Σχετικά Άρθρα
Ανατροπή τρόμου - Ο Trump εξοπλίζει το KAAN της Τουρκίας με κινητήρες – Ο Erdogan παίρνει τα κλειδιά της Νότιας Πτέρυγας του ΝΑΤΟ
Η Τουρκία «στεγνώνει» τον Έβρο για να πλήξει την Ελλάδα – Σενάρια εισβολής με Eurofighter και KAAN, αργούν τα ελληνικά F35
Οι σχέσεις ΗΠΑ και Τουρκίας έμοιαζαν -επί χρόνια- εγκλωβισμένες σε ένα παρατεταμένο «ψυχρό πόλεμο», με σημείο καμπής την αποβολή της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 το 2019 λόγω της αγοράς των ρωσικών S-400. Ωστόσο, η επιστροφή του Donald Trump στον Λευκό Οίκο φαίνεται να ανακατεύει ξανά την τράπουλα της αμυντικής διπλωματίας.
Ενώ ο Recep Tayyip Erdogan παρουσιάζει το νέο stealth μαχητικό αεροσκάφος KAAN ως το απόλυτο σύμβολο της τουρκικής τεχνολογικής κυριαρχίας και απεξάρτησης από τη Δύση, η σκληρή πραγματικότητα της αεροναυπηγικής αποδεικνύει το αντίθετο: για να απογειωθεί η εγχώρια «ναυαρχίδα» της Άγκυρας, χρειάζεται αμερικανική τεχνολογία. Με την κυβέρνηση Trump να επισπεύδει μια συμφωνία-μαμούθ 700 εκατ. δολαρίων για την προμήθεια κινητήρων General Electric, ανοίγει ένας νέος κύκλος διαπραγματεύσεων. Ένα σύνθετο… παζάρι, όπου οι αμερικανικοί κινητήρες λειτουργούν ως το πρώτο βήμα και στο βάθος αχνοφαίνεται η μεγάλη επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα για τα F-35.
Το KAAN είναι το πιο φιλόδοξο αμυντικό έργο της Τουρκίας εδώ και δεκαετίες, το οποίο θα της εξασφαλίσει την είσοδο σε μια κλειστή ομάδα κρατών που έχουν κατασκευάσει ένα εγχώριο stealth μαχητικό επόμενης γενιάς.
Η Τουρκία αποβλήθηκε από την κοινοπραξία των F-35 το 2019 λόγω της απόφασής της να αποκτήσει τα ρωσικά συστήματα αεράμυνας S-400, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις των ΗΠΑ. Η αποβολή αυτή ανάγκασε την Άγκυρα να στραφεί προς το εσωτερικό της και να προχωρήσει στην ανάπτυξη του δικού της μαθητικού επόμενης γενιάς, προκειμένου να εξασφαλίσει την αναγκαία τεχνολογική κυριαρχία και να μειώσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ.
Εγχώρια αεροσκάφη με… αμερικανικούς κινητήρες
Η ανάπτυξη ενός σύγχρονου, υψηλών επιδόσεων στροβιλοκινητήρα μετάκαυσης (afterburning turbofan) από το μηδέν μπορεί να κοστίσει δισεκατομμύρια δολάρια και να απαιτήσει δεκαετίες, λόγω των ακραίων απαιτήσεων στην επιστήμη των υλικών, την κατασκευή ακριβείας, την αξιοπιστία σε συνθήκες μάχης και τις διαδικασίες δοκιμών.
Στην πραγματικότητα, ελάχιστες χώρες -οι ΗΠΑ, η Ρωσία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Κίνα- έχουν καταφέρει ποτέ να αναπτύξουν τη δική τους τεχνολογία κινητήρων τζετ. Ως εκ τούτου, πολλές χώρες που αναπτύσσουν τα δικά τους μαχητικά αεροσκάφη δίνουν προτεραιότητα στην εγχώρια παραγωγή των αεροσκελετών και των ηλεκτρονικών συστημάτων (avionics) για λόγους γοήτρου και αυτονομίας, ενώ βασίζονται σε δοκιμασμένους ξένους κινητήρες, όπως αυτοί της General Electric.
Για παράδειγμα, το σουηδικό Gripen E/F, το οποίο η Saab προωθεί έντονα για εξαγωγή ως μια οικονομικά αποδοτική, ανεξάρτητη και κυρίαρχη εναλλακτική λύση έναντι αμερικανικών πλατφορμών όπως το F-35, τροφοδοτείται από τον GE F414, έναν κινητήρα αμερικανικής προέλευσης. Μάλιστα, ακόμη και η προηγούμενη έκδοση C/D της πλατφόρμας τροφοδοτούνταν από τον Volvo RM12, ένα παράγωγο του GE F404 που κατασκευαζόταν κατόπιν αδείας.
Η Saab συνήθως προσφέρει υψηλή μεταφορά τεχνολογίας, εγχώρια συναρμολόγηση, δυνατότητα ενσωμάτωσης εθνικών όπλων και αισθητήρων, χαμηλότερο λειτουργικό κόστος και μια προσέγγιση «καθοριζόμενη από λογισμικό» (software-defined) για αναβαθμίσεις. Αυτό το αφήγημα ελκύει χώρες που θέλουν να αποφύγουν την πλήρη εξάρτηση από τις ΗΠΑ, όμως η παρουσία του αμερικανικού κινητήρα σημαίνει ότι το αεροσκάφος υπόκειται στους Διεθνείς Κανονισμούς Εμπορίας Όπλων (ITAR) των ΗΠΑ.
Παρομοίως, τα μαχητικά αεροσκάφη κλάσης Tejas της Ινδίας -το «πρότυπο» της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας της χώρας και της πρωτοβουλίας «Make in India»- είναι επίσης εξοπλισμένα με κινητήρες της General Electric.
Τα Tejas Mk-1 και Mk-1A, που παράγονται από την Hindustan Aeronautics Limited (HAL), τροφοδοτούνται από τους στροβιλοκινητήρες μετάκαυσης General Electric (GE) F404-IN20, ενώ μια πιο προηγμένη έκδοση του αεροσκάφους, το Tejas Mk2, αναμένεται να τροφοδοτείται από τους κινητήρες General Electric F414-INS6. Αυτή η εξάρτηση έχει κοστίσει ακριβά στην Ινδική Πολεμική Αεροπορία (IAF) στο παρελθόν, καθώς οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις αυτών των κινητήρων, λόγω προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα, μετατόπισαν χρονικά την παράδοση των Tejas Mk1A, τη στιγμή που η IAF αντιμετωπίζει μείωση της δύναμης των μοιρών της.
Οι επικριτές έχουν, μάλιστα, επισημάνει αυτή την εξάρτηση ως στρατηγικό ευάλωτο σημείο. Παρά ταύτα, το ινδικό μαχητικό πέμπτης γενιάς AMCA (Advanced Medium Combat Aircraft) αναμένεται να τροφοδοτείται από τους κινητήρες GE414.
Στην πραγματικότητα, πρόσφατες αναφορές στα ινδικά μέσα ενημέρωσης υποδηλώνουν ότι οι διαπραγματεύσεις για τους κινητήρες έχουν κολλήσει, με το κόστος να αυξάνεται κατακόρυφα, προκαλώντας ανησυχίες για το οικονομικό σκέλος και τα χρονοδιαγράμματα. Ο κινητήρας αυτός αναμένεται να εξοπλίσει τις πρώτες μοίρες του stealth μαχητικού, μέχρι να είναι επιχειρησιακά έτοιμος ένας εγχώριος κινητήρας.
Μια άλλη χώρα της οποίας τα υποτιθέμενα εγχώρια μαχητικά προωθούνται από αμερικανικούς κινητήρες είναι ένας βασικός σύμμαχος των ΗΠΑ στην Ασία: η Νότια Κορέα. Το νοτιοκορεατικό KAI KF-21 Boramae, ένα μαχητικό πολλαπλού ρόλου γενιάς 4.5 με χαρακτηριστικά ημι-στελθ (semi-stealth), προωθείται ενεργά ως το πρώτο μαχητικό που αναπτύχθηκε εγχώρια στη Νότια Κορέα.
Η Νότια Κορέα πλασάρει το αεροσκάφος ως μια προσιτή οικονομικά και ικανή γέφυρα προς τα πραγματικά μαχητικά 5ης γενιάς, διαθέτοντας ραντάρ AESA, προηγμένα ηλεκτρονικά συστήματα, μειωμένο ίχνος ραντάρ (RCS) και σχέδια για εσωτερική αποθήκη οπλισμού σε μεταγενέστερες εκδόσεις. Μάλιστα, το αεροσκάφος έχει τοποθετηθεί στην αγορά ως μια οικονομική εναλλακτική λύση έναντι του αμερικανικού F-35 για τις εξαγωγικές αγορές.
Είναι ενδιαφέρον, ωστόσο, ότι το KF-21 τροφοδοτείται επίσης επί του παρόντος από δύο κινητήρες General Electric F414-GE-400K, οι οποίοι παράγονται κατόπιν αδείας από την εταιρεία Hanhwa.
Οι περισσότερες από αυτές τις χώρες αναγνωρίζουν τους κινδύνους και τα ευάλωτα σημεία που σχετίζονται με τα ξένα συστήματα πρόωσης και προχωρούν ήδη στην ανάπτυξη εγχώριων κινητήρων τζετ για να μειώσουν την εξάρτησή τους από τους αμερικανικούς κινητήρες, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας.
Ο Haluk Görgün, επικεφαλής της Διεύθυνσης Αμυντικής Βιομηχανίας (SSB), της κορυφαίας υπηρεσίας αμυντικών προμηθειών της Τουρκίας, δήλωσε νωρίτερα ότι το πρόγραμμα του εγχώριου μαχητικού αεροσκάφους προχωρά βάσει σχεδίου και δεν θα εξαρτάται από κανέναν μεμονωμένο ξένο προμηθευτή κινητήρων.
«Το μέλλον του KAAN δεν εξαρτάται σε καμία περίπτωση από τον κινητήρα μιας μόνο χώρας», δήλωσε στο πρακτορείο Anadolu (AA).
Στο ίδιο πνεύμα, ανέφερε ότι οι εργασίες προχωρούν για τον εγχώριο κινητήρα TF35000, ο οποίος θα τροφοδοτεί το αεροσκάφος μακροπρόθεσμα. «Οι δραστηριότητες ανάπτυξης για τον κύριο κινητήρα του KAAN, τον TF35000, και την βοηθητική του μονάδα ισχύος, την APU60, συνεχίζονται με επιτυχία. Έτσι λειτουργεί πάντα η διαδικασία στην αμυντική βιομηχανία: ξεκινά με υπάρχοντες κινητήρες και στη συνέχεια εισάγονται τα εθνικά έργα κινητήρων», σημείωσε.
Στο μεταξύ, η Τουρκία παρουσίασε δημόσια τον νέο στροβιλοκινητήρα Güçhan, κατηγορίας ώθησης 42.000 λιβρών (lbf), κατά τη διάρκεια της εν εξελίξει αμυντικής έκθεσης SAHA 2026 στην Κωνσταντινούπολη.
Η ανακοινωθείσα απόδοση των 42.000 lbf του Güçhan βρίσκεται οριακά κάτω από την ώθηση μετάκαυσης των 43.000 lbf του κινητήρα F135 του F-35, όπως ανέφερε τότε το EurAsian Times. Αν και η Τουρκία δεν προσδιόρισε το αεροσκάφος για το οποίο προορίζεται αυτός ο κινητήρας, συνολικά αυτές οι προδιαγραφές υποδηλώνουν ότι ο κινητήρας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε ένα επανδρωμένο αεροσκάφος πέμπτης γενιάς.
Η ατέρμονη αναζήτηση της Τουρκίας για το F-35
«Πιθανόν να κάνω κάτι που θα τους χαροποιήσει πολύ», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Danald Trump, όταν ρωτήθηκε για τους κινητήρες τζετ, το πρόγραμμα των F-35 και τα σχέδιά του για την επερχόμενη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
Ενώ ορισμένοι νομοθέτες έχουν αντιταχθεί ανοιχτά στην πώληση των F-35 στην Τουρκία όσο εκείνη διατηρεί τους S-400, η κυβέρνηση Trump φέρεται να έχει απειλήσει να παρακάμψει το «πάγωμα» του Κογκρέσου σε αρκετές πωλήσεις όπλων.
«Ως ζήτημα γενικής πολιτικής, δεν σχολιάζουμε εκκρεμείς μεταφορές όπλων. Η επίσημη αλληλογραφία με το Κογκρέσο διεξάγεται μέσω των επίσημων διαύλων», δήλωσε στο Reuters αξιωματούχος του State Department.
Μιλώντας στο πλευρό του Trump, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑa, JD Vance δήλωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη αξιολόγηση για να διαπιστωθεί εάν η Τουρκία έχει συμμορφωθεί με τους κανονισμούς των ΗΠΑ προκειμένου να αποκτήσει το F-35. «Ο Pete και ολόκληρη η ομάδα το εξετάζουν αυτό αυτή τη στιγμή, επειδή υπάρχουν ορισμένα πράγματα που πρέπει να πιστοποιήσουμε ότι έχουν συμβεί... προκειμένου να συμμορφωθούμε με την αμερικανική νομοθεσία», δήλωσε, αναφερόμενος στον υπουργό Άμυνας, Pete Hegseth.
Τον Δεκέμβριο του 2025, ο Tom Barrack, πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία και στενός συνεργάτης του Αμερικανού προέδρου, Donald Trump, δήλωσε ότι η Τουρκία βρίσκεται πιο κοντά στην απομάκρυνση του ρωσικού πυραυλικού συστήματος αεράμυνας, το οποίο έχει προκαλέσει εντάσεις με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ και έχει αποτελέσει εμπόδιο για την απόκτηση των F-35 από την Τουρκία. «Η πεποίθησή μου είναι ότι αυτά τα ζητήματα θα επιλυθούν στους επόμενους τέσσερις έως έξι μήνες», είχε δηλώσει ο Barrack εκείνη την εποχή.
Πριν από αυτό, μια έκθεση του Μαρτίου 2025 ανέφερε ότι ο Trump θα εξέταζε το ενδεχόμενο να πουλήσει το F-35 στην Άγκυρα εάν οι δύο πλευρές μπορούσαν να καταλήξουν σε μια συναίνεση που θα καθιστούσε το σύστημα S-400 μη λειτουργικό. Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν είτε να απαιτήσουν την αποσυναρμολόγηση του S-400 είτε τη μεταφορά του σε αμερικανική βάση στην Τουρκία, σημείωνε η έκθεση εκείνη την εποχή.
Αργότερα μέσα στο έτος, ο Trump άφησε να εννοηθεί κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Τούρκου προέδρου, Recep Tayyip Erdogan, στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο, ότι θα επέτρεπε στην Τουρκία να αγοράσει το stealth αεροσκάφος. Ωστόσο, δεν έχει ληφθεί ακόμη καμία απόφαση και η ασάφεια συνεχίζει να κυριαρχεί σε όλες τις συζητήσεις σχετικά με την αγορά των F-35 από την Άγκυρα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών