Μια νέα επιστημονική ανακάλυψη ανατρέπει όσα γνωρίζαμε για την πανώλη: η θανατηφόρα νόσος δεν χτυπούσε μόνο ανθρώπους στην Εποχή του Χαλκού, αλλά και οικόσιτα ζώα όπως τα πρόβατα
Πολλοί επιστήμονες πίστευαν για χρόνια ότι η αρχαία πανώλη επηρέασε μόνο τους ανθρώπους, όμως μια νέα ανακάλυψη ανατρέπει αυτή την άποψη.
Οι ερευνητές βρήκαν στοιχεία ότι η ασθένεια προσέβαλε επίσης και οικόσιτα ζώα, πολύ πριν τη Μαύρη Πανώλη.
Αυτή η ανακάλυψη προσφέρει μια νέα οπτική στη διάδοση μιας από τις πιο θανατηφόρες λοιμώξεις στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Μυστήρια πανώλης πριν από τον Μεσαίωνα
Κατά τον Μεσαίωνα, η πανώλη εξολόθρευσε περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού της Ευρώπης.
Τότε, η ασθένεια μεταδιδόταν μέσω ψύλλων που μετέφεραν το βακτήριο Yersinia pestis από αρουραίους σε ανθρώπους.
Όμως χιλιάδες χρόνια νωρίτερα, στην Εποχή του Χαλκού, ένας πιο αρχαίος τύπος της πανώλης εξαπλωνόταν σε όλη την Ευρασία.
Αυτή η παραλλαγή της Y. pestis διήρκεσε σχεδόν δύο χιλιετίες και μόλυνε ανθρώπους σε τεράστιες αποστάσεις, αλλά δεν είχε ακόμα μηχανισμό μετάδοσης μέσω ψύλλων — κάτι που αποτελούσε μυστήριο για τη σύγχρονη επιστήμη.
Ο αναπάντεχος ρόλος των κατοικίδιων ζώων
Η ανατροπή ήρθε όταν διεθνής ομάδα ερευνητών ανακάλυψε DNA της πανώλης σε οστά οικόσιτου προβάτου που ζούσε πριν περίπου 4.000 χρόνια.
Το εύρημα προέρχεται από το Αρκαΐμ, ένα οχυρωμένο οικισμό της Εποχής του Χαλκού στα νότια Ουράλια.
Για πρώτη φορά αποδείχθηκε ότι ζώο είχε μολυνθεί από την πανώλη της Εποχής του Χαλκού, γεγονός που δείχνει πως η ασθένεια κυκλοφορούσε μεταξύ ανθρώπων και κοπαδιών.
Πώς βρέθηκε το αρχαίο παθογόνο
Η έρευνα αποτελεί μέρος ενός μεγάλου προγράμματος μελέτης DNA αρχαίων οικόσιτων ζώων — αγελάδων, αιγών και προβάτων — για την κατανόηση της εξάπλωσης των κοπαδιών και των πρώτων νομαδικών κοινωνιών.
Η ανάλυση αρχαίου DNA είναι δύσκολη, καθώς πρέπει να διαχωριστεί από ίχνη μικροοργανισμών του εδάφους και σύγχρονους ρυπαντές.
Γιατί η ανακάλυψη είναι τόσο σημαντική
Τα ζωικά οστά σπάνια διατηρούνται καλά, γι’ αυτό η εύρεση πλήρους γονιδιώματος Y. pestis σε πρόβατο είναι εξαιρετικά πολύτιμη.
Επίσης, συνδέεται με τον πολιτισμό Sintashta, που εκτρέφει ζώα, χρησιμοποιεί άλογα και μετακινείται σε μεγάλες αποστάσεις — ιδανικές συνθήκες για μετάδοση λοιμώξεων.
Νέες θεωρίες εξάπλωσης
Η πανώλη της Εποχής του Χαλκού εντοπίζεται σε ανθρώπινες σορούς χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μεταξύ τους.
Τώρα φαίνεται ότι η εξάπλωση δεν οφείλεται μόνο στη μετακίνηση ανθρώπων, αλλά και ζώων, και ίσως σε κάποιο «φυσικό ρεζερβουάρ» όπως τρωκτικά των στεπών.
Μαθήματα για τον σύγχρονο κόσμο
Η στενή ανθρώπινη επαφή με ζώα και η επέκταση οικονομικών δραστηριοτήτων μπορούν ακόμα και σήμερα να προκαλέσουν απρόβλεπτες υγειονομικές κρίσεις, όπως προειδοποιούν οι επιστήμονες.
Ο αρχαίος λοιμός εξαπλωνόταν πιο αργά αλλά σε μεγαλύτερες αποστάσεις, χωρίς τους ψύλλους και τα ποντίκια που προκάλεσαν τη μεσαιωνική καταστροφή.
www.bankingnews.gr
Οι ερευνητές βρήκαν στοιχεία ότι η ασθένεια προσέβαλε επίσης και οικόσιτα ζώα, πολύ πριν τη Μαύρη Πανώλη.
Αυτή η ανακάλυψη προσφέρει μια νέα οπτική στη διάδοση μιας από τις πιο θανατηφόρες λοιμώξεις στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Μυστήρια πανώλης πριν από τον Μεσαίωνα
Κατά τον Μεσαίωνα, η πανώλη εξολόθρευσε περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού της Ευρώπης.
Τότε, η ασθένεια μεταδιδόταν μέσω ψύλλων που μετέφεραν το βακτήριο Yersinia pestis από αρουραίους σε ανθρώπους.
Όμως χιλιάδες χρόνια νωρίτερα, στην Εποχή του Χαλκού, ένας πιο αρχαίος τύπος της πανώλης εξαπλωνόταν σε όλη την Ευρασία.
Αυτή η παραλλαγή της Y. pestis διήρκεσε σχεδόν δύο χιλιετίες και μόλυνε ανθρώπους σε τεράστιες αποστάσεις, αλλά δεν είχε ακόμα μηχανισμό μετάδοσης μέσω ψύλλων — κάτι που αποτελούσε μυστήριο για τη σύγχρονη επιστήμη.
Ο αναπάντεχος ρόλος των κατοικίδιων ζώων
Η ανατροπή ήρθε όταν διεθνής ομάδα ερευνητών ανακάλυψε DNA της πανώλης σε οστά οικόσιτου προβάτου που ζούσε πριν περίπου 4.000 χρόνια.
Το εύρημα προέρχεται από το Αρκαΐμ, ένα οχυρωμένο οικισμό της Εποχής του Χαλκού στα νότια Ουράλια.
Για πρώτη φορά αποδείχθηκε ότι ζώο είχε μολυνθεί από την πανώλη της Εποχής του Χαλκού, γεγονός που δείχνει πως η ασθένεια κυκλοφορούσε μεταξύ ανθρώπων και κοπαδιών.
Πώς βρέθηκε το αρχαίο παθογόνο
Η έρευνα αποτελεί μέρος ενός μεγάλου προγράμματος μελέτης DNA αρχαίων οικόσιτων ζώων — αγελάδων, αιγών και προβάτων — για την κατανόηση της εξάπλωσης των κοπαδιών και των πρώτων νομαδικών κοινωνιών.
Η ανάλυση αρχαίου DNA είναι δύσκολη, καθώς πρέπει να διαχωριστεί από ίχνη μικροοργανισμών του εδάφους και σύγχρονους ρυπαντές.
Γιατί η ανακάλυψη είναι τόσο σημαντική
Τα ζωικά οστά σπάνια διατηρούνται καλά, γι’ αυτό η εύρεση πλήρους γονιδιώματος Y. pestis σε πρόβατο είναι εξαιρετικά πολύτιμη.
Επίσης, συνδέεται με τον πολιτισμό Sintashta, που εκτρέφει ζώα, χρησιμοποιεί άλογα και μετακινείται σε μεγάλες αποστάσεις — ιδανικές συνθήκες για μετάδοση λοιμώξεων.
Νέες θεωρίες εξάπλωσης
Η πανώλη της Εποχής του Χαλκού εντοπίζεται σε ανθρώπινες σορούς χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μεταξύ τους.
Τώρα φαίνεται ότι η εξάπλωση δεν οφείλεται μόνο στη μετακίνηση ανθρώπων, αλλά και ζώων, και ίσως σε κάποιο «φυσικό ρεζερβουάρ» όπως τρωκτικά των στεπών.
Μαθήματα για τον σύγχρονο κόσμο
Η στενή ανθρώπινη επαφή με ζώα και η επέκταση οικονομικών δραστηριοτήτων μπορούν ακόμα και σήμερα να προκαλέσουν απρόβλεπτες υγειονομικές κρίσεις, όπως προειδοποιούν οι επιστήμονες.
Ο αρχαίος λοιμός εξαπλωνόταν πιο αργά αλλά σε μεγαλύτερες αποστάσεις, χωρίς τους ψύλλους και τα ποντίκια που προκάλεσαν τη μεσαιωνική καταστροφή.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών