Σήμερα στην Ουάσινγκτον ξεκινά η πρώτη συνάντηση του Υπουργικού Φόρουμ για τα Κρίσιμα Ορυκτά, μια πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο εκκίνησης για τη διαμόρφωση νέων διεθνών συμμαχιών σε έναν τομέα που βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της γεωπολιτικής ισχύος. Τη διοργάνωση έχει αναλάβει το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, με τη συμμετοχή εκπροσώπων από περισσότερες από 50 χώρες.
Τα κρίσιμα ορυκτά – και ειδικά οι σπάνιες γαίες – χρησιμοποιούνται στην παραγωγή μπαταριών, ημιαγωγών, τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού και προηγμένων ηλεκτρονικών, ενώ θεωρούνται απολύτως απαραίτητα για το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα. Το πρόβλημα είναι ότι οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού τους παραμένουν έντονα συγκεντρωμένες, με την Κίνα να διατηρεί κυρίαρχο ρόλο τόσο στην εξόρυξη όσο και – κυρίως – στην επεξεργασία τους.
Αυτός ο έλεγχος της Κίνας αποτελεί εδώ και χρόνια στρατηγικό πονοκέφαλο για τις ΗΠΑ, οι οποίες επιδιώκουν να περιορίσουν την εξάρτησή τους μέσω εναλλακτικών πηγών, νέων επενδύσεων και πολυμερών συνεργασιών. Στη θεωρία, το φόρουμ φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού και τη δημιουργία μιας πιο ανθεκτικής βάσης για την παραγωγή προϊόντων υψηλής τεχνολογίας.
Στα χαρτιά, η λογική είναι ξεκάθαρη. Η διεθνής συνεργασία θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο ελλείψεων, να περιορίσει τις απότομες διακυμάνσεις τιμών και να διευκολύνει κοινά έργα εξόρυξης, επεξεργασίας και εφοδιαστικής. Ωστόσο, πίσω από τις τεχνικές συζητήσεις κρύβεται ένα βαρύ πολιτικό υπόβαθρο, το οποίο απειλεί να υπονομεύσει τις φιλοδοξίες της συνάντησης.
Κομβικό ρόλο σε αυτή την ένταση παίζει το ζήτημα της Γροιλανδία. Η κυβέρνηση των Ηνωμένες Πολιτείες έχει επανειλημμένα τους τελευταίους μήνες θέσει το θέμα του καθεστώτος του νησιού, ακόμη και με προτάσεις μεταβίβασης ελέγχου, προκαλώντας σοβαρή ενόχληση στη Δανία και σε αρκετούς Ευρωπαίους εταίρους.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες που επικαλείται το Politico, αυτή ακριβώς η πολιτική αβεβαιότητα σκιάζει το φόρουμ. Ορισμένες χώρες εμφανίζονται επιφυλακτικές ως προς την υπογραφή συμφωνιών-πλαισίων, όσο παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της Γροιλανδίας, το οποίο θεωρείται παράγοντας αποσταθεροποίησης και απόσπασης προσοχής από τον βασικό στόχο της συνάντησης.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό. Η έλλειψη εμπιστοσύνης σε συνθήκες γεωπολιτικής έντασης καθιστά δύσκολη τη δρομολόγηση μακροπρόθεσμων επενδύσεων, οι οποίες απαιτούν κανονιστική σταθερότητα και σαφή πολιτική συνέπεια. Για χώρες που έχουν ήδη βιώσει εμπορικές πιέσεις ή απειλές δασμών, οι επιφυλάξεις αυτές εντείνονται.
Παράλληλα, αναλυτές επισημαίνουν ότι τα πραγματικά αποθέματα κρίσιμων ορυκτών σε περιοχές όπως η Αρκτική δεν είναι ακόμη έτοιμα να τροφοδοτήσουν άμεσα τις παγκόσμιες αγορές. Οι υποδομές, το υψηλό κόστος και οι ακραίες κλιματικές συνθήκες παραμένουν σοβαρά εμπόδια, μετατρέποντας πολλές υποσχέσεις σε μακροπρόθεσμα – και όχι άμεσα – σενάρια.
Η επιφυλακτική στάση απέναντι στο φόρουμ βασίζεται τελικά σε μια σκληρή πραγματικότητα: τα διαρθρωτικά προβλήματα της παγκόσμιας αγοράς κρίσιμων ορυκτών δεν λύνονται με ένα μόνο συνέδριο, ακόμη κι αν αυτό πραγματοποιείται σε υπουργικό επίπεδο. Χωρίς δεσμευτικές αποφάσεις για κοινές επενδύσεις και σαφείς μηχανισμούς εφαρμογής, υπάρχει ο κίνδυνος η πρωτοβουλία να περιοριστεί σε διακηρύξεις προθέσεων.
Σε έναν κόσμο αυξανόμενων γεωπολιτικών συγκρούσεων, όπου οι πρώτες ύλες μετατρέπονται σε όπλα ισχύος, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό:
θα αποτελέσει το φόρουμ των κρίσιμων ορυκτών την αρχή μιας νέας ισορροπίας, ή απλώς άλλη μια χαμένη ευκαιρία μέσα στον παγκόσμιο ανταγωνισμό πόρων;
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών