Πέθανε σε ηλικία 100 ετών ο Alan Greenspan – Ο άνθρωπος που διαμόρφωσε τη σύγχρονη αμερικανική οικονομία
Ο Alan Greenspan, ένας από τους πλέον επιδραστικούς οικονομολόγους του 20ού και των αρχών του 21ου αιώνα, ο οποίος καθόρισε τη νομισματική πολιτική των ΗΠΑ επί σχεδόν δύο δεκαετίες ως πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Federal Reserve), πέθανε σε ηλικία 100 ετών.
Την είδηση γνωστοποίησε η σύζυγός του επί 29 χρόνια, Andrea Mitchell, επικεφαλής ανταποκρίτρια του NBC News στην Ουάσιγκτον και σε θέματα εξωτερικής πολιτικής.
«Ο Alan έφυγε από τη ζωή σήμερα το πρωί στο σπίτι μας, σε ηλικία 100 ετών, από επιπλοκές της νόσου του Parkinson», ανέφερε η Mitchell σε ανακοίνωσή της.
Ο άνθρωπος που σφράγισε μια ολόκληρη οικονομική εποχή
Ο Alan Greenspan υπήρξε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στην ιστορία της αμερικανικής οικονομίας, επηρεάζοντας καθοριστικά τη λειτουργία του καπιταλιστικού συστήματος από τα τελευταία χρόνια του Ψυχρού Πολέμου έως την αυγή της ψηφιακής εποχής.
Κατά τη διάρκεια της θητείας του στη Federal Reserve, επέβλεψε μία από τις μεγαλύτερες περιόδους οικονομικής ανάπτυξης στην ιστορία των ΗΠΑ, από το 1991 έως το 2001.
Ωστόσο, η υστεροφημία του συνοδεύτηκε και από έντονη κριτική, καθώς πολλοί οικονομολόγοι τον θεώρησαν συνυπεύθυνο για τη δημιουργία των συνθηκών που οδήγησαν στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2008, κυρίως λόγω της υποστήριξής του στην απορρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα.
Συγκινητικό αντίο από την Andrea Mitchell
Η Andrea Mitchell περιέγραψε τον σύζυγό της ως έναν άνθρωπο που διαμόρφωσε την αμερικανική οικονομία επί δεκαετίες, υπηρετώντας προέδρους και από τα δύο μεγάλα κόμματα.
«Ήταν ένας γίγαντας που συνέβαλε στη διαμόρφωση της αμερικανικής οικονομίας για δεκαετίες, αλλά είχε πάντα την ειλικρίνεια να αναγνωρίζει τα λάθη του», δήλωσε.
Η ίδια μίλησε και για την προσωπική τους σχέση:
«Για μένα ήταν ο σύζυγός μου, ο άνθρωπος που άλλαξε τη ζωή μου από το πρώτο μας ραντεβού το 1984.
Είχε “παράλογο ενθουσιασμό” για το μπέιζμπολ, τους Washington Commanders, το τένις, το γκολφ και τη μουσική, ιδιαίτερα την τζαζ.
Θα τον θυμούνται για την ευφυΐα και την καλοσύνη του. Το να είμαι σύντροφός του ήταν η μεγαλύτερη χαρά της ζωής μου».
Από τη μουσική στην οικονομική επιστήμη
Ο Alan Greenspan γεννήθηκε στις 6 Μαρτίου 1926 στη συνοικία Washington Heights της Νέας Υόρκης.
Από μικρή ηλικία έδειξε ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, ενώ παράλληλα σπούδασε στη φημισμένη Juilliard School και έπαιζε σαξόφωνο και κλαρινέτο σε τζαζ συγκρότημα.
Στη συνέχεια στράφηκε στα οικονομικά, αποκτώντας πτυχίο το 1948 και μεταπτυχιακό τίτλο το 1950 από το New York University.
Αργότερα ξεκίνησε διδακτορικές σπουδές στο Columbia University υπό την επίβλεψη του οικονομολόγου Arthur F. Burns, ο οποίος αργότερα διετέλεσε επίσης πρόεδρος της Federal Reserve.
Η επιρροή της Ayn Rand
Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, ο Greenspan συνδέθηκε στενά με τη συγγραφέα Ayn Rand, δημιουργό του μυθιστορήματος «Atlas Shrugged».
Οι ιδέες της περί ατομικού συμφέροντος και ελεύθερου καπιταλισμού επηρέασαν βαθιά τη σκέψη του, κάτι που ο ίδιος αναγνώρισε αργότερα στα απομνημονεύματά του.
«Ήμουν πνευματικά περιορισμένος μέχρι να τη γνωρίσω», είχε γράψει χαρακτηριστικά.
Η είσοδος στην πολιτική και η άνοδος στην Federal Reserve
Το 1967 ο Greenspan έκανε τα πρώτα του βήματα στην πολιτική ως σύμβουλος της προεκλογικής εκστρατείας του Richard Nixon.
Αργότερα υπηρέτησε ως πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Συμβούλων επί προεδρίας Gerald Ford, συμβάλλοντας στη μείωση του πληθωρισμού από το 11% στο 6,5%.
Η μεγάλη του στιγμή ήρθε το 1987, όταν ο Ronald Reagan τον επέλεξε για τη θέση του προέδρου της Federal Reserve.
Ο «Μαέστρος» της Wall Street
Λίγους μόλις μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, η Wall Street βρέθηκε αντιμέτωπη με το περίφημο «Black Monday» της 19ης Οκτωβρίου 1987, όταν ο δείκτης Dow Jones κατέρρευσε περισσότερο από 22% μέσα σε μία ημέρα.
Ο Greenspan αντέδρασε άμεσα, παρέχοντας ρευστότητα στις αγορές και αποτρέποντας μια βαθύτερη κρίση.
Οι παρεμβάσεις του έγιναν γνωστές ως το περίφημο «Greenspan Put», δηλαδή η προσδοκία ότι η Federal Reserve θα παρενέβαινε κάθε φορά που οι αγορές αντιμετώπιζαν σοβαρούς κινδύνους.
Κατά τη δεκαετία του 1990 απέκτησε σχεδόν μυθικές διαστάσεις.
Τα αμερικανικά χρηματιστήρια κατέγραφαν ιστορικά υψηλά και ο ίδιος χαρακτηριζόταν από τα μέσα ενημέρωσης ως «ροκ σταρ» της οικονομίας και «μαέστρος» των αγορών.
Η κληρονομιά και οι σκιές της κρίσης του 2008
Παρά τη φήμη του, η οικονομική κατάρρευση του 2007-2008 έφερε τον Greenspan στο επίκεντρο έντονης κριτικής.
Πολλοί αναλυτές υποστήριξαν ότι η απορρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών και η αποτυχία να εντοπιστεί εγκαίρως η φούσκα των ακινήτων συνέβαλαν καθοριστικά στη δημιουργία της κρίσης.
Το 2011, η Financial Crisis Inquiry Commission κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι πολιτικές απορρύθμισης που υποστήριζε ο Greenspan αφαίρεσαν κρίσιμες δικλείδες ασφαλείας από το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Ο ίδιος χαρακτήρισε αργότερα την κρίση ως «ένα πιστωτικό τσουνάμι που συμβαίνει μία φορά στον αιώνα», παραδεχόμενος ότι το μέγεθός της ξεπέρασε κάθε πρόβλεψη.
Οι σχέσεις με τους Αμερικανούς προέδρους
Παρότι υπήρξε διαχρονικά Ρεπουμπλικανός, συνεργάστηκε στενά με προέδρους και των δύο κομμάτων.
Για τον Ronald Reagan είχε δηλώσει ότι πίστευε βαθιά σε λίγες αλλά θεμελιώδεις αρχές.
Με τον Bill Clinton διατηρούσε εξαιρετική σχέση, φτάνοντας μάλιστα να αστειευτεί ότι ήταν «ο καλύτερος Ρεπουμπλικανός πρόεδρος που είχαμε εδώ και χρόνια».
Αντίθετα, οι σχέσεις του με τους George H.W. Bush και George W. Bush υπήρξαν πιο σύνθετες, ιδιαίτερα σε ζητήματα οικονομικής πολιτικής και δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Τιμητικές διακρίσεις και διεθνής αναγνώριση
Ο Alan Greenspan τιμήθηκε με σειρά διεθνών διακρίσεων για την προσφορά του στην οικονομία.
Το 2000 η Γαλλία του απένειμε τη Λεγεώνα της Τιμής, ενώ το 2002 η Queen Elizabeth II τον ανακήρυξε επίτιμο Ιππότη της Βρετανικής Αυτοκρατορίας.
Το 2005 έλαβε από τον τότε πρόεδρο George W. Bush το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας, την υψηλότερη πολιτική διάκριση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το τέλος μιας εποχής
Με τον θάνατο του Alan Greenspan κλείνει ένα σημαντικό κεφάλαιο της σύγχρονης οικονομικής ιστορίας.
Για πολλούς υπήρξε ο άνθρωπος που διαμόρφωσε τη νομισματική πολιτική των ΗΠΑ επί δύο δεκαετίες και καθόρισε την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας.
Για άλλους, συμβόλισε τις υπερβολές μιας εποχής που οδήγησε στη μεγαλύτερη χρηματοπιστωτική κρίση των τελευταίων δεκαετιών.
Σε κάθε περίπτωση, το όνομά του θα παραμείνει άρρηκτα συνδεδεμένο με τη διαμόρφωση της οικονομικής τάξης πραγμάτων της μεταψυχροπολεμικής εποχής.
www.bankingnews.gr
Την είδηση γνωστοποίησε η σύζυγός του επί 29 χρόνια, Andrea Mitchell, επικεφαλής ανταποκρίτρια του NBC News στην Ουάσιγκτον και σε θέματα εξωτερικής πολιτικής.
«Ο Alan έφυγε από τη ζωή σήμερα το πρωί στο σπίτι μας, σε ηλικία 100 ετών, από επιπλοκές της νόσου του Parkinson», ανέφερε η Mitchell σε ανακοίνωσή της.
Ο άνθρωπος που σφράγισε μια ολόκληρη οικονομική εποχή
Ο Alan Greenspan υπήρξε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στην ιστορία της αμερικανικής οικονομίας, επηρεάζοντας καθοριστικά τη λειτουργία του καπιταλιστικού συστήματος από τα τελευταία χρόνια του Ψυχρού Πολέμου έως την αυγή της ψηφιακής εποχής.
Κατά τη διάρκεια της θητείας του στη Federal Reserve, επέβλεψε μία από τις μεγαλύτερες περιόδους οικονομικής ανάπτυξης στην ιστορία των ΗΠΑ, από το 1991 έως το 2001.
Ωστόσο, η υστεροφημία του συνοδεύτηκε και από έντονη κριτική, καθώς πολλοί οικονομολόγοι τον θεώρησαν συνυπεύθυνο για τη δημιουργία των συνθηκών που οδήγησαν στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2008, κυρίως λόγω της υποστήριξής του στην απορρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα.
Συγκινητικό αντίο από την Andrea Mitchell
Η Andrea Mitchell περιέγραψε τον σύζυγό της ως έναν άνθρωπο που διαμόρφωσε την αμερικανική οικονομία επί δεκαετίες, υπηρετώντας προέδρους και από τα δύο μεγάλα κόμματα.
«Ήταν ένας γίγαντας που συνέβαλε στη διαμόρφωση της αμερικανικής οικονομίας για δεκαετίες, αλλά είχε πάντα την ειλικρίνεια να αναγνωρίζει τα λάθη του», δήλωσε.
Η ίδια μίλησε και για την προσωπική τους σχέση:
«Για μένα ήταν ο σύζυγός μου, ο άνθρωπος που άλλαξε τη ζωή μου από το πρώτο μας ραντεβού το 1984.
Είχε “παράλογο ενθουσιασμό” για το μπέιζμπολ, τους Washington Commanders, το τένις, το γκολφ και τη μουσική, ιδιαίτερα την τζαζ.
Θα τον θυμούνται για την ευφυΐα και την καλοσύνη του. Το να είμαι σύντροφός του ήταν η μεγαλύτερη χαρά της ζωής μου».
Από τη μουσική στην οικονομική επιστήμη
Ο Alan Greenspan γεννήθηκε στις 6 Μαρτίου 1926 στη συνοικία Washington Heights της Νέας Υόρκης.
Από μικρή ηλικία έδειξε ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, ενώ παράλληλα σπούδασε στη φημισμένη Juilliard School και έπαιζε σαξόφωνο και κλαρινέτο σε τζαζ συγκρότημα.
Στη συνέχεια στράφηκε στα οικονομικά, αποκτώντας πτυχίο το 1948 και μεταπτυχιακό τίτλο το 1950 από το New York University.
Αργότερα ξεκίνησε διδακτορικές σπουδές στο Columbia University υπό την επίβλεψη του οικονομολόγου Arthur F. Burns, ο οποίος αργότερα διετέλεσε επίσης πρόεδρος της Federal Reserve.
Η επιρροή της Ayn Rand
Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, ο Greenspan συνδέθηκε στενά με τη συγγραφέα Ayn Rand, δημιουργό του μυθιστορήματος «Atlas Shrugged».
Οι ιδέες της περί ατομικού συμφέροντος και ελεύθερου καπιταλισμού επηρέασαν βαθιά τη σκέψη του, κάτι που ο ίδιος αναγνώρισε αργότερα στα απομνημονεύματά του.
«Ήμουν πνευματικά περιορισμένος μέχρι να τη γνωρίσω», είχε γράψει χαρακτηριστικά.
Η είσοδος στην πολιτική και η άνοδος στην Federal Reserve
Το 1967 ο Greenspan έκανε τα πρώτα του βήματα στην πολιτική ως σύμβουλος της προεκλογικής εκστρατείας του Richard Nixon.
Αργότερα υπηρέτησε ως πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Συμβούλων επί προεδρίας Gerald Ford, συμβάλλοντας στη μείωση του πληθωρισμού από το 11% στο 6,5%.
Η μεγάλη του στιγμή ήρθε το 1987, όταν ο Ronald Reagan τον επέλεξε για τη θέση του προέδρου της Federal Reserve.
Ο «Μαέστρος» της Wall Street
Λίγους μόλις μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, η Wall Street βρέθηκε αντιμέτωπη με το περίφημο «Black Monday» της 19ης Οκτωβρίου 1987, όταν ο δείκτης Dow Jones κατέρρευσε περισσότερο από 22% μέσα σε μία ημέρα.
Ο Greenspan αντέδρασε άμεσα, παρέχοντας ρευστότητα στις αγορές και αποτρέποντας μια βαθύτερη κρίση.
Οι παρεμβάσεις του έγιναν γνωστές ως το περίφημο «Greenspan Put», δηλαδή η προσδοκία ότι η Federal Reserve θα παρενέβαινε κάθε φορά που οι αγορές αντιμετώπιζαν σοβαρούς κινδύνους.
Κατά τη δεκαετία του 1990 απέκτησε σχεδόν μυθικές διαστάσεις.
Τα αμερικανικά χρηματιστήρια κατέγραφαν ιστορικά υψηλά και ο ίδιος χαρακτηριζόταν από τα μέσα ενημέρωσης ως «ροκ σταρ» της οικονομίας και «μαέστρος» των αγορών.
Η κληρονομιά και οι σκιές της κρίσης του 2008
Παρά τη φήμη του, η οικονομική κατάρρευση του 2007-2008 έφερε τον Greenspan στο επίκεντρο έντονης κριτικής.
Πολλοί αναλυτές υποστήριξαν ότι η απορρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών και η αποτυχία να εντοπιστεί εγκαίρως η φούσκα των ακινήτων συνέβαλαν καθοριστικά στη δημιουργία της κρίσης.
Το 2011, η Financial Crisis Inquiry Commission κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι πολιτικές απορρύθμισης που υποστήριζε ο Greenspan αφαίρεσαν κρίσιμες δικλείδες ασφαλείας από το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Ο ίδιος χαρακτήρισε αργότερα την κρίση ως «ένα πιστωτικό τσουνάμι που συμβαίνει μία φορά στον αιώνα», παραδεχόμενος ότι το μέγεθός της ξεπέρασε κάθε πρόβλεψη.
Οι σχέσεις με τους Αμερικανούς προέδρους
Παρότι υπήρξε διαχρονικά Ρεπουμπλικανός, συνεργάστηκε στενά με προέδρους και των δύο κομμάτων.
Για τον Ronald Reagan είχε δηλώσει ότι πίστευε βαθιά σε λίγες αλλά θεμελιώδεις αρχές.
Με τον Bill Clinton διατηρούσε εξαιρετική σχέση, φτάνοντας μάλιστα να αστειευτεί ότι ήταν «ο καλύτερος Ρεπουμπλικανός πρόεδρος που είχαμε εδώ και χρόνια».
Αντίθετα, οι σχέσεις του με τους George H.W. Bush και George W. Bush υπήρξαν πιο σύνθετες, ιδιαίτερα σε ζητήματα οικονομικής πολιτικής και δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Τιμητικές διακρίσεις και διεθνής αναγνώριση
Ο Alan Greenspan τιμήθηκε με σειρά διεθνών διακρίσεων για την προσφορά του στην οικονομία.
Το 2000 η Γαλλία του απένειμε τη Λεγεώνα της Τιμής, ενώ το 2002 η Queen Elizabeth II τον ανακήρυξε επίτιμο Ιππότη της Βρετανικής Αυτοκρατορίας.
Το 2005 έλαβε από τον τότε πρόεδρο George W. Bush το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας, την υψηλότερη πολιτική διάκριση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το τέλος μιας εποχής
Με τον θάνατο του Alan Greenspan κλείνει ένα σημαντικό κεφάλαιο της σύγχρονης οικονομικής ιστορίας.
Για πολλούς υπήρξε ο άνθρωπος που διαμόρφωσε τη νομισματική πολιτική των ΗΠΑ επί δύο δεκαετίες και καθόρισε την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας.
Για άλλους, συμβόλισε τις υπερβολές μιας εποχής που οδήγησε στη μεγαλύτερη χρηματοπιστωτική κρίση των τελευταίων δεκαετιών.
Σε κάθε περίπτωση, το όνομά του θα παραμείνει άρρηκτα συνδεδεμένο με τη διαμόρφωση της οικονομικής τάξης πραγμάτων της μεταψυχροπολεμικής εποχής.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών