Γιατί το φαινόμενο Καρυστιανού δεν είναι πρόσωπο, αλλά πολιτική ανάγκη
Η ελληνική κοινωνία δεν βιώνει απλώς μια κρίση διακυβέρνησης. Βιώνει μια βαθιά κρίση πολιτικής. Κρίση εμπιστοσύνης, κρίση εκπροσώπησης, κρίση νοήματος. Η πολιτική, όπως ασκήθηκε τις τελευταίες δεκαετίες, απομακρύνθηκε από την κοινωνία και μετατράπηκε σε ένα κλειστό σύστημα εξουσίας, με επετηρίδες, μηχανισμούς, πολιτικά τζάκια και αναπαραγωγή των ίδιων προσώπων και πρακτικών.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αναδύεται το φαινόμενο της Μαρίας Καρυστιανού. Όχι ως κλασική πολιτική ηγεσία και όχι ως «έτοιμη λύση» διακυβέρνησης, αλλά ως πολιτική στιγμή. Ως ρήγμα σε ένα σύστημα που έχει εξαντλήσει την κοινωνική του νομιμοποίηση.
Το βασικό λάθος όσων σπεύδουν να αποδομήσουν αυτό το φαινόμενο είναι το ερώτημα που θέτουν: «μπορεί να κυβερνήσει;». Η κοινωνία δεν απαντά σε αυτό το ερώτημα. Ο πολίτης που δηλώνει ότι θα στήριζε ένα νέο εγχείρημα γύρω από την Καρυστιανού δεν ψηφίζει με όρους κυβερνητικής επάρκειας, αλλά με όρους αξιακής ρήξης. Δεν επιλέγει πρόσωπο για να διαχειριστεί το υπάρχον πλαίσιο· επιλέγει σύγκρουση με το ίδιο το πλαίσιο.
Η επιλογή αυτή δεν είναι ιδεολογική με τη στενή έννοια. Δεν εντάσσεται στον παραδοσιακό άξονα δεξιά–αριστερά–κέντρο. Αντιθέτως, εκφράζει την κόπωση από τα ιδεολογικά στερεότυπα που χρησιμοποιήθηκαν επί δεκαετίες για να διαιρούν τον λαό και να διατηρούν ανέπαφους τους μηχανισμούς εξουσίας. Σήμερα, το αίτημα που διαπερνά οριζόντια την κοινωνία είναι άλλο: δικαιοσύνη, ισονομία, λογοδοσία, αξιοκρατία, τέλος στην ατιμωρησία.
Αυτά δεν συνιστούν πολιτικό πρόγραμμα. Συνιστούν προϋπόθεση Δημοκρατίας.
Το σημερινό πολιτικό σύστημα είναι ανίκανο να αυτοδιορθωθεί
Το γεγονός ότι η Καρυστιανού δεν προέρχεται από κομματικό σωλήνα, δεν κουβαλά πολιτική επετηρίδα και δεν είναι προϊόν πολιτικού τζακιού, αποτελεί το βασικό στοιχείο της πολιτικής της βαρύτητας. Όχι επειδή αυτό την καθιστά αλάνθαστη, αλλά επειδή την τοποθετεί εκτός των δεσμεύσεων που καθιστούν το σημερινό πολιτικό σύστημα ανίκανο να αυτοδιορθωθεί.
Η κριτική περί «έλλειψης εμπειρίας» αποκαλύπτει περισσότερο το αδιέξοδο του συστήματος παρά την αδυναμία του νέου. Το υπάρχον πολιτικό προσωπικό διαθέτει πράγματι εμπειρία — εμπειρία στη διαπλοκή, στον νεποτισμό, στη διαχείριση σκανδάλων, στη συγκάλυψη ευθυνών. Το αποτέλεσμα αυτής της εμπειρίας είναι ορατό: θεσμοί που δεν λειτουργούν, Δικαιοσύνη που καθυστερεί ή σιωπά, κοινωνία που παραιτείται ή απέχει.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κοινωνία προτιμά την «έλλειψη εμπειρίας» από την εμπειρία της σήψης.
Ωστόσο, ένα νέο πολιτικό εγχείρημα δεν αρκεί να είναι αντισυστημικό ως συναίσθημα. Οφείλει να είναι αντισυστημικό ως δομή. Αυτό σημαίνει διαφάνεια στα οικονομικά, ανοιχτές διαδικασίες επιλογής στελεχών, όρια θητειών, πραγματική λογοδοσία, απουσία πελατειακών μηχανισμών. Σημαίνει δομική αντιπολίτευση και όχι κόμμα διαμαρτυρίας που εξαντλείται στην αγανάκτηση.
Χυδαιότητες
Η ένταση με την οποία το πολιτικό κατεστημένο επιχειρεί να απαξιώσει το φαινόμενο Καρυστιανού —μέσω χυδαιότητας, ειρωνείας, προσωπικών επιθέσεων— δεν είναι τυχαία. Κάθε καθεστώς αντιδρά με τον ίδιο τρόπο απέναντι σε ό,τι δεν μπορεί να ελέγξει: προσπαθεί πρώτα να το λερώσει. Το γεγονός και μόνο ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο προκαλεί φόβο και αμηχανία είναι ήδη πολιτικό αποτέλεσμα.
Δεν υπάρχουν αυταπάτες ότι ένα νέο πρόσωπο ή ένα νέο κόμμα θα λύσει αυτομάτως όλα τα προβλήματα. Η πραγματική αυταπάτη είναι ότι το υπάρχον σύστημα μπορεί να μεταρρυθμιστεί από εκείνους που ωφελούνται από τη διατήρησή του. Χωρίς ρήγματα, χωρίς συγκρούσεις, χωρίς έξοδο από το πλαίσιο, καμία ουσιαστική αλλαγή δεν είναι δυνατή.
Το δίλημμα, επομένως, δεν είναι «η Καρυστιανού ή οι άλλοι». Το πραγματικό δίλημμα είναι αν η κοινωνία θα συνεχίσει να αποδέχεται την πολιτική ως διαχείριση ατιμωρησίας ή αν θα διεκδικήσει την επαναφορά της πολιτικής στο ήθος, στο όραμα και στη σύγκρουση για το κοινό καλό.
Όσοι επιλέγουν σήμερα την Καρυστιανού δεν οραματίζονται υπουργικά συμβούλια και τελετές εξουσίας. Εκφράζουν την ανάγκη να μπει ένα τέλος στην πολιτική ως παραγωγό ψεύδους και απόγνωσης. Και αυτή η ανάγκη, είτε δικαιωθεί είτε όχι, είναι το πιο σοβαρό πολιτικό μήνυμα της εποχής μας.
Νίκος Ι. Νικολόπουλος
Πρόεδρος Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος Ελλάδος
Παρουσιαστής της εκπομπής «ΤΟ ΜΑΞΙΜΟΥ ΑΚΟΥΕΙ;»
www.bankingnews.gr
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αναδύεται το φαινόμενο της Μαρίας Καρυστιανού. Όχι ως κλασική πολιτική ηγεσία και όχι ως «έτοιμη λύση» διακυβέρνησης, αλλά ως πολιτική στιγμή. Ως ρήγμα σε ένα σύστημα που έχει εξαντλήσει την κοινωνική του νομιμοποίηση.
Το βασικό λάθος όσων σπεύδουν να αποδομήσουν αυτό το φαινόμενο είναι το ερώτημα που θέτουν: «μπορεί να κυβερνήσει;». Η κοινωνία δεν απαντά σε αυτό το ερώτημα. Ο πολίτης που δηλώνει ότι θα στήριζε ένα νέο εγχείρημα γύρω από την Καρυστιανού δεν ψηφίζει με όρους κυβερνητικής επάρκειας, αλλά με όρους αξιακής ρήξης. Δεν επιλέγει πρόσωπο για να διαχειριστεί το υπάρχον πλαίσιο· επιλέγει σύγκρουση με το ίδιο το πλαίσιο.
Η επιλογή αυτή δεν είναι ιδεολογική με τη στενή έννοια. Δεν εντάσσεται στον παραδοσιακό άξονα δεξιά–αριστερά–κέντρο. Αντιθέτως, εκφράζει την κόπωση από τα ιδεολογικά στερεότυπα που χρησιμοποιήθηκαν επί δεκαετίες για να διαιρούν τον λαό και να διατηρούν ανέπαφους τους μηχανισμούς εξουσίας. Σήμερα, το αίτημα που διαπερνά οριζόντια την κοινωνία είναι άλλο: δικαιοσύνη, ισονομία, λογοδοσία, αξιοκρατία, τέλος στην ατιμωρησία.
Αυτά δεν συνιστούν πολιτικό πρόγραμμα. Συνιστούν προϋπόθεση Δημοκρατίας.
Το σημερινό πολιτικό σύστημα είναι ανίκανο να αυτοδιορθωθεί
Το γεγονός ότι η Καρυστιανού δεν προέρχεται από κομματικό σωλήνα, δεν κουβαλά πολιτική επετηρίδα και δεν είναι προϊόν πολιτικού τζακιού, αποτελεί το βασικό στοιχείο της πολιτικής της βαρύτητας. Όχι επειδή αυτό την καθιστά αλάνθαστη, αλλά επειδή την τοποθετεί εκτός των δεσμεύσεων που καθιστούν το σημερινό πολιτικό σύστημα ανίκανο να αυτοδιορθωθεί.
Η κριτική περί «έλλειψης εμπειρίας» αποκαλύπτει περισσότερο το αδιέξοδο του συστήματος παρά την αδυναμία του νέου. Το υπάρχον πολιτικό προσωπικό διαθέτει πράγματι εμπειρία — εμπειρία στη διαπλοκή, στον νεποτισμό, στη διαχείριση σκανδάλων, στη συγκάλυψη ευθυνών. Το αποτέλεσμα αυτής της εμπειρίας είναι ορατό: θεσμοί που δεν λειτουργούν, Δικαιοσύνη που καθυστερεί ή σιωπά, κοινωνία που παραιτείται ή απέχει.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κοινωνία προτιμά την «έλλειψη εμπειρίας» από την εμπειρία της σήψης.
Ωστόσο, ένα νέο πολιτικό εγχείρημα δεν αρκεί να είναι αντισυστημικό ως συναίσθημα. Οφείλει να είναι αντισυστημικό ως δομή. Αυτό σημαίνει διαφάνεια στα οικονομικά, ανοιχτές διαδικασίες επιλογής στελεχών, όρια θητειών, πραγματική λογοδοσία, απουσία πελατειακών μηχανισμών. Σημαίνει δομική αντιπολίτευση και όχι κόμμα διαμαρτυρίας που εξαντλείται στην αγανάκτηση.
Χυδαιότητες
Η ένταση με την οποία το πολιτικό κατεστημένο επιχειρεί να απαξιώσει το φαινόμενο Καρυστιανού —μέσω χυδαιότητας, ειρωνείας, προσωπικών επιθέσεων— δεν είναι τυχαία. Κάθε καθεστώς αντιδρά με τον ίδιο τρόπο απέναντι σε ό,τι δεν μπορεί να ελέγξει: προσπαθεί πρώτα να το λερώσει. Το γεγονός και μόνο ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο προκαλεί φόβο και αμηχανία είναι ήδη πολιτικό αποτέλεσμα.
Δεν υπάρχουν αυταπάτες ότι ένα νέο πρόσωπο ή ένα νέο κόμμα θα λύσει αυτομάτως όλα τα προβλήματα. Η πραγματική αυταπάτη είναι ότι το υπάρχον σύστημα μπορεί να μεταρρυθμιστεί από εκείνους που ωφελούνται από τη διατήρησή του. Χωρίς ρήγματα, χωρίς συγκρούσεις, χωρίς έξοδο από το πλαίσιο, καμία ουσιαστική αλλαγή δεν είναι δυνατή.
Το δίλημμα, επομένως, δεν είναι «η Καρυστιανού ή οι άλλοι». Το πραγματικό δίλημμα είναι αν η κοινωνία θα συνεχίσει να αποδέχεται την πολιτική ως διαχείριση ατιμωρησίας ή αν θα διεκδικήσει την επαναφορά της πολιτικής στο ήθος, στο όραμα και στη σύγκρουση για το κοινό καλό.
Όσοι επιλέγουν σήμερα την Καρυστιανού δεν οραματίζονται υπουργικά συμβούλια και τελετές εξουσίας. Εκφράζουν την ανάγκη να μπει ένα τέλος στην πολιτική ως παραγωγό ψεύδους και απόγνωσης. Και αυτή η ανάγκη, είτε δικαιωθεί είτε όχι, είναι το πιο σοβαρό πολιτικό μήνυμα της εποχής μας.
Νίκος Ι. Νικολόπουλος
Πρόεδρος Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος Ελλάδος
Παρουσιαστής της εκπομπής «ΤΟ ΜΑΞΙΜΟΥ ΑΚΟΥΕΙ;»
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών