Δεν εξετάζει να προχωρήσει σε οποιαδήποτε μορφή διοικητικού καθορισμού ή ανώτατου ορίου στις τιμές των μισθώσεων
Βαρύς θα παραμείνει ο οικονομικός πέλεκυς για τους χιλιάδες ενοικιαστές ακινήτων, μετά την άτακτη υποχώρηση της κυβέρνησης στο ζήτημα της επιβολής πλαφόν στα ενοίκια, που προκάλεσε αντιδράσεις από τις ενώσεις ιδιοκτητών και ενοικιαστών.
Η σχετική, μεταξύ των άλλων, πρόταση περιλαμβάνεται στο σχέδιο που έχει αναρτηθεί σε διαβούλευση για την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035.
Πηγές του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής υποστήριζαν ότι στο Σχέδιο για την στεγαστική πολιτική δεν «περιλαμβάνεται σχετική πρόταση ούτε η Κυβέρνηση εξετάζει ή προτίθεται να προχωρήσει σε οποιαδήποτε μορφή διοικητικού καθορισμού ή ανώτατου ορίου στις τιμές των μισθώσεων».
Τι λέει η πρόταση για το 3ο μέτρο
Ωστόσο, στο Μέτρο 3, από τις συνολικά εννέα προτάσεις, αναφέρεται ότι η θεσμοθέτηση εθνικού δείκτη τιμών ακινήτων» που σύμφωνα με την πρόταση στοχεύει στη δημιουργία ενός ενιαίου και αξιόπιστου μηχανισμού παρακολούθησης των τιμών αγοράς και μίσθωσης κατοικιών σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
Ο δείκτης, λέει η πρόταση- θα ενισχύσει τη διαφάνεια στην αγορά κατοικίας, θα επιτρέψει την έγκαιρη αναγνώριση περιοχών με αυξημένη στεγαστική πίεση και θα στηρίξει τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων για τον σχεδιασμό στεγαστικών πολιτικών.
Η λειτουργία του δείκτη μπορεί να βασιστεί στη συνδυαστική αξιοποίηση υφιστάμενων πηγών δεδομένων, όπως στοιχεία μεταβιβάσεων, μισθώσεων, τραπεζικών αποτιμήσεων, φορολογικών δηλώσεων και διαθέσιμων δεικτών της αγοράς.
Ο δείκτης τιμών και η διεθνής πρακτική
Μέσω τακτικής επικαιροποίησης και δημοσίευσης συγκρίσιμων στοιχείων, ο δείκτης θα μπορεί να λειτουργεί ως εργαλείο παρακολούθησης της προσιτότητας, αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των μέτρων και εντοπισμού στρεβλώσεων στην αγορά κατοικίας.
Συναφής διεθνής πρακτική αναφέρει η πρόταση αποτελεί ο δείκτης τιμών της Γερμανίας (Mietspiegel) που λειτουργεί ως επίσημος τοπικός δείκτης αναφοράς μισθωμάτων και καταρτίζεται με βάση πραγματικά στοιχεία αγοράς, λαμβάνοντας υπόψη χαρακτηριστικά όπως η περιοχή, το μέγεθος, η ποιότητα, ο εξοπλισμός και η γειτονιά του ακινήτου.
Προστιθέμενη αξία στο ελληνικό πλαίσιο: Ο εθνικός δείκτης τιμών μπορεί να αποτελέσει τη βάση για τη διάκριση μεταξύ ελεύθερης και ρυθμιζόμενης αγοράς μίσθωσης, με τρόπο στοχευμένο και τεκμηριωμένο.
Τα δεδομένα της αγοράς
Μέσω αντικειμενικών δεδομένων για τις τιμές, την περιοχή, την ποιότητα και την ενεργειακή κατάσταση των κατοικιών, θα μπορεί να προσδιορίζεται πότε μια κατηγορία ακινήτων παραμένει στην ελεύθερη αγορά και πότε απαιτείται ειδικότερο πλαίσιο προστασίας των ενοικιαστών.
Ιδίως για κατοικίες χαμηλής ποιότητας ή χαμηλής ενεργειακής απόδοσης, ο δείκτης θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ως εργαλείο αναφοράς για τον καθορισμό ενώτατου εύρους μισθώματος ή άλλων κανόνων ρύθμισης της αγοράς.
Παράλληλα, η αναβάθμιση του ακινήτου, μέσω της αξιοποίησης υφιστάμενων κινήτρων όπως τα προγράμματα «Εξοικονομώ» και «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου», θα μπορούσε να αποτελέσει προϋπόθεση για την επανένταξή του σε πιο ελεύθερο πλαίσιο διαμόρφωσης τιμών».
Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική αποτελεί τον πρώτο ολοκληρωμένο οδικό χάρτη για την αντιμετώπιση των στεγαστικών προκλήσεων της χώρας.
Αποτυπώνει την υφιστάμενη κατάσταση στην αγορά κατοικίας, αναλύει τις τάσεις και τις προκλήσεις που καταγράφονται στην Ελλάδα και την Ευρώπη και διαμορφώνει ένα συνεκτικό πλαίσιο κατευθύνσεων για την ανάπτυξη της στεγαστικής πολιτικής τα επόμενα χρόνια.
Ως προς το ζήτημα του πλαφόν στα ενοίκια, το υπουργείο αποσαφηνίζει ότι δεν εξετάζεται και δεν προτίθεται να εφαρμοστεί οποιοδήποτε σύστημα διοικητικού καθορισμού ή ανώτατου ορίου στις τιμές των μισθώσεων.
Αμφιλεγόμενα αποτελέσματα
Πηγές του υπουργείου σημειώνουν ότι η διεθνής εμπειρία από χώρες που υιοθέτησαν παρεμβάσεις αυτού του τύπου είναι σύνθετη και τα αποτελέσματα συχνά αμφιλεγόμενα.
Σε αρκετές περιπτώσεις έχουν καταγραφεί παρενέργειες, όπως η μείωση της προσφοράς κατοικιών προς ενοικίαση, η αναστολή επενδύσεων στην κατοικία και η επιδείνωση της ποιότητας του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος.
Επιπλέον, η ελληνική στεγαστική αγορά παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που καθιστούν τέτοιου είδους παρεμβάσεις ακόμη πιο προβληματικές.
Είναι ενδεικτικό ότι το μέσο δηλωμένο μίσθωμα στα δεδομένα της φορολογικής διοίκησης παραμένει σε επίπεδα που δεν αντανακλούν πλήρως την πραγματική εικόνα της αγοράς, γεγονός που καταδεικνύει την έκταση του φαινομένου της υποδήλωσης μισθωμάτων.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η επιβολή διοικητικών περιορισμών θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την αδήλωτη οικονομία αντί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της προσιτής στέγασης.
Σε κάθε περίπτωση, η θέσπιση ρυθμιζόμενου ενοικίου στο πλαίσιο της κοινωνικής κατοικίας δεν πρέπει να συγχέεται με την επιβολή πλαφόν σε ιδιωτικά ακίνητα.
Η κυβερνητική πολιτική για τη στέγαση, σημειώνουν οι ίδιες πηγές, επικεντρώνεται στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών, στην αξιοποίηση κλειστών ακινήτων, στην ενίσχυση της κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, στη διευκόλυνση της πρόσβασης των νέων σε ιδιόκτητη κατοικία και στη στήριξη των ενοικιαστών μέσω στοχευμένων μέτρων.
Η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης απαιτεί διαρθρωτικές παρεμβάσεις που αυξάνουν το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα και όχι διοικητικό καθορισμό τιμών.
Αντώνης Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr
Η σχετική, μεταξύ των άλλων, πρόταση περιλαμβάνεται στο σχέδιο που έχει αναρτηθεί σε διαβούλευση για την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035.
Πηγές του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής υποστήριζαν ότι στο Σχέδιο για την στεγαστική πολιτική δεν «περιλαμβάνεται σχετική πρόταση ούτε η Κυβέρνηση εξετάζει ή προτίθεται να προχωρήσει σε οποιαδήποτε μορφή διοικητικού καθορισμού ή ανώτατου ορίου στις τιμές των μισθώσεων».
Τι λέει η πρόταση για το 3ο μέτρο
Ωστόσο, στο Μέτρο 3, από τις συνολικά εννέα προτάσεις, αναφέρεται ότι η θεσμοθέτηση εθνικού δείκτη τιμών ακινήτων» που σύμφωνα με την πρόταση στοχεύει στη δημιουργία ενός ενιαίου και αξιόπιστου μηχανισμού παρακολούθησης των τιμών αγοράς και μίσθωσης κατοικιών σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
Ο δείκτης, λέει η πρόταση- θα ενισχύσει τη διαφάνεια στην αγορά κατοικίας, θα επιτρέψει την έγκαιρη αναγνώριση περιοχών με αυξημένη στεγαστική πίεση και θα στηρίξει τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων για τον σχεδιασμό στεγαστικών πολιτικών.
Η λειτουργία του δείκτη μπορεί να βασιστεί στη συνδυαστική αξιοποίηση υφιστάμενων πηγών δεδομένων, όπως στοιχεία μεταβιβάσεων, μισθώσεων, τραπεζικών αποτιμήσεων, φορολογικών δηλώσεων και διαθέσιμων δεικτών της αγοράς.
Ο δείκτης τιμών και η διεθνής πρακτική
Μέσω τακτικής επικαιροποίησης και δημοσίευσης συγκρίσιμων στοιχείων, ο δείκτης θα μπορεί να λειτουργεί ως εργαλείο παρακολούθησης της προσιτότητας, αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των μέτρων και εντοπισμού στρεβλώσεων στην αγορά κατοικίας.
Συναφής διεθνής πρακτική αναφέρει η πρόταση αποτελεί ο δείκτης τιμών της Γερμανίας (Mietspiegel) που λειτουργεί ως επίσημος τοπικός δείκτης αναφοράς μισθωμάτων και καταρτίζεται με βάση πραγματικά στοιχεία αγοράς, λαμβάνοντας υπόψη χαρακτηριστικά όπως η περιοχή, το μέγεθος, η ποιότητα, ο εξοπλισμός και η γειτονιά του ακινήτου.
Προστιθέμενη αξία στο ελληνικό πλαίσιο: Ο εθνικός δείκτης τιμών μπορεί να αποτελέσει τη βάση για τη διάκριση μεταξύ ελεύθερης και ρυθμιζόμενης αγοράς μίσθωσης, με τρόπο στοχευμένο και τεκμηριωμένο.
Τα δεδομένα της αγοράς
Μέσω αντικειμενικών δεδομένων για τις τιμές, την περιοχή, την ποιότητα και την ενεργειακή κατάσταση των κατοικιών, θα μπορεί να προσδιορίζεται πότε μια κατηγορία ακινήτων παραμένει στην ελεύθερη αγορά και πότε απαιτείται ειδικότερο πλαίσιο προστασίας των ενοικιαστών.
Ιδίως για κατοικίες χαμηλής ποιότητας ή χαμηλής ενεργειακής απόδοσης, ο δείκτης θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ως εργαλείο αναφοράς για τον καθορισμό ενώτατου εύρους μισθώματος ή άλλων κανόνων ρύθμισης της αγοράς.
Παράλληλα, η αναβάθμιση του ακινήτου, μέσω της αξιοποίησης υφιστάμενων κινήτρων όπως τα προγράμματα «Εξοικονομώ» και «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου», θα μπορούσε να αποτελέσει προϋπόθεση για την επανένταξή του σε πιο ελεύθερο πλαίσιο διαμόρφωσης τιμών».
Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική αποτελεί τον πρώτο ολοκληρωμένο οδικό χάρτη για την αντιμετώπιση των στεγαστικών προκλήσεων της χώρας.
Αποτυπώνει την υφιστάμενη κατάσταση στην αγορά κατοικίας, αναλύει τις τάσεις και τις προκλήσεις που καταγράφονται στην Ελλάδα και την Ευρώπη και διαμορφώνει ένα συνεκτικό πλαίσιο κατευθύνσεων για την ανάπτυξη της στεγαστικής πολιτικής τα επόμενα χρόνια.
Ως προς το ζήτημα του πλαφόν στα ενοίκια, το υπουργείο αποσαφηνίζει ότι δεν εξετάζεται και δεν προτίθεται να εφαρμοστεί οποιοδήποτε σύστημα διοικητικού καθορισμού ή ανώτατου ορίου στις τιμές των μισθώσεων.
Αμφιλεγόμενα αποτελέσματα
Πηγές του υπουργείου σημειώνουν ότι η διεθνής εμπειρία από χώρες που υιοθέτησαν παρεμβάσεις αυτού του τύπου είναι σύνθετη και τα αποτελέσματα συχνά αμφιλεγόμενα.
Σε αρκετές περιπτώσεις έχουν καταγραφεί παρενέργειες, όπως η μείωση της προσφοράς κατοικιών προς ενοικίαση, η αναστολή επενδύσεων στην κατοικία και η επιδείνωση της ποιότητας του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος.
Επιπλέον, η ελληνική στεγαστική αγορά παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που καθιστούν τέτοιου είδους παρεμβάσεις ακόμη πιο προβληματικές.
Είναι ενδεικτικό ότι το μέσο δηλωμένο μίσθωμα στα δεδομένα της φορολογικής διοίκησης παραμένει σε επίπεδα που δεν αντανακλούν πλήρως την πραγματική εικόνα της αγοράς, γεγονός που καταδεικνύει την έκταση του φαινομένου της υποδήλωσης μισθωμάτων.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η επιβολή διοικητικών περιορισμών θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την αδήλωτη οικονομία αντί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της προσιτής στέγασης.
Σε κάθε περίπτωση, η θέσπιση ρυθμιζόμενου ενοικίου στο πλαίσιο της κοινωνικής κατοικίας δεν πρέπει να συγχέεται με την επιβολή πλαφόν σε ιδιωτικά ακίνητα.
Η κυβερνητική πολιτική για τη στέγαση, σημειώνουν οι ίδιες πηγές, επικεντρώνεται στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών, στην αξιοποίηση κλειστών ακινήτων, στην ενίσχυση της κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, στη διευκόλυνση της πρόσβασης των νέων σε ιδιόκτητη κατοικία και στη στήριξη των ενοικιαστών μέσω στοχευμένων μέτρων.
Η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης απαιτεί διαρθρωτικές παρεμβάσεις που αυξάνουν το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα και όχι διοικητικό καθορισμό τιμών.
Αντώνης Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών