Το... μαστίγιο και το καρότο για τον Donald Trump – Κρίσιμες οι προσεχεις διαβουλεύσεις στο Davos
Tο ρήγμα μεταξύ Ευρώπης ακι ΗΠΑ φαίνεται να διευρύνεται καθώς κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζουν το ενδεχόμενο να επιβάλουν στις ΗΠΑ δασμούς ύψους 93 δισ. ή να περιορίσουν την πρόσβαση των αμερικανικών εταιρειών στην αγορά της Ένωσης, ως απάντηση στις απειλές του Donald Trump προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ που αντιτίθενται στην εκστρατεία του για τον έλεγχο της Γροιλανδίας.
Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί την πιο σοβαρή κρίση στις διατλαντικές σχέσεις εδώ και δεκαετίες.
Τα ανταποδοτικά μέτρα καταρτίζονται για να δώσουν στους Ευρωπαίους ηγέτες μοχλό πίεσης κατά τις καθοριστικές συναντήσεις με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Davos αυτήν την εβδομάδα, δήλωσαν αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις προετοιμασίες στους Financial Times.
Στόχος - σύμφωνα με τις διαρροές σε ΜΜΕ της Ευρώπης - είναι να βρεθεί ένας συμβιβασμός που θα αποφύγει μια βαθιά ρήξη στη δυτική στρατιωτική συμμαχία, η οποία θα συνιστούσε υπαρξιακή απειλή για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Η εμπορική συμφωνία
O κατάλογος των δασμών είχε συνταχθεί πέρυσι αλλά είχε ανασταλεί μέχρι τις 6 Φεβρουαρίου για να αποφευχθεί ένας πλήρης εμπορικός πόλεμος.
Η επανενεργοποίησή της συζητήθηκε την Κυριακή (18/1) από τους 27 πρεσβευτές της ΕΕ, μαζί με το λεγόμενο εμπορικό bazookas (το εργαλείο κατά των καταχρηστικών εμπορικών πρακτικών ACI) που μπορεί να περιορίσει την πρόσβαση των αμερικανικών εταιρειών στην εσωτερική αγορά, καθώς η Ένωση αναζητούσε πώς να απαντήσει στις απειλές του Προέδρου των ΗΠΑ με τιμωρητικούς δασμούς.
Οι κινήσεις του Trump και η απάντηση
Ο Trump, που ζήτησε άδεια από τη Δανία για να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδία, το Σάββατο (17/1) το βράδυ απείλησε να επιβάλει δασμούς 10% από την 1η Φεβρουαρίου σε προϊόντα από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία και έξι χώρες της ΕΕ που έστειλαν στρατεύματα στο νησί για στρατιωτική άσκηση αυτήν την εβδομάδα.
«Υπάρχουν σαφή εργαλεία αντεκδίκησης σε περίπτωση που αυτό συνεχιστεί… [ο Trump] χρησιμοποιεί καθαρά μαφιόζικα μέσα», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης που ενημερώθηκε για τις συζητήσεις. «Ταυτόχρονα θέλουμε να ζητήσουμε δημόσια ψυχραιμία και να του δώσουμε την ευκαιρία να υποχωρήσει».
«Το μήνυμα είναι… καρότο και μαστίγιο», πρόσθεσε.
Η Γαλλία ζήτησε από την Ένωση να απαντήσει με το ACI, το οποίο δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ από την υιοθέτησή του το 2023.
Το εργαλείο περιλαμβάνει περιορισμούς επενδύσεων και μπορεί να φρενάρει τις εξαγωγές υπηρεσιών, όπως αυτές που παρέχουν οι αμερικανικές εταιρείες Big Tech στην ΕΕ.
Συντονισμός Γαλλίας και Γερμανίας
Το Παρίσι και το Βερολίνο συντονίζουν κοινή αντίδραση, με τους υπουργούς Οικονομικών τους να συναντώνται στο Βερολίνο τη Δευτέρα (19//1) πριν ταξιδέψουν στις Βρυξέλλες για συνάντηση με τους Ευρωπαίους ομολόγους τους, δήλωσε βοηθός του γαλλικού υπουργείου. «Το θέμα θα πρέπει επίσης να συζητηθεί με όλους τους εταίρους της G7 υπό την προεδρία της Γαλλίας», πρόσθεσε.
Παρόλο που πολλά κράτη μέλη της ΕΕ υποστήριξαν την εξερεύνηση τρόπων χρήσης του ACI κατά των ΗΠΑ, η πλειονότητα κάλεσε σε διάλογο με τον Trump πριν εκδώσουν άμεσες απειλές αντεκδίκησης, δήλωσαν διπλωμάτες που ενημερώθηκαν για τις συζητήσεις στην FT.
«Πρέπει να μειώσουμε την ένταση», είπε δεύτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Ως απάντηση τις κινήσεις του προέδρου Trump, τα μεγαλύτερα κόμματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δήλωσαν ότι θα καθυστερήσουν μια προγραμματισμένη ψηφοφορία για μέτρα που θα μείωναν τους δασμούς της ΕΕ στα αμερικανικά προϊόντα στο πλαίσιο εμπορικής συμφωνίας που είχε επιτευχθεί πέρυσι.
Οι κρίσιμες διαβουλεύσεις στο Davos
Ο Trump, που θα βρίσκεται στο ελβετικό φόρουμ την Τετάρτη και την Πέμπτη (21 -22/1), πρόκειται να έχει ιδιωτικές συνομιλίες με Ευρωπαίους ηγέτες, συμπεριλαμβανομένης της Προέδρου της Commission Ursula von der Leyen, εκτός από τη συμμετοχή σε ευρύτερη συζήτηση μεταξύ δυτικών χωρών που στηρίζουν την Ουκρανία.
«Θέλουμε να συνεργαστούμε και δεν είμαστε εμείς αυτοί που αναζητούν σύγκρουση», δήλωσε η Mette Frederiksen, πρωθυπουργός της Δανίας.
Σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας από δυτικές χώρες θα συναντηθούν στο Davos τη Δευτέρα (19/1).
Οι συνομιλίες αρχικά επρόκειτο να επικεντρωθούν στην Ουκρανία και τις τρέχουσες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για το τέλος της ρωσικής εισβολής, αλλά αναπροσαρμόστηκαν για να δοθεί χρόνος στη συζήτηση της κρίσης γύρω από τη Γροιλανδία, δήλωσαν δύο αξιωματούχοι που ενημερώθηκαν για τις προετοιμασίες.
Το ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών, που φιλοξενεί τη συνάντηση, δήλωσε ότι «δεν θα σχολιάσει τους συμμετέχοντες ή τα θέματα».
Οι απειλές του Trump «σίγουρα δικαιολογούν τη χρήση του ACI καθώς συνιστούν κλασική εκβιαστική πρακτική», δήλωσε τρίτος Ευρωπαίος αξιωματούχος.
«Αλλά πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τον χρόνο μέχρι την 1η Φεβρουαρίου για να δούμε αν ο Trump ενδιαφέρεται για μια διέξοδο», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι πολλά θα εξαρτηθούν από τα αποτελέσματα των συνομιλιών στο Davos.
Άνοιξε το Κουτί της Πανδώρας
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ελπίζουν πως τα ανταποδοτικά μέτρα θα αυξήσουν την διμερή πίεση στις ΗΠΑ ενάντια στις ενέργειες του Trump και θα οδηγήσουν σε υποχώρησή του από την απειλή για δασμούς.
«Είναι ήδη μια κατάσταση που δεν επιτρέπει πλέον συμβιβασμούς, γιατί δεν μπορούμε να παραδώσουμε τη Γροιλανδία», δήλωσε τέταρτος Ευρωπαίος αξιωματούχος. «Οι λογικοί Αμερικανοί γνωρίζουν επίσης ότι μόλις άνοιξε την Κουτί της Πανδώρας».
Αλλά την Κυριακή 17 Ιανουαρίου 2026 ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Scott Bessent δήλωσε ότι η Ευρώπη είναι πολύ αδύναμη για να εγγυηθεί την ασφάλεια της Γροιλανδίας και αρνήθηκε να υποχωρήσει στο αίτημα των ΗΠΑ για τον έλεγχο του στρατηγικά σημαντικού νησιού.
«Ο Πρόεδρος πιστεύει ότι η ενισχυμένη ασφάλεια δεν είναι δυνατή χωρίς η Γροιλανδία να αποτελεί μέρος των ΗΠΑ», είπε στο NBC News.
Ολα τα όπλα στο τραπέζι
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Bernd Lange δήλωσε στο Euractiv στις 17 Ιανουαρίου 2025 ότι θα ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενεργοποιήσει το λεγόμενο «εμπορικό bazooka» την επόμενη εβδομάδα.
Μια εκεχειρία στο εμπόριο μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, είχε στόχο να μειώσει τις διατλαντικές εντάσεις, κινδυνεύει να ανατραπεί μετά την ανακοίνωση από τον Πρόεδρο Donald Trump το Σάββατο 17 Ιανουαρίου 2025 νέων δασμών (+10%)σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες λόγω της ανάπτυξης στρατευμάτων τους στη Γροιλανδία.
Ο Trump έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θέλει να αποκτήσει τη Γροιλανδία και δεν απέκλεισε τη χρήση βίας.
Η Δανία και η Γροιλανδία επιμένουν ότι το νησί δεν είναι προς πώληση, και η Κοπεγχάγη έχει ενισχύσει τις άμυνές της μαζί με τους συμμάχους.
Σύμφωνα με τον Donald Trump, οι Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Φινλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο θα αντιμετωπίσουν δασμό 10% σε όλα τα προϊόντα από την 1η Φεβρουαρίου, που θα αυξηθεί σε 25% από την 1η Ιουνίου.
Έκτακτη συνεδρίαση των πρεσβευτών της ΕΕ έχει προγραμματιστεί για τις 18 Ιανουαρίου για να ξεκινήσει μια ευρωπαϊκή απάντηση.
Θα συζητηθούν δύο ζητήματα: η Γροιλανδία και εκδικητικοί δασμοί Trump Μanfred Weber (EΛΚ): Η έγκριση της συμφωνίας ΕΕ - ΗΠΑ «δεν είναι δυνατή σε αυτό το στάδιο»
Ο Manfred Weber, επικεφαλής της μεγαλύτερης πολιτικής ομάδας του Ευρωκοινοβουλίου, δήλωσε ότι η έγκριση της συμφωνίας ΕΕ - ΗΠΑ «δεν είναι δυνατή σε αυτό το στάδιο», δεδομένων των απειλών του Trump.
Η κεντροδεξιά ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος μέχρι τώρα υποστήριζε την προώθηση της συμφωνίας, παρά τις φιλοδοξίες της Ουάσιγκτον να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, αλλά αυτό φαίνεται να αλλάζει άρδην μετά τις τελευταίες εξελίξεις.
Οργή των Γερμανών βιομηχάνων για τις «γελοίες» απαιτήσεις Trump – Ζητούν σκληρά εμπορικά αντίποινα από ΕΕ
Η γερμανική βιομηχανία αντέδρασε με οργή την Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2026 στα σχέδια του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump να χρησιμοποιήσει δασμούς για να αυξήσει την πίεση προς τη Δανία ώστε να πουλήσει τη Γροιλανδία, καλώντας την Ευρώπη να μην υποκύψει στις απαιτήσεις του.
«Αν η ΕΕ υποχωρήσει εδώ, αυτό θα ενθαρρύνει απλώς τον πρόεδρο των ΗΠΑ να διατυπώσει την επόμενη γελοία απαίτηση και να απειλήσει με περαιτέρω δασμούς», δήλωσε ο Bertram Kawlath, πρόεδρος της γερμανικής ένωσης των παραγωγών μηχανολογικών αγαθών VDMA.
«Ιδιαίτερα αμφιλεγόμενοι πολιτικοί στόχοι συνδέονται με οικονομικές κυρώσεις με έναν απαράδεκτο τρόπο», δήλωσε ο Volker Treier, ειδικός στο εξωτερικό εμπόριο στο Γερμανικό Βιομηχανικό και Εμπορικό Επιμελητήριο (DIHK).
Και οι δύο κάλεσαν σε ενιαία αντίδραση από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αυτή θα μπορούσε να περιλαμβάνει το «Anti-Coercion Instrument» της ΕΕ, το οποίο επιτρέπει στο μπλοκ να προβαίνει σε αντίποινα κατά τρίτων χωρών που ασκούν οικονομική πίεση σε κράτη-μέλη της ΕΕ για να αλλάξουν τις πολιτικές τους.
Οσον αφορά το εμπορικό deal μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ οι εργοδοτικές οργανώσεις VDMA και DIHK εξέφρασαν αμφιβολίες για το κατά πόσο οι ευρωβουλευτές θα ψηφίσουν για τη συμφωνία με την Ουάσινγκτον αυτόν τον μήνα, η οποία αφορά κυρίως την κατάργηση πολλών δασμών της ΕΕ σε αμερικανικά προϊόντα που εισάγονται στο μπλοκ.
«Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποφασίσει την επόμενη εβδομάδα για μειώσεις δασμών προς τις ΗΠΑ όσο η Ουάσινγκτον ασκεί πίεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση με νέους τιμωρητικούς δασμούς», δήλωσε ο Kawlath.
Ωστόσο, ο επικεφαλής του οικονομικού ερευνητικού ινστιτούτου IfW δήλωσε ότι οι οικονομικές επιπτώσεις των δασμών για τη Γροιλανδία θα ήταν διαχειρίσιμες για τη Γερμανία.
«Μόνο περίπου το 10% του εξωτερικού μας εμπορίου είναι με τις ΗΠΑ.
Είναι σημαντικό η ΕΕ να μην επιτρέψει να εκβιαστεί, αλλά να σταθεί ενωμένη και να του αντισταθεί», δήλωσε στο Reuters ο πρόεδρος του IfW Moritz Schularik.
Deutsche Bank: Οι Ευρωπαίοι κατέχουν 8 τρισ δολ. ομόλογα και μετοχές των ΗΠΑ – Δεν κινδυνεύει το ευρώ
Οι επιπτώσεις στο ευρώ από τις νέες απειλές του Προέδρου Donald Trump για εμπορικούς δασμούς προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις λόγω της Γροιλανδίας μπορεί να είναι περιορισμένες λόγω του πόσο βασίζονται οι ΗΠΑ στην Ευρώπη για κεφάλαια, σύμφωνα με ανάλυση της Deutsche Bank AG.
Η Ευρώπη είναι ο μεγαλύτερος δανειστής των ΗΠΑ, με τα κράτη της να κατέχουν 8 τρισεκατομμύρια δολάρια σε ομόλογα και μετοχές των ΗΠΑ, σχεδόν διπλάσια από ό,τι o υπολοιπός κόσμος, έγραψε ο George Saravelos, παγκόσμιος επικεφαλής της αγοράς νομισμάτων της Deutsche, σε αναφορά προς πελάτες την Κυριακή 18 Ιανουαρίου, την οποία δημοσίευσε το Bloomberg.
«Σε ένα περιβάλλον όπου η γεω-οικονομική σταθερότητα της δυτικής συμμαχίας διαταράσσεται υπαρξιακά, δεν είναι σαφές γιατί οι Ευρωπαίοι θα ήταν τόσο πρόθυμοι να παίξουν αυτό το ρόλο», είπε.
«Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών έχουν τη δυνατότητα να ενισχύσουν περαιτέρω την πτώση του δολαρίου».
Οι νέοι δασμοί του Trump προς ευρωπαϊκές χώρες για τη Γροιλανδία θα μπορούσαν επίσης να λειτουργήσουν ως καταλύτης για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή πολιτική συνοχή, πράγμα που σημαίνει περαιτέρω ότι τυχόν αρνητικές επιπτώσεις στο ευρώ έναντι του δολαρίου ίσως να μην διαρκέσουν πέραν αυτής της εβδομάδας, είπε.
Ο Saravelos πρόσθεσε ότι «το βασικό πράγμα που πρέπει να παρακολουθήσουμε τις επόμενες ημέρες» είναι αν η Ευρωπαϊκή Ένωση ενεργοποιήσει το εργαλείο κατά του εμπορικού εξαναγκασμού.
«Με ρεκόρ αρνητικής καθαρής θέσης των ΗΠΑ στις ξένες επενδύσεις, η αμοιβαία εξάρτηση των ευρωπαϊκών και αμερικανικών χρηματοπιστωτικών αγορών δεν ήταν ποτέ υψηλότερη», είπε ο Saravelos.
«Προκειται για ένα όπλο που αφορά καθαρά τις κεφαλαιακές και όχι τις εμπορικές ροές – καθώς το τελευταίο θα προκαλούσε μεγαλύτερες αναταράξεις στις αγορές», καταλήγει.
Τι θα γίνει με την εμπορική συμφωνία
Η τελευταία αυτή κλιμάκωση κινδυνεύει να εκτροχιάσει τη διατλαντική συμφωνία που είχε συναφθεί πέρυσι το καλοκαίρι, σύμφωνα με την οποία oi Βρυξέλλες δέχθηκαν ενιαίο δασμό 15% στους περισσότερους τομείς σε αντάλλαγμα για δεσμεύσεις που θα μείωναν τους δασμούς της ΕΕ σε αμερικανικά βιομηχανικά και αγροτικά προϊόντα.
Το πακέτο αυτό απαιτεί ακόμη έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την πρώτη ψηφοφορία να ήταν αρχικά προγραμματισμένη για τα τέλη Ιανουαρίου.
Ωστόσο, γίνεται ολοένα πιο πιθανό να παγώσει.
Ο Γερμανός ευρωβουλευτής Bernd Lange, πρόεδρος της Επιτροπής Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δήλωσε στο Euractiv το Σάββατο (17/1) ότι η εφαρμογή της συμφωνίας με τις ΗΠΑ πρέπει να σταματήσει.
Ο Lange είπε ότι θα ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την επόμενη εβδομάδα να χρησιμοποιήσει το Anti-Coercion Instrument (ACI) – το λεγόμενο«εμπορική bazooka» της ΕΕ.
«Για μένα είναι απολύτως σαφές ότι πρόκειται για μια περίπτωση όπου οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν ένα εμπορικό εργαλείο ως μέσο πολιτικής πίεσης και αυτό ακριβώς δημιουργήθηκε για το ACI», πρόσθεσε.
Η Σουηδή ευρωβουλευτής Karin Karlsbro, μέλος της επιτροπής εμπορίου που εργάζεται για τις δασμολογικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, δήλωσε ότι η ΕΕ πρέπει να απαντήσει στις «επιθέσεις μέσω δασμών» του Trump, συμπεριλαμβανομένων αυτών που στοχεύουν τη Σουηδία.
«Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε ούτε ανταποδοτικούς δασμούς ούτε τη χρήση το υbazooka εάν η πίεση και η εξαναγκαστική συμπεριφορά συνεχιστούν», είπε στο Euractiv.
Τι είναι το εμπορικό bazooka - Πότε ενεργοποιείται
Το Anti-Coercion Instrument (ACI), επίσης γνωστό ως «εμπορικό bazooka», είναι ένας κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης που προτάθηκε τον Δεκέμβριο του 2021, υιοθετήθηκε τον Νοέμβριο του 2023 και τέθηκε σε ισχύ στις 27 Δεκεμβρίου 2023.
Στόχος του είναι η προστασία της ΕΕ και των κρατών μελών της από οικονομικό εξαναγκασμό τρίτων χωρών και παρέχει ένα πλαίσιο δράσης της ΕΕ, το οποίο περιλαμβάνει εξέταση, δέσμευση και υιοθέτηση αντιμέτρων.
Συνδυάζοντας πολιτική ασφάλειας και εμπορική πολιτική, αποτελεί εργαλείο άμυνας και αποτροπής, σχεδιασμένο να αποτρέπει τον εξαναγκασμό μέσω επιβολής κυρώσεων στις χώρες που τον ασκούν.
Σύμφωνα με τον κανονισμό, «οικονομικός εξαναγκασμός» αναφέρεται σε μια κατάσταση κατά την οποία μια τρίτη χώρα προσπαθεί να πιέσει την ΕΕ ή ένα κράτος μέλος να λάβει μια συγκεκριμένη πολιτική απόφαση εφαρμόζοντας ή απειλώντας να εφαρμόσει μέτρα που επηρεάζουν το εμπόριο ή τις επενδύσεις.
Η διαδικασία ενεργοποιείται όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει μια πιθανή περίπτωση εξαναγκασμού, είτε από πρωτοβουλία της είτε κατόπιν αιτήματος με τεκμηριωμένα στοιχεία, και στη συνέχεια υποβάλλει πρόταση στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να αποφασιστεί εάν συντρέχει εξαναγκασμός.
Αν το Συμβούλιο, με απόφαση κατά ειδική πλειοψηφία, επιβεβαιώσει ότι λαμβάνει χώρα εξαναγκασμός, η Επιτροπή ακολουθεί διαβουλεύσεις με τη τρίτη χώρα για την επίλυση της υπόθεσης, μέσω διαπραγματεύσεων, διαμεσολάβησης ή δικαστικής επίλυσης.
Εάν αυτές οι προσπάθειες αποτύχουν, η ΕΕ μπορεί να υιοθετήσει «ανταποδοτικά μέτρα», όπως δασμούς, περιορισμούς στο εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, περιορισμούς στην πρόσβαση σε δημόσια προγράμματα και χρηματοπιστωτικές αγορές, ή μέτρα που επηρεάζουν τα πνευματικά δικαιώματα και τις άμεσες ξένες επενδύσεις.
Αυτοί οι περιορισμοί μπορούν να στοχεύουν κράτη, εταιρείες ή άτομα, αξιοποιώντας έτσι τη νομική εξουσία της ΕΕ ως μέσο πίεσης.
Τα... συνθήματα για κατάργηση των βάσεων του ΝΑΤΟ
Ήδη έχει διατυπωθεί πρόταση από τις σελίδες του βρετανικού περιοδικού Economist να απειληθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες με την κατάργηση των στρατιωτικών τους βάσεων στην Ευρώπη σε περίπτωση κατάληψης του νησιού.
Ωστόσο, αυτό ανήκει στη σφαίρα της φαντασίας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε εξίσου να ανακαλέσει τις ναυτικές δυνάμεις των χωρών της ΕΕ, για παράδειγμα το γαλλικό αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle, και να τα στείλει σε πλου προς τις ακτές της Γροιλανδίας μαζί με πλοία του Βασιλικού Ναυτικού της Βρετανίας.
Πιθανότατα όλα θα περιοριστούν σε «ρητορικές ομοβροντίες κατά του αντιπάλου» από τις σελίδες των εφημερίδων, με την ελπίδα ότι «ο Trump θα συνέλθει».
Όπως ακριβώς συμβαίνει τώρα.
«Η απειλή δασμών αποτελεί σαφή απομάκρυνση από τις παραδοσιακές μορφές διπλωματίας υπέρ της οικονομικής καταναγκαστικής πολιτικής.
Οι αμερικανικές ενέργειες υπονομεύουν τους προηγούμενους εμπορικούς κανόνες που είχαν θεσπιστεί στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και των συμμαχικών συνθηκών και θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έναν παρατεταμένο εμπορικό πόλεμο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης», γράφει το Washington Examiner, ένα περιοδικό με σημαντική επιρροή στους συντηρητικούς.
Κατάρρευση του ΝΑΤΟ;
Η βρετανική Guardian συμμερίζεται αυτή την άποψη: «Η κρίση γύρω από τη Γροιλανδία μεταφέρεται όχι μόνο στην οικονομία, αλλά και στα θεμέλια της αμυντικής συνεργασίας.
Ευρωπαϊκές χώρες που προηγουμένως θεωρούνταν στενοί σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών αντέδρασαν έντονα στην απειλή δασμών και, μέσω διπλωματικών διαύλων, κατηγόρησαν την Ουάσινγκτον ότι υπονομεύει την εμπιστοσύνη και την ασφάλεια στην Ευρώπη».
Το Reuters παρέθεσε δηλώσεις αρκετών διπλωματών που προειδοποιούν για «ενδεχόμενη κατάρρευση του ΝΑΤΟ ή, τουλάχιστον, για σημαντική αποδυνάμωσή του» εάν η σύγκρουση γύρω από τη Γροιλανδία κλιμακωθεί σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ των ΗΠΑ και των μελών της συμμαχίας.
«Οι προσπάθειες του Trump να χρησιμοποιήσει οικονομικούς και πολιτικούς μοχλούς για να αλλάξει το καθεστώς ενός εδάφους χωρίς τη συγκατάθεση του πληθυσμού του αποτελούν άμεση απειλή για την αρχή του απαραβίαστου της κρατικής κυριαρχίας, που είναι ο ακρογωνιαίος λίθος ολόκληρου του διεθνούς συστήματος της Γιάλτας–Πότσνταμ», σημειώνει το Washington Examiner…
Πόσα αποκαλύπτει τελικά η «κρίση της Γροιλανδίας» - Η μυωπία της Δύσης
Όταν τα πράγματα αγρίεψαν, η Δύση θυμήθηκε τόσο τη Γιάλτα όσο και το Πότσνταμ του 1945.
Και πού βρίσκονταν οι υποστηρικτές του «απαραβίαστου της κυριαρχίας» όταν τα αεροσκάφη του ΝΑΤΟ κατέστρεφαν τη Λιβύη και τη Γιουγκοσλαβία, όταν το 2008 οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τους Ευρωπαίους, διαμέλισαν τη Σερβία, αποσπώντας το Κόσοβο με βόμβες και άρματα μάχης, όταν το Ισραήλ κατέλαβε σημαντικό μέρος του νότιου Λιβάνου και της νότιας Συρίας το 2024;
Πού ήταν, τέλος, τα διαβήματα των Ευρωπαίων πολύ πρόσφατα – όταν οι αμερικανικές ειδικές δυνάμεις, ενισχυμένες από τον αμερικανικό στόλο και την αεροπορία, «ηρωικά» στη Βενεζουέλα, συνέλαβαν τον πρόεδρο ενός κυρίαρχου κράτους;
Ο Putin, παρεμπιπτόντως, όταν οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ αποσπούσαν το Κόσοβο από τη Σερβία, είχε προειδοποιήσει: αυτό θα σας γυρίσει μπούμερανγκ. Δεν το πίστεψαν. Και τώρα τι;
Είναι η Γροιλανδία διαφορετική;
Στην πραγματικότητα, η κατάληψη της Γροιλανδίας δεν είναι κάτι το ασυνήθιστο για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Απλώς τώρα το ζήτημα αγγίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σκάστε και ακούστε τον ισχυρό!
Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Mike Waltz, δήλωσε ότι οι προσπάθειες του Αμερικανού Προέδρου Donald Trump να προσαρτήσει τη Γροιλανδία δεν παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.
«Από την άποψη του διεθνούς δικαίου, ο Πρόεδρος Trump προσπαθεί να κάνει μια συμφωνία με τον ίδιο τρόπο που το έκανε ο Πρόεδρος Truman τη δεκαετία του 1940, και όπως συνέβη με τις Παρθένες Νήσους, τις οποίες αγοράσαμε από τη Δανία για 25 εκατομμύρια δολάρια τον 20ό αιώνα. Δεν υπάρχει τίποτα παράνομο σε αυτό, και κάνει ό,τι θεωρεί απαραίτητο», είπε ο Waltz σε συνέντευξή του στο Fox News.
Και ο Πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Matthew Whitaker, το ξεκαθάρισε ακόμη περισσότερο: «Τελικά, αυτό είναι ζήτημα μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Δανίας και της Γροιλανδίας… Η Ευρώπη μερικές φορές τείνει να υπεραντιδρά σε κάθε πρόβλημα. Είναι μία από εκείνες τις περιπτώσεις όπου πρέπει να διατηρήσεις την ψυχραιμία σου». Με άλλα λόγια, ο Whitaker είπε στους Ευρωπαίους: «Σκάστε».
Σε μια κυνική δήλωση που προκαλεί, ο αναπληρωτής αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, Stephen Miller, μιλώντας στο δίκτυο Fox News (17/1), χαρακτήρισε τη Δανία ως μια «μικροσκοπική χώρα» με ασθενική οικονομία και στρατό, η οποία αδυνατεί να ελέγξει την επικράτεια της Γροιλανδίας.
Ο αξιωματούχος των ΗΠΑ ήταν καταπέλτης στις δηλώσεις του, αμφισβητώντας ευθέως την εθνική κυριαρχία της ευρωπαϊκής χώρας:
«Δεν μπορούν να προστατεύσουν τη Γροιλανδία.
Δεν είναι σε θέση να ελέγξουν την επικράτειά της», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Miller.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται το νησί για τη διασφάλιση της εθνικής τους ασφάλειας.
Ο αναπληρωτής επικεφαλής του Λευκού Οίκου πρόσθεσε ότι η μείζων σημασία έγκειται στην ικανότητα ελέγχου των ναυτιλιακών οδών στην Αρκτική, σημειώνοντας ότι οι αντίπαλοι των ΗΠΑ καταβάλλουν τεράστιες προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση.
www.bankingnews.gr
Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί την πιο σοβαρή κρίση στις διατλαντικές σχέσεις εδώ και δεκαετίες.
Τα ανταποδοτικά μέτρα καταρτίζονται για να δώσουν στους Ευρωπαίους ηγέτες μοχλό πίεσης κατά τις καθοριστικές συναντήσεις με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Davos αυτήν την εβδομάδα, δήλωσαν αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις προετοιμασίες στους Financial Times.
Στόχος - σύμφωνα με τις διαρροές σε ΜΜΕ της Ευρώπης - είναι να βρεθεί ένας συμβιβασμός που θα αποφύγει μια βαθιά ρήξη στη δυτική στρατιωτική συμμαχία, η οποία θα συνιστούσε υπαρξιακή απειλή για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Η εμπορική συμφωνία
O κατάλογος των δασμών είχε συνταχθεί πέρυσι αλλά είχε ανασταλεί μέχρι τις 6 Φεβρουαρίου για να αποφευχθεί ένας πλήρης εμπορικός πόλεμος.
Η επανενεργοποίησή της συζητήθηκε την Κυριακή (18/1) από τους 27 πρεσβευτές της ΕΕ, μαζί με το λεγόμενο εμπορικό bazookas (το εργαλείο κατά των καταχρηστικών εμπορικών πρακτικών ACI) που μπορεί να περιορίσει την πρόσβαση των αμερικανικών εταιρειών στην εσωτερική αγορά, καθώς η Ένωση αναζητούσε πώς να απαντήσει στις απειλές του Προέδρου των ΗΠΑ με τιμωρητικούς δασμούς.
Οι κινήσεις του Trump και η απάντηση
Ο Trump, που ζήτησε άδεια από τη Δανία για να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδία, το Σάββατο (17/1) το βράδυ απείλησε να επιβάλει δασμούς 10% από την 1η Φεβρουαρίου σε προϊόντα από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία και έξι χώρες της ΕΕ που έστειλαν στρατεύματα στο νησί για στρατιωτική άσκηση αυτήν την εβδομάδα.
«Υπάρχουν σαφή εργαλεία αντεκδίκησης σε περίπτωση που αυτό συνεχιστεί… [ο Trump] χρησιμοποιεί καθαρά μαφιόζικα μέσα», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης που ενημερώθηκε για τις συζητήσεις. «Ταυτόχρονα θέλουμε να ζητήσουμε δημόσια ψυχραιμία και να του δώσουμε την ευκαιρία να υποχωρήσει».
«Το μήνυμα είναι… καρότο και μαστίγιο», πρόσθεσε.
Η Γαλλία ζήτησε από την Ένωση να απαντήσει με το ACI, το οποίο δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ από την υιοθέτησή του το 2023.
Το εργαλείο περιλαμβάνει περιορισμούς επενδύσεων και μπορεί να φρενάρει τις εξαγωγές υπηρεσιών, όπως αυτές που παρέχουν οι αμερικανικές εταιρείες Big Tech στην ΕΕ.
Συντονισμός Γαλλίας και Γερμανίας
Το Παρίσι και το Βερολίνο συντονίζουν κοινή αντίδραση, με τους υπουργούς Οικονομικών τους να συναντώνται στο Βερολίνο τη Δευτέρα (19//1) πριν ταξιδέψουν στις Βρυξέλλες για συνάντηση με τους Ευρωπαίους ομολόγους τους, δήλωσε βοηθός του γαλλικού υπουργείου. «Το θέμα θα πρέπει επίσης να συζητηθεί με όλους τους εταίρους της G7 υπό την προεδρία της Γαλλίας», πρόσθεσε.
Παρόλο που πολλά κράτη μέλη της ΕΕ υποστήριξαν την εξερεύνηση τρόπων χρήσης του ACI κατά των ΗΠΑ, η πλειονότητα κάλεσε σε διάλογο με τον Trump πριν εκδώσουν άμεσες απειλές αντεκδίκησης, δήλωσαν διπλωμάτες που ενημερώθηκαν για τις συζητήσεις στην FT.
«Πρέπει να μειώσουμε την ένταση», είπε δεύτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Ως απάντηση τις κινήσεις του προέδρου Trump, τα μεγαλύτερα κόμματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δήλωσαν ότι θα καθυστερήσουν μια προγραμματισμένη ψηφοφορία για μέτρα που θα μείωναν τους δασμούς της ΕΕ στα αμερικανικά προϊόντα στο πλαίσιο εμπορικής συμφωνίας που είχε επιτευχθεί πέρυσι.
Οι κρίσιμες διαβουλεύσεις στο Davos
Ο Trump, που θα βρίσκεται στο ελβετικό φόρουμ την Τετάρτη και την Πέμπτη (21 -22/1), πρόκειται να έχει ιδιωτικές συνομιλίες με Ευρωπαίους ηγέτες, συμπεριλαμβανομένης της Προέδρου της Commission Ursula von der Leyen, εκτός από τη συμμετοχή σε ευρύτερη συζήτηση μεταξύ δυτικών χωρών που στηρίζουν την Ουκρανία.
«Θέλουμε να συνεργαστούμε και δεν είμαστε εμείς αυτοί που αναζητούν σύγκρουση», δήλωσε η Mette Frederiksen, πρωθυπουργός της Δανίας.
Σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας από δυτικές χώρες θα συναντηθούν στο Davos τη Δευτέρα (19/1).
Οι συνομιλίες αρχικά επρόκειτο να επικεντρωθούν στην Ουκρανία και τις τρέχουσες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για το τέλος της ρωσικής εισβολής, αλλά αναπροσαρμόστηκαν για να δοθεί χρόνος στη συζήτηση της κρίσης γύρω από τη Γροιλανδία, δήλωσαν δύο αξιωματούχοι που ενημερώθηκαν για τις προετοιμασίες.
Το ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών, που φιλοξενεί τη συνάντηση, δήλωσε ότι «δεν θα σχολιάσει τους συμμετέχοντες ή τα θέματα».
Οι απειλές του Trump «σίγουρα δικαιολογούν τη χρήση του ACI καθώς συνιστούν κλασική εκβιαστική πρακτική», δήλωσε τρίτος Ευρωπαίος αξιωματούχος.
«Αλλά πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τον χρόνο μέχρι την 1η Φεβρουαρίου για να δούμε αν ο Trump ενδιαφέρεται για μια διέξοδο», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι πολλά θα εξαρτηθούν από τα αποτελέσματα των συνομιλιών στο Davos.
Άνοιξε το Κουτί της Πανδώρας
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ελπίζουν πως τα ανταποδοτικά μέτρα θα αυξήσουν την διμερή πίεση στις ΗΠΑ ενάντια στις ενέργειες του Trump και θα οδηγήσουν σε υποχώρησή του από την απειλή για δασμούς.
«Είναι ήδη μια κατάσταση που δεν επιτρέπει πλέον συμβιβασμούς, γιατί δεν μπορούμε να παραδώσουμε τη Γροιλανδία», δήλωσε τέταρτος Ευρωπαίος αξιωματούχος. «Οι λογικοί Αμερικανοί γνωρίζουν επίσης ότι μόλις άνοιξε την Κουτί της Πανδώρας».
Αλλά την Κυριακή 17 Ιανουαρίου 2026 ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Scott Bessent δήλωσε ότι η Ευρώπη είναι πολύ αδύναμη για να εγγυηθεί την ασφάλεια της Γροιλανδίας και αρνήθηκε να υποχωρήσει στο αίτημα των ΗΠΑ για τον έλεγχο του στρατηγικά σημαντικού νησιού.
«Ο Πρόεδρος πιστεύει ότι η ενισχυμένη ασφάλεια δεν είναι δυνατή χωρίς η Γροιλανδία να αποτελεί μέρος των ΗΠΑ», είπε στο NBC News.
Ολα τα όπλα στο τραπέζι
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Bernd Lange δήλωσε στο Euractiv στις 17 Ιανουαρίου 2025 ότι θα ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενεργοποιήσει το λεγόμενο «εμπορικό bazooka» την επόμενη εβδομάδα.
Μια εκεχειρία στο εμπόριο μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, είχε στόχο να μειώσει τις διατλαντικές εντάσεις, κινδυνεύει να ανατραπεί μετά την ανακοίνωση από τον Πρόεδρο Donald Trump το Σάββατο 17 Ιανουαρίου 2025 νέων δασμών (+10%)σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες λόγω της ανάπτυξης στρατευμάτων τους στη Γροιλανδία.
Ο Trump έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θέλει να αποκτήσει τη Γροιλανδία και δεν απέκλεισε τη χρήση βίας.
Η Δανία και η Γροιλανδία επιμένουν ότι το νησί δεν είναι προς πώληση, και η Κοπεγχάγη έχει ενισχύσει τις άμυνές της μαζί με τους συμμάχους.
Σύμφωνα με τον Donald Trump, οι Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Φινλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο θα αντιμετωπίσουν δασμό 10% σε όλα τα προϊόντα από την 1η Φεβρουαρίου, που θα αυξηθεί σε 25% από την 1η Ιουνίου.
Έκτακτη συνεδρίαση των πρεσβευτών της ΕΕ έχει προγραμματιστεί για τις 18 Ιανουαρίου για να ξεκινήσει μια ευρωπαϊκή απάντηση.
Θα συζητηθούν δύο ζητήματα: η Γροιλανδία και εκδικητικοί δασμοί Trump Μanfred Weber (EΛΚ): Η έγκριση της συμφωνίας ΕΕ - ΗΠΑ «δεν είναι δυνατή σε αυτό το στάδιο»
Ο Manfred Weber, επικεφαλής της μεγαλύτερης πολιτικής ομάδας του Ευρωκοινοβουλίου, δήλωσε ότι η έγκριση της συμφωνίας ΕΕ - ΗΠΑ «δεν είναι δυνατή σε αυτό το στάδιο», δεδομένων των απειλών του Trump.
Η κεντροδεξιά ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος μέχρι τώρα υποστήριζε την προώθηση της συμφωνίας, παρά τις φιλοδοξίες της Ουάσιγκτον να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, αλλά αυτό φαίνεται να αλλάζει άρδην μετά τις τελευταίες εξελίξεις.
Οργή των Γερμανών βιομηχάνων για τις «γελοίες» απαιτήσεις Trump – Ζητούν σκληρά εμπορικά αντίποινα από ΕΕ
Η γερμανική βιομηχανία αντέδρασε με οργή την Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2026 στα σχέδια του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump να χρησιμοποιήσει δασμούς για να αυξήσει την πίεση προς τη Δανία ώστε να πουλήσει τη Γροιλανδία, καλώντας την Ευρώπη να μην υποκύψει στις απαιτήσεις του.
«Αν η ΕΕ υποχωρήσει εδώ, αυτό θα ενθαρρύνει απλώς τον πρόεδρο των ΗΠΑ να διατυπώσει την επόμενη γελοία απαίτηση και να απειλήσει με περαιτέρω δασμούς», δήλωσε ο Bertram Kawlath, πρόεδρος της γερμανικής ένωσης των παραγωγών μηχανολογικών αγαθών VDMA.
«Ιδιαίτερα αμφιλεγόμενοι πολιτικοί στόχοι συνδέονται με οικονομικές κυρώσεις με έναν απαράδεκτο τρόπο», δήλωσε ο Volker Treier, ειδικός στο εξωτερικό εμπόριο στο Γερμανικό Βιομηχανικό και Εμπορικό Επιμελητήριο (DIHK).
Και οι δύο κάλεσαν σε ενιαία αντίδραση από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αυτή θα μπορούσε να περιλαμβάνει το «Anti-Coercion Instrument» της ΕΕ, το οποίο επιτρέπει στο μπλοκ να προβαίνει σε αντίποινα κατά τρίτων χωρών που ασκούν οικονομική πίεση σε κράτη-μέλη της ΕΕ για να αλλάξουν τις πολιτικές τους.
Οσον αφορά το εμπορικό deal μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ οι εργοδοτικές οργανώσεις VDMA και DIHK εξέφρασαν αμφιβολίες για το κατά πόσο οι ευρωβουλευτές θα ψηφίσουν για τη συμφωνία με την Ουάσινγκτον αυτόν τον μήνα, η οποία αφορά κυρίως την κατάργηση πολλών δασμών της ΕΕ σε αμερικανικά προϊόντα που εισάγονται στο μπλοκ.
«Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποφασίσει την επόμενη εβδομάδα για μειώσεις δασμών προς τις ΗΠΑ όσο η Ουάσινγκτον ασκεί πίεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση με νέους τιμωρητικούς δασμούς», δήλωσε ο Kawlath.
Ωστόσο, ο επικεφαλής του οικονομικού ερευνητικού ινστιτούτου IfW δήλωσε ότι οι οικονομικές επιπτώσεις των δασμών για τη Γροιλανδία θα ήταν διαχειρίσιμες για τη Γερμανία.
«Μόνο περίπου το 10% του εξωτερικού μας εμπορίου είναι με τις ΗΠΑ.
Είναι σημαντικό η ΕΕ να μην επιτρέψει να εκβιαστεί, αλλά να σταθεί ενωμένη και να του αντισταθεί», δήλωσε στο Reuters ο πρόεδρος του IfW Moritz Schularik.
Deutsche Bank: Οι Ευρωπαίοι κατέχουν 8 τρισ δολ. ομόλογα και μετοχές των ΗΠΑ – Δεν κινδυνεύει το ευρώ
Οι επιπτώσεις στο ευρώ από τις νέες απειλές του Προέδρου Donald Trump για εμπορικούς δασμούς προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις λόγω της Γροιλανδίας μπορεί να είναι περιορισμένες λόγω του πόσο βασίζονται οι ΗΠΑ στην Ευρώπη για κεφάλαια, σύμφωνα με ανάλυση της Deutsche Bank AG.
Η Ευρώπη είναι ο μεγαλύτερος δανειστής των ΗΠΑ, με τα κράτη της να κατέχουν 8 τρισεκατομμύρια δολάρια σε ομόλογα και μετοχές των ΗΠΑ, σχεδόν διπλάσια από ό,τι o υπολοιπός κόσμος, έγραψε ο George Saravelos, παγκόσμιος επικεφαλής της αγοράς νομισμάτων της Deutsche, σε αναφορά προς πελάτες την Κυριακή 18 Ιανουαρίου, την οποία δημοσίευσε το Bloomberg.
«Σε ένα περιβάλλον όπου η γεω-οικονομική σταθερότητα της δυτικής συμμαχίας διαταράσσεται υπαρξιακά, δεν είναι σαφές γιατί οι Ευρωπαίοι θα ήταν τόσο πρόθυμοι να παίξουν αυτό το ρόλο», είπε.
«Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών έχουν τη δυνατότητα να ενισχύσουν περαιτέρω την πτώση του δολαρίου».
Οι νέοι δασμοί του Trump προς ευρωπαϊκές χώρες για τη Γροιλανδία θα μπορούσαν επίσης να λειτουργήσουν ως καταλύτης για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή πολιτική συνοχή, πράγμα που σημαίνει περαιτέρω ότι τυχόν αρνητικές επιπτώσεις στο ευρώ έναντι του δολαρίου ίσως να μην διαρκέσουν πέραν αυτής της εβδομάδας, είπε.
Ο Saravelos πρόσθεσε ότι «το βασικό πράγμα που πρέπει να παρακολουθήσουμε τις επόμενες ημέρες» είναι αν η Ευρωπαϊκή Ένωση ενεργοποιήσει το εργαλείο κατά του εμπορικού εξαναγκασμού.
«Με ρεκόρ αρνητικής καθαρής θέσης των ΗΠΑ στις ξένες επενδύσεις, η αμοιβαία εξάρτηση των ευρωπαϊκών και αμερικανικών χρηματοπιστωτικών αγορών δεν ήταν ποτέ υψηλότερη», είπε ο Saravelos.
«Προκειται για ένα όπλο που αφορά καθαρά τις κεφαλαιακές και όχι τις εμπορικές ροές – καθώς το τελευταίο θα προκαλούσε μεγαλύτερες αναταράξεις στις αγορές», καταλήγει.
Τι θα γίνει με την εμπορική συμφωνία
Η τελευταία αυτή κλιμάκωση κινδυνεύει να εκτροχιάσει τη διατλαντική συμφωνία που είχε συναφθεί πέρυσι το καλοκαίρι, σύμφωνα με την οποία oi Βρυξέλλες δέχθηκαν ενιαίο δασμό 15% στους περισσότερους τομείς σε αντάλλαγμα για δεσμεύσεις που θα μείωναν τους δασμούς της ΕΕ σε αμερικανικά βιομηχανικά και αγροτικά προϊόντα.
Το πακέτο αυτό απαιτεί ακόμη έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την πρώτη ψηφοφορία να ήταν αρχικά προγραμματισμένη για τα τέλη Ιανουαρίου.
Ωστόσο, γίνεται ολοένα πιο πιθανό να παγώσει.
Ο Γερμανός ευρωβουλευτής Bernd Lange, πρόεδρος της Επιτροπής Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δήλωσε στο Euractiv το Σάββατο (17/1) ότι η εφαρμογή της συμφωνίας με τις ΗΠΑ πρέπει να σταματήσει.
Ο Lange είπε ότι θα ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την επόμενη εβδομάδα να χρησιμοποιήσει το Anti-Coercion Instrument (ACI) – το λεγόμενο«εμπορική bazooka» της ΕΕ.
«Για μένα είναι απολύτως σαφές ότι πρόκειται για μια περίπτωση όπου οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν ένα εμπορικό εργαλείο ως μέσο πολιτικής πίεσης και αυτό ακριβώς δημιουργήθηκε για το ACI», πρόσθεσε.
Η Σουηδή ευρωβουλευτής Karin Karlsbro, μέλος της επιτροπής εμπορίου που εργάζεται για τις δασμολογικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, δήλωσε ότι η ΕΕ πρέπει να απαντήσει στις «επιθέσεις μέσω δασμών» του Trump, συμπεριλαμβανομένων αυτών που στοχεύουν τη Σουηδία.
«Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε ούτε ανταποδοτικούς δασμούς ούτε τη χρήση το υbazooka εάν η πίεση και η εξαναγκαστική συμπεριφορά συνεχιστούν», είπε στο Euractiv.
Τι είναι το εμπορικό bazooka - Πότε ενεργοποιείται
Το Anti-Coercion Instrument (ACI), επίσης γνωστό ως «εμπορικό bazooka», είναι ένας κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης που προτάθηκε τον Δεκέμβριο του 2021, υιοθετήθηκε τον Νοέμβριο του 2023 και τέθηκε σε ισχύ στις 27 Δεκεμβρίου 2023.
Στόχος του είναι η προστασία της ΕΕ και των κρατών μελών της από οικονομικό εξαναγκασμό τρίτων χωρών και παρέχει ένα πλαίσιο δράσης της ΕΕ, το οποίο περιλαμβάνει εξέταση, δέσμευση και υιοθέτηση αντιμέτρων.
Συνδυάζοντας πολιτική ασφάλειας και εμπορική πολιτική, αποτελεί εργαλείο άμυνας και αποτροπής, σχεδιασμένο να αποτρέπει τον εξαναγκασμό μέσω επιβολής κυρώσεων στις χώρες που τον ασκούν.
Σύμφωνα με τον κανονισμό, «οικονομικός εξαναγκασμός» αναφέρεται σε μια κατάσταση κατά την οποία μια τρίτη χώρα προσπαθεί να πιέσει την ΕΕ ή ένα κράτος μέλος να λάβει μια συγκεκριμένη πολιτική απόφαση εφαρμόζοντας ή απειλώντας να εφαρμόσει μέτρα που επηρεάζουν το εμπόριο ή τις επενδύσεις.
Η διαδικασία ενεργοποιείται όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει μια πιθανή περίπτωση εξαναγκασμού, είτε από πρωτοβουλία της είτε κατόπιν αιτήματος με τεκμηριωμένα στοιχεία, και στη συνέχεια υποβάλλει πρόταση στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να αποφασιστεί εάν συντρέχει εξαναγκασμός.
Αν το Συμβούλιο, με απόφαση κατά ειδική πλειοψηφία, επιβεβαιώσει ότι λαμβάνει χώρα εξαναγκασμός, η Επιτροπή ακολουθεί διαβουλεύσεις με τη τρίτη χώρα για την επίλυση της υπόθεσης, μέσω διαπραγματεύσεων, διαμεσολάβησης ή δικαστικής επίλυσης.
Εάν αυτές οι προσπάθειες αποτύχουν, η ΕΕ μπορεί να υιοθετήσει «ανταποδοτικά μέτρα», όπως δασμούς, περιορισμούς στο εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, περιορισμούς στην πρόσβαση σε δημόσια προγράμματα και χρηματοπιστωτικές αγορές, ή μέτρα που επηρεάζουν τα πνευματικά δικαιώματα και τις άμεσες ξένες επενδύσεις.
Αυτοί οι περιορισμοί μπορούν να στοχεύουν κράτη, εταιρείες ή άτομα, αξιοποιώντας έτσι τη νομική εξουσία της ΕΕ ως μέσο πίεσης.
Τα... συνθήματα για κατάργηση των βάσεων του ΝΑΤΟ
Ήδη έχει διατυπωθεί πρόταση από τις σελίδες του βρετανικού περιοδικού Economist να απειληθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες με την κατάργηση των στρατιωτικών τους βάσεων στην Ευρώπη σε περίπτωση κατάληψης του νησιού.
Ωστόσο, αυτό ανήκει στη σφαίρα της φαντασίας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε εξίσου να ανακαλέσει τις ναυτικές δυνάμεις των χωρών της ΕΕ, για παράδειγμα το γαλλικό αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle, και να τα στείλει σε πλου προς τις ακτές της Γροιλανδίας μαζί με πλοία του Βασιλικού Ναυτικού της Βρετανίας.
Πιθανότατα όλα θα περιοριστούν σε «ρητορικές ομοβροντίες κατά του αντιπάλου» από τις σελίδες των εφημερίδων, με την ελπίδα ότι «ο Trump θα συνέλθει».
Όπως ακριβώς συμβαίνει τώρα.
«Η απειλή δασμών αποτελεί σαφή απομάκρυνση από τις παραδοσιακές μορφές διπλωματίας υπέρ της οικονομικής καταναγκαστικής πολιτικής.
Οι αμερικανικές ενέργειες υπονομεύουν τους προηγούμενους εμπορικούς κανόνες που είχαν θεσπιστεί στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και των συμμαχικών συνθηκών και θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έναν παρατεταμένο εμπορικό πόλεμο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης», γράφει το Washington Examiner, ένα περιοδικό με σημαντική επιρροή στους συντηρητικούς.
Κατάρρευση του ΝΑΤΟ;
Η βρετανική Guardian συμμερίζεται αυτή την άποψη: «Η κρίση γύρω από τη Γροιλανδία μεταφέρεται όχι μόνο στην οικονομία, αλλά και στα θεμέλια της αμυντικής συνεργασίας.
Ευρωπαϊκές χώρες που προηγουμένως θεωρούνταν στενοί σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών αντέδρασαν έντονα στην απειλή δασμών και, μέσω διπλωματικών διαύλων, κατηγόρησαν την Ουάσινγκτον ότι υπονομεύει την εμπιστοσύνη και την ασφάλεια στην Ευρώπη».
Το Reuters παρέθεσε δηλώσεις αρκετών διπλωματών που προειδοποιούν για «ενδεχόμενη κατάρρευση του ΝΑΤΟ ή, τουλάχιστον, για σημαντική αποδυνάμωσή του» εάν η σύγκρουση γύρω από τη Γροιλανδία κλιμακωθεί σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ των ΗΠΑ και των μελών της συμμαχίας.
«Οι προσπάθειες του Trump να χρησιμοποιήσει οικονομικούς και πολιτικούς μοχλούς για να αλλάξει το καθεστώς ενός εδάφους χωρίς τη συγκατάθεση του πληθυσμού του αποτελούν άμεση απειλή για την αρχή του απαραβίαστου της κρατικής κυριαρχίας, που είναι ο ακρογωνιαίος λίθος ολόκληρου του διεθνούς συστήματος της Γιάλτας–Πότσνταμ», σημειώνει το Washington Examiner…
Πόσα αποκαλύπτει τελικά η «κρίση της Γροιλανδίας» - Η μυωπία της Δύσης
Όταν τα πράγματα αγρίεψαν, η Δύση θυμήθηκε τόσο τη Γιάλτα όσο και το Πότσνταμ του 1945.
Και πού βρίσκονταν οι υποστηρικτές του «απαραβίαστου της κυριαρχίας» όταν τα αεροσκάφη του ΝΑΤΟ κατέστρεφαν τη Λιβύη και τη Γιουγκοσλαβία, όταν το 2008 οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τους Ευρωπαίους, διαμέλισαν τη Σερβία, αποσπώντας το Κόσοβο με βόμβες και άρματα μάχης, όταν το Ισραήλ κατέλαβε σημαντικό μέρος του νότιου Λιβάνου και της νότιας Συρίας το 2024;
Πού ήταν, τέλος, τα διαβήματα των Ευρωπαίων πολύ πρόσφατα – όταν οι αμερικανικές ειδικές δυνάμεις, ενισχυμένες από τον αμερικανικό στόλο και την αεροπορία, «ηρωικά» στη Βενεζουέλα, συνέλαβαν τον πρόεδρο ενός κυρίαρχου κράτους;
Ο Putin, παρεμπιπτόντως, όταν οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ αποσπούσαν το Κόσοβο από τη Σερβία, είχε προειδοποιήσει: αυτό θα σας γυρίσει μπούμερανγκ. Δεν το πίστεψαν. Και τώρα τι;
Είναι η Γροιλανδία διαφορετική;
Στην πραγματικότητα, η κατάληψη της Γροιλανδίας δεν είναι κάτι το ασυνήθιστο για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Απλώς τώρα το ζήτημα αγγίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σκάστε και ακούστε τον ισχυρό!
Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Mike Waltz, δήλωσε ότι οι προσπάθειες του Αμερικανού Προέδρου Donald Trump να προσαρτήσει τη Γροιλανδία δεν παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.
«Από την άποψη του διεθνούς δικαίου, ο Πρόεδρος Trump προσπαθεί να κάνει μια συμφωνία με τον ίδιο τρόπο που το έκανε ο Πρόεδρος Truman τη δεκαετία του 1940, και όπως συνέβη με τις Παρθένες Νήσους, τις οποίες αγοράσαμε από τη Δανία για 25 εκατομμύρια δολάρια τον 20ό αιώνα. Δεν υπάρχει τίποτα παράνομο σε αυτό, και κάνει ό,τι θεωρεί απαραίτητο», είπε ο Waltz σε συνέντευξή του στο Fox News.
Και ο Πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Matthew Whitaker, το ξεκαθάρισε ακόμη περισσότερο: «Τελικά, αυτό είναι ζήτημα μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Δανίας και της Γροιλανδίας… Η Ευρώπη μερικές φορές τείνει να υπεραντιδρά σε κάθε πρόβλημα. Είναι μία από εκείνες τις περιπτώσεις όπου πρέπει να διατηρήσεις την ψυχραιμία σου». Με άλλα λόγια, ο Whitaker είπε στους Ευρωπαίους: «Σκάστε».
Σε μια κυνική δήλωση που προκαλεί, ο αναπληρωτής αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, Stephen Miller, μιλώντας στο δίκτυο Fox News (17/1), χαρακτήρισε τη Δανία ως μια «μικροσκοπική χώρα» με ασθενική οικονομία και στρατό, η οποία αδυνατεί να ελέγξει την επικράτεια της Γροιλανδίας.
Ο αξιωματούχος των ΗΠΑ ήταν καταπέλτης στις δηλώσεις του, αμφισβητώντας ευθέως την εθνική κυριαρχία της ευρωπαϊκής χώρας:
«Δεν μπορούν να προστατεύσουν τη Γροιλανδία.
Δεν είναι σε θέση να ελέγξουν την επικράτειά της», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Miller.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται το νησί για τη διασφάλιση της εθνικής τους ασφάλειας.
Ο αναπληρωτής επικεφαλής του Λευκού Οίκου πρόσθεσε ότι η μείζων σημασία έγκειται στην ικανότητα ελέγχου των ναυτιλιακών οδών στην Αρκτική, σημειώνοντας ότι οι αντίπαλοι των ΗΠΑ καταβάλλουν τεράστιες προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών