Η επανάσταση των drones - Το φθηνό υπερόπλο τινάζει στον αέρα την ενεργειακή ασφάλεια, εκτοξεύει τις αμυντικές δαπάνες

Η ταχεία εξάπλωση φθηνών, μαζικά παραγόμενων drones μεταμορφώνει τον σύγχρονο πόλεμο και αποκαλύπτει μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές ευπάθειες του κόσμου: τις ενεργειακές υποδομές.

Οι ενεργειακές υποδομές γίνονται ο υπ' αριθμόν ένα στόχος

Οι συγκρούσεις στην Ουκρανία, τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή απέδειξαν ότι μη επανδρωμένα αεροσκάφη αξίας μόλις μερικών εκατοντάδων ή χιλιάδων δολαρίων μπορούν πλέον να απειλήσουν διυλιστήρια πετρελαίου, σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, τερματικούς σταθμούς εξαγωγών, αγωγούς και λιμάνια αξίας δισεκατομμυρίων.
Το αποτέλεσμα είναι μια δραματική μεταβολή της ισορροπίας μεταξύ επιτιθέμενων και αμυνόμενων, αναγκάζοντας κυβερνήσεις και ενεργειακές εταιρείες να επανεξετάσουν τον τρόπο προστασίας των κρίσιμων υποδομών.
Καθώς η τεχνολογία των drones γίνεται ολοένα φθηνότερη, ακριβέστερη και ευκολότερη στη μαζική παραγωγή, η προστασία των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών αναδεικνύεται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις ασφαλείας της δεκαετίας.
Παραδοσιακά, οι στρατηγικές ενεργειακές εγκαταστάσεις προστατεύονταν από τη γεωγραφική τους θέση, τις στρατιωτικές δυνάμεις και τα συμβατικά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας. Τα σύγχρονα drones έχουν αποδυναμώσει σημαντικά αυτά τα πλεονεκτήματα.
Μικρά αεροσκάφη που πετούν σε χαμηλό ύψος μπορούν να αποφεύγουν τα ραντάρ, να εξαντλούν τα πανάκριβα συστήματα πυραυλικής άμυνας και να πλήττουν στόχους με εντυπωσιακή ακρίβεια, σημειώνει το Reuters.
Ακόμη και αποτυχημένες επιθέσεις είναι ικανές να διαταράξουν τη λειτουργία εγκαταστάσεων, να αυξήσουν το κόστος ασφάλισης και να οδηγήσουν σε προσωρινές διακοπές λειτουργίας.

To παράδειγμα του Ιράν

Η πρόσφατη σύγκρουση με το Ιράν αποτυπώνει χαρακτηριστικά αυτή τη νέα πραγματικότητα.
Από την έναρξη των εχθροπραξιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη χρησιμοποιεί επανειλημμένα drones και άλλες ασύμμετρες τακτικές για να διαταράξει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο, μέσω του οποίου, πριν από τη σύγκρουση, διακινούνταν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι επιθέσεις αυτές ανέτρεψαν την παραδοσιακή αντίληψη ότι το κλείσιμο των Στενών του Hormuz θα απαιτούσε απόλυτη ναυτική υπεροχή. Αντίθετα, σχετικά φθηνά drones εξελίσσονται σε αποτελεσματικό μέσο διατάραξης μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Οι νέες ενεργειακές υποδομές δημιουργούν νέους κινδύνους

Ως απάντηση στις επαναλαμβανόμενες διαταραχές στα Στενά, οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου επιταχύνουν τα σχέδιά τους για τη μείωση της εξάρτησής τους από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο.
Η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ιράκ και το Κουβέιτ επενδύουν σε νέους αγωγούς και εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών που παρακάμπτουν τα Στενά, ενισχύοντας τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα απέναντι σε ενδεχόμενες διακοπές της ναυσιπλοΐας.
Ωστόσο, τα έργα αυτά αυξάνουν ταυτόχρονα και τον αριθμό των πιθανών στόχων.
Κάθε νέος αγωγός, σταθμός συμπίεσης, αντλιοστάσιο, υποσταθμός ηλεκτρικής ενέργειας ή τερματικός σταθμός εξαγωγών αποτελεί μία ακόμη κρίσιμη εγκατάσταση που θα πρέπει να προστατευθεί από επιθέσεις drones.
Αντί να συγκεντρώνεται ο κίνδυνος σε ένα μόνο γεωγραφικό σημείο, οι χώρες ενδέχεται να τον διασπείρουν σε χιλιάδες χιλιόμετρα υποδομών, οι οποίες είναι πολύ πιο δύσκολο και δαπανηρό να προστατευθούν.

Η Ουκρανία άλλαξε τους κανόνες του πολέμου με drones

Η Ουκρανία προσφέρει ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο τα drones μετασχηματίζουν τον σύγχρονο πόλεμο.
Τον τελευταίο χρόνο, οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν εξαπολύσει επανειλημμένα μαζικές επιθέσεις drones μεγάλου βεληνεκούς εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων, αποθηκών καυσίμων, κέντρων εφοδιαστικής και βιομηχανικών εγκαταστάσεων, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το μέτωπο.
Οι επιθέσεις αυτές απέδειξαν ότι πλέον είναι δυνατό να πληγούν στρατηγικοί οικονομικοί στόχοι χωρίς τη χρήση ακριβών μαχητικών αεροσκαφών ή πυραύλων cruise.
Εξίσου σημαντική είναι και η παραγωγική δυνατότητα της Ουκρανίας.
Η χώρα κατασκευάζει πλέον εκατοντάδες χιλιάδες drones χαμηλού κόστους κάθε μήνα, γεγονός που καταδεικνύει πόσο γρήγορα η συγκεκριμένη τεχνολογία έχει βιομηχανοποιηθεί και καταστεί ευρέως προσβάσιμη.
Αυτό που μέχρι πρόσφατα αποτελούσε εξειδικευμένη στρατιωτική δυνατότητα μετατρέπεται πλέον σε προϊόν μαζικής παραγωγής.
Η εξέλιξη αυτή εντείνει τις ανησυχίες ότι αντίστοιχες τεχνολογίες θα εξαπλωθούν πολύ πέρα από τα σημερινά πεδία των συγκρούσεων.

Νέα εποχή στις αμυντικές δαπάνες

Η αυξανόμενη απειλή των drones υποχρεώνει τις κυβερνήσεις να επανασχεδιάσουν τη στρατιωτική τους στρατηγική.
Αναγνωρίζοντας τη μεταβολή του πεδίου μάχης, το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε πρόσφατα σχέδιο επενδύσεων ύψους 40 δισ. δολαρίων μέσα στην επόμενη πενταετία για την ανάπτυξη τεχνολογιών αντιμετώπισης drones, καθώς και τη σημαντική επέκταση της εκπαίδευσης χειριστών μη επανδρωμένων συστημάτων.
Τα μελλοντικά συστήματα αεράμυνας θα βασίζονται ολοένα και περισσότερο σε πολυεπίπεδες λύσεις που θα συνδυάζουν προηγμένα ραντάρ και συστήματα επιτήρησης, ηλεκτρονικό πόλεμο και παρεμβολές σημάτων, drones αναχαίτισης, όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας με λέιζερ και πυραυλικά συστήματα μικρού βεληνεκούς ειδικά σχεδιασμένα για την εξουδετέρωση drones.
Στόχος των τεχνολογιών αυτών είναι να περιοριστεί η τεράστια ανισορροπία κόστους μεταξύ των φθηνών drones και των πανάκριβων πυραυλικών συστημάτων που χρησιμοποιούνται σήμερα για την αναχαίτισή τους.

Τα διδάγματα της ιστορίας

Η επανάσταση των drones θυμίζει προηγούμενες ιστορικές περιόδους κατά τις οποίες οι τεχνολογικές εξελίξεις άλλαξαν ριζικά τη φύση του πολέμου.
Κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, σχετικά απλές τεχνολογίες, όπως τα πολυβόλα, τα συρματοπλέγματα και το πυροβολικό, κατέστησαν ξεπερασμένες τις παραδοσιακές τακτικές μάχης. Οι στρατοί που δεν προσαρμόστηκαν υπέστησαν καταστροφικές απώλειες, μέχρις ότου νέα μέσα, όπως τα άρματα μάχης και τα πολεμικά αεροσκάφη, αποκατέστησαν την κινητικότητα στο πεδίο της μάχης.
Τα σημερινά drones ενδέχεται να σηματοδοτούν μια αντίστοιχη ιστορική καμπή.
Τα υφιστάμενα συστήματα αεράμυνας σχεδιάστηκαν κυρίως για την αναχαίτιση μαχητικών αεροσκαφών, πυραύλων cruise και βαλλιστικών πυραύλων και όχι χιλιάδων φθηνών, αναλώσιμων drones που πετούν σε χαμηλό ύψος.
Μέχρι να ωριμάσουν οι τεχνολογίες αντιμετώπισής τους, οι επιτιθέμενοι εξακολουθούν να διατηρούν σημαντικό οικονομικό πλεονέκτημα.

Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία

Οι συνέπειες υπερβαίνουν κατά πολύ τον στρατιωτικό σχεδιασμό.
Οι ενεργειακές υποδομές αποτελούν τη βάση της παγκόσμιας βιομηχανίας, των μεταφορών, της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και του διεθνούς εμπορίου.
Διαταραχές σε μεγάλες εγκαταστάσεις πετρελαίου ή φυσικού αερίου μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τις τιμές των καυσίμων, τον πληθωρισμό, το κόστος μεταφορών και την οικονομική ανάπτυξη σε ολόκληρο τον κόσμο.
Για τις ενεργειακές εταιρείες, η ασφάλεια μετατρέπεται πλέον σε βασικό επενδυτικό κριτήριο, ισότιμο με τα γεωλογικά δεδομένα, την πρόσβαση στις αγορές και το ρυθμιστικό πλαίσιο.
Τα μελλοντικά έργα είναι πιθανό να ενσωματώνουν εξειδικευμένα συστήματα άμυνας κατά drones, ενισχυμένες εγκαταστάσεις και εφεδρικές υποδομές σχεδιασμένες να αντέχουν σε παρατεταμένες επιθέσεις.

H οικονομία του πολέμου

Η μεγαλύτερη σημασία της επανάστασης των drones δεν βρίσκεται στην ίδια την τεχνολογία, αλλά στην οικονομία του πολέμου.
Για δεκαετίες, η προστασία κρίσιμων υποδομών κόστιζε λιγότερο από την καταστροφή τους. Τα φθηνά drones ανέτρεψαν αυτή την εξίσωση.
Ένα drone αξίας λίγων χιλιάδων δολαρίων μπορεί να αναγκάσει τους αμυνόμενους να χρησιμοποιήσουν πυραύλους αναχαίτισης αξίας εκατοντάδων χιλιάδων ή ακόμη και εκατομμυρίων δολαρίων.
Η ανισορροπία αυτή δεν μπορεί να διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα και ενθαρρύνει τους αντιπάλους να διεξάγουν πολέμους οικονομικής φθοράς αντί για συμβατικές στρατιωτικές συγκρούσεις.
Ο ενεργειακός τομέας είναι ιδιαίτερα ευάλωτος, καθώς οι υποδομές του είναι γεωγραφικά διασκορπισμένες, εξαιρετικά πολύτιμες και αδύνατο να μετακινηθούν εύκολα.
Αγωγοί, διυλιστήρια, τερματικοί σταθμοί LNG και μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας δεν μπορούν να κρυφτούν ούτε να ανακατασκευαστούν γρήγορα μετά από μια επίθεση.
Μακροπρόθεσμα, οι εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη, στα αυτόνομα συστήματα αναχαίτισης και στα όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας είναι πιθανό να αποκαταστήσουν την ισορροπία υπέρ των αμυνόμενων.
Μέχρι τότε, όμως, κυβερνήσεις και ενεργειακές εταιρείες θα βρίσκονται αντιμέτωπες με μία μόνιμη πρόκληση: την προστασία ενεργειακών συστημάτων αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων από όπλα που κάθε χρόνο γίνονται φθηνότερα, εξυπνότερα και πιο διαδεδομένα.

www.bankingnews.gr