Πόλεμος... για κατώτατο μισθό - Πρόταση για 1.032 ευρώ, φρένο από αγορά, ΤτΕ - Τι θα πάρουν οι εργαζόμενοι

Μεγάλο ψαλίδι ως προς την διεκδίκηση αυξήσεων στον κατώτατο μισθό, καταγράφεται, ενόψει της απάντησης που αναμένει ο Οργανισμός Μεσολάβησης και Διαιτησίας (ΟΜΕΔ) που διαχειρίζεται τον «διάλογο», ως το τέλος του μήνα, καθώς οι κοινωνικοί εταίροι αναμένεται να καταθέσουν προτάσεις για αυξήσεις που θα κινούνται από 3%-17%.

Η πρόταση της ΓΣΕΕ

Η ΓΣΕΕ, σύμφωνα με πληροφορίες θα επιμείνει σε μία αύξηση στον κατώτατο της τάξης του 17%, δηλαδή ο κατώτατος να πάει από τα 880 στα 1.030 ευρώ καθώς σύμφωνα με την έκθεση του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, υπάρχει χάσμα στο επίπεδο ευημερίας μεταξύ Ελλάδας και Ε.Ε. Το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Ελλάδα ανήλθε το 2019 σε 17.210 ευρώ, έναντι 32.270 ευρώ στην Ε.Ε., ενώ το 2024 η απόκλιση παραμένει περίπου στις 14.600 ευρώ. Παρά την ανάκαμψη που σημειώθηκε μετά το 2021 και δείχνει ότι οι ρυθμοί μεγέθυνσης δεν επαρκούν για ουσιαστική σύγκλιση του βιοτικού επιπέδου.
Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS) ανήλθε από 65,5% του μέσου όρου της Ε.Ε. το 2019 σε 68,5% το 2024. Παράλληλα, σε σύγκριση με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, η Ελλάδα υπολείπεται χωρών όπως η Τσεχία (90,6%), η Λιθουανία (87,5%), η Εσθονία (79,0%) και η Πολωνία (78,4%), ενώ συγκρίνεται κυρίως με τη Λετονία (68,4%). Η Ρουμανία (77%) είναι σαφώς σε υψηλότερη θέση από την Ελλάδα, η οποία υπερβαίνει μόνο τη Βουλγαρία (65,9%).

Η ΓΣΕΒΕΕ

Πιο φειδωλοί αναμένονται οι επαγγελματοβιοτέχνες (ΓΣΕΒΕΕ) και οι έμποροι (ΕΣΕΕ), οι οποίοι παραδοσιακά βρίσκονται πιο κοντά στις διεκδικήσεις των εργαζομένων, καθώς θεωρούν ότι με τις αυξήσεις στους μισθούς ομαλοποιείται η κίνηση στην αγορά. Αναμένεται να προτείνουν αυξήσεις που θα κινούνται γύρω στο 5% με 6%, με αποτέλεσμα ο κατώτατος να διαμορφωθεί στα 932 ευρώ, πολύ κοντά στην αναμενόμενη πρόταση της υπουργού Εργασίας.
Αυξήσεις γύρω στο 2,5% αναμένεται να προτείνει η Τράπεζα της Ελλάδος, δηλαδή στα 902 ευρώ, σημειώνοντας την ανάγκη οι μισθολογικές αυξήσεις να συμβαδίζουν με την εξέλιξη της παραγωγικότητας. Η κεντρική τράπεζα έχει επανειλημμένως επισημάνει ότι η ταχεία άνοδος του κατώτατου μισθού, αν δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση της παραγωγικότητας, εγκυμονεί κινδύνους για την ανταγωνιστικότητα, ιδιαίτερα σε κλάδους έντασης εργασίας και εξωστρεφείς δραστηριότητες.

Η θέση του ΣΕΤΕ

Αυξήσεις γύρω στο 3% με 4% αναμένεται να προτείνει ο ΣΕΤΕ (Τουριστικές Επιχειρήσεις), καθώς η σύμβαση του κλάδου ξεπέρασε κατά πολύ το 12%.
Στο υπουργείο Εργασίας, η πολιτική ηγεσία, θεωρεί ότι η ενίσχυση του εισοδήματος των εργαζομένων είναι εκ των ουκ άνευ, αλλά θα πρέπει οι όποιες αυξήσεις να έχουν γνώμονα τις συνθήκες της αγοράς εργασίας.
Σήμερα, ο κατώτατος μισθός ανέρχεται στα 880 ευρώ, ενώ το κατώτατο ημερομίσθιο των εργατοτεχνιτών διαμορφώνεται στα 39,30 ευρώ, ενώ από το 2019 έχει αυξηθεί κατά 35,4%.
Από την αύξησή του ωφελούνται άμεσα οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα, οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι τριετίες (προσαύξηση στον κατώτατο μισθό, βάσει της προϋπηρεσίας του κάθε εργαζομένου), καθώς και τα επιδόματα και οι παροχές που υπολογίζονται με βάση τον κατώτατο μισθό.
Επιπλέον, η αύξηση στον κατώτατο μισθό έμμεσα συμπαρασύρει προς τα πάνω και τον μέσο μισθό. Με δεδομένο το γεγονός ότι οι αυξήσεις του 2027 ενδέχεται να συμπέσουν με τις εκλογές ή με την προεκλογική περίοδο, οποία τοποθετείται την άνοιξη του συγκεκριμένου έτους, γίνεται φανερό ότι η κυβέρνηση επιθυμεί να εμφανίζεται ότι έχει υλοποιήσει τον στόχο της για την αύξηση των κατώτατων μισθών στα 950 ευρώ. Ως εκ τούτου, μετά της φετινή αύξηση θα απομένει - μια επιπλέον - αύξηση 40 ευρώ την Άνοιξη, ώστε να επιτευχθεί ο στόχος για 950-960 ευρώ το 2027.

Πως επηρεάζονται οι μέσοι μισθοί

Στον ιδιωτικό τομέα, εφόσον – τελικώς - επικρατήσει αυτό το σενάριο, οι κατώτατες αποδοχές των εργαζομένων με προϋπηρεσία θα αυξηθούν περαιτέρω με τον εξής τρόπο: Με μία τριετία ο μισθός θα είναι στα 1.016 ευρώ. Με δύο τριετίες θα διαμορφωθεί στα 1.117 ευρώ και με τρείς τριετίες ο μισθός θα ανέλθει στα  1.230 ευρώ.
Οι αυξήσεις στους μέσους μισθούς αναμένεται να επηρεασθούν – άμεσα – από την αλλαγή του νομικού δικαίου των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, το οποίο περιλαμβάνεται στην κοινωνική συμφωνία και αναμένεται εντός του Ιανουαρίου να γίνει νόμος του κράτους.
Πάντως, οι αυξήσεις στην κατηγορία των μισθών αυτών δεν θα είναι αυτόματη και αναμένονται το δεύτερο εξάμηνο του νέου έτους. Θα πρέπει να υπογραφούν νέες κλαδικές συμβάσεις, ώστε να φανούν στις τσέπες των εργαζομένων, τα πρώτα αποτελέσματα της κοινωνικής συμφωνίας και των αλλαγών στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας.
Συνεπώς θα χρειαστεί ολόκληρο το έτος προκειμένου να αξιολογηθεί η προσπάθεια και να γίνει ο πρώτος απολογισμός. Επίσης η κάλυψη του 80% των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις όπως απαιτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση θα καθυστερήσει περισσότερο και αναμένεται να επιτευχθεί το κοντά στο 2030. Το γεγονός αυτό απεικονίζεται και στο πενταετές σχέδιο δράσης που έδωσε – πρόσφατα – στη δημοσιότητα το υπουργείο Εργασίας.
Η επιστροφή των επιδομάτων μέσω των κλαδικών συμβάσεων και η νέα αύξηση των κατώτατων αμοιβών αναμένεται να καθορίσουν – εν πολλοίς – τις μισθολογικές εξελίξεις εντός του 2026. Τα - κάθε λογής - επιδόματα αναμένεται να επιστρέψουν με την υπογραφή των νέων κλαδικών συμβάσεων που θα επιτευχθούν με το νέο καθεστώς συλλογικού δικαίου.
Η επιστροφή των επιδομάτων μέσω των νέων συμβάσεων αναμένεται να επιτευχθεί μέσω της επαναφοράς της πλήρους μετενέργειας, την οποία προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας για την ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο, το οποίο στην ουσία επικυρώνει την εθνική κοινωνική συμφωνία που επιτεύχθηκε τον προηγούμενο Νοέμβριο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση έως τις 28 Ιανουαρίου και αναμένεται να καταστεί νόμος του κράτους εντός του Φεβρουαρίου.
Συνεπώς για όλες οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας που θα υπογράφονται – εφεξής – θα ισχύσουν οι όροι και οι ρυθμίσεις που τίθενται από την εν λόγω συμφωνία των κοινωνικών εταίρων.
Έτσι πέραν της επέκτασης της ισχύος μιας σύμβασης για το σύνολο ενός κλάδου παραγωγής – που πλέον γίνεται ευκολότερη – ιδιαίτερη σημασία για την αύξηση των μισθών έχει η διάταξη με την οποία επανέρχεται η μετενέργεια των συμβάσεων.
Με τη επαναφορά της μετενέργειας θα παραμένουν σε ισχύ και μετά τη λήξη της σύμβασης, τόσο οι μισθοί που προβλέπονταν σε αυτή, όσο και το σύνολο των επιδομάτων.

Τι αλλάζει από το 2028

Από τα μέσα του 2027 τίθεται σε εφαρμογή νέος μηχανισμός καθορισμού του κατώτατου μισθού, ο οποίος θα εφαρμόζεται πλήρως από το 2028. Με το νέο σύστημα, η ετήσια αύξηση θα προκύπτει από τον συνδυασμό του ετήσιου πληθωρισμού για τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο 20% της εισοδηματικής κατανομής και του μισού της ετήσιας μεταβολής της αγοραστικής δύναμης του Γενικού Δείκτη Μισθών.
Στόχος είναι να λαμβάνονται υπόψη τόσο η ακρίβεια που πλήττει τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά όσο και η αύξηση της παραγωγικότητας της ελληνικής οικονομίας.

Αντώνης Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr