Αρχαιολόγοι εντόπισαν το θρυλικό Sak Balam, την τελευταία πόλη των Maya που για δεκαετίες θεωρούνταν μύθος
Oι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν το Sak Balam, την τελευταία πόλη των Maya που για πολλά χρόνια ανήκε στη σφαίρα των θρύλων. Τώρα, όμως έχουν προκύψει στοιχεία.
Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ελπίδα πως οι θησαυροί των Maya θα ανακαλυφθούν σύντομα.
Άλλωστε, σύμφωνα με αρχαίους μύθους, εδώ ήταν που κρύφτηκαν λίγο πριν από την ισπανική κατάκτηση.
Ένα βήμα πριν από την επιτυχία
Το 1999, ο διάσημος Ολλανδός αρχαιολόγος Jan de Vos οργάνωσε μια μεγάλης κλίμακας αποστολή στη Yucatán. Ο στόχος ήταν φιλόδοξος: να ολοκληρωθεί το τελευταίο κεφάλαιο της ιστορίας των Maya.
Μέσα στην αδιαπέραστη ζούγκλα, ο εξερευνητής ήλπιζε να βρει τα ερείπια του Sak Balam. Αυτή η μεγαλοπρεπής πόλη κάποτε προκαλούσε τρόμο σε όλη τη Μεσοαμερική: η επικράτειά της εκτεινόταν στα εδάφη του σημερινού Μεξικού, της Γουατεμάλας, του Μπελίζ, της Ονδούρας, του Ελ Σαλβαδόρ, ακόμη και αρκετών πολιτειών των ΗΠΑ.
Ωστόσο, τον 16ο αιώνα, ο ιθαγενής πολιτισμός συγκρούστηκε με έναν ισχυρότερο - τους Ισπανούς. Αδυνατώντας να αντέξουν την επίθεση των κονκισταδόρων, οι Maya υποχώρησαν. Οι μνημειώδεις πόλεις τους εγκαταλείφθηκαν ξαφνικά.
Το τελευταίο οχυρό, σύμφωνα με τον θρύλο, παρέμεινε η Γη του Λευκού Ιαγουάρ - το Sak Balam. Αυτή η ακρόπολη αντιστάθηκε στους ξένους για τουλάχιστον έναν ακόμη αιώνα.
Ακριβώς αυτό ήθελε να βρει ο Jan de Vos. Η ομάδα του ήταν εξοπλισμένη με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας: γεωραντάρ, ραδιοβολίδες και τηλεχειριζόμενες κάμερες. Όμως το εγχείρημα απέτυχε.
Ακόμη και οι ντόπιοι είπαν στον αρχαιολόγο: δεν υπήρχε τίποτα στη ζούγκλα, η Γη του Λευκού Ιαγουάρ ήταν απλώς ένα όμορφο παιδικό παραμύθι.
Ένα τέταρτο του αιώνα αργότερα, κοινή ομάδα ειδικών από πανεπιστήμια των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας αποφάσισε να ολοκληρώσει αυτό που είχε ξεκινήσει. Αλλά αντί να διασχίσουν για εκατοστή φορά τα γνωστά μονοπάτια της ζούγκλας, οι επιστήμονες στράφηκαν στα έγγραφα.
Άξιζε τον κόπο
Ένα περίεργο απόσπασμα ανακαλύφθηκε στο χρονικό του Ισπανού μοναχού Diego de Rivas, ο οποίος κήρυττε στον Νέο Κόσμο.
«Με ένα απόσπασμα στρατιωτών, φύγαμε από τη Nuestra Señora de los Dolores - η ισπανική ονομασία είναι Sac-Bahlana - και περπατήσαμε για τέσσερις ημέρες μέχρι τον ποταμό Lacantun. Έπειτα πλεύσαμε για άλλες δύο ημέρες και φτάσαμε στο El Encuentro de Cristo, όπου ένας παραπόταμος εκβάλλει στον ποταμό Pasion, και, αφήνοντας τα κανό μας, κατευθυνθήκαμε προς τη λίμνη Petén Itzá στη Γουατεμάλα», έγραψε ο ιεροκήρυκας.
Με βάση αυτό, οι ειδικοί ανέπτυξαν τέσσερις πιθανές διαδρομές. Έλαβαν υπόψη πολυάριθμους παράγοντες: ανάγλυφο εδάφους, υδάτινα σώματα, χλωρίδα και πανίδα, ακόμη και το μέσο βάρος φορτίου που μπορούσε να μεταφέρει ένας άνθρωπος.
«Συνδυάζοντας όλες αυτές τις μεταβλητές, καθορίσαμε ένα κατά προσέγγιση εύρος για την πιθανή τοποθεσία του Sak Balam», ανέφερε η ομάδα της αποστολής σε κοινή δήλωση.
Η περιοχή αναζήτησης κατέληξε να είναι μικρή. Σαρώθηκε γρήγορα με αεροφωτογράφηση. Και κατά την εξέταση των εικόνων έγινε μια απίστευτη ανακάλυψη. Τα θεμέλια κτιρίων μπορούσαν να διακριθούν κάτω από την πυκνή κόμη των δέντρων.
Οι ανασκαφές άρχισαν το 2025 - και οι ερευνητές δεν μπορούσαν να πιστέψουν στα μάτια τους. Από τις πρώτες κιόλας ημέρες, εμφανίστηκαν τα κατάλοιπα αρκετών τειχών και δώδεκα πετρογλυφικά, δηλαδή λαξευμένες εικόνες σε πέτρα. Η διάταξη της πόλης έγινε σαφής. Όλα ήταν ακριβώς όπως στους Maya!
«Ήταν η πιο εξαντλητική επιτόπια εμπειρία της καριέρας μου», παραδέχθηκε ένας από τους επικεφαλής της αποστολής, ο καθηγητής Lozada-Toledo του Εθνικού Ινστιτούτου Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Μεξικού. «Αλλά στο τέλος, βρήκαμε αρχαιολογικά στοιχεία ακριβώς εκεί όπου το θεωρητικό μου μοντέλο και οι σημειώσεις του μοναχού de Rivas είχαν προβλέψει».
Το εγχείρημα άξιζε τον κόπο. Και οι εκπλήξεις δεν σταμάτησαν εκεί.
Ένα σαφές σημάδι
Μέχρι αυτή τη σεζόν, οι αρχαιολόγοι είχαν συντάξει λεπτομερή χάρτη χρησιμοποιώντας τεχνολογία lidar για να προσδιορίσουν την κλίμακα του Sak Balam.
Άλλωστε, τα ισπανικά χρονικά αναφέρουν ότι την εποχή της κατάκτησης υπήρχαν εκεί πάνω από εκατό σπίτια και ζούσαν περισσότεροι από 500 άνθρωποι. Μια μητρόπολη για την εποχή.
Εκτός από πολυάριθμες αποδείξεις ανεπτυγμένου οικιακού πολιτισμού - μαχαίρια από οψιδιανό, κατάλοιπα κεραμικής και άλλα οικιακά εργαλεία - οι επιστήμονες ανακάλυψαν αρκετές πυκνοδομημένες περιοχές, ένα είδος συνοικιών, κοντά στο κέντρο της πόλης. Τα κτίρια εδώ ήταν μικρά, έως πέντε μέτρα μήκος, και στηρίζονταν κυρίως σε ξύλινα υποστυλώματα.
Προς το παρόν, έχουν καταμετρηθεί περισσότερα από 70 από αυτά - σχεδόν σε συμφωνία με όσα έγραψαν οι Ισπανοί χρονικογράφοι.
«Μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις ήταν ένα τετράγωνο πέτρινο θεμέλιο μήκους περίπου 20 μέτρων. Σε ορισμένα σημεία είναι εμφανείς ζημιές στην τοιχοποιία. Είναι πιθανό το θεμέλιο να είχε ανακατασκευαστεί», δήλωσε η επιμελήτρια του έργου Yuko Shiratori, καθηγήτρια αρχαιολογίας στο Risho University της Ιαπωνίας.
Σύμφωνα με την ίδια, οι Maya συχνά ανήγειραν τέτοια κτίρια στο κέντρο των οικισμών για δημόσιες συγκεντρώσεις. Οι Ισπανοί αργότερα τα μετέτρεπαν σε καθολικές εκκλησίες, εξ ου και οι ζημιές στην πέτρα.
Μαύρη γη
Ίσως όμως η κύρια έκπληξη είναι ότι οι δοκιμές σε εδαφικές τομές αποκάλυψαν ένα παχύ στρώμα ξυλάνθρακα σε βάθος περίπου δύο έως τριών μέτρων.
«Από τις σημειώσεις του ίδιου μοναχού Diego de Rivas γνωρίζουμε ότι μετά την κατάκτηση οι Ισπανοί έκαψαν την πόλη ολοσχερώς», υπενθύμισε η Yuko Shiratori.
«Το στρώμα στάχτης στο έδαφος θα μπορούσε να αποτελέσει αποφασιστική επιβεβαίωση ότι πράγματι βρήκαμε τη θρυλική τελευταία πόλη των Maya».
Στο άμεσο μέλλον, οι ειδικοί σχεδιάζουν να πραγματοποιήσουν ραδιοχρονολόγηση και να καθορίσουν την κατά προσέγγιση ηλικία των αποθέσεων άνθρακα.
Εάν αυτή συμπίπτει με την εποχή της κατάκτησης του Sak Balam, δηλαδή στο γύρισμα από τον 16ο προς τον 18ο αιώνα, θα μπορεί να ειπωθεί με ασφάλεια ότι ακόμη ένα μυστήριο της Μεσοαμερικής έχει λυθεί.
www.bankingnews.gr
Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ελπίδα πως οι θησαυροί των Maya θα ανακαλυφθούν σύντομα.
Άλλωστε, σύμφωνα με αρχαίους μύθους, εδώ ήταν που κρύφτηκαν λίγο πριν από την ισπανική κατάκτηση.
Ένα βήμα πριν από την επιτυχία
Το 1999, ο διάσημος Ολλανδός αρχαιολόγος Jan de Vos οργάνωσε μια μεγάλης κλίμακας αποστολή στη Yucatán. Ο στόχος ήταν φιλόδοξος: να ολοκληρωθεί το τελευταίο κεφάλαιο της ιστορίας των Maya.
Μέσα στην αδιαπέραστη ζούγκλα, ο εξερευνητής ήλπιζε να βρει τα ερείπια του Sak Balam. Αυτή η μεγαλοπρεπής πόλη κάποτε προκαλούσε τρόμο σε όλη τη Μεσοαμερική: η επικράτειά της εκτεινόταν στα εδάφη του σημερινού Μεξικού, της Γουατεμάλας, του Μπελίζ, της Ονδούρας, του Ελ Σαλβαδόρ, ακόμη και αρκετών πολιτειών των ΗΠΑ.
Ωστόσο, τον 16ο αιώνα, ο ιθαγενής πολιτισμός συγκρούστηκε με έναν ισχυρότερο - τους Ισπανούς. Αδυνατώντας να αντέξουν την επίθεση των κονκισταδόρων, οι Maya υποχώρησαν. Οι μνημειώδεις πόλεις τους εγκαταλείφθηκαν ξαφνικά.
Το τελευταίο οχυρό, σύμφωνα με τον θρύλο, παρέμεινε η Γη του Λευκού Ιαγουάρ - το Sak Balam. Αυτή η ακρόπολη αντιστάθηκε στους ξένους για τουλάχιστον έναν ακόμη αιώνα.
Ακριβώς αυτό ήθελε να βρει ο Jan de Vos. Η ομάδα του ήταν εξοπλισμένη με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας: γεωραντάρ, ραδιοβολίδες και τηλεχειριζόμενες κάμερες. Όμως το εγχείρημα απέτυχε.
Ακόμη και οι ντόπιοι είπαν στον αρχαιολόγο: δεν υπήρχε τίποτα στη ζούγκλα, η Γη του Λευκού Ιαγουάρ ήταν απλώς ένα όμορφο παιδικό παραμύθι.
Ένα τέταρτο του αιώνα αργότερα, κοινή ομάδα ειδικών από πανεπιστήμια των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας αποφάσισε να ολοκληρώσει αυτό που είχε ξεκινήσει. Αλλά αντί να διασχίσουν για εκατοστή φορά τα γνωστά μονοπάτια της ζούγκλας, οι επιστήμονες στράφηκαν στα έγγραφα.
Άξιζε τον κόπο
Ένα περίεργο απόσπασμα ανακαλύφθηκε στο χρονικό του Ισπανού μοναχού Diego de Rivas, ο οποίος κήρυττε στον Νέο Κόσμο.
«Με ένα απόσπασμα στρατιωτών, φύγαμε από τη Nuestra Señora de los Dolores - η ισπανική ονομασία είναι Sac-Bahlana - και περπατήσαμε για τέσσερις ημέρες μέχρι τον ποταμό Lacantun. Έπειτα πλεύσαμε για άλλες δύο ημέρες και φτάσαμε στο El Encuentro de Cristo, όπου ένας παραπόταμος εκβάλλει στον ποταμό Pasion, και, αφήνοντας τα κανό μας, κατευθυνθήκαμε προς τη λίμνη Petén Itzá στη Γουατεμάλα», έγραψε ο ιεροκήρυκας.
Με βάση αυτό, οι ειδικοί ανέπτυξαν τέσσερις πιθανές διαδρομές. Έλαβαν υπόψη πολυάριθμους παράγοντες: ανάγλυφο εδάφους, υδάτινα σώματα, χλωρίδα και πανίδα, ακόμη και το μέσο βάρος φορτίου που μπορούσε να μεταφέρει ένας άνθρωπος.
«Συνδυάζοντας όλες αυτές τις μεταβλητές, καθορίσαμε ένα κατά προσέγγιση εύρος για την πιθανή τοποθεσία του Sak Balam», ανέφερε η ομάδα της αποστολής σε κοινή δήλωση.
Η περιοχή αναζήτησης κατέληξε να είναι μικρή. Σαρώθηκε γρήγορα με αεροφωτογράφηση. Και κατά την εξέταση των εικόνων έγινε μια απίστευτη ανακάλυψη. Τα θεμέλια κτιρίων μπορούσαν να διακριθούν κάτω από την πυκνή κόμη των δέντρων.
Οι ανασκαφές άρχισαν το 2025 - και οι ερευνητές δεν μπορούσαν να πιστέψουν στα μάτια τους. Από τις πρώτες κιόλας ημέρες, εμφανίστηκαν τα κατάλοιπα αρκετών τειχών και δώδεκα πετρογλυφικά, δηλαδή λαξευμένες εικόνες σε πέτρα. Η διάταξη της πόλης έγινε σαφής. Όλα ήταν ακριβώς όπως στους Maya!
«Ήταν η πιο εξαντλητική επιτόπια εμπειρία της καριέρας μου», παραδέχθηκε ένας από τους επικεφαλής της αποστολής, ο καθηγητής Lozada-Toledo του Εθνικού Ινστιτούτου Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Μεξικού. «Αλλά στο τέλος, βρήκαμε αρχαιολογικά στοιχεία ακριβώς εκεί όπου το θεωρητικό μου μοντέλο και οι σημειώσεις του μοναχού de Rivas είχαν προβλέψει».
Το εγχείρημα άξιζε τον κόπο. Και οι εκπλήξεις δεν σταμάτησαν εκεί.
Ένα σαφές σημάδι
Μέχρι αυτή τη σεζόν, οι αρχαιολόγοι είχαν συντάξει λεπτομερή χάρτη χρησιμοποιώντας τεχνολογία lidar για να προσδιορίσουν την κλίμακα του Sak Balam.
Άλλωστε, τα ισπανικά χρονικά αναφέρουν ότι την εποχή της κατάκτησης υπήρχαν εκεί πάνω από εκατό σπίτια και ζούσαν περισσότεροι από 500 άνθρωποι. Μια μητρόπολη για την εποχή.
Εκτός από πολυάριθμες αποδείξεις ανεπτυγμένου οικιακού πολιτισμού - μαχαίρια από οψιδιανό, κατάλοιπα κεραμικής και άλλα οικιακά εργαλεία - οι επιστήμονες ανακάλυψαν αρκετές πυκνοδομημένες περιοχές, ένα είδος συνοικιών, κοντά στο κέντρο της πόλης. Τα κτίρια εδώ ήταν μικρά, έως πέντε μέτρα μήκος, και στηρίζονταν κυρίως σε ξύλινα υποστυλώματα.
Προς το παρόν, έχουν καταμετρηθεί περισσότερα από 70 από αυτά - σχεδόν σε συμφωνία με όσα έγραψαν οι Ισπανοί χρονικογράφοι.
«Μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις ήταν ένα τετράγωνο πέτρινο θεμέλιο μήκους περίπου 20 μέτρων. Σε ορισμένα σημεία είναι εμφανείς ζημιές στην τοιχοποιία. Είναι πιθανό το θεμέλιο να είχε ανακατασκευαστεί», δήλωσε η επιμελήτρια του έργου Yuko Shiratori, καθηγήτρια αρχαιολογίας στο Risho University της Ιαπωνίας.
Σύμφωνα με την ίδια, οι Maya συχνά ανήγειραν τέτοια κτίρια στο κέντρο των οικισμών για δημόσιες συγκεντρώσεις. Οι Ισπανοί αργότερα τα μετέτρεπαν σε καθολικές εκκλησίες, εξ ου και οι ζημιές στην πέτρα.
Μαύρη γη
Ίσως όμως η κύρια έκπληξη είναι ότι οι δοκιμές σε εδαφικές τομές αποκάλυψαν ένα παχύ στρώμα ξυλάνθρακα σε βάθος περίπου δύο έως τριών μέτρων.
«Από τις σημειώσεις του ίδιου μοναχού Diego de Rivas γνωρίζουμε ότι μετά την κατάκτηση οι Ισπανοί έκαψαν την πόλη ολοσχερώς», υπενθύμισε η Yuko Shiratori.
«Το στρώμα στάχτης στο έδαφος θα μπορούσε να αποτελέσει αποφασιστική επιβεβαίωση ότι πράγματι βρήκαμε τη θρυλική τελευταία πόλη των Maya».
Στο άμεσο μέλλον, οι ειδικοί σχεδιάζουν να πραγματοποιήσουν ραδιοχρονολόγηση και να καθορίσουν την κατά προσέγγιση ηλικία των αποθέσεων άνθρακα.
Εάν αυτή συμπίπτει με την εποχή της κατάκτησης του Sak Balam, δηλαδή στο γύρισμα από τον 16ο προς τον 18ο αιώνα, θα μπορεί να ειπωθεί με ασφάλεια ότι ακόμη ένα μυστήριο της Μεσοαμερικής έχει λυθεί.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών