Ρήγμα στο ΝΑΤΟ; Οι αιχμές Trump κατά της Ευρώπης και το νέο σχέδιο των ΗΠΑ
Μια εξέλιξη με ισχυρό γεωπολιτικό αποτύπωμα ταράζει τα θεμέλια του ΝΑΤΟ...
Η Ιταλία «άδειασε» δημόσια και με τον πλέον επίσημο τρόπο τον γενικό γραμματέα της Συμμαχίας, Mark Rutte, διαψεύδοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποίησαν ιταλικές βάσεις για τις επιθέσεις κατά του Ιράν....
Η ευθεία αυτή σύγκρουση δεν συνιστά μια απλή διόρθωση δηλώσεων, αλλά φέρνει στο φως τις βαθιές διαφωνίες που αναπτύσσονται στο εσωτερικό της Συμμαχίας, την ώρα που η κρίση στη Μέση Ανατολή απειλεί να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Ευρωπαίων συμμάχων.
Οι σχέσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των Ευρωπαίων συμμάχων τους φαίνεται πως εισέρχονται σε μία από τις πιο δύσκολες περιόδους των τελευταίων ετών, με τον Donald Trump να στέλνει παράλληλα ένα ηχηρό μήνυμα προς το ΝΑΤΟ, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας διαφορετικής αμερικανικής στρατηγικής απέναντι στη Συμμαχία.
Η συνάντησή του με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Mark Rutte, στη Χάγη, προκάλεσε έντονο σχολιασμό, κυρίως από ρωσικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία υποστήριξαν ότι ο επικεφαλής της Συμμαχίας επιχείρησε να κατευνάσει τον Αμερικανό πρόεδρο με συνεχείς επαίνους για τον ρόλο του και για την αύξηση των αμυντικών δαπανών των ευρωπαϊκών κρατών.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια αφήγηση, ο Trump παρέμεινε αμετακίνητος και δεν έκρυψε την απογοήτευσή του για τη στάση πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Περιορισμοί στους Αμερικάνους
Η ρήξη με Ιταλία δεν πρόκειται απλώς για μια δημόσια αντιπαράθεση σε επίπεδο ρητορικής μεταξύ των Trump και Meloni, αλλά η Ιταλία καθιστά πλέον σαφές ότι επιβάλλει πραγματικούς πολιτικούς περιορισμούς στις Ηνωμένες Πολιτείες, διευκρινίζοντας ότι είχε επισήμως αρνηθεί τη χρήση των στρατιωτικών της βάσεων από τις ΗΠΑ για επιθέσεις κατά του Ιράν, τόσο για προηγούμενες όσο και για ενδεχόμενες μελλοντικές αποστολές.
Η εξέλιξη αυτή προετοιμαζόταν εδώ και καιρό, καθώς η Ιταλία είχε ήδη περιορίσει σαφώς, τουλάχιστον εν μέρει, τη χρήση των αμερικανικών βάσεων στο έδαφός της τους προηγούμενους μήνες σε σχέση με τον πόλεμο κατά του Ιράν.
Τώρα όμως αυτό επιβεβαιώνεται και επίσημα.
Τι είπε ο Tajani στον Araghchi
Την Πέμπτη, ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Antonio Tajani φέρεται να δήλωσε τηλεφωνικά στον Ιρανό ομόλογό του ότι απορρίπτει κατηγορηματικά τους πρόσφατους ισχυρισμούς του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ Mark Rutte, σύμφωνα με τους οποίους οι αμερικανικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν ιταλικές στρατιωτικές βάσεις στις επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Ο Tajani επέμεινε ότι οι ιταλικές βάσεις δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ για οποιουδήποτε είδους επιθετικά πλήγματα κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Σύμφωνα με το αμερικανικό στρατιωτικό έντυπο Stripes, «ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών ευχαρίστησε την Ιταλία για τη διευκρίνιση και δήλωσε ότι ήταν αναγκαία μια σαφής και επίσημη διάψευση».
Σοβαρή ρήξη
Η Ιταλία παραμένει, φυσικά, μέλος του ΝΑΤΟ και το γεγονός ότι η Ρώμη απαντούσε στις πρόσφατες δηλώσεις του επικεφαλής της Συμμαχίας είναι ιδιαίτερα ενδεικτικό, καθώς αποκαλύπτει μια σοβαρή εσωτερική ρήξη εντός του ΝΑΤΟ.
Ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ είχε παραχωρήσει συνέντευξη στο Fox νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, όπου ισχυρίστηκε ότι περίπου 500 αμερικανικές στρατιωτικές πτήσεις είχαν απογειωθεί από βάσεις στην Ιταλία προς υποστήριξη της Operation Epic Fury.
Το ιταλικό υπουργείο Εξωτερικών απορρίπτει κατηγορηματικά αυτόν τον ισχυρισμό.
Επιπλέον, το ιταλικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε ότι ο Rutte «δεν έχει καμία σχέση με την Operation Epic Fury», γεγονός που ίσως εξηγεί γιατί προβαίνει σε «εντελώς παραπλανητικές» δηλώσεις.
«Η Ιταλία εγκρίνει μόνο πτήσεις που προβλέπονται από τις διεθνείς συνθήκες και αποκλείουν απολύτως επιθετικές στρατιωτικές ενέργειες», ανέφερε η ανακοίνωση του ιταλικού υπουργείου Άμυνας.
Αμφισημία από τη Ρώμη
Φαίνεται ότι η Ιταλία επιχειρεί να κατευνάσει ταυτόχρονα τόσο την ιρανική όσο και την αμερικανική πλευρά, επιχειρώντας να καλύψει τον ρόλο της με αμφισημία και αφηρημένους ορισμούς: Σε ανάλυση σχετικά με τον τρόπο χρήσης των ιταλικών βάσεων για την υποστήριξη του πολέμου, ο ιστότοπος ItaMilRadar ανέφερε αυτή την εβδομάδα ότι μη επανδρωμένα αεροσκάφη επιτήρησης MQ-4C Triton του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού που επιχειρούσαν από τη βάση Sigonella «πραγματοποίησαν εκτεταμένες αποστολές συλλογής πληροφοριών και αναγνώρισης στην περιοχή του Περσικού Κόλπου», πριν οι επιχειρήσεις των Triton μεταφερθούν, όπως φαίνεται, στην Ιορδανία τον Απρίλιο.
Αεροσκάφη ναυτικής περιπολίας P-8 Poseidon επιχειρούσαν επίσης από τη βάση πριν και κατά τη διάρκεια του πολέμου, ενώ αρκετά αναπτύχθηκαν στο Τζιμπουτί για την υποστήριξη των αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων στον Ινδικό Ωκεανό, σύμφωνα με τον ίδιο ιστότοπο.
Στα τέλη Μαρτίου, όταν οι αμερικανοϊσραηλινοί βομβαρδισμοί κατά του Ιράν βρίσκονταν ακόμη σε εξέλιξη, ανακοίνωση του γραφείου της πρωθυπουργού Meloni είχε επίσης αναφερθεί σε ζητήματα διαδικασίας, δηλώνοντας ότι η Ιταλία «ενεργεί σε πλήρη συμμόρφωση με τις ισχύουσες διεθνείς συμφωνίες», υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι κάθε σχετικό αίτημα πρέπει να «εξετάζεται προσεκτικά κατά περίπτωση, όπως συνέβαινε πάντοτε στο παρελθόν».
«Μας εγκαταλείψατε» – Το μήνυμα που άναψε φωτιές
Εν τω μεταξύ, η φράση που κυριάρχησε μετά τη συνάντηση Trump - Rutte ήταν το λιτό αλλά ιδιαίτερα αιχμηρό «Μας εγκαταλείψατε», το οποίο αποδίδεται στον Αμερικανό πρόεδρο αναφερόμενο στη στάση ορισμένων συμμάχων κατά την πρόσφατη κρίση στη Μέση Ανατολή.
Ο Trump εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι σε ευρωπαϊκές χώρες, υποστηρίζοντας ότι δεν προσέφεραν την υποστήριξη που περίμενε η Ουάσινγκτον στις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, εξέφρασε απογοήτευση για τη στάση της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Βρετανίας και της Ισπανίας, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται συμμάχους που θα επιδεικνύουν μεγαλύτερη πολιτική και στρατηγική συνέπεια.
Αλλάζει στρατηγική η Ουάσινγκτον;
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι δηλώσεις Trump ενδέχεται να σηματοδοτούν μια ευρύτερη αλλαγή στη φιλοσοφία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Αντί της παραδοσιακής στήριξης στο ΝΑΤΟ ως ενιαίο οργανισμό, η Ουάσινγκτον φαίνεται να εξετάζει την ενίσχυση διμερών σχέσεων με χώρες που διαθέτουν ισχυρές στρατιωτικές δυνατότητες και εμφανίζονται πιο πρόθυμες να συμμετάσχουν σε αμερικανικές πρωτοβουλίες.
Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκονται η Πολωνία, η οποία αυξάνει θεαματικά τις αμυντικές της δαπάνες και ενισχύει τις ένοπλες δυνάμεις της, αλλά και η Τουρκία, που διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το «5%» και το νέο ΝΑΤΟ
Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ ολοκληρώθηκε με τη συμφωνία των περισσότερων κρατών-μελών να κινηθούν προς αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035, μια εξέλιξη που ο Trump χαρακτήρισε προσωπική του επιτυχία.
Την ίδια στιγμή, δεν έλειψαν οι διαφωνίες, καθώς χώρες όπως η Ισπανία εξέφρασαν επιφυλάξεις για το ύψος των νέων δεσμεύσεων, γεγονός που επανέφερε στο προσκήνιο τις διαφορετικές προσεγγίσεις στο εσωτερικό της Συμμαχίας.
«Το ΝΑΤΟ δεν είναι πλέον ενωμένο»
Ρωσικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν τις τελευταίες εξελίξεις ως ένδειξη βαθιάς κρίσης στο ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι η εμπιστοσύνη μεταξύ Ουάσινγκτον και Ευρωπαίων συμμάχων έχει κλονιστεί.
Σύμφωνα με αυτή την οπτική, οι ΗΠΑ ενδέχεται να μειώσουν σταδιακά την εξάρτησή τους από τη συλλογική λειτουργία της Συμμαχίας και να επενδύσουν περισσότερο σε ευέλικτες συνεργασίες με χώρες που θεωρούν στρατηγικά πιο αξιόπιστες.
Μπαίνει το ΝΑΤΟ σε νέα εποχή;
Παρά τις διαφορετικές ερμηνείες των γεγονότων, ένα είναι βέβαιο: οι δημόσιες δηλώσεις του Donald Trump επανέφεραν στο προσκήνιο τα ερωτήματα για το μέλλον του ΝΑΤΟ και τις ισορροπίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης.
Το αν πρόκειται για μια πρόσκαιρη πολιτική αντιπαράθεση ή για την αρχή μιας βαθύτερης αναδιάταξης της δυτικής συμμαχίας θα φανεί τους επόμενους μήνες, καθώς οι γεωπολιτικές προκλήσεις σε Ουκρανία, Μέση Ανατολή και Ινδο-Ειρηνικό συνεχίζουν να δοκιμάζουν την ενότητα της Δύσης.
Η Ευρώπη καλείται να πληρώσει περισσότερα για την άμυνά της
Το τελευταίο διάστημα οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκούν ολοένα και μεγαλύτερη πίεση στους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του κόστους για την άμυνά τους. Ο Trump έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η Ουάσινγκτον δεν μπορεί να συνεχίσει να επωμίζεται το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος της Συμμαχίας, απαιτώντας από τα κράτη-μέλη να αυξήσουν σημαντικά τις στρατιωτικές τους δαπάνες.
Οι πρόσφατες αποφάσεις στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ για σταδιακή αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ θεωρούνται από πολλούς αποτέλεσμα της πίεσης που άσκησε η αμερικανική πλευρά. Ωστόσο, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκφράζουν προβληματισμό για το κατά πόσο μπορούν να ανταποκριθούν σε τόσο υψηλές οικονομικές δεσμεύσεις, ιδιαίτερα σε μια περίοδο αυξημένων δημοσιονομικών πιέσεων.
Η Πολωνία και η Τουρκία αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο ρόλο
Την ίδια ώρα, η Πολωνία και η Τουρκία εμφανίζονται να ενισχύουν συνεχώς τη στρατηγική τους σημασία για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Βαρσοβία επενδύει μαζικά στον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεών της, αποκτώντας σύγχρονα οπλικά συστήματα από τις ΗΠΑ και τη Νότια Κορέα, ενώ η Άγκυρα εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς παράγοντες της Συμμαχίας λόγω της γεωγραφικής της θέσης και του μεγέθους των ενόπλων δυνάμεών της.
Αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η Ουάσινγκτον ενδέχεται να βασιστεί περισσότερο σε τέτοιους περιφερειακούς εταίρους τα επόμενα χρόνια, διαμορφώνοντας ένα πιο ευέλικτο μοντέλο συνεργασίας αντί της αποκλειστικής εξάρτησης από τις παραδοσιακές μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις.
Η Μόσχα βλέπει έναν νέο κίνδυνο στα σύνορά της
Αν και η δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσινγκτον και Ευρωπαίων συμμάχων παρουσιάζεται από ορισμένους ως ένδειξη εσωτερικών τριγμών στο ΝΑΤΟ, η ρωσική πλευρά εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε αυτό το ενδεχόμενο. Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη ανάλυση, μια αμερικανική στροφή προς στενότερη συνεργασία με χώρες όπως η Πολωνία και η Τουρκία θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία ενός πιο ευέλικτου και επιχειρησιακά αποτελεσματικού στρατιωτικού σχήματος, με αυξημένη παρουσία κοντά στα ρωσικά σύνορα. Κατά τον συντάκτη, αυτό το σενάριο ενδέχεται να αποτελέσει ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση για τη ρωσική ασφάλεια από ό,τι η σημερινή δομή του ΝΑΤΟ.
Οι γεωπολιτικές ισορροπίες αλλάζουν
Οι εξελίξεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος στην Ουκρανία, η κρίση στη Μέση Ανατολή και η αυξανόμενη αντιπαράθεση με την Κίνα αναδιαμορφώνουν τις διεθνείς ισορροπίες. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάθε δημόσια τοποθέτηση της αμερικανικής ηγεσίας απέναντι στους συμμάχους της αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς μπορεί να επηρεάσει τόσο τις αποφάσεις του ΝΑΤΟ όσο και τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη.
www.bankingnews.gr
Η Ιταλία «άδειασε» δημόσια και με τον πλέον επίσημο τρόπο τον γενικό γραμματέα της Συμμαχίας, Mark Rutte, διαψεύδοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποίησαν ιταλικές βάσεις για τις επιθέσεις κατά του Ιράν....
Η ευθεία αυτή σύγκρουση δεν συνιστά μια απλή διόρθωση δηλώσεων, αλλά φέρνει στο φως τις βαθιές διαφωνίες που αναπτύσσονται στο εσωτερικό της Συμμαχίας, την ώρα που η κρίση στη Μέση Ανατολή απειλεί να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Ευρωπαίων συμμάχων.
Οι σχέσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των Ευρωπαίων συμμάχων τους φαίνεται πως εισέρχονται σε μία από τις πιο δύσκολες περιόδους των τελευταίων ετών, με τον Donald Trump να στέλνει παράλληλα ένα ηχηρό μήνυμα προς το ΝΑΤΟ, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας διαφορετικής αμερικανικής στρατηγικής απέναντι στη Συμμαχία.
Η συνάντησή του με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Mark Rutte, στη Χάγη, προκάλεσε έντονο σχολιασμό, κυρίως από ρωσικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία υποστήριξαν ότι ο επικεφαλής της Συμμαχίας επιχείρησε να κατευνάσει τον Αμερικανό πρόεδρο με συνεχείς επαίνους για τον ρόλο του και για την αύξηση των αμυντικών δαπανών των ευρωπαϊκών κρατών.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια αφήγηση, ο Trump παρέμεινε αμετακίνητος και δεν έκρυψε την απογοήτευσή του για τη στάση πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Περιορισμοί στους Αμερικάνους
Η ρήξη με Ιταλία δεν πρόκειται απλώς για μια δημόσια αντιπαράθεση σε επίπεδο ρητορικής μεταξύ των Trump και Meloni, αλλά η Ιταλία καθιστά πλέον σαφές ότι επιβάλλει πραγματικούς πολιτικούς περιορισμούς στις Ηνωμένες Πολιτείες, διευκρινίζοντας ότι είχε επισήμως αρνηθεί τη χρήση των στρατιωτικών της βάσεων από τις ΗΠΑ για επιθέσεις κατά του Ιράν, τόσο για προηγούμενες όσο και για ενδεχόμενες μελλοντικές αποστολές.
Η εξέλιξη αυτή προετοιμαζόταν εδώ και καιρό, καθώς η Ιταλία είχε ήδη περιορίσει σαφώς, τουλάχιστον εν μέρει, τη χρήση των αμερικανικών βάσεων στο έδαφός της τους προηγούμενους μήνες σε σχέση με τον πόλεμο κατά του Ιράν.
Τώρα όμως αυτό επιβεβαιώνεται και επίσημα.
Τι είπε ο Tajani στον Araghchi
Την Πέμπτη, ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Antonio Tajani φέρεται να δήλωσε τηλεφωνικά στον Ιρανό ομόλογό του ότι απορρίπτει κατηγορηματικά τους πρόσφατους ισχυρισμούς του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ Mark Rutte, σύμφωνα με τους οποίους οι αμερικανικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν ιταλικές στρατιωτικές βάσεις στις επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Ο Tajani επέμεινε ότι οι ιταλικές βάσεις δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ για οποιουδήποτε είδους επιθετικά πλήγματα κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Σύμφωνα με το αμερικανικό στρατιωτικό έντυπο Stripes, «ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών ευχαρίστησε την Ιταλία για τη διευκρίνιση και δήλωσε ότι ήταν αναγκαία μια σαφής και επίσημη διάψευση».
Σοβαρή ρήξη
Η Ιταλία παραμένει, φυσικά, μέλος του ΝΑΤΟ και το γεγονός ότι η Ρώμη απαντούσε στις πρόσφατες δηλώσεις του επικεφαλής της Συμμαχίας είναι ιδιαίτερα ενδεικτικό, καθώς αποκαλύπτει μια σοβαρή εσωτερική ρήξη εντός του ΝΑΤΟ.
Ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ είχε παραχωρήσει συνέντευξη στο Fox νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, όπου ισχυρίστηκε ότι περίπου 500 αμερικανικές στρατιωτικές πτήσεις είχαν απογειωθεί από βάσεις στην Ιταλία προς υποστήριξη της Operation Epic Fury.
Το ιταλικό υπουργείο Εξωτερικών απορρίπτει κατηγορηματικά αυτόν τον ισχυρισμό.
Επιπλέον, το ιταλικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε ότι ο Rutte «δεν έχει καμία σχέση με την Operation Epic Fury», γεγονός που ίσως εξηγεί γιατί προβαίνει σε «εντελώς παραπλανητικές» δηλώσεις.
«Η Ιταλία εγκρίνει μόνο πτήσεις που προβλέπονται από τις διεθνείς συνθήκες και αποκλείουν απολύτως επιθετικές στρατιωτικές ενέργειες», ανέφερε η ανακοίνωση του ιταλικού υπουργείου Άμυνας.
Αμφισημία από τη Ρώμη
Φαίνεται ότι η Ιταλία επιχειρεί να κατευνάσει ταυτόχρονα τόσο την ιρανική όσο και την αμερικανική πλευρά, επιχειρώντας να καλύψει τον ρόλο της με αμφισημία και αφηρημένους ορισμούς: Σε ανάλυση σχετικά με τον τρόπο χρήσης των ιταλικών βάσεων για την υποστήριξη του πολέμου, ο ιστότοπος ItaMilRadar ανέφερε αυτή την εβδομάδα ότι μη επανδρωμένα αεροσκάφη επιτήρησης MQ-4C Triton του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού που επιχειρούσαν από τη βάση Sigonella «πραγματοποίησαν εκτεταμένες αποστολές συλλογής πληροφοριών και αναγνώρισης στην περιοχή του Περσικού Κόλπου», πριν οι επιχειρήσεις των Triton μεταφερθούν, όπως φαίνεται, στην Ιορδανία τον Απρίλιο.
Αεροσκάφη ναυτικής περιπολίας P-8 Poseidon επιχειρούσαν επίσης από τη βάση πριν και κατά τη διάρκεια του πολέμου, ενώ αρκετά αναπτύχθηκαν στο Τζιμπουτί για την υποστήριξη των αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων στον Ινδικό Ωκεανό, σύμφωνα με τον ίδιο ιστότοπο.
Στα τέλη Μαρτίου, όταν οι αμερικανοϊσραηλινοί βομβαρδισμοί κατά του Ιράν βρίσκονταν ακόμη σε εξέλιξη, ανακοίνωση του γραφείου της πρωθυπουργού Meloni είχε επίσης αναφερθεί σε ζητήματα διαδικασίας, δηλώνοντας ότι η Ιταλία «ενεργεί σε πλήρη συμμόρφωση με τις ισχύουσες διεθνείς συμφωνίες», υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι κάθε σχετικό αίτημα πρέπει να «εξετάζεται προσεκτικά κατά περίπτωση, όπως συνέβαινε πάντοτε στο παρελθόν».
«Μας εγκαταλείψατε» – Το μήνυμα που άναψε φωτιές
Εν τω μεταξύ, η φράση που κυριάρχησε μετά τη συνάντηση Trump - Rutte ήταν το λιτό αλλά ιδιαίτερα αιχμηρό «Μας εγκαταλείψατε», το οποίο αποδίδεται στον Αμερικανό πρόεδρο αναφερόμενο στη στάση ορισμένων συμμάχων κατά την πρόσφατη κρίση στη Μέση Ανατολή.
Ο Trump εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι σε ευρωπαϊκές χώρες, υποστηρίζοντας ότι δεν προσέφεραν την υποστήριξη που περίμενε η Ουάσινγκτον στις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, εξέφρασε απογοήτευση για τη στάση της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Βρετανίας και της Ισπανίας, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται συμμάχους που θα επιδεικνύουν μεγαλύτερη πολιτική και στρατηγική συνέπεια.
Αλλάζει στρατηγική η Ουάσινγκτον;
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι δηλώσεις Trump ενδέχεται να σηματοδοτούν μια ευρύτερη αλλαγή στη φιλοσοφία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Αντί της παραδοσιακής στήριξης στο ΝΑΤΟ ως ενιαίο οργανισμό, η Ουάσινγκτον φαίνεται να εξετάζει την ενίσχυση διμερών σχέσεων με χώρες που διαθέτουν ισχυρές στρατιωτικές δυνατότητες και εμφανίζονται πιο πρόθυμες να συμμετάσχουν σε αμερικανικές πρωτοβουλίες.
Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκονται η Πολωνία, η οποία αυξάνει θεαματικά τις αμυντικές της δαπάνες και ενισχύει τις ένοπλες δυνάμεις της, αλλά και η Τουρκία, που διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το «5%» και το νέο ΝΑΤΟ
Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ ολοκληρώθηκε με τη συμφωνία των περισσότερων κρατών-μελών να κινηθούν προς αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035, μια εξέλιξη που ο Trump χαρακτήρισε προσωπική του επιτυχία.
Την ίδια στιγμή, δεν έλειψαν οι διαφωνίες, καθώς χώρες όπως η Ισπανία εξέφρασαν επιφυλάξεις για το ύψος των νέων δεσμεύσεων, γεγονός που επανέφερε στο προσκήνιο τις διαφορετικές προσεγγίσεις στο εσωτερικό της Συμμαχίας.
«Το ΝΑΤΟ δεν είναι πλέον ενωμένο»
Ρωσικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν τις τελευταίες εξελίξεις ως ένδειξη βαθιάς κρίσης στο ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι η εμπιστοσύνη μεταξύ Ουάσινγκτον και Ευρωπαίων συμμάχων έχει κλονιστεί.
Σύμφωνα με αυτή την οπτική, οι ΗΠΑ ενδέχεται να μειώσουν σταδιακά την εξάρτησή τους από τη συλλογική λειτουργία της Συμμαχίας και να επενδύσουν περισσότερο σε ευέλικτες συνεργασίες με χώρες που θεωρούν στρατηγικά πιο αξιόπιστες.
Μπαίνει το ΝΑΤΟ σε νέα εποχή;
Παρά τις διαφορετικές ερμηνείες των γεγονότων, ένα είναι βέβαιο: οι δημόσιες δηλώσεις του Donald Trump επανέφεραν στο προσκήνιο τα ερωτήματα για το μέλλον του ΝΑΤΟ και τις ισορροπίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης.
Το αν πρόκειται για μια πρόσκαιρη πολιτική αντιπαράθεση ή για την αρχή μιας βαθύτερης αναδιάταξης της δυτικής συμμαχίας θα φανεί τους επόμενους μήνες, καθώς οι γεωπολιτικές προκλήσεις σε Ουκρανία, Μέση Ανατολή και Ινδο-Ειρηνικό συνεχίζουν να δοκιμάζουν την ενότητα της Δύσης.
Η Ευρώπη καλείται να πληρώσει περισσότερα για την άμυνά της
Το τελευταίο διάστημα οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκούν ολοένα και μεγαλύτερη πίεση στους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του κόστους για την άμυνά τους. Ο Trump έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η Ουάσινγκτον δεν μπορεί να συνεχίσει να επωμίζεται το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος της Συμμαχίας, απαιτώντας από τα κράτη-μέλη να αυξήσουν σημαντικά τις στρατιωτικές τους δαπάνες.
Οι πρόσφατες αποφάσεις στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ για σταδιακή αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ θεωρούνται από πολλούς αποτέλεσμα της πίεσης που άσκησε η αμερικανική πλευρά. Ωστόσο, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκφράζουν προβληματισμό για το κατά πόσο μπορούν να ανταποκριθούν σε τόσο υψηλές οικονομικές δεσμεύσεις, ιδιαίτερα σε μια περίοδο αυξημένων δημοσιονομικών πιέσεων.
Η Πολωνία και η Τουρκία αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο ρόλο
Την ίδια ώρα, η Πολωνία και η Τουρκία εμφανίζονται να ενισχύουν συνεχώς τη στρατηγική τους σημασία για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Βαρσοβία επενδύει μαζικά στον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεών της, αποκτώντας σύγχρονα οπλικά συστήματα από τις ΗΠΑ και τη Νότια Κορέα, ενώ η Άγκυρα εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς παράγοντες της Συμμαχίας λόγω της γεωγραφικής της θέσης και του μεγέθους των ενόπλων δυνάμεών της.
Αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η Ουάσινγκτον ενδέχεται να βασιστεί περισσότερο σε τέτοιους περιφερειακούς εταίρους τα επόμενα χρόνια, διαμορφώνοντας ένα πιο ευέλικτο μοντέλο συνεργασίας αντί της αποκλειστικής εξάρτησης από τις παραδοσιακές μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις.
Η Μόσχα βλέπει έναν νέο κίνδυνο στα σύνορά της
Αν και η δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσινγκτον και Ευρωπαίων συμμάχων παρουσιάζεται από ορισμένους ως ένδειξη εσωτερικών τριγμών στο ΝΑΤΟ, η ρωσική πλευρά εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε αυτό το ενδεχόμενο. Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη ανάλυση, μια αμερικανική στροφή προς στενότερη συνεργασία με χώρες όπως η Πολωνία και η Τουρκία θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία ενός πιο ευέλικτου και επιχειρησιακά αποτελεσματικού στρατιωτικού σχήματος, με αυξημένη παρουσία κοντά στα ρωσικά σύνορα. Κατά τον συντάκτη, αυτό το σενάριο ενδέχεται να αποτελέσει ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση για τη ρωσική ασφάλεια από ό,τι η σημερινή δομή του ΝΑΤΟ.
Οι γεωπολιτικές ισορροπίες αλλάζουν
Οι εξελίξεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος στην Ουκρανία, η κρίση στη Μέση Ανατολή και η αυξανόμενη αντιπαράθεση με την Κίνα αναδιαμορφώνουν τις διεθνείς ισορροπίες. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάθε δημόσια τοποθέτηση της αμερικανικής ηγεσίας απέναντι στους συμμάχους της αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς μπορεί να επηρεάσει τόσο τις αποφάσεις του ΝΑΤΟ όσο και τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών