Σχετικά Άρθρα
Ένοπλη εξέγερση στο Αφγανιστάν: Το Εθνικό Μέτωπο Αντίστασης επιτίθεται στους Taliban - Χύθηκε αίμα στη Herat
Τρίζει συθέμελα το καθεστώς των Taliban - Κατέστειλε βάναυσα τις γυναικείες διαδηλώσεις στη Herat - Νεκροί και τραυματίες
Όταν τον Αύγουστο του 2021 οι Taliban κατέλαβαν την Καμπούλ στο Αφγανιστάν, ο υπόλοιπος κόσμος παρακολουθούσε έντρομος την επιστροφή ενός σκοτεινού καθεστώτος. Λίγες μέρες αργότερα, το μακελειό στην Πύλη Abbey του αεροδρομίου της πρωτεύουσας έστειλε ένα ακόμα πιο δυσοίωνο μήνυμα ότι η τρομοκρατία στο Αφγανιστάν δεν είχε τελειώσει, είχε απλώς αλλάξει πρόσωπο.
Σήμερα, μερικά χρόνια μετά, η διεθνής κοινότητα βρίσκεται εγκλωβισμένη σε ένα αδιανόητο παράδοξο. Η άγρια και συστηματική εκστρατεία των Taliban κατά του Ισλαμικού Κράτους (ISKP) κατάφερε πράγματι να περιορίσει τη δράση των τρομοκρατών στο εγχώριο έδαφος. Όμως, αυτή η «επιτυχία» έκρυβε μια… θανάσιμη παγίδα. Κι αυτό διότι αντί να εκμηδενιστεί, το ISKP προσαρμόστηκε, έγινε πιο έξυπνο και μετέφερε τον τρόμο εκτός συνόρων, σκορπώντας το θάνατο από τη Μόσχα και το Ιράν μέχρι την καρδιά της Ευρώπης. Πιεσμένοι από την ανάγκη να αναχαιτίσουν μια παγκόσμια απειλή, οι ξένοι ηγέτες έρχονται πλέον αντιμέτωποι με μια εφιαλτική συνειδητοποίηση. Οι Taliban -ένα καθεστώς που επιβάλλει έναν βάναυσο φυλετικό διωγμό, προβαίνει σε εξωδικαστικές εκτελέσεις και οδηγεί εκατομμύρια ανθρώπους στην ανθρωπιστική καταστροφή- αποτελούν αυτή τη στιγμή την πιο αποτελεσματική ασπίδα προστασίας κατά του ISKP στο έδαφος.
Ποιο είναι το ISKP
Το ISKP είναι το παρακλάδι του Ισλαμικού Κράτους στη Νότια Ασία, το οποίο ιδρύθηκε επίσημα τον Ιανουάριο του 2015 από αποστάτες της al-Qaeda, των Tehrik-e-Taliban (TTP) και Αφγανών μαχητών Taliban. Σύμφωνα με τα δεδομένα του 2021, ο αριθμός των μαχητών του ISKP κυμαίνεται από 1.500 έως 2.200, με βάση τις επαρχίες Kunar και Nangarhar του Αφγανιστάν.
Η βασική ιδεολογική του διαφορά από τους Taliban είναι δομική: ενώ οι Taliban επιδιώκουν μια ισορροπία μεταξύ του αφγανικού εθνικισμού και του θρησκευτικού εθνικισμού, το ISKP ακολουθεί το οικουμενικό όραμα του Ισλαμικού Κράτους για μια παγκόσμια «ούμα» (ισλαμική κοινότητα), καθιστώντας τις δύο οργανώσεις υπαρξιακούς εχθρούς και όχι απλώς ανταγωνιστές για εδάφη.
Ο φόρος αίματος των αμάχων από τη δράση της οργάνωσης πριν από την κατάληψη της εξουσίας από τους Taliban ήταν ήδη καταστροφικός. Μεταξύ 2015 και 2024, το ISKP ήταν υπεύθυνο για περισσότερους από 2.000 θανάτους αμάχων, κυρίως στην Καμπούλ, στο Jalalabad και στο Kandahar. Μόνο κατά τους πρώτους έξι μήνες του 2021, οι παρατηρητές του ΟΗΕ κατέγραψαν 20 επιθέσεις με στόχο Χαζάρους σιίτες αμάχους, προκαλώντας 500 θύματα: 143 νεκρούς και 357 τραυματίες.
Αυτές οι επιθέσεις ακολουθούσαν ένα συστηματικό μοτίβο, το οποίο περιλάμβανε επιθέσεις αυτοκτονίας σε σχολεία και τζαμιά, εισβολές ενόπλων σε μαιευτήρια και ενέδρες σε προσκυνητές. Μέχρι την πτώση της Καμπούλ, το ISKP είχε καταγράψει περισσότερες από 340 επιθέσεις το 2021, αριθμός υπερδιπλάσιος από εκείνον του αμέσως επόμενου έτους με την υψηλότερη δραστηριότητα από την ίδρυσή του το 2015.
Μια απειλή που δεν ήταν ποτέ μόνο αφγανική
Η γεωγραφική επέκταση του ISKP επιταχύνθηκε απότομα μετά την κατάληψη της εξουσίας από τους Taliban. Στο Πακιστάν, το ISKP πραγματοποίησε τουλάχιστον 15 επιθέσεις αυτοκτονίας μεταξύ 2016 και 2022 εναντίον 5 στόχων ασφαλείας και 10 στόχων αμάχων, σκοτώνοντας περισσότερους από 550 ανθρώπους. Αυτές οι επιθέσεις περιλάμβαναν καταστροφικές βομβιστικές ενέργειες στη νοτιοδυτική περιοχή της χώρας κατά τη διάρκεια προεκλογικών συγκεντρώσεων τον Ιούλιο του 2018, οι οποίες στοίχισαν τη ζωή σε περίπου 150 ανθρώπους.
Το 2022, το ISKP επιτέθηκε στην πρεσβεία του Πακιστάν και στην πρεσβεία της Ρωσίας στην Καμπούλ, καθώς και σε ένα ξενοδοχείο της Καμπούλ που ήταν δημοφιλές σε Κινέζους επιχειρηματίες. Πρόσφατα, τον Ιανουάριο του 2024, μια διπλή επίθεση αυτοκτονίας έξω από τον τάφο του Ιρανού στρατηγού Qassem Soleimani στην Kerman σκότωσε περίπου 90 ανθρώπους και τραυμάτισε τουλάχιστον 200.
Αντίστοιχα, στις 22 Μαρτίου 2024, τέσσερις ένοπλοι εισέβαλαν στον συναυλιακό χώρο Crocus City Hall στη Μόσχα, σκοτώνοντας 133 ανθρώπους και τραυματίζοντας περισσότερους από 100, στην πιο θανατηφόρα τρομοκρατική επίθεση στην Ευρώπη μετά την ομηρεία στο σχολείο του Μπεσλάν το 2004. Το ISKP πραγματοποίησε επίσης μια επίθεση με πυροβολισμούς σε εκκλησία στην Κωνσταντινούπολη τον Ιανουάριο του 2024, η οποία στοίχισε τη ζωή σε έναν Τούρκο πολίτη.
Αυτά δεν ήταν μεμονωμένα περιστατικά. Ο ερευνητής σε θέματα τρομοκρατίας Aaron Zelin τεκμηρίωσε διασυνδέσεις του ISKP με 12 εξωτερικές συνωμοσίες το 2023 και τουλάχιστον 19 το 2024, σε Τατζικιστάν, Ρωσία, Κιργιστάν, Αυστρία, Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένες Πολιτείες, Ινδία, Ιράν και Τουρκία. Οι υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ εντόπισαν επίσης άλλες 15 εξωτερικές συνωμοσίες για επιθέσεις που συνδέονταν με το ISK έως τον Φεβρουάριο του 2023, με συγκεκριμένες προσπάθειες στοχοποίησης πρεσβειών, εκκλησιών, επιχειρηματικών κέντρων και του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου (FIFA World Cup) του 2022 στο Κατάρ.
Η εκστρατεία των Taliban κατά του ISKP έχει αποφέρει μετρήσιμα αποτελέσματα. Τον Οκτώβριο του 2021, ίδρυσαν τη Γενική Διεύθυνση Πληροφοριών (GDI), η οποία έγινε το επιχειρησιακό κέντρο μιας εθνικής προσπάθειας καταστολής της εξέγερσης, βασισμένης σε πληροφορίες.
Τον Φεβρουάριο του 2023, οι αφγανικές δυνάμεις σκότωσαν τον Qari Fateh, αρχηγό πληροφοριών του ISKP και πρώην υπουργό πολέμου του ISKP, τον Abu Osman, τον πρώτο Εμίρη του Ισλαμικού Κράτους της Επαρχίας της Ινδίας, καθώς και έναν ανώτερο ηγέτη του ISKP στο Νότιο Αφγανιστάν, μαζί με άλλα δύο μέλη της οργάνωσης. Μέχρι το τέλος του 2023, η υπηρεσία πληροφοριών του Ισλαμικού Εμιράτου του Αφγανιστάν (IEA) επιβεβαίωσε την εξόντωση τουλάχιστον 12 ανώτερων διοικητών του ISKP μέσα σε ένα μόνο έτος.
Οι στατιστικές αντανακλούν αυτή την πίεση. Οι θάνατοι που σχετίζονται με την τρομοκρατία στο Αφγανιστάν μειώθηκαν επίσης από 3.838 το 2021 σε 1.087 το 2022, και στη συνέχεια σε 218 το 2023. Ο αριθμός των θανάτων μέχρι το πρώτο μισό του 2026 ανέρχεται σε 77. Παρόμοια μείωση παρατηρείται και στον αριθμό των περιστατικών, από 325 το 2021 σε 15 το 2026.
Τα συμβάντα που αποδίδονται στο ISKP και καταγράφονται από τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο (EUAA) μειώθηκαν από 199 το 2022 σε μόλις 49 το 2023. Η UNAMA κατέγραψε μείωση 72% από έτος σε έτος, από 68 σε 18, στη χρήση αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών (IED) μεταξύ 2022 και 2023.
Οι αριθμοί αφηγούνται μια ιστορία επιτυχίας, αλλά εδώ κρύβεται η άβολη αλήθεια μέσα στις στατιστικές των Taliban για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας: οι Taliban εξώθησαν το ISKP εκτός Αφγανιστάν, αλλά δεν το εξάλειψαν. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το ISKP μετατοπίζει εσκεμμένα την προσοχή του προς στόχους εκτός Αφγανιστάν, εν μέρει ειδικά για να ξεφύγει από την πίεση των Taliban στο εσωτερικό. Η οργάνωση δεν έγινε πιο αδύναμη. Έγινε πιο έξυπνη. Και οι επιθέσεις στο Ιράν, τη Ρωσία και σε όλη την Ευρώπη το 2024 απέδειξαν ότι οι εκτιμήσεις αυτές ήταν σωστές.
Πώς πολεμούν την τρομοκρατία οι Taliban
Τα κέρδη των Taliban στον τομέα της ασφάλειας δεν μπορούν να αξιολογηθούν χωρίς να αντικρίσουμε τον τρόπο με τον οποίο επιτυγχάνονται. Σύμφωνα με αναφορές, οι Taliban έχουν πραγματοποιήσει περίπου 218 εξωδικαστικές εκτελέσεις μεταξύ 2021 και 2023, οι οποίες στρέφονταν όχι μόνο εναντίον υπόπτων για συμμετοχή στο ISKP, αλλά και εναντίον πρώην κυβερνητικών αξιωματούχων και προσωπικού ασφαλείας που δεν αποτελούσαν καμία αποδεδειγμένη τρομοκρατική απειλή.
Το 2024, σημειώθηκαν συνολικά 98 περιπτώσεις στις οποίες οι Taliban προέβησαν σε αυθαίρετες συλλήψεις και κρατήσεις. Αυτές οι 98 περιπτώσεις περιλαμβάνουν επίσης 20 περιστατικά κακομεταχείρισης και βασανιστηρίων.
Το 2024, μια έρευνα των New York Times τεκμηρίωσε τη δολοφονία ή την αναγκαστική εξαφάνιση 490 πρώην κυβερνητικών υπαλλήλων και μελών των δυνάμεων ασφαλείας μόνο κατά τους πρώτους έξι μήνες της διακυβέρνησης των Taliban. Αυτό έχει σημασία για δύο λόγους.
Πρώτον, οι τακτικές που τιμωρούν τις κοινότητες αμάχων δημιουργούν δυσαρέσκεια, η οποία συντηρεί τη στρατολόγηση ανταρτών σε βάθος χρόνου. Δεύτερον, το περιβάλλον πληροφόρησης στο εσωτερικό του Αφγανιστάν είναι εξαιρετικά περιορισμένο, πράγμα που σημαίνει ότι ένα μέρος της στατιστικής μείωσης των καταγεγραμμένων επιθέσεων ενδέχεται να αντανακλά τη μειωμένη ικανότητα αναφοράς περιστατικών και όχι αποκλειστικά τη μείωση της βίας.
Η γενικότερη εικόνα: Διακυβέρνηση και ανθρωπιστική κρίση
Καμία αξιολόγηση της καταπολέμησης της τρομοκρατίας στο Αφγανιστάν δεν είναι πλήρης χωρίς το ανθρωπιστικό της πλαίσιο. Από το 2023, περισσότεροι από 28 εκατομμύρια Αφγανοί —σχεδόν τα δύο τρίτα του πληθυσμού— χρειάζονταν ανθρωπιστική βοήθεια, με 14,7 εκατομμύρια να τη χρειάζονται για τη βασική τους επιβίωση.
Έως το 2024, 23,7 εκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονταν επείγουσα βοήθεια, 12,4 εκατομμύρια αντιμετώπιζαν επισιτιστική ανασφάλεια και 2,9 εκατομμύρια βρίσκονταν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω πείνας. Η απαγόρευση των Taliban στις γυναίκες να εργάζονται για τον ΟΗΕ και τις διεθνείς ΜΚΟ υπονόμευσε άμεσα την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας. Ο ΟΗΕ ζήτησε 3,26 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ για το Αφγανιστάν το 2023· μέχρι τον Νοέμβριο, είχε λάβει λιγότερο από το 25 τοις εκατό.
Το Αφγανιστάν παραμένει επίσης η μόνη χώρα στον κόσμο όπου απαγορεύεται στις κοπέλες και τις γυναίκες η πρόσβαση στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση, και ως εκ τούτου, σε σχεδόν 2,2 εκατομμύρια έφηβα κορίτσια απαγορεύεται ρητά να πηγαίνουν στο σχολείο, γεγονός που περιορίζει σοβαρά την ανάπτυξη της χώρας. Οι Taliban έχουν εκδώσει περισσότερες από 50 οδηγίες που περιορίζουν τα δικαιώματα των γυναικών.
Ο Ειδικός Εισηγητής του ΟΗΕ, Richard Bennett, περιέγραψε την κατάσταση ως «ένα θεσμοθετημένο σύστημα διακρίσεων, διαχωρισμού, ασέβειας προς την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και αποκλεισμού των γυναικών και των κοριτσιών». Αυτές οι συνθήκες και το μοντέλο διακυβέρνησης που τις παράγει είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένα με οποιονδήποτε μακροπρόθεσμο υπολογισμό για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας.
Τελική αξιολόγηση
Τα στοιχεία δεν επιτρέπουν μια απλή ετυμηγορία. Οι Taliban έχουν αποδεδειγμένα μειώσει την επιχειρησιακή ικανότητα του ISKP εντός του Αφγανιστάν, επιτυγχάνοντας σημαντική εξάρθρωση της ηγεσίας του, όμως το ISKP δεν έχει εξαλειφθεί.
Έχει προσαρμοστεί διεθνοποιώντας τις επιχειρήσεις του ως άμεση απάντηση στην εγχώρια πίεση των Taliban, και πλέον αποτελεί αποδεδειγμένα μεγαλύτερη απειλή για την Ευρώπη και άλλα μέρη του κόσμου απ' ό,τι το 2021.
Εν τω μεταξύ, οι Taliban διεξάγουν την καταπολέμηση της τρομοκρατίας μέσω μεθόδων που οι ίδιες περιλαμβάνουν συστηματικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και κυβερνούν μια χώρα σε οξεία ανθρωπιστική κατάρρευση, την οποία οι ίδιοι επιδεινώνουν ενεργά. Οι μειούμενοι στατιστικοί δείκτες των εγχώριων επιθέσεων είναι σημαντικοί, αλλά δεν λένε όλη την ιστορία.
Οι Taliban μπορεί να είναι επί του παρόντος η πιο ικανή δύναμη που μάχεται το ISKP εντός της αφγανικής επικράτειας. Αυτό το γεγονός αξίζει να αναγνωριστεί. Δεν μετατρέπει, ωστόσο, μια κυβέρνηση που προΐσταται των διώξεων λόγω φύλου, των εξωδικαστικών εκτελέσεων και της ανθρωπιστικής ανάγκης 23 εκατομμυρίων ανθρώπων σε έναν αξιόπιστο μακροπρόθεσμο εταίρο ασφαλείας.
Η διαχείριση της απειλής του ISKP σε παγκόσμιο επίπεδο θα απαιτήσει μια πολυμερή δέσμευση με την Καμπούλ, όπου αυτό είναι τακτικά απαραίτητο, χωρίς όμως να συγχέεται η τακτική συνεργασία με την πολιτική νομιμοποίηση.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών