Ενεργειακός Αρμαγεδδώνας… προ των πυλών
Ένα νέο ενεργειακό σοκ απειλεί να πλήξει καίρια τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά, καθώς η σύγκρουση στο Ιράν πυροδοτεί εκρηκτική άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και φέρνει δραματικές αυξήσεις στο κόστος καυσίμων για εκατομμύρια οδηγούς.
Η νέα αυτή ενεργειακή καταιγίδα θυμίζει έντονα την κρίση του 2022, όταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία εκτόξευσε τις διεθνείς τιμές πετρελαίου.
Τώρα, η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή απειλεί να προκαλέσει ένα ακόμη πιο οδυνηρό κύμα ακρίβειας για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Σύμφωνα με εκτίμηση του think tank Transport & Environment (T&E), εάν το πετρέλαιο παραμείνει κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, οι Ευρωπαίοι οδηγοί θα πληρώσουν περίπου 55 δισ. ευρώ περισσότερα μέσα σε έναν χρόνο για καύσιμα.
Η ανάλυση βασίζεται σε σύγκριση των δεδομένων της περιόδου 2017-2019 με εκείνα του 2022, όταν η αγορά πετρελαίου εκτοξεύθηκε λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.
Η επιβάρυνση αντιστοιχεί κατά μέσο όρο σε 220 ευρώ για κάθε οδηγό, ενώ όσοι διανύουν μεγαλύτερες αποστάσεις θα βρεθούν αντιμέτωποι με ακόμη πιο επώδυνες αυξήσεις.
Παρόμοια εικόνα διαμορφώνεται και στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι αναλυτές της Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) υπολογίζουν ότι με τιμή πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι, ένας μέσος Βρετανός οδηγός που διανύει περίπου 8.000 μίλια τον χρόνο θα πληρώνει επιπλέον 140 λίρες ετησίως για καύσιμα.
Η εκτίμηση βασίζεται στις τιμές καυσίμων που ίσχυαν στις αρχές Μαρτίου, πριν από τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν που πυροδότησαν τη νέα αναταραχή στις αγορές ενέργειας.
Ηλεκτρικά αυτοκίνητα
Την ίδια στιγμή, η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου καθιστά ακόμη πιο εμφανές το οικονομικό πλεονέκτημα των ηλεκτρικών οχημάτων.
Στη Βρετανία, ένας οδηγός ηλεκτρικού αυτοκινήτου εξοικονομεί ήδη περίπου 870 λίρες τον χρόνο σε σύγκριση με τα συμβατικά οχήματα.
Με το πετρέλαιο στα 100 δολάρια, η εξοικονόμηση αυτή θα μπορούσε να ξεπεράσει τις 1.000 λίρες ετησίως.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση κυκλοφορούν ήδη περίπου 7,7 εκατομμύρια ηλεκτρικά αυτοκίνητα, τα οποία περιορίζουν σημαντικά την κατανάλωση πετρελαίου.
Σύμφωνα με την T&E, εάν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα, οι Ευρωπαίοι οδηγοί ηλεκτρικών αυτοκινήτων θα εξοικονομούν περίπου 40 εκατ. ευρώ την ημέρα.
Την Τετάρτη το πρωί το Brent διαπραγματευόταν κοντά στα 91 δολάρια το βαρέλι, με τις μελλοντικές εξελίξεις να εξαρτώνται άμεσα από τη διάρκεια της αναταραχής στην προσφορά πετρελαίου.
Ο αναλυτής της T&E Antony Froggatt προειδοποιεί ότι η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από το πετρέλαιο δημιουργεί μόνιμο γεωπολιτικό κόστος.
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά: «Η εξάρτηση της Ευρώπης από το πετρέλαιο δημιουργεί ένα γεωπολιτικό premium κάθε φορά που αυξάνεται η διεθνής αστάθεια. Αυτό θα συνεχίσει να πιέζει τα νοικοκυριά και να υπονομεύει την ευρωπαϊκή οικονομία, εκτός εάν τερματίσουμε δομικά την εξάρτησή μας από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα».
Ο ίδιος προσθέτει ότι η Ευρώπη πρέπει να επιταχύνει την ανάπτυξη ηλεκτρικών οχημάτων, αντλιών θερμότητας και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, προκειμένου να προστατευτεί από παρόμοια ενεργειακά σοκ στο μέλλον.
Οι αγορές πετρελαίου δεν ελέγχονται
Από την πλευρά του, ο αναλυτής της ECIU Colin Walker υπογραμμίζει ότι η κατάσταση θυμίζει έντονα το ενεργειακό σοκ μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
«Είναι μια σκληρή υπενθύμιση ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει πραγματικό έλεγχο πάνω στις τιμές του πετρελαίου», τονίζει.
Παρά τις πολιτικές συζητήσεις για νέες εξορύξεις στη Βόρεια Θάλασσα, όπως σημειώνει, κάτι τέτοιο δεν μπορεί να προστατεύσει τους οδηγούς από τις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών.
Ενώ οι καταναλωτές βλέπουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς να πιέζονται, οι ενεργειακοί κολοσσοί αποκομίζουν τεράστια κέρδη.
Το 2022, όταν το πετρέλαιο κινήθηκε γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι, οι πέντε μεγαλύτερες εισηγμένες πετρελαϊκές εταιρείες (BP, Shell, TotalEnergies, Chevron και ExxonMobil) κατέγραψαν σχεδόν 200 δισ. δολάρια κέρδη.
Σε ευρύτερη κλίμακα, η παγκόσμια βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει αποκομίσει περίπου 1 τρισ. δολάρια καθαρά κέρδη ετησίως κατά μέσο όρο την τελευταία πεντηκονταετία, με τα ποσά να εκτινάσσονται σε περιόδους ενεργειακών κρίσεων.
Πιέσεις για επαναφορά φόρων υπερκερδών
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε επιβάλει έκτακτες ρυθμίσεις για τη φορολόγηση των υπερκερδών του ενεργειακού τομέα το 2022 και το 2023, όμως το μέτρο έχει πλέον λήξει.
Η T&E προειδοποιεί ότι οι Βρυξέλλες θα πρέπει να είναι έτοιμες να επαναφέρουν γρήγορα τέτοιες παρεμβάσεις εάν οι υψηλές τιμές ενέργειας παραμείνουν για μεγάλο διάστημα.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο φόρος υπερκερδών εξακολουθεί να ισχύει, ενώ ειδικοί προειδοποιούν την υπουργό Οικονομικών Rachel Reeves ότι η χαλάρωσή του — όπως ζητά η ενεργειακή βιομηχανία — δεν θα προσφέρει καμία ουσιαστική ανακούφιση στους καταναλωτές.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το κόστος για τους Ευρωπαίους οδηγούς το 2022 θα ήταν ακόμη υψηλότερο εάν οι κυβερνήσεις δεν είχαν μειώσει τους φόρους καυσίμων, θυσιάζοντας περίπου 30 δισ. ευρώ δημοσίων εσόδων για να συγκρατήσουν τις τιμές.
Σύμφωνα με το Transition Security Project, το ενεργειακό σοκ του 2022 κόστισε συνολικά σε ΕΕ και Ηνωμένο Βασίλειο περίπου 1,8 τρισ. δολάρια μεταξύ 2022 και 2025.
Παράλληλα, οι επίσημοι σύμβουλοι της βρετανικής κυβέρνησης για το κλίμα υποστηρίζουν ότι η επίτευξη του στόχου net zero έως το 2050 θα κοστίσει λιγότερο από ένα μόνο μεγάλο πετρελαϊκό σοκ όπως αυτό που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Η προειδοποίηση των ειδικών είναι σαφής: η χαλάρωση των πράσινων πολιτικών — όπως η κατάργηση των αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης έως το 2035 ή η καθυστέρηση της τιμολόγησης του άνθρακα — μπορεί να κάνει την Ευρώπη ακόμη πιο ευάλωτη σε μελλοντικές ενεργειακές κρίσεις.
Και καθώς η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται, το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα υπάρξει νέο ενεργειακό σοκ, αλλά πόσο βαθιά θα πλήξει τις ευρωπαϊκές οικονομίες και τα νοικοκυριά.
www.bankingnews.gr
Η νέα αυτή ενεργειακή καταιγίδα θυμίζει έντονα την κρίση του 2022, όταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία εκτόξευσε τις διεθνείς τιμές πετρελαίου.
Τώρα, η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή απειλεί να προκαλέσει ένα ακόμη πιο οδυνηρό κύμα ακρίβειας για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Σύμφωνα με εκτίμηση του think tank Transport & Environment (T&E), εάν το πετρέλαιο παραμείνει κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, οι Ευρωπαίοι οδηγοί θα πληρώσουν περίπου 55 δισ. ευρώ περισσότερα μέσα σε έναν χρόνο για καύσιμα.
Η ανάλυση βασίζεται σε σύγκριση των δεδομένων της περιόδου 2017-2019 με εκείνα του 2022, όταν η αγορά πετρελαίου εκτοξεύθηκε λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.
Η επιβάρυνση αντιστοιχεί κατά μέσο όρο σε 220 ευρώ για κάθε οδηγό, ενώ όσοι διανύουν μεγαλύτερες αποστάσεις θα βρεθούν αντιμέτωποι με ακόμη πιο επώδυνες αυξήσεις.
Παρόμοια εικόνα διαμορφώνεται και στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι αναλυτές της Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) υπολογίζουν ότι με τιμή πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι, ένας μέσος Βρετανός οδηγός που διανύει περίπου 8.000 μίλια τον χρόνο θα πληρώνει επιπλέον 140 λίρες ετησίως για καύσιμα.
Η εκτίμηση βασίζεται στις τιμές καυσίμων που ίσχυαν στις αρχές Μαρτίου, πριν από τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν που πυροδότησαν τη νέα αναταραχή στις αγορές ενέργειας.
Ηλεκτρικά αυτοκίνητα
Την ίδια στιγμή, η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου καθιστά ακόμη πιο εμφανές το οικονομικό πλεονέκτημα των ηλεκτρικών οχημάτων.
Στη Βρετανία, ένας οδηγός ηλεκτρικού αυτοκινήτου εξοικονομεί ήδη περίπου 870 λίρες τον χρόνο σε σύγκριση με τα συμβατικά οχήματα.
Με το πετρέλαιο στα 100 δολάρια, η εξοικονόμηση αυτή θα μπορούσε να ξεπεράσει τις 1.000 λίρες ετησίως.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση κυκλοφορούν ήδη περίπου 7,7 εκατομμύρια ηλεκτρικά αυτοκίνητα, τα οποία περιορίζουν σημαντικά την κατανάλωση πετρελαίου.
Σύμφωνα με την T&E, εάν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα, οι Ευρωπαίοι οδηγοί ηλεκτρικών αυτοκινήτων θα εξοικονομούν περίπου 40 εκατ. ευρώ την ημέρα.
Την Τετάρτη το πρωί το Brent διαπραγματευόταν κοντά στα 91 δολάρια το βαρέλι, με τις μελλοντικές εξελίξεις να εξαρτώνται άμεσα από τη διάρκεια της αναταραχής στην προσφορά πετρελαίου.
Ο αναλυτής της T&E Antony Froggatt προειδοποιεί ότι η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από το πετρέλαιο δημιουργεί μόνιμο γεωπολιτικό κόστος.
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά: «Η εξάρτηση της Ευρώπης από το πετρέλαιο δημιουργεί ένα γεωπολιτικό premium κάθε φορά που αυξάνεται η διεθνής αστάθεια. Αυτό θα συνεχίσει να πιέζει τα νοικοκυριά και να υπονομεύει την ευρωπαϊκή οικονομία, εκτός εάν τερματίσουμε δομικά την εξάρτησή μας από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα».
Ο ίδιος προσθέτει ότι η Ευρώπη πρέπει να επιταχύνει την ανάπτυξη ηλεκτρικών οχημάτων, αντλιών θερμότητας και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, προκειμένου να προστατευτεί από παρόμοια ενεργειακά σοκ στο μέλλον.
Οι αγορές πετρελαίου δεν ελέγχονται
Από την πλευρά του, ο αναλυτής της ECIU Colin Walker υπογραμμίζει ότι η κατάσταση θυμίζει έντονα το ενεργειακό σοκ μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
«Είναι μια σκληρή υπενθύμιση ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει πραγματικό έλεγχο πάνω στις τιμές του πετρελαίου», τονίζει.
Παρά τις πολιτικές συζητήσεις για νέες εξορύξεις στη Βόρεια Θάλασσα, όπως σημειώνει, κάτι τέτοιο δεν μπορεί να προστατεύσει τους οδηγούς από τις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών.
Ενώ οι καταναλωτές βλέπουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς να πιέζονται, οι ενεργειακοί κολοσσοί αποκομίζουν τεράστια κέρδη.
Το 2022, όταν το πετρέλαιο κινήθηκε γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι, οι πέντε μεγαλύτερες εισηγμένες πετρελαϊκές εταιρείες (BP, Shell, TotalEnergies, Chevron και ExxonMobil) κατέγραψαν σχεδόν 200 δισ. δολάρια κέρδη.
Σε ευρύτερη κλίμακα, η παγκόσμια βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει αποκομίσει περίπου 1 τρισ. δολάρια καθαρά κέρδη ετησίως κατά μέσο όρο την τελευταία πεντηκονταετία, με τα ποσά να εκτινάσσονται σε περιόδους ενεργειακών κρίσεων.
Πιέσεις για επαναφορά φόρων υπερκερδών
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε επιβάλει έκτακτες ρυθμίσεις για τη φορολόγηση των υπερκερδών του ενεργειακού τομέα το 2022 και το 2023, όμως το μέτρο έχει πλέον λήξει.
Η T&E προειδοποιεί ότι οι Βρυξέλλες θα πρέπει να είναι έτοιμες να επαναφέρουν γρήγορα τέτοιες παρεμβάσεις εάν οι υψηλές τιμές ενέργειας παραμείνουν για μεγάλο διάστημα.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο φόρος υπερκερδών εξακολουθεί να ισχύει, ενώ ειδικοί προειδοποιούν την υπουργό Οικονομικών Rachel Reeves ότι η χαλάρωσή του — όπως ζητά η ενεργειακή βιομηχανία — δεν θα προσφέρει καμία ουσιαστική ανακούφιση στους καταναλωτές.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το κόστος για τους Ευρωπαίους οδηγούς το 2022 θα ήταν ακόμη υψηλότερο εάν οι κυβερνήσεις δεν είχαν μειώσει τους φόρους καυσίμων, θυσιάζοντας περίπου 30 δισ. ευρώ δημοσίων εσόδων για να συγκρατήσουν τις τιμές.
Σύμφωνα με το Transition Security Project, το ενεργειακό σοκ του 2022 κόστισε συνολικά σε ΕΕ και Ηνωμένο Βασίλειο περίπου 1,8 τρισ. δολάρια μεταξύ 2022 και 2025.
Παράλληλα, οι επίσημοι σύμβουλοι της βρετανικής κυβέρνησης για το κλίμα υποστηρίζουν ότι η επίτευξη του στόχου net zero έως το 2050 θα κοστίσει λιγότερο από ένα μόνο μεγάλο πετρελαϊκό σοκ όπως αυτό που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Η προειδοποίηση των ειδικών είναι σαφής: η χαλάρωση των πράσινων πολιτικών — όπως η κατάργηση των αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης έως το 2035 ή η καθυστέρηση της τιμολόγησης του άνθρακα — μπορεί να κάνει την Ευρώπη ακόμη πιο ευάλωτη σε μελλοντικές ενεργειακές κρίσεις.
Και καθώς η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται, το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα υπάρξει νέο ενεργειακό σοκ, αλλά πόσο βαθιά θα πλήξει τις ευρωπαϊκές οικονομίες και τα νοικοκυριά.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών