητες για την παροχή ζεστού νερού και τη θέρμανση κατοικιών.
Αυτή ακριβώς η διάρθρωση της κατανάλωσης εξηγεί, σε μεγάλο βαθμό, γιατί η Άγκυρα επιδιώκει την κατασκευή ενός δεύτερου και ενδεχομένως ενός τρίτου πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής.
Η πυρηνική ενέργεια θα μπορούσε να καλύψει σημαντικό μέρος των αναγκών ηλεκτροπαραγωγής, αφήνοντας μεγαλύτερες ποσότητες φυσικού αερίου διαθέσιμες για τη βιομηχανία και τον τομέα της θερμικής ενέργειας.
Το εγχώριο φυσικό αέριο της Τουρκίας και οι μεγάλες υποσχέσεις
Στο σημείο αυτό αξίζει να εξεταστεί και το εγχώριο πρόγραμμα ανάπτυξης της παραγωγής φυσικού αερίου στην Τουρκία, μια διαδικασία που, σε διάρκεια και δραματικές ανακοινώσεις, θα μπορούσε να ανταγωνιστεί ακόμη και τις πιο δημοφιλείς τουρκικές τηλεοπτικές σειρές.
Πριν από πέντε χρόνια, η εγχώρια παραγωγή φυσικού αερίου της Τουρκίας περιοριζόταν σε μόλις 500 εκατ. κυβικά μέτρα ετησίως.
Έκτοτε, η Άγκυρα προχωρά κάθε χρόνο σε μεγαλεπήβολες ανακοινώσεις για την έναρξη παραγωγής σε νέα κοιτάσματα, υποστηρίζοντας ότι οι εξελίξεις αυτές θα μπορούσαν να «ανατρέψουν την τοπική οικονομία».
Το τελευταίο μεγάλο κύμα τέτοιων υποσχέσεων σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας για τις προεδρικές εκλογές του 2023.
Ωστόσο, η πολυδιαφημισμένη ενεργειακή επανάσταση περιορίστηκε ουσιαστικά στην έναρξη παραγωγής από το κοίτασμα Σακαρία, με αποτέλεσμα η συνολική ετήσια παραγωγή να αυξηθεί στα 2,2 δισ. κυβικά μέτρα.
Το 2025 οι ρωσικές προμήθειες αυξήθηκαν στα 21,6 δισ. κυβικά μέτρα
Εδώ, όμως, προκύπτει ένα στοιχείο που αλλάζει σημαντικά την εικόνα της ενεργειακής απεξάρτησης της Τουρκίας.
Μέχρι το τέλος του 2025, όταν η κατανάλωση φυσικού αερίου στη χώρα είχε φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ, οι προμήθειες από τη Ρωσία είχαν επίσης αυξηθεί, φτάνοντας τα 21,6 δισ. κυβικά μέτρα. Πρόκειται για αύξηση σχεδόν 1% σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο.
Το Bloomberg και άλλα διεθνή μέσα ενημέρωσης προβάλλουν ιδιαίτερα τα στοιχεία σύμφωνα με τα οποία, κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του τρέχοντος έτους, οι εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία μειώθηκαν κατά 18% σε ετήσια βάση.
Ιδιαίτερα έντονη εμφανίζεται η πτώση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν οι μηνιαίες εισαγωγές διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο στα 1,5 δισ. κυβικά μέτρα.
Ωστόσο, από αυτή την παρουσίαση απουσιάζει μια σημαντική παράμετρος: η Τουρκία είναι μια χώρα με θερμότερο κλίμα σε σχέση με τη βόρεια Ευρώπη και η περίοδος θέρμανσης ξεκινά παραδοσιακά αργότερα.
Επιπλέον, ο υπουργός Ενέργειας Alparslan Bayraktar δεν αναφέρθηκε στο γεγονός ότι η Τουρκία αυξάνει και πάλι τις αγορές ρωσικού φυσικού αερίου από τον Σεπτέμβριο.
Οι εισαγωγές τον Οκτώβριο ήταν κατά 78% υψηλότερες σε σχέση με τον Σεπτέμβριο. Ακόμη πιο εντυπωσιακά είναι τα στοιχεία για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου: σε σύγκριση με τις αρχές του φθινοπώρου, οι τουρκικές αγορές φυσικού αερίου από τη Ρωσία είχαν πενταπλασιαστεί.
Το αμερικανικό LNG και το ερώτημα για την ενεργειακή στρατηγική της Άγκυρας
Το βασικό ερώτημα, επομένως, είναι πώς συμβιβάζονται οι πανηγυρικές ανακοινώσεις της Άγκυρας για την ενεργειακή διαφοροποίηση και τις ιδιαίτερα κερδοφόρες, όπως παρουσιάζονται, αγορές αμερικανικού LNG με την ταυτόχρονη αύξηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.
Η Τουρκία πράγματι επιδιώκει να διευρύνει τις πηγές προμήθειας ενέργειας, να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή και να αναπτύξει την πυρηνική της βιομηχανία. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι έχει πάψει να εξαρτάται από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Τα διαθέσιμα αριθμητικά στοιχεία δείχνουν ότι η συνολική κατανάλωση της χώρας αυξάνεται, ενώ οι ρωσικές προμήθειες παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και παρουσιάζουν εκ νέου άνοδο κατά την έναρξη της χειμερινής περιόδου.
Επομένως, η εικόνα μιας Τουρκίας που δεν χρειάζεται πλέον το ρωσικό φυσικό αέριο απέχει από το να αποτυπώνει ολόκληρη την ενεργειακή πραγματικότητα της χώρας.
Το εάν η Άγκυρα μπορεί πράγματι να αντικαταστήσει σε μεγάλη κλίμακα τις ρωσικές προμήθειες με αμερικανικό LNG είναι ένα ανοιχτό ερώτημα, το οποίο δεν απαντάται με ανακοινώσεις και ποσοστά που εξετάζονται αποσπασματικά.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών