Επενδύστε στο χάος - Ασφυξία στην αγορά πετρελαίου, προειδοποίηση Barclays για «υποτιμημένο σοκ»

Ασφυξία επικρατεί στην αγορά πετρελαίου, με την Barclays να προειδοποιεί για «υποτιμημένο σοκ» στις αγορές, προτρέποντας τους επενδυτές να επενδύσουν στο χάος. 
Η παράταση της εκεχειρίας από τις ΗΠΑ με το Ιράν έχει κάνει ελάχιστα για να αποκαταστήσει τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω του Στενού του Hormuz, με τους αναλυτές να προειδοποιούν ότι η έκταση της διαταραχής παραμένει σημαντικά υποτιμημένη τόσο στα συμβόλαια πετρελαίου όσο και στις ενεργειακές μετοχές.

Προειδοποίηση Barclays για «υποτιμημένο σοκ»

Η αναλύτρια Lydia Rainforth ανέφερε σε σημείωμα προς πελάτες ότι τα Στενά παραμένουν κλειστά για ροές πετρελαίου και αερίου για πάνω από 50 ημέρες, με περισσότερα από 600 εκατομμύρια βαρέλια να έχουν μπλοκαριστεί και πάνω από 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως να έχουν τεθεί εκτός αγοράς.
Ο συνεχιζόμενος αμερικανικός αποκλεισμός ιρανικών λιμανιών έχει διατηρήσει τις φυσικές αγορές σε ασφυκτική κατάσταση, με «περιορισμένη έως μηδενική διέλευση να επιτρέπεται και από την πλευρά του Ιράν», σύμφωνα με τη Barclays.

Ανθρώπινο και ναυτιλιακό κόστος

Η τράπεζα πρόσθεσε ότι εκτιμάται πως περίπου 20.000 ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι σε πλοία εντός του Περσικού Κόλπου, ενώ τα πλοία συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν σοβαρές απειλές ασφάλειας.
Ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων ανέφερε ότι δέχθηκε πυρά από σκάφος των Φρουρών της Επανάστασης (Iranian Revolutionary Guard Corps) την Τετάρτη, υπομένοντας σοβαρές ζημιές στη γέφυρά του.
Ο συνεχιζόμενος αποκλεισμός ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ επιδεινώνει την κατάσταση, με τη φυσική αγορά να παραμένει «σφιχτή», δηλαδή με περιορισμένη διαθεσιμότητα φορτίων και αυξημένα κόστη μεταφοράς. Σύμφωνα με τη Barclays, η διέλευση πλοίων από την ιρανική πλευρά είναι σχεδόν μηδενική.

Διεθνείς εκκλήσεις για άνοιγμα των Στενών

Ο Υπουργός Βιομηχανίας των ΗΑΕ και επικεφαλής της ADNOC, Dr. Sultan Al Jaber, προειδοποίησε για την κατάσταση, καλώντας σε ασφαλή διέλευση και δηλώνοντας ότι «τα Στενά του Ορμούζ ανήκουν στον κόσμο.
Πρέπει να επιστραφούν στον κόσμο», τόνισε χαρακτηριστικά. 
Η σημασία της περιοχής είναι τεράστια, καθώς από εκεί διέρχονται όχι μόνο πετρέλαιο αλλά και υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), ιδιαίτερα από το Κατάρ, έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς παγκοσμίως.

Επενδυτική στρατηγική ενόψει ανόδου τιμών

Για τη Barclays, η αγορά δεν έχει ακόμη αποτιμήσει πλήρως τη διαταραχή.
Η τράπεζα εκτιμά ότι οι ενεργειακές μετοχές τιμολογούν σήμερα μια μακροπρόθεσμη τιμή πετρελαίου μόλις 60–65 δολάρια ανά βαρέλι και συστήνει στους επενδυτές «να εκμεταλλευτούν την πρόσφατη αδυναμία για να χτίσουν θέσεις», ενόψει υψηλότερων τιμών πετρελαίου τους επόμενους μήνες.
Οι τιμές του πετρελαίου συνέχισαν ανοδικά.
Τα συμβόλαια West Texas Intermediate ενισχύθηκαν κατά 1,60% στα 92,96 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent κατέγραψε άνοδο 1,35% στα 103,84 δολάρια.
Τουλάχιστον τρία πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων χτυπήθηκαν από πυρά στο Στενό του Hormuz την Τετάρτη, ανέφεραν πηγές της ναυτιλιακής ασφάλειας και οι Ναυτιλιακές Εμπορικές Επιχειρήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου.

Οι traders ποντάρουν δισεκατομμύρια σε μια αγορά που «φλέγεται»

Οι μεγάλοι traders εμπορευμάτων βασίζονται σε πιστωτικές γραμμές δισεκατομμυρίων δολαρίων για να χρηματοδοτούν τις τεράστιες ποσότητες πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων commodities που διακινούν.
Σε περιόδους κρίσης, όπως η σημερινή γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή, η πίεση αυξάνεται δραματικά, καθώς ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με υψηλότερα margin calls εάν οι θέσεις κινηθούν εναντίον τους, σύμφωνα με report των Financial Times.
Ενδεικτικά, ένα μόνο υπερδεξαμενόπλοιο μπορεί να μεταφέρει πάνω από 2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, αξίας άνω των 200 εκατομμυρίων δολαρίων με τις τρέχουσες τιμές, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της χρηματοδότησης που απαιτείται για κάθε φορτίο.

Εκεχειρία χωρίς ουσιαστική αποκλιμάκωση

Οι εμπορικοί οίκοι μίλησαν στους FT μετά την απόφαση του Donald Trump να παρατείνει επ’ αόριστον την εκεχειρία, προκειμένου να δοθεί χρόνος για διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, η ένταση στα Στενά του Hormuz δεν έχει υποχωρήσει. Η ναυσιπλοΐα παραμένει ουσιαστικά παγωμένη, τόσο λόγω ιρανικών απειλών όσο και εξαιτίας του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ. Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν ξανά πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, μετά τους ισχυρισμούς του Ιράν ότι κατέσχεσε δύο πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στον Κόλπο.
Οι επενδυτές πλέον προετοιμάζονται για ένα σενάριο παρατεταμένης σύγκρουσης, το οποίο ενδέχεται να διατηρήσει τις αγορές ενέργειας σε καθεστώς έντονης αστάθειας.

Σενάρια «μακροχρόνιου πολέμου» και στρατηγική επιβίωσης

Παρότι όλες οι εταιρείες δηλώνουν ότι ελπίζουν σε γρήγορη αποκλιμάκωση, προετοιμάζονται ταυτόχρονα για το χειρότερο.
Ο Stephan Jansma, οικονομικός διευθυντής της Trafigura, τόνισε ότι η εταιρεία επιδιώκει να γίνει «αντι-εύθραυστη», αυξάνοντας τη ρευστότητά της σε σχέση με την περίοδο πριν από τη σύγκρουση. «Ο τρόπος που πρέπει να διαχειριστούμε την εταιρεία είναι με βάση αυτό το σενάριο μακρού πολέμου», ανέφερε.
Αντίστοιχα, ο Jay Ng από τη Vitol επεσήμανε μια λιγότερο ορατή αλλά κρίσιμη διάσταση: την εξουθένωση των traders. Μετά από επτά εβδομάδες ακραίας μεταβλητότητας, η ψυχική και σωματική κόπωση αυξάνει τον κίνδυνο λαθών. «Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με την ψυχική υγεία και τη σωματική δύναμη των συναδέλφων μας», δήλωσε.

Κέρδη μέσα στην αστάθεια

Παρά τις προκλήσεις, τα στελέχη εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξα για την κερδοφορία τους, καθώς η αστάθεια αποτελεί συχνά ευκαιρία για τους μεγάλους traders.
Κατά την ενεργειακή κρίση του 2022–2023, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι εμπορικοί οίκοι κατέγραψαν ιστορικά υψηλά κέρδη, εκμεταλλευόμενοι τις έντονες διακυμάνσεις στις τιμές.
Ο Bill Reed, επικεφαλής της Castleton Commodities International, ήταν σαφής: «Από την οπτική των κερδών, αυτού του είδους τα γεγονότα είναι θετικά».
Ο Richard Holtum δήλωσε «εξαιρετικά ευχαριστημένος» με την απόδοση της εταιρείας του φέτος, ενώ ο Marco Dunand της Mercuria εκτίμησε ότι η απόδοση ιδίων κεφαλαίων θα κινηθεί μεταξύ 25% και 50%, που μεταφράζεται σε κέρδη 2,3 έως 3,2 δισ. δολάρια, σχεδόν διπλάσια από πέρυσι.
Στην Gunvor, τα ακαθάριστα κέρδη του πρώτου τριμήνου ξεπέρασαν ήδη τα 1,6 δισ. δολάρια που είχε καταγράψει σε ολόκληρο το προηγούμενο έτος.

Οι επόμενες 60 ημέρες θα κρίνουν πολλά

Αρκετοί traders θεωρούν ότι οι επόμενοι δύο μήνες θα είναι καθοριστικοί, καθώς τότε θα φανεί η πραγματική ένταση της ενεργειακής κρίσης και η επίδρασή της στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Οι τιμές του πετρελαίου άγγιξαν αρχικά τα 120 δολάρια ανά βαρέλι, πριν συγκρατηθούν από παρεμβάσεις του Λευκού Οίκου, όπως η απελευθέρωση εκατοντάδων εκατομμυρίων βαρελιών από στρατηγικά αποθέματα.
Ωστόσο, η αγορά παραμένει εύθραυστη. «Θα δούμε μια ξαφνική ανατιμολόγηση κάποια στιγμή», προειδοποίησε ανώτερος trader.

Αγώνας δρόμου για ρευστότητα και ταχύτητα

Κυβερνήσεις και τράπεζες προετοιμάζονται για παρατεταμένη κρίση, αποφεύγοντας προς το παρόν μαζικές παρεμβάσεις, όπως επιδοτήσεις καυσίμων ή νέες απελευθερώσεις αποθεμάτων.
Ο Guillaume Vermersch δήλωσε ότι «δεν βλέπει άμεσο τέλος», ενώ ο Richard Dolcetti τόνισε ότι οι traders πρέπει να σχεδιάζουν για σενάρια που μπορεί να διαρκέσουν «ημέρες, μήνες ή και χρόνια».
Παράλληλα, οι τράπεζες πιέζουν για ταχύτερες διαδικασίες πληρωμών, καθώς σε ένα περιβάλλον περιορισμένων προμηθειών, η ταχύτητα εκτέλεσης συναλλαγών μπορεί να κρίνει ποιος θα εξασφαλίσει φορτία πετρελαίου ή φυσικού αερίου.
«Πρέπει να πληρώνεις γρήγορα. Αλλιώς χάνεις συμφωνίες», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε τραπεζική πηγή.

Η JPMorgan «μετρά» 15 ημέρες μέχρι να σκάσει η ενεργειακή βόμβα – Το shut-in που απειλεί να τινάξει την αγορά πετρελαίου στον αέρα

Καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στον τρίτο μήνα, οι αγορές έχουν πλέον εγκαταλείψει οριστικά τη συζήτηση περί άμεσης επανεκκίνησης των ροών.
Το σενάριο αυτό θεωρείται ουσιαστικά νεκρό. Οποιαδήποτε προσδοκία γρήγορης επιστροφής στην κανονικότητα έχει εξαφανιστεί, ενώ σε όλη την περιοχή του Κόλπου η παραγωγή δεν ρέει ελεύθερα αλλά περιορίζεται σταδιακά, γεώτρηση προς γεώτρηση.
Οι αναγκαστικές διακοπές παραγωγής εξαπλώνονται στο σύστημα και ακόμη και στο καλύτερο σενάριο, η επαναφορά της δυναμικότητας δεν αποτελεί ζήτημα άμεσης επανεκκίνησης, αλλά μια αργή, τεχνικά απαιτητική διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει μήνες, αν όχι περισσότερο, μέχρι να προσεγγίσει τα προπολεμικά επίπεδα.

Το νέο ερώτημα

Αυτό οδηγεί την αγορά σε ένα πιο δύσκολο ερώτημα: το Ιράν, που για χρόνια χρησιμοποιούσε τη διακοπή ροών ως μοχλό πίεσης, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με την ίδια πραγματικότητα.
Με τον κλοιό γύρω από τις εξαγωγές του να σφίγγει, το ερώτημα είναι πόσος χρόνος απομένει πριν η Τεχεράνη αναγκαστεί να προχωρήσει σε δικές της διακοπές παραγωγής και τι σημαίνει αυτό για ένα σύστημα που δεν έχει σχεδιαστεί να παραμένει ανενεργό.
Η Natasha Kaneva της JPMorgan επιχειρεί να χαρτογραφήσει αυτό το σενάριο, προσεγγίζοντάς το όχι ως ένα απότομο σοκ, αλλά ως μια σταδιακή επιδείνωση.
Όσο περισσότερο διαρκούν οι περιορισμοί, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος το ίδιο το παραγωγικό σύστημα του Ιράν να γίνει το επόμενο «θύμα» της σύγκρουσης.

Το άνοιγμα και το κλείσιμο των Στενών του Hormuz

Τα γεγονότα στα Στενά του Hormuz αποτυπώνουν την αστάθεια της κατάστασης.
Το Σάββατο καταγράφηκε η μεγαλύτερη κίνηση πλοίων από την έναρξη της σύγκρουσης, με περισσότερα από 20 δεξαμενόπλοια να περνούν μετά από μια προσωρινή χαλάρωση των περιορισμών.
Ωστόσο, την Κυριακή το πέρασμα έκλεισε εκ νέου, με την Τεχεράνη να επαναφέρει περιορισμούς και να φέρεται να ανοίγει πυρ κατά διερχόμενων πλοίων, υποστηρίζοντας ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός συνιστά πράξη πολέμου.
Το αποτέλεσμα ήταν σχεδόν πλήρης κατάρρευση των διελεύσεων, που υποχώρησαν περίπου στο 4% των φυσιολογικών επιπέδων.
Παρά τις επίσημες αναφορές, δεδομένα της Lloyd’s List Intelligence δείχνουν ότι ένα μέρος του «σκιώδους στόλου» συνεχίζει να κινείται, με τουλάχιστον 26 πλοία να παρακάμπτουν τους περιορισμούς, αν και οι αμερικανικές αρχές αμφισβητούν αυτά τα στοιχεία.

Αποκλεισμός που «πνίγει» χωρίς να μηδενίζει

Η εικόνα που προκύπτει δεν είναι πλήρης διακοπή, αλλά σταδιακός στραγγαλισμός των ροών.
Οι εξαγωγές δεν έχουν μηδενιστεί, αλλά έχουν περιοριστεί δραστικά, με λιγότερο από το μισό των επιπέδων του Μαρτίου να φτάνει στις διεθνείς αγορές.
Για την αγορά, η διαφορά είναι μικρή: η προσφορά μειώνεται απότομα και η πίεση αυξάνεται.
Σε αντίθεση με τις κυρώσεις, που λειτουργούν μέσω περιορισμών στην πρόσβαση και την τιμολόγηση, ο φυσικός αποκλεισμός λειτουργεί μέσω της ίδιας της πραγματικότητας: τα πλοία δεν ταξιδεύουν και τα φορτία δεν φεύγουν.
Οι παραδοσιακές μέθοδοι παράκαμψης αρχίζουν να αποτυγχάνουν.

Από το εμπόριο στην παραγωγή

Αυτή η πίεση δεν περιορίζεται στο εμπόριο, αλλά μεταφέρεται στα ίδια τα κοιτάσματα.
Αν ο αποκλεισμός διατηρηθεί, δεν περιορίζει απλώς τις εξαγωγές, αλλά τις θέτει σε ανώτατο όριο, οδηγώντας σε αναγκαστικές μειώσεις παραγωγής.
Το ίδιο εργαλείο που χρησιμοποιούσε το Ιράν στο παρελθόν ως μοχλό πίεσης, επιστρέφει τώρα ως απειλή για το ίδιο του το σύστημα.

Το «μαξιλάρι» και τα όριά του

Παρά την πίεση, το Ιράν διαθέτει ένα προσωρινό οικονομικό «μαξιλάρι», χάρη σε φορτία που έχουν ήδη διατεθεί σε υψηλότερες τιμές και σε ποσότητες που βρίσκονται ήδη σε μεταφορά.
Ωστόσο, αυτή η ανάσα χρόνου εξαρτάται από τη διάρκεια και την ένταση του αποκλεισμού.
Αν η πίεση δεν διατηρηθεί, το αποτέλεσμα εξασθενεί πριν αποκτήσει κρίσιμη δυναμική.

Όχι πλήρης κατάρρευση, αλλά ασφυξία

Ο αποκλεισμός δεν στοχεύει σε πλήρη οικονομική απομόνωση.
Οι εισαγωγές βασικών αγαθών, όπως τρόφιμα και φάρμακα, συνεχίζονται.
Ωστόσο, το εμπορικό σύστημα γίνεται πιο αργό, πιο δύσκαμπτο και λιγότερο αποδοτικό, οδηγώντας σε σταδιακή φθορά των ροών.
Σύμφωνα με τη JPMorgan, τα αποθέματα του Ιράν ανέρχονται σε περίπου 86 εκατ. βαρέλια, με περίπου τα μισά να είναι διαθέσιμα.
Αυτό προσφέρει ένα περιθώριο περίπου τριών εβδομάδων σε περίπτωση πλήρους διακοπής εξαγωγών, που μπορεί να επεκταθεί ελαφρώς με τη χρήση πλωτών αποθεμάτων.
Ωστόσο, η παραγωγή δεν περιμένει να εξαντληθεί αυτό το περιθώριο.
Οι πρώτες περικοπές εκτιμάται ότι ξεκινούν περίπου στις 16 ημέρες, ενώ μέχρι την 30ή ημέρα η παραγωγή μπορεί να έχει μειωθεί δραστικά, φτάνοντας κοντά σε πλήρη διακοπή εξαγωγών.

Το ελάχιστο όριο λειτουργίας

Παρά την πίεση, υπάρχει ένα κατώτατο όριο.
Η εγχώρια ζήτηση, περίπου 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, επιβάλλει ένα ελάχιστο επίπεδο παραγωγής. Ιστορικά, η παραγωγή του Ιράν σπάνια έχει πέσει κάτω από αυτό το επίπεδο, εκτός από περιόδους μεγάλης πολιτικής αναταραχής.

Βαρύ οικονομικό πλήγμα

Η απώλεια περίπου 2 εκατ. βαρελιών ημερησίως συνεπάγεται απώλειες περίπου 150 εκατ. δολαρίων την ημέρα.
Δεδομένου ότι οι υδρογονάνθρακες αντιστοιχούν σε πάνω από το 80% των εξαγωγών, το πλήγμα μεταφέρεται άμεσα στην οικονομία, επηρεάζοντας τα δημόσια έσοδα, τη νομισματική σταθερότητα και τη ρευστότητα.
Το Ιράν διαθέτει ακόμη σημαντικές ποσότητες πετρελαίου σε μεταφορά, εκ των οποίων μεγάλο μέρος βρίσκεται ήδη εκτός της άμεσης ζώνης αποκλεισμού.
Ωστόσο, όσο απομακρύνεται από τα στενά σημεία ελέγχου, η επιτήρηση γίνεται πιο δύσκολη αλλά όχι αδύνατη.
Η Τεχεράνη αναμένεται να εντείνει τη χρήση εναλλακτικών διαδρομών και δικτύων, αξιοποιώντας τρίτες χώρες και «σκιώδεις» πρακτικές.
Ωστόσο, κάθε συναλλαγή γίνεται πιο σύνθετη και δαπανηρή, μειώνοντας την αποδοτικότητα του συστήματος.
Η μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές καυσίμων προσφέρει ένα βαθμό ανθεκτικότητας.
Ωστόσο, η πίεση μεταφέρεται πλέον στον πυρήνα της παραγωγής, όπου οι κίνδυνοι είναι μεγαλύτεροι.
Ένα πλήρες shut-in δεν αποτελεί απλώς προσωρινή διακοπή, αλλά μπορεί να προκαλέσει μόνιμες ζημιές σε υποδομές και κοιτάσματα, ιδιαίτερα σε ένα σύστημα με παλαιές εγκαταστάσεις.

Αντίστροφη μέτρηση

Η αγορά παρακολουθεί πλέον το «ρολόι» των αποθεμάτων, των εξαγωγών και της παραγωγής.
Όλα συγκλίνουν σε ένα κρίσιμο χρονικό παράθυρο περίπου 25 ημερών.
Πέρα από αυτό το σημείο, η κρίση ενδέχεται να μετατραπεί από πρόβλημα ροών σε κρίση βαθιών και διαρκών επιπτώσεων για το Ιράν και την παγκόσμια αγορά ενέργειας.

www.bankingnews.gr