Η Αμερική θα είναι το κύριο θέμα των συνομιλιών Putin και Xi στο Πεκίνο
(upd2) Οποιαδήποτε επίσκεψη του Vladimir Putin στην Κίνα προσελκύει αυξημένη παγκόσμια προσοχή - ειδικά τώρα, που η ταχύτητα των «αλλαγών που συμβαίνουν μια φορά τον αιώνα» (μια φράση που χρησιμοποίησε για πρώτη φορά ο Xi Jinping πριν από τρία χρόνια κατά την τελετή αποχαιρετισμού του στο Κρεμλίνο) προκαλεί αναταραχή σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη.
Αλλά αυτή η επίσκεψη έχει τα δικά της μοναδικά χαρακτηριστικά - και όχι μόνο ότι λαμβάνει χώρα λίγες μέρες μετά την επίσκεψη του Donald Trump στο Πεκίνο.
Αυτό είναι απλώς μια σύμπτωση, και «φταίνε» οι Αμερικανοί: αναγκάστηκαν να ζητήσουν από τους Κινέζους να αναβάλουν την επίσκεψη από τα τέλη Μαρτίου λόγω του παρατεταμένου πολέμου με το Ιράν.
Η ευθύνη των Αμερικανών
Ως αποτέλεσμα, το ταξίδι του Trump πλησίασε την προγραμματισμένη επίσκεψη του Putin για το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Μαΐου, προσελκύοντας επιπλέον προσοχή και στα δύο γεγονότα: τη δεύτερη επίσκεψη του Προέδρου Trump στην Κίνα και την 25η επίσκεψη του Vladimir Putin.
Αυτός είναι ο συμβολισμός που λειτουργεί—ο Putin επισκέπτεται την Κίνα 25 φορές σε 26 χρόνια.
Αυτό περιλαμβάνει τα πάντα, από κρατικές επισκέψεις έως ταξίδια εργασίας και συμμετοχή σε πολυμερείς συνόδους κορυφής.
Έχει συναντηθεί μόνο με τον Xi Jinping, ο οποίος ηγείται της Κίνας για το μισό χρονικό διάστημα από ό,τι ο Putin ηγείται της Ρωσίας, περισσότερες από 40 φορές.
Αλλά το επίπεδο της προσωπικής τους αλληλεπίδρασης, εμπιστοσύνης και αμοιβαίας κατανόησής τους δεν είναι συνέπεια του αριθμού των συναντήσεων, αλλά η αιτία αυτών.
Συμβολισμοί
Είκοσι πέντε θα μπορούσαν στην πραγματικότητα να θεωρηθούν ως η ημερομηνία αυτής της επίσκεψης — σε δύο μήνες, συμπληρώνονται 25 χρόνια από την υπογραφή της Συνθήκης Καλής Γειτονίας, Φιλίας και Συνεργασίας.
Ο Putin και ο Xi αναμένεται να την παρατείνουν. Θα υπογραφούν περαιτέρω συμφωνίες και είναι πολύ πιθανό να υπάρξουν νέα μεγάλα κοινά έργα.
Ωστόσο, το κύριο χαρακτηριστικό αυτής της επίσκεψης είναι η ατμόσφαιρα που την περιβάλλει, το διεθνές πλαίσιο.
Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι ο Putin και ο Xi Jinping δεν έχουν συναντηθεί ποτέ σε μια τόσο ταραγμένη και τεταμένη περίοδο.
Τα τελευταία 13 χρόνια, έχουν αντιμετωπίσει ένα ευρύ φάσμα σοβαρών προκλήσεων και δοκιμασιών, τόσο κοινών όσο και εθνικών.
Αλλά η συγκέντρωση των προβλημάτων δεν ήταν ποτέ μεγαλύτερη - απλώς κοιτάξτε τα γεγονότα αυτού του έτους: η απαγωγή του Maduro στη Βενεζουέλα, η επίθεση στο Ιράν και το κλείσιμο της θάλασσας του Hormuz, ο αποκλεισμός καυσίμων και οι απειλές κατά της Κούβας - όλα αυτά όχι μόνο επηρεάζουν τα συμφέροντα των χωρών μας σε διαφορετικό βαθμό, αλλά επηρεάζουν και ολόκληρη τη διεθνή κατάσταση.
Αντανάκλαση παγκόσμιας κρίσης
Φυσικά, ο Trump τα έχει κάνει όλα αυτά, αλλά οι πράξεις του δεν είναι τόσο η αιτία όσο η συνέπεια μιας αυξανόμενης καταιγίδας και μια αντανάκλαση μιας γενικής, παγκόσμιας κρίσης.
Ο κόσμος δεν είναι πλέον απλώς ταραγμένος - υφίσταται μια μεταμόρφωση, βαθιά, καθολική και απρόβλεπτη στις μορφές και τις εκδηλώσεις του. Και παρόλο που η Κίνα και η Ρωσία πραγματικά "στέκονται πλάτη με πλάτη" (μια άλλη κινεζική φράση), το μέλλον μας - και ιδιαίτερα το μέλλον της συμμαχίας μας, η οποία είναι "περισσότερο από μια στρατιωτική συμμαχία" - δεν είναι προκαθορισμένο μια για πάντα.
Ακόμα και για να επιβιώσουμε, και κυρίως για να προχωρήσουμε μπροστά, χρειάζεται όχι μόνο να συντονίζουμε, να ευθυγραμμίζουμε και να ευθυγραμμίζουμε συνεχώς τις ενέργειές μας, αλλά και να ανταποκρινόμαστε από κοινού σε νέες προκλήσεις και προβλήματα.
Επομένως, η αγαπημένη κινεζική φράση ότι η ρωσο-κινεζική συνεργασία «συμβάλλει σημαντικά στην παγκόσμια στρατηγική σταθερότητα και τη διεθνή δικαιοσύνη» δεν μπορεί να είναι μια απλή δήλωση γεγονότος.
Ακόμη και αυτή η εύθραυστη σταθερότητα υπονομεύεται συνεχώς: ούτε ο Trump, ούτε οι ΗΠΑ, ούτε η Δύση στο σύνολό της ενδιαφέρονται να μπορέσουν η Κίνα και η Ρωσία να αναπτυχθούν (είτε ξεχωριστά είτε μαζί) σε ένα σχετικά ήρεμο περιβάλλον.
Εχθρός της Δύσης ο χρόνος
Επειδή ο χρόνος δεν είναι με το μέρος της Δύσης· ο χρόνος είναι ο κύριος εχθρός της.
Αλλά αρνούνται να το αναγνωρίσουν αυτό - και έτσι δηλώνουν εχθρούς τους τη Ρωσία και την Κίνα.
Και ακόμη περισσότερο, τη συμμαχία μας. Μια συμμαχία που δεν έχει επισημοποιηθεί ως στρατιωτικό μπλοκ, αλλά σχηματίζει ένα σύστημα ευρέων διεθνών ενώσεων και πιθανών συνασπισμών γύρω της - τον SCO, τους BRICS.
Και αυτοί, επίσης, στοχοποιούνται: το πιο προφανές παράδειγμα είναι το Ιράν, το οποίο είναι μέλος και των δύο αυτών οργανισμών.
Αλλά τόσο η Βενεζουέλα όσο και η Κούβα αποτελούν περιοχές παγκόσμιας αλληλεπίδρασης μεταξύ Ρωσίας και Κίνας.
Υπό τον αποκλεισμό, η Ρωσία προμηθεύει την Κούβα με πετρέλαιο και η Κίνα στέλνει ηλιακούς συλλέκτες, αλλά δεν θα μπορέσουμε να προστατεύσουμε το νησί από μια αμερικανική εισβολή (την οποία, παρεμπιπτόντως, ο Trump δεν θα τολμήσει), όπως ακριβώς δεν μπόρεσε να βοηθήσει τον Maduro.
Υπονομεύει τα πάντα ο Trump
Ωστόσο, το περιορισμένο πεδίο δράσης της Μόσχας και του Πεκίνου στο Δυτικό Ημισφαίριο δεν σημαίνει ότι η Αμερική κερδίζει αποφασιστικά και απωθεί τους Κινέζους και τους Ρώσους με τις περιπέτειές της, ειδικά την ιρανική.
Ο Trump όχι μόνο υπονομεύει την εμπιστοσύνη, αλλά και τρέφει φόβο για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ανοίγοντας νέες ευκαιρίες για τη διαμόρφωση μιας μελλοντικής, μετα-αμερικανικής παγκόσμιας τάξης.
Τόσο η Κίνα όσο και η Ρωσία θα προσπαθήσουν να το εκμεταλλευτούν αυτό προς όφελός τους, τόσο ατομικά όσο και από κοινού.
Αυτό ακριβώς διακρίνει την ατζέντα των τρεχουσών συνομιλιών μεταξύ Vladimir Putin και Xi Jinping.
Δεύτερη επίσκεψη σε λιγότερο από μια εβδομάδα
Λιγότερο από μία εβδομάδα αφότου ο Xi Jinping υποδέχθηκε με κάθε επισημότητα τον πρόεδρο των ΗΠΑ Donald Trump, ο Κινέζος ηγέτης φιλοξενεί ακόμη έναν επίτιμο προσκεκλημένο – και αυτή τη φορά πρόκειται για στενό σύμμαχο.
Ο πρόεδρος της Ρωσίας Vladimir Putin αναμένεται στο Πεκίνο για επίσημη επίσκεψη, η οποία έχει σαφώς σχεδιαστεί ώστε να αναδείξει τη σύμπλευση Πεκίνου και Μόσχας απέναντι στις παγκόσμιες γεωπολιτικές αναταράξεις.
Τόσο το Πεκίνο όσο και η Μόσχα διαχειρίζονται τις μεταβαλλόμενες σχέσεις τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες του Trump, ενώ εξετάζουν αν θα διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στον τερματισμό της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν, η οποία έχει επηρεάσει τις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου και έχει αποσπάσει την προσοχή της Ουάσινγκτον από τον πολυετή πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Τι επιδιώκουν Πεκίνο - Μόσχα
Το γεγονός ότι ο Xi υποδέχεται, μέσα σε διάστημα μίας εβδομάδας, δύο παγκόσμιους ηγέτες που εμπλέκονται σε φαινομενικά άλυτες συγκρούσεις, δεν περνά απαρατήρητο από την κινεζική κυβέρνηση, η οποία αξιοποιεί ιδιαίτερα τον πόλεμο του Trump με το Ιράν για να προβάλλει την Κίνα ως μια υπεύθυνη εναλλακτική παγκόσμια δύναμη.
Παράλληλα, Πεκίνο και Μόσχα επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν την ανατροπή της παραδοσιακής αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής από τον Trump, προωθώντας το δικό τους όραμα για έναν κόσμο που δεν θα κυριαρχείται από την αμερικανική ισχύ ή από ένα σύστημα συμμαχιών υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.
Η επίσκεψη αυτή είναι η 25η του Putin στην Κίνα κατά τη διάρκεια των περισσότερων από δύο δεκαετιών του στην εξουσία — περίοδος κατά την οποία Κίνα και Ρωσία έχουν ενισχύσει τη συνεργασία τους σε εμπόριο, ασφάλεια και διπλωματία, με βασικό κίνητρο την κοινή δυσπιστία απέναντι στην Ουάσινγκτον και τη φαινομενικά στενή προσωπική σχέση μεταξύ Putin και Xi, οι οποίοι συχνά αποκαλούν ο ένας τον άλλον «αγαπητό» ή «παλιό» φίλο.
Οι δύο ηγέτες έχουν συναντηθεί περισσότερες από 40 φορές.
Σε πρωτοφανές επίπεδο οι σχέσεις Ρωσίας - Κίνας
Πρόκειται για επίσκεψη κρατικού επιπέδου και ο Putin αναμένεται γίνει δεκτός με ανάλογες τιμές με εκείνες που επιφυλάχθηκαν στον Trump την περασμένη εβδομάδα — από κόκκινο χαλί έως στρατιωτική μπάντα.
Σε μήνυμα που παραδοσιακά δημοσιεύει πριν από τα ταξίδια του στην Κίνα, ο Putin χαρακτήρισε τις σχέσεις Ρωσίας-Κίνας ως σχέσεις που έχουν φτάσει σε «πραγματικά πρωτοφανές επίπεδο».
«Οι δύο πλευρές στηρίζουν η μία την άλλη σε ζητήματα που αφορούν τα βασικά συμφέροντα και των δύο χωρών, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας της κυριαρχίας και της κρατικής ενότητας», ανέφερε στο μήνυμα που δημοσιεύθηκε την Τρίτη.
Πριν από την επίσκεψη, τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν επίσης άρθρα που εξυμνούσαν τους «ακλόνητους» δεσμούς των δύο χωρών μέσα σε ένα «ταραγμένο διεθνές περιβάλλον».
Η Κίνα στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας
Άρθρο της κρατικά υποστηριζόμενης Global Times παρουσίασε επίσης τις σχεδόν διαδοχικές επισκέψεις των Αμερικανών και Ρώσων ηγετών ως ένδειξη ότι η Κίνα «αναδεικνύεται ταχύτατα σε επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας».
Η πρόσφατη συνάντηση Xi-Trump, οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, καθώς και η συνεργασία Κίνας-Ρωσίας σε ενέργεια, εμπόριο και ασφάλεια, αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο των συνομιλιών των δύο ηγετών την Τετάρτη 20/5.
Παράλληλα, αναμένεται να προωθήσουν το κοινό τους όραμα μέσω κοινής διακήρυξης για τη «δημιουργία ενός πολυπολικού κόσμου» και ενός «νέου τύπου διεθνών σχέσεων», όπως δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Yury Ushakov.
Και η Ουκρανία στην ατζέντα
Δεν είναι η πρώτη φορά που Putin και Xi πραγματοποιούν συνομιλίες σε άμεση χρονική γειτνίαση με διπλωματικές επαφές των ΗΠΑ.
Οι δύο ηγέτες είχαν συνομιλήσει λίγες ώρες μετά την ορκωμοσία του Trump πέρυσι, λίγες ημέρες αφότου ο Trump είχε μιλήσει με τον Xi.
Ο Putin έχει επίσης ενημερώσει τον Xi για προηγούμενες συνομιλίες ΗΠΑ-Ρωσίας σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Για τον Putin, οι πρόσφατες απώλειες του ρωσικού στρατού στον πόλεμο της Ουκρανίας, που διαρκεί πλέον περισσότερα από τέσσερα χρόνια, ενδέχεται να αυξάνουν την πίεση γύρω από τη συνάντηση.
Ρωσικό πετρέλαιο
Οι αγορές ρωσικού πετρελαίου από την Κίνα και οι εξαγωγές προϊόντων διπλής χρήσης από το Πεκίνο έχουν αποδειχθεί κρίσιμες για τη ρωσική πολεμική προσπάθεια.
Παράλληλα, έχουν καταστήσει τη σχέση ολοένα και πιο άνιση, καθώς η Μόσχα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον πλουσιότερο και τεχνολογικά πιο προηγμένο γείτονά της.
Η Ρωσία είναι ήδη ο μεγαλύτερος προμηθευτής αργού πετρελαίου της Κίνας.
Οι Κινέζοι αγοραστές έχουν αυξήσει σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου σε μειωμένες τιμές μετά την επιβολή δυτικών κυρώσεων εξαιτίας της εισβολής του Putin στην Ουκρανία.
Μεγαλύτερη εξάρτηση
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και ο κίνδυνος μελλοντικής αστάθειας ενδέχεται πλέον να ωθήσουν το Πεκίνο να εξαρτηθεί ακόμη περισσότερο από τη Ρωσία για ενεργειακές προμήθειες.
Ο Xi και ο Putin αναμένεται επίσης να συζητήσουν τον αγωγό φυσικού αερίου Power of Siberia 2, ένα μακροχρόνιο σχέδιο που προχώρησε κατά την τελευταία επίσκεψη του Putin στην Κίνα τον Σεπτέμβριο του 2025.
Ωστόσο, η κρίση με το Ιράν αναμένεται να κυριαρχήσει στις συνομιλίες όχι μόνο για ενεργειακούς λόγους, ιδιαίτερα μετά την επίσκεψη Trump.
Η ... συμφωνία με τις ΗΠΑ
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιδίωξε συνεννόηση με την Κίνα σε πτυχές της σύγκρουσης, με ανακοίνωση του Λευκού Οίκου να αναφέρει ότι οι δύο ηγέτες συμφώνησαν πως το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και ότι πρέπει να επαναλειτουργήσουν τα Στενά του Hormuz.
Τόσο η Κίνα όσο και η Ρωσία είναι στενοί εταίροι της Τεχεράνης και έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προστασία της απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις τα τελευταία χρόνια.
Η Κίνα είναι επίσης ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου που τελεί υπό αμερικανικές κυρώσεις.
Σύμφωνα με το CNN, η Ρωσία παρείχε στο Ιράν πληροφορίες για τις θέσεις αμερικανικών στρατευμάτων και εγκαταστάσεων κατά την έναρξη της σύγκρουσης.
Τον προηγούμενο μήνα, πηγές δήλωσαν στο CNN ότι η Κίνα ετοιμαζόταν να αποστείλει όπλα στο Ιράν — κατηγορία που το Πεκίνο αρνείται.
Πλέον, τίθεται το ερώτημα κατά πόσο Κίνα και Ρωσία ενδιαφέρονται να εμπλακούν σε μια ειρηνευτική διαδικασία, με την Τεχεράνη να έχει εκφράσει στο παρελθόν την επιθυμία να αναλάβουν ρόλο εγγυητών ασφαλείας.
Η συμμετοχή τους στον τερματισμό της σύγκρουσης θα μπορούσε να ενισχύσει τη σχέση τους με τις ΗΠΑ, ωστόσο τόσο ο Xi όσο και ο Putin θα κινηθούν προσεκτικά, προστατεύοντας τις δικές τους συμμαχίες, τα συμφέροντα και τις παγκόσμιες φιλοδοξίες τους.
Διπλωματική ισχύς Κίνας
Η επίσκεψη του Vladimir Putin στο Πεκίνο, αμέσως μετά τη συνάντηση του Donald Trump με τον Xi Jinping, αναδεικνύει τη διπλωματική ισχύ της Κίνας και τη στρατηγική της θέση σε ένα ολοένα και πιο κατακερματισμένο διεθνές περιβάλλον, σύμφωνα με αναλυτές.
Αναλυτές εκτιμούν ότι αυτή η εξέλιξη ενισχύει τη θέση της Μόσχας, καθώς δείχνει πως η Κίνα δεν προτίθεται να απομακρυνθεί από τη στρατηγική της σχέση με τη Ρωσία.
Παράλληλα, το Πεκίνο αξιοποιεί τις διαδοχικές επισκέψεις για να επιδείξει την αυξανόμενη διπλωματική του επιρροή, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως κεντρικό παίκτη που μπορεί να συνομιλεί ταυτόχρονα με ανταγωνιστικές δυνάμεις.
Σύμφωνα με τη Marina Miron του King’s College London, δεν αναμένονται θεαματικές αλλαγές στις σχέσεις Μόσχας – Πεκίνου, αλλά περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας σε οικονομικό, στρατιωτικό και τεχνολογικό επίπεδο.
Αντίστοιχα, ο Oleg Ignatov της Crisis Group χαρακτήρισε τη σχέση «στρατηγική αλλά όχι στρατιωτική συμμαχία», υπογραμμίζοντας τη σταθερότητα και τη σημασία της για τις δύο πλευρές.
«Η Κίνα κρατά όλα τα χαρτιά»
Η Κίνα επιδιώκει πρόσβαση στους ρωσικούς ενεργειακούς πόρους σε χαμηλότερες τιμές, ενώ η Ρωσία εξαρτάται όλο και περισσότερο από κινεζικές τεχνολογίες διπλής χρήσης, ιδιαίτερα για την παραγωγή drones.
Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι ο Putin χρειάζεται περισσότερο αυτή τη σχέση, καθώς η Ρωσία έχει μετατραπεί σε «νεότερο και εξαρτημένο εταίρο» μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ο Timothy Ash από το Chatham House σημείωσε χαρακτηριστικά ότι «η Κίνα κρατά όλα τα χαρτιά», υποστηρίζοντας ότι, όπως ο Trump πήγε στο Πεκίνο αναζητώντας συμφωνίες, έτσι και ο Putin επιδιώκει κινεζική στήριξη.
Από την άλλη πλευρά, ο Ignatov απέρριψε την ιδέα μιας καθαρά ιεραρχικής σχέσης, υπογραμμίζοντας ότι και οι δύο χώρες επιδιώκουν έναν πολυπολικό κόσμο χωρίς κυρίαρχες δυνάμεις που επιβάλλουν τη βούλησή τους στους άλλους.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται επίσης στον ρόλο που επιχειρεί να διαδραματίσει η Κίνα ως «ουδέτερη υπερδύναμη».
Σύμφωνα με τους αναλυτές, το Πεκίνο προσπαθεί να εμφανίζεται ως διαμεσολαβητής χωρίς ανοιχτές αντιπαλότητες, παρότι βρίσκεται πολύ πιο κοντά στη Μόσχα.
Τι θα πουν για Ιράν
Στο επίκεντρο των συνομιλιών αναμένεται να βρεθεί και ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν, ο οποίος έχει προκαλέσει αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας λόγω του ουσιαστικού κλεισίματος των Στενών του Hormuz.
Η κατάσταση αυτή επηρεάζει περισσότερο την κινεζική οικονομία, αν και βραχυπρόθεσμα η Ρωσία επωφελείται από την αποδυνάμωση των ανταγωνιστών της στον Κόλπο.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα επιθυμούν τον τερματισμό της σύγκρουσης, ακόμη κι αν έχουν παράλληλα στηρίξει το Ιράν με πληροφορίες και τεχνολογία.
Ο Ash σημείωσε ότι η Μόσχα είναι ικανοποιημένη από το γεγονός ότι η Κίνα δεν προσέφερε στον Donald Trump αυτό που ζητούσε — δηλαδή τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν — γεγονός που επιβεβαιώνει πως το Πεκίνο δεν πρόκειται να εγκαταλείψει ούτε την Τεχεράνη ούτε τη Μόσχα.
Παρότι δεν αναμένονται θεαματικά αποτελέσματα από τη συνάντηση Xi–Putin, οι αναλυτές συμφωνούν ότι η Κίνα έχει ήδη πετύχει κάτι σημαντικό: φιλοξενώντας διαδοχικά τον πρόεδρο των ΗΠΑ και τον πρόεδρο της Ρωσίας, κατέστησε σαφές ότι αποτελεί πλέον αναπόφευκτο και καθοριστικό παράγοντα στη νέα παγκόσμια τάξη.
www.bankingnews.gr
Αλλά αυτή η επίσκεψη έχει τα δικά της μοναδικά χαρακτηριστικά - και όχι μόνο ότι λαμβάνει χώρα λίγες μέρες μετά την επίσκεψη του Donald Trump στο Πεκίνο.
Αυτό είναι απλώς μια σύμπτωση, και «φταίνε» οι Αμερικανοί: αναγκάστηκαν να ζητήσουν από τους Κινέζους να αναβάλουν την επίσκεψη από τα τέλη Μαρτίου λόγω του παρατεταμένου πολέμου με το Ιράν.
Η ευθύνη των Αμερικανών
Ως αποτέλεσμα, το ταξίδι του Trump πλησίασε την προγραμματισμένη επίσκεψη του Putin για το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Μαΐου, προσελκύοντας επιπλέον προσοχή και στα δύο γεγονότα: τη δεύτερη επίσκεψη του Προέδρου Trump στην Κίνα και την 25η επίσκεψη του Vladimir Putin.
Αυτός είναι ο συμβολισμός που λειτουργεί—ο Putin επισκέπτεται την Κίνα 25 φορές σε 26 χρόνια.
Αυτό περιλαμβάνει τα πάντα, από κρατικές επισκέψεις έως ταξίδια εργασίας και συμμετοχή σε πολυμερείς συνόδους κορυφής.
Έχει συναντηθεί μόνο με τον Xi Jinping, ο οποίος ηγείται της Κίνας για το μισό χρονικό διάστημα από ό,τι ο Putin ηγείται της Ρωσίας, περισσότερες από 40 φορές.
Αλλά το επίπεδο της προσωπικής τους αλληλεπίδρασης, εμπιστοσύνης και αμοιβαίας κατανόησής τους δεν είναι συνέπεια του αριθμού των συναντήσεων, αλλά η αιτία αυτών.
Συμβολισμοί
Είκοσι πέντε θα μπορούσαν στην πραγματικότητα να θεωρηθούν ως η ημερομηνία αυτής της επίσκεψης — σε δύο μήνες, συμπληρώνονται 25 χρόνια από την υπογραφή της Συνθήκης Καλής Γειτονίας, Φιλίας και Συνεργασίας.
Ο Putin και ο Xi αναμένεται να την παρατείνουν. Θα υπογραφούν περαιτέρω συμφωνίες και είναι πολύ πιθανό να υπάρξουν νέα μεγάλα κοινά έργα.
Ωστόσο, το κύριο χαρακτηριστικό αυτής της επίσκεψης είναι η ατμόσφαιρα που την περιβάλλει, το διεθνές πλαίσιο.
Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι ο Putin και ο Xi Jinping δεν έχουν συναντηθεί ποτέ σε μια τόσο ταραγμένη και τεταμένη περίοδο.
Τα τελευταία 13 χρόνια, έχουν αντιμετωπίσει ένα ευρύ φάσμα σοβαρών προκλήσεων και δοκιμασιών, τόσο κοινών όσο και εθνικών.
Αλλά η συγκέντρωση των προβλημάτων δεν ήταν ποτέ μεγαλύτερη - απλώς κοιτάξτε τα γεγονότα αυτού του έτους: η απαγωγή του Maduro στη Βενεζουέλα, η επίθεση στο Ιράν και το κλείσιμο της θάλασσας του Hormuz, ο αποκλεισμός καυσίμων και οι απειλές κατά της Κούβας - όλα αυτά όχι μόνο επηρεάζουν τα συμφέροντα των χωρών μας σε διαφορετικό βαθμό, αλλά επηρεάζουν και ολόκληρη τη διεθνή κατάσταση.
Αντανάκλαση παγκόσμιας κρίσης
Φυσικά, ο Trump τα έχει κάνει όλα αυτά, αλλά οι πράξεις του δεν είναι τόσο η αιτία όσο η συνέπεια μιας αυξανόμενης καταιγίδας και μια αντανάκλαση μιας γενικής, παγκόσμιας κρίσης.
Ο κόσμος δεν είναι πλέον απλώς ταραγμένος - υφίσταται μια μεταμόρφωση, βαθιά, καθολική και απρόβλεπτη στις μορφές και τις εκδηλώσεις του. Και παρόλο που η Κίνα και η Ρωσία πραγματικά "στέκονται πλάτη με πλάτη" (μια άλλη κινεζική φράση), το μέλλον μας - και ιδιαίτερα το μέλλον της συμμαχίας μας, η οποία είναι "περισσότερο από μια στρατιωτική συμμαχία" - δεν είναι προκαθορισμένο μια για πάντα.
Ακόμα και για να επιβιώσουμε, και κυρίως για να προχωρήσουμε μπροστά, χρειάζεται όχι μόνο να συντονίζουμε, να ευθυγραμμίζουμε και να ευθυγραμμίζουμε συνεχώς τις ενέργειές μας, αλλά και να ανταποκρινόμαστε από κοινού σε νέες προκλήσεις και προβλήματα.
Επομένως, η αγαπημένη κινεζική φράση ότι η ρωσο-κινεζική συνεργασία «συμβάλλει σημαντικά στην παγκόσμια στρατηγική σταθερότητα και τη διεθνή δικαιοσύνη» δεν μπορεί να είναι μια απλή δήλωση γεγονότος.
Ακόμη και αυτή η εύθραυστη σταθερότητα υπονομεύεται συνεχώς: ούτε ο Trump, ούτε οι ΗΠΑ, ούτε η Δύση στο σύνολό της ενδιαφέρονται να μπορέσουν η Κίνα και η Ρωσία να αναπτυχθούν (είτε ξεχωριστά είτε μαζί) σε ένα σχετικά ήρεμο περιβάλλον.
Εχθρός της Δύσης ο χρόνος
Επειδή ο χρόνος δεν είναι με το μέρος της Δύσης· ο χρόνος είναι ο κύριος εχθρός της.
Αλλά αρνούνται να το αναγνωρίσουν αυτό - και έτσι δηλώνουν εχθρούς τους τη Ρωσία και την Κίνα.
Και ακόμη περισσότερο, τη συμμαχία μας. Μια συμμαχία που δεν έχει επισημοποιηθεί ως στρατιωτικό μπλοκ, αλλά σχηματίζει ένα σύστημα ευρέων διεθνών ενώσεων και πιθανών συνασπισμών γύρω της - τον SCO, τους BRICS.
Και αυτοί, επίσης, στοχοποιούνται: το πιο προφανές παράδειγμα είναι το Ιράν, το οποίο είναι μέλος και των δύο αυτών οργανισμών.
Αλλά τόσο η Βενεζουέλα όσο και η Κούβα αποτελούν περιοχές παγκόσμιας αλληλεπίδρασης μεταξύ Ρωσίας και Κίνας.
Υπό τον αποκλεισμό, η Ρωσία προμηθεύει την Κούβα με πετρέλαιο και η Κίνα στέλνει ηλιακούς συλλέκτες, αλλά δεν θα μπορέσουμε να προστατεύσουμε το νησί από μια αμερικανική εισβολή (την οποία, παρεμπιπτόντως, ο Trump δεν θα τολμήσει), όπως ακριβώς δεν μπόρεσε να βοηθήσει τον Maduro.
Υπονομεύει τα πάντα ο Trump
Ωστόσο, το περιορισμένο πεδίο δράσης της Μόσχας και του Πεκίνου στο Δυτικό Ημισφαίριο δεν σημαίνει ότι η Αμερική κερδίζει αποφασιστικά και απωθεί τους Κινέζους και τους Ρώσους με τις περιπέτειές της, ειδικά την ιρανική.
Ο Trump όχι μόνο υπονομεύει την εμπιστοσύνη, αλλά και τρέφει φόβο για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ανοίγοντας νέες ευκαιρίες για τη διαμόρφωση μιας μελλοντικής, μετα-αμερικανικής παγκόσμιας τάξης.
Τόσο η Κίνα όσο και η Ρωσία θα προσπαθήσουν να το εκμεταλλευτούν αυτό προς όφελός τους, τόσο ατομικά όσο και από κοινού.
Αυτό ακριβώς διακρίνει την ατζέντα των τρεχουσών συνομιλιών μεταξύ Vladimir Putin και Xi Jinping.
Δεύτερη επίσκεψη σε λιγότερο από μια εβδομάδα
Λιγότερο από μία εβδομάδα αφότου ο Xi Jinping υποδέχθηκε με κάθε επισημότητα τον πρόεδρο των ΗΠΑ Donald Trump, ο Κινέζος ηγέτης φιλοξενεί ακόμη έναν επίτιμο προσκεκλημένο – και αυτή τη φορά πρόκειται για στενό σύμμαχο.
Ο πρόεδρος της Ρωσίας Vladimir Putin αναμένεται στο Πεκίνο για επίσημη επίσκεψη, η οποία έχει σαφώς σχεδιαστεί ώστε να αναδείξει τη σύμπλευση Πεκίνου και Μόσχας απέναντι στις παγκόσμιες γεωπολιτικές αναταράξεις.
Τόσο το Πεκίνο όσο και η Μόσχα διαχειρίζονται τις μεταβαλλόμενες σχέσεις τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες του Trump, ενώ εξετάζουν αν θα διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στον τερματισμό της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν, η οποία έχει επηρεάσει τις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου και έχει αποσπάσει την προσοχή της Ουάσινγκτον από τον πολυετή πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Τι επιδιώκουν Πεκίνο - Μόσχα
Το γεγονός ότι ο Xi υποδέχεται, μέσα σε διάστημα μίας εβδομάδας, δύο παγκόσμιους ηγέτες που εμπλέκονται σε φαινομενικά άλυτες συγκρούσεις, δεν περνά απαρατήρητο από την κινεζική κυβέρνηση, η οποία αξιοποιεί ιδιαίτερα τον πόλεμο του Trump με το Ιράν για να προβάλλει την Κίνα ως μια υπεύθυνη εναλλακτική παγκόσμια δύναμη.
Παράλληλα, Πεκίνο και Μόσχα επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν την ανατροπή της παραδοσιακής αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής από τον Trump, προωθώντας το δικό τους όραμα για έναν κόσμο που δεν θα κυριαρχείται από την αμερικανική ισχύ ή από ένα σύστημα συμμαχιών υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.
Η επίσκεψη αυτή είναι η 25η του Putin στην Κίνα κατά τη διάρκεια των περισσότερων από δύο δεκαετιών του στην εξουσία — περίοδος κατά την οποία Κίνα και Ρωσία έχουν ενισχύσει τη συνεργασία τους σε εμπόριο, ασφάλεια και διπλωματία, με βασικό κίνητρο την κοινή δυσπιστία απέναντι στην Ουάσινγκτον και τη φαινομενικά στενή προσωπική σχέση μεταξύ Putin και Xi, οι οποίοι συχνά αποκαλούν ο ένας τον άλλον «αγαπητό» ή «παλιό» φίλο.
Οι δύο ηγέτες έχουν συναντηθεί περισσότερες από 40 φορές.
Σε πρωτοφανές επίπεδο οι σχέσεις Ρωσίας - Κίνας
Πρόκειται για επίσκεψη κρατικού επιπέδου και ο Putin αναμένεται γίνει δεκτός με ανάλογες τιμές με εκείνες που επιφυλάχθηκαν στον Trump την περασμένη εβδομάδα — από κόκκινο χαλί έως στρατιωτική μπάντα.
Σε μήνυμα που παραδοσιακά δημοσιεύει πριν από τα ταξίδια του στην Κίνα, ο Putin χαρακτήρισε τις σχέσεις Ρωσίας-Κίνας ως σχέσεις που έχουν φτάσει σε «πραγματικά πρωτοφανές επίπεδο».
«Οι δύο πλευρές στηρίζουν η μία την άλλη σε ζητήματα που αφορούν τα βασικά συμφέροντα και των δύο χωρών, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας της κυριαρχίας και της κρατικής ενότητας», ανέφερε στο μήνυμα που δημοσιεύθηκε την Τρίτη.
Πριν από την επίσκεψη, τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν επίσης άρθρα που εξυμνούσαν τους «ακλόνητους» δεσμούς των δύο χωρών μέσα σε ένα «ταραγμένο διεθνές περιβάλλον».
Η Κίνα στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας
Άρθρο της κρατικά υποστηριζόμενης Global Times παρουσίασε επίσης τις σχεδόν διαδοχικές επισκέψεις των Αμερικανών και Ρώσων ηγετών ως ένδειξη ότι η Κίνα «αναδεικνύεται ταχύτατα σε επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας».
Η πρόσφατη συνάντηση Xi-Trump, οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, καθώς και η συνεργασία Κίνας-Ρωσίας σε ενέργεια, εμπόριο και ασφάλεια, αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο των συνομιλιών των δύο ηγετών την Τετάρτη 20/5.
Παράλληλα, αναμένεται να προωθήσουν το κοινό τους όραμα μέσω κοινής διακήρυξης για τη «δημιουργία ενός πολυπολικού κόσμου» και ενός «νέου τύπου διεθνών σχέσεων», όπως δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Yury Ushakov.
Και η Ουκρανία στην ατζέντα
Δεν είναι η πρώτη φορά που Putin και Xi πραγματοποιούν συνομιλίες σε άμεση χρονική γειτνίαση με διπλωματικές επαφές των ΗΠΑ.
Οι δύο ηγέτες είχαν συνομιλήσει λίγες ώρες μετά την ορκωμοσία του Trump πέρυσι, λίγες ημέρες αφότου ο Trump είχε μιλήσει με τον Xi.
Ο Putin έχει επίσης ενημερώσει τον Xi για προηγούμενες συνομιλίες ΗΠΑ-Ρωσίας σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Για τον Putin, οι πρόσφατες απώλειες του ρωσικού στρατού στον πόλεμο της Ουκρανίας, που διαρκεί πλέον περισσότερα από τέσσερα χρόνια, ενδέχεται να αυξάνουν την πίεση γύρω από τη συνάντηση.
Ρωσικό πετρέλαιο
Οι αγορές ρωσικού πετρελαίου από την Κίνα και οι εξαγωγές προϊόντων διπλής χρήσης από το Πεκίνο έχουν αποδειχθεί κρίσιμες για τη ρωσική πολεμική προσπάθεια.
Παράλληλα, έχουν καταστήσει τη σχέση ολοένα και πιο άνιση, καθώς η Μόσχα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον πλουσιότερο και τεχνολογικά πιο προηγμένο γείτονά της.
Η Ρωσία είναι ήδη ο μεγαλύτερος προμηθευτής αργού πετρελαίου της Κίνας.
Οι Κινέζοι αγοραστές έχουν αυξήσει σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου σε μειωμένες τιμές μετά την επιβολή δυτικών κυρώσεων εξαιτίας της εισβολής του Putin στην Ουκρανία.
Μεγαλύτερη εξάρτηση
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και ο κίνδυνος μελλοντικής αστάθειας ενδέχεται πλέον να ωθήσουν το Πεκίνο να εξαρτηθεί ακόμη περισσότερο από τη Ρωσία για ενεργειακές προμήθειες.
Ο Xi και ο Putin αναμένεται επίσης να συζητήσουν τον αγωγό φυσικού αερίου Power of Siberia 2, ένα μακροχρόνιο σχέδιο που προχώρησε κατά την τελευταία επίσκεψη του Putin στην Κίνα τον Σεπτέμβριο του 2025.
Ωστόσο, η κρίση με το Ιράν αναμένεται να κυριαρχήσει στις συνομιλίες όχι μόνο για ενεργειακούς λόγους, ιδιαίτερα μετά την επίσκεψη Trump.
Η ... συμφωνία με τις ΗΠΑ
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιδίωξε συνεννόηση με την Κίνα σε πτυχές της σύγκρουσης, με ανακοίνωση του Λευκού Οίκου να αναφέρει ότι οι δύο ηγέτες συμφώνησαν πως το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και ότι πρέπει να επαναλειτουργήσουν τα Στενά του Hormuz.
Τόσο η Κίνα όσο και η Ρωσία είναι στενοί εταίροι της Τεχεράνης και έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προστασία της απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις τα τελευταία χρόνια.
Η Κίνα είναι επίσης ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου που τελεί υπό αμερικανικές κυρώσεις.
Σύμφωνα με το CNN, η Ρωσία παρείχε στο Ιράν πληροφορίες για τις θέσεις αμερικανικών στρατευμάτων και εγκαταστάσεων κατά την έναρξη της σύγκρουσης.
Τον προηγούμενο μήνα, πηγές δήλωσαν στο CNN ότι η Κίνα ετοιμαζόταν να αποστείλει όπλα στο Ιράν — κατηγορία που το Πεκίνο αρνείται.
Πλέον, τίθεται το ερώτημα κατά πόσο Κίνα και Ρωσία ενδιαφέρονται να εμπλακούν σε μια ειρηνευτική διαδικασία, με την Τεχεράνη να έχει εκφράσει στο παρελθόν την επιθυμία να αναλάβουν ρόλο εγγυητών ασφαλείας.
Η συμμετοχή τους στον τερματισμό της σύγκρουσης θα μπορούσε να ενισχύσει τη σχέση τους με τις ΗΠΑ, ωστόσο τόσο ο Xi όσο και ο Putin θα κινηθούν προσεκτικά, προστατεύοντας τις δικές τους συμμαχίες, τα συμφέροντα και τις παγκόσμιες φιλοδοξίες τους.
Διπλωματική ισχύς Κίνας
Η επίσκεψη του Vladimir Putin στο Πεκίνο, αμέσως μετά τη συνάντηση του Donald Trump με τον Xi Jinping, αναδεικνύει τη διπλωματική ισχύ της Κίνας και τη στρατηγική της θέση σε ένα ολοένα και πιο κατακερματισμένο διεθνές περιβάλλον, σύμφωνα με αναλυτές.
Αναλυτές εκτιμούν ότι αυτή η εξέλιξη ενισχύει τη θέση της Μόσχας, καθώς δείχνει πως η Κίνα δεν προτίθεται να απομακρυνθεί από τη στρατηγική της σχέση με τη Ρωσία.
Παράλληλα, το Πεκίνο αξιοποιεί τις διαδοχικές επισκέψεις για να επιδείξει την αυξανόμενη διπλωματική του επιρροή, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως κεντρικό παίκτη που μπορεί να συνομιλεί ταυτόχρονα με ανταγωνιστικές δυνάμεις.
Σύμφωνα με τη Marina Miron του King’s College London, δεν αναμένονται θεαματικές αλλαγές στις σχέσεις Μόσχας – Πεκίνου, αλλά περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας σε οικονομικό, στρατιωτικό και τεχνολογικό επίπεδο.
Αντίστοιχα, ο Oleg Ignatov της Crisis Group χαρακτήρισε τη σχέση «στρατηγική αλλά όχι στρατιωτική συμμαχία», υπογραμμίζοντας τη σταθερότητα και τη σημασία της για τις δύο πλευρές.
«Η Κίνα κρατά όλα τα χαρτιά»
Η Κίνα επιδιώκει πρόσβαση στους ρωσικούς ενεργειακούς πόρους σε χαμηλότερες τιμές, ενώ η Ρωσία εξαρτάται όλο και περισσότερο από κινεζικές τεχνολογίες διπλής χρήσης, ιδιαίτερα για την παραγωγή drones.
Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι ο Putin χρειάζεται περισσότερο αυτή τη σχέση, καθώς η Ρωσία έχει μετατραπεί σε «νεότερο και εξαρτημένο εταίρο» μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ο Timothy Ash από το Chatham House σημείωσε χαρακτηριστικά ότι «η Κίνα κρατά όλα τα χαρτιά», υποστηρίζοντας ότι, όπως ο Trump πήγε στο Πεκίνο αναζητώντας συμφωνίες, έτσι και ο Putin επιδιώκει κινεζική στήριξη.
Από την άλλη πλευρά, ο Ignatov απέρριψε την ιδέα μιας καθαρά ιεραρχικής σχέσης, υπογραμμίζοντας ότι και οι δύο χώρες επιδιώκουν έναν πολυπολικό κόσμο χωρίς κυρίαρχες δυνάμεις που επιβάλλουν τη βούλησή τους στους άλλους.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται επίσης στον ρόλο που επιχειρεί να διαδραματίσει η Κίνα ως «ουδέτερη υπερδύναμη».
Σύμφωνα με τους αναλυτές, το Πεκίνο προσπαθεί να εμφανίζεται ως διαμεσολαβητής χωρίς ανοιχτές αντιπαλότητες, παρότι βρίσκεται πολύ πιο κοντά στη Μόσχα.
Τι θα πουν για Ιράν
Στο επίκεντρο των συνομιλιών αναμένεται να βρεθεί και ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν, ο οποίος έχει προκαλέσει αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας λόγω του ουσιαστικού κλεισίματος των Στενών του Hormuz.
Η κατάσταση αυτή επηρεάζει περισσότερο την κινεζική οικονομία, αν και βραχυπρόθεσμα η Ρωσία επωφελείται από την αποδυνάμωση των ανταγωνιστών της στον Κόλπο.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα επιθυμούν τον τερματισμό της σύγκρουσης, ακόμη κι αν έχουν παράλληλα στηρίξει το Ιράν με πληροφορίες και τεχνολογία.
Ο Ash σημείωσε ότι η Μόσχα είναι ικανοποιημένη από το γεγονός ότι η Κίνα δεν προσέφερε στον Donald Trump αυτό που ζητούσε — δηλαδή τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν — γεγονός που επιβεβαιώνει πως το Πεκίνο δεν πρόκειται να εγκαταλείψει ούτε την Τεχεράνη ούτε τη Μόσχα.
Παρότι δεν αναμένονται θεαματικά αποτελέσματα από τη συνάντηση Xi–Putin, οι αναλυτές συμφωνούν ότι η Κίνα έχει ήδη πετύχει κάτι σημαντικό: φιλοξενώντας διαδοχικά τον πρόεδρο των ΗΠΑ και τον πρόεδρο της Ρωσίας, κατέστησε σαφές ότι αποτελεί πλέον αναπόφευκτο και καθοριστικό παράγοντα στη νέα παγκόσμια τάξη.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών