Σχετικά Άρθρα
Αύξηση επιτοκίων από Ιούνιο 2026 - Αντιμέτωπη με τον επίμονο πληθωρισμό η ΕΚΤ – Τι δείχνουν οι νέες προβλέψεις
Χωρίς εκπλήξεις η Fed: Διατηρεί τα επιτόκια στο 3,50% με 3,75%, ανησυχία για τον πληθωρισμό - Powell: Δύσκολη κατάσταση
Οι κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως βρίσκονται αντιμέτωπες με μια ιδιαίτερα σύνθετη πρόκληση, καθώς το νέο ενεργειακό σοκ που προκλήθηκε από τις γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή οδηγεί σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου και ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις.
Οι επενδυτές εκτιμούν ότι η φυσική αντίδραση των νομισματικών αρχών θα είναι η αύξηση των επιτοκίων, προκειμένου να συγκρατηθεί ο πληθωρισμός. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτή η προσέγγιση ενδέχεται να οδηγήσει σε σοβαρές παρενέργειες για την παγκόσμια οικονομία.
Προειδοποιήσεις για «λάθος πολιτικής»
Ο Julian Howard, αναλυτής στη GAM Investments, τονίζει στο CNBC ότι οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται «στα πρόθυρα ενός σοβαρού λάθους πολιτικής». Σύμφωνα με τον ίδιο, η παραδοσιακή πρακτική αύξησης επιτοκίων για την αντιμετώπιση της ανόδου των τιμών δεν είναι κατάλληλη στη συγκεκριμένη συγκυρία.
Το βασικό επιχείρημα είναι ότι το σοκ στις τιμές της ενέργειας έχει χαρακτήρα προσφοράς και όχι ζήτησης. Με απλά λόγια, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου δεν οφείλεται σε υπερβολική κατανάλωση, αλλά σε περιορισμένη προσφορά λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η αύξηση των επιτοκίων δεν μπορεί να επιλύσει το πρόβλημα στη ρίζα του και ενδέχεται να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα επιλύει.
Ο κίνδυνος ύφεσης
Ο Howard υπογραμμίζει ότι για να περιοριστεί ουσιαστικά η κατανάλωση ενέργειας μέσω επιτοκίων, αυτά θα πρέπει να φτάσουν σε «εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, ικανά να προκαλέσουν ύφεση». Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, αυξημένη ανεργία και δραστικό περιορισμό της κατανάλωσης.
Επιπλέον, σημειώνει ότι οι κεντρικές τράπεζες «δεν μπορούν να τυπώσουν μόρια πετρελαίου», υπογραμμίζοντας με έμφαση τα όρια της νομισματικής πολιτικής απέναντι σε ένα πρόβλημα που αφορά την προσφορά ενέργειας και όχι τη ζήτηση.
Οι κινήσεις των μεγάλων κεντρικών τραπεζών
Μέχρι στιγμής, οι βασικές κεντρικές τράπεζες εμφανίζονται επιφυλακτικές. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διατήρησε αμετάβλητα τα επιτόκια, παρά το γεγονός ότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 3% τον Απρίλιο. Αντίστοιχα, η Τράπεζα της Αγγλίας επέλεξε να μην προχωρήσει σε αύξηση, παρά τις αυξανόμενες πιέσεις από τις τιμές ενέργειας. Ωστόσο, οι αγορές προεξοφλούν ότι μια αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ τον Ιούνιο είναι πλέον πιθανή.
Παράλληλα, ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Andrew Bailey, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής, εφόσον οι ενεργειακές πιέσεις αποδειχθούν παρατεταμένες και επίμονες.
Σε αντίθεση με την Ευρώπη, η Κεντρική Τράπεζα της Αυστραλίας έχει ήδη κινηθεί, αυξάνοντας τα επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης στο 4,35%, μετά την άνοδο του πληθωρισμού στο 4,6%, γεγονός που ενισχύει τα σενάρια για παγκόσμια σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής.
Πληθωρισμός και κατανάλωση
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο που επισημαίνουν οι αναλυτές είναι ότι οι επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ στον πληθωρισμό ενδέχεται να είναι πιο περιορισμένες από ό,τι αρχικά εκτιμάται. Καθώς τα νοικοκυριά δαπανούν περισσότερα για ενέργεια, περιορίζουν άλλες μορφές κατανάλωσης, γεγονός που λειτουργεί ως φυσικός μηχανισμός εξισορρόπησης των πληθωριστικών πιέσεων.
Αυτό το φαινόμενο παρατηρήθηκε και μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, όταν η αύξηση του κόστους ενέργειας οδήγησε σε συγκράτηση της κατανάλωσης σε άλλους τομείς, περιορίζοντας τελικά την ένταση του πληθωρισμού και αποτρέποντας πιο ακραίες εξελίξεις.
Προοπτικές και αβεβαιότητα για την παγκόσμια οικονομία
Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να είναι κρίσιμοι για τη νομισματική πολιτική. Σύμφωνα με τον Viktor Shvets της Macquarie Capital, όλα τα ενδεχόμενα παραμένουν ανοιχτά, με τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ να ενδέχεται να φτάσει ή και να ξεπεράσει το 4%.
Παράλληλα, αυξάνεται η πιθανότητα μιας ήπιας μορφής στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή συνδυασμού χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού, ένα σενάριο που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών.
Το βασικό ερώτημα που καλούνται να απαντήσουν οι κεντρικές τράπεζες είναι εάν θα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στη συγκράτηση του πληθωρισμού ή στην αποφυγή μιας βαθιάς ύφεσης. Μια λανθασμένη απόφαση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική, οδηγώντας την παγκόσμια οικονομία σε μια νέα περίοδο έντονης αστάθειας και αβεβαιότητας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών