Μία απόφαση με ιδιαίτερα μεγάλη σημασία για χιλιάδες φορολογουμένους εξέδωσε το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), βάζοντας σαφή χρονικά όρια στη δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών και περιουσιακών στοιχείων από τη φορολογική διοίκηση.
Με την υπ' αριθμόν 553/2026 απόφασή του, το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο ξεκαθαρίζει ότι τα διασφαλιστικά μέτρα που επιβάλλονται για φορολογικές υποθέσεις δεν μπορούν να παραμένουν σε ισχύ επ' αόριστον. Αντίθετα, μετά την παρέλευση πέντε ετών από την έκδοση της καταλογιστικής πράξης, η φορολογική διοίκηση έχει νομική υποχρέωση να προχωρήσει άμεσα στην άρση τους.
Το σημαντικότερο στοιχείο της απόφασης είναι ότι η διαδικασία αυτή πρέπει να γίνεται αυτεπάγγελτα, χωρίς να απαιτείται οποιαδήποτε αίτηση ή ενέργεια από τον φορολογούμενο.
Τι αλλάζει στην πράξη
Η απόφαση αφορά τις περιπτώσεις στις οποίες η φορολογική διοίκηση επιβάλλει διασφαλιστικά μέτρα για την προστασία των συμφερόντων του Δημοσίου, όπως σε υποθέσεις σοβαρής φοροδιαφυγής ή μη απόδοσης φόρων.
Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται:
- Δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών.
- Δέσμευση τραπεζικών θυρίδων.
- Δέσμευση ακινήτων.
- Δέσμευση κάθε άλλου περιουσιακού στοιχείου που μπορεί να εξασφαλίσει τις απαιτήσεις του Δημοσίου.
Μέχρι σήμερα, σε αρκετές περιπτώσεις οι δεσμεύσεις παρέμεναν ενεργές ακόμη και μετά την παρέλευση της πενταετίας, είτε λόγω διοικητικών καθυστερήσεων είτε επειδή δεν είχε προηγηθεί σχετική αίτηση από τον ενδιαφερόμενο.
Με τη νέα απόφαση, αυτή η πρακτική παύει να είναι νόμιμη.
Ξεκάθαρο μήνυμα προς την Εφορία
Το Β΄ Τμήμα του ΣτΕ επισημαίνει ότι ο νομοθέτης έχει καθορίσει συγκεκριμένο χρονικό όριο για τη διάρκεια των διασφαλιστικών μέτρων.
Μετά την ολοκλήρωση της πενταετίας, η φορολογική αρχή υποχρεούται χωρίς καθυστέρηση να ενημερώσει τις τράπεζες και κάθε αρμόδια υπηρεσία, προκειμένου να αρθούν όλες οι δεσμεύσεις.
Το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι η υποχρέωση αυτή βαραίνει αποκλειστικά τη διοίκηση και δεν μπορεί να μετακυλίεται στον πολίτη.
Ισχυρό μήνυμα υπέρ των δικαιωμάτων των πολιτών
Η απόφαση ενισχύει δύο θεμελιώδεις αρχές του διοικητικού δικαίου:
- Την ασφάλεια δικαίου, καθώς οι πολίτες γνωρίζουν πλέον ότι οι δεσμεύσεις δεν μπορούν να διαρκούν επ' αόριστον.
- Την αρχή της αναλογικότητας, σύμφωνα με την οποία κάθε περιορισμός της περιουσίας πρέπει να υφίσταται μόνο για όσο χρόνο είναι απολύτως αναγκαίος.
Με άλλα λόγια, το Δημόσιο δεν μπορεί να διατηρεί επ' αόριστον περιορισμούς στην περιουσία ενός πολίτη όταν έχει εκπνεύσει το χρονικό όριο που προβλέπει ο νόμος.
Νέα εποχή στις αποδεσμεύσεις λογαριασμών
Η απόφαση του ΣτΕ αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς συμπίπτει με την εφαρμογή της νέας ηλεκτρονικής διαδικασίας άρσης κατασχέσεων που προβλέπει η απόφαση Α.1145/2026 της ΑΑΔΕ.
Η νέα διαδικασία καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο εκδίδονται ηλεκτρονικά οι αποφάσεις για την άρση κατασχέσεων και την αποδέσμευση τραπεζικών λογαριασμών, επιταχύνοντας σημαντικά τις σχετικές διαδικασίες.
Απόφαση-ορόσημο για το κράτος δικαίου
Πέρα από τις άμεσες επιπτώσεις για τους φορολογουμένους, η απόφαση αποτελεί ένα ηχηρό μήνυμα προς τη δημόσια διοίκηση ότι ακόμη και η προστασία των δημοσίων εσόδων πρέπει να ασκείται μέσα στα όρια που θέτει το Σύνταγμα και η νομοθεσία.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας ξεκαθαρίζει ότι η φορολογική διοίκηση δεν διαθέτει διακριτική ευχέρεια να παρατείνει επ' αόριστον τη δέσμευση λογαριασμών και περιουσιακών στοιχείων. Αντίθετα, οφείλει να προχωρά άμεσα στην άρση των μέτρων μόλις συμπληρωθεί η προβλεπόμενη πενταετία, προστατεύοντας αποτελεσματικά τα περιουσιακά δικαιώματα των πολιτών και ενισχύοντας την εμπιστοσύνη στο κράτος δικαίου.
Το σκεπτικό - Αναλυτικά
Το Β΄ Τμήμα του ΣτΕ έκρινε ότι ο νομοθέτης έχει θέσει σαφές χρονικό όριο στη διάρκεια των συγκεκριμένων διασφαλιστικών μέτρων. Με την παρέλευση της πενταετίας από την έκδοση της καταλογιστικής πράξης, τα μέτρα παύουν να δικαιολογούνται και η διοίκηση οφείλει να προβεί αμελλητί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες για την άρση τους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το Δικαστήριο αποσαφηνίζει πως η αποδέσμευση δεν εξαρτάται από αίτηση του ενδιαφερομένου. Η υποχρέωση βαρύνει αποκλειστικά τη φορολογική διοίκηση, η οποία οφείλει αυτεπαγγέλτως να ενημερώσει τα πιστωτικά ιδρύματα και κάθε άλλη αρμόδια υπηρεσία, ώστε να παύσει η εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων.
Η ερμηνεία αυτή ενισχύει δύο θεμελιώδεις αρχές του διοικητικού δικαίου: την ασφάλεια δικαίου, καθώς ο πολίτης γνωρίζει ότι τα διασφαλιστικά μέτρα δεν μπορούν να διαρκούν απεριόριστα, και την αρχή της αναλογικότητας, σύμφωνα με την οποία κάθε περιορισμός της περιουσίας πρέπει να διατηρείται μόνο για όσο χρόνο είναι απολύτως αναγκαίος.
E.T
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών