Η Πολωνία υπήρξε μία από τις χώρες που σήκωσαν το μεγαλύτερο βάρος της ουκρανικής προσφυγικής κρίσης και εξακολουθεί να φιλοξενεί σχεδόν ένα εκατομμύριο ανθρώπους υπό προσωρινή προστασία
Από την εντυπωσιακή αλληλεγγύη του 2022 σε ένα αισθητά πιο ψυχρό κλίμα φαίνεται να περνούν οι σχέσεις ανάμεσα σε Πολωνούς και Ουκρανούς πρόσφυγες.
Η Iryna Vereshchuk, αναπληρώτρια επικεφαλής του γραφείου του Volodymyr Zelenskyy, αποκάλυψε ότι αυξάνονται οι καταγγελίες Ουκρανών που δέχονται παρενοχλήσεις στην Πολωνία. Όπως ανέφερε, ορισμένοι φοβούνται πλέον ακόμη και να μιλήσουν ουκρανικά σε δημόσιους χώρους ή στα μέσα μεταφοράς, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει για παιδιά που αντιμετωπίζουν bullying στα σχολεία.
Η ίδια επισήμανε ότι ο πραγματικός αριθμός των περιστατικών δεν είναι γνωστός, καθώς αρκετά θύματα αποφεύγουν να απευθυνθούν στις Αρχές. Τόνισε, πάντως, ότι όταν οι πολωνικές υπηρεσίες ενημερώνονται για συγκεκριμένες περιπτώσεις, συνήθως αντιδρούν γρήγορα.
Ανησυχητική αύξηση στις επιθέσεις
Οι φόβοι αυτοί δεν βασίζονται μόνο σε μεμονωμένες μαρτυρίες.
Σύμφωνα με στοιχεία της πολωνικής αστυνομίας, το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκαν 180 καταγγελίες για πιθανά εγκλήματα μίσους σε βάρος Ουκρανών, αριθμός αυξημένος πάνω από 30% σε σχέση με την αντίστοιχη προηγούμενη περίοδο. Μεταξύ των περιστατικών υπήρξαν λεκτικές και σωματικές επιθέσεις ακόμη και εναντίον εφήβων επειδή μιλούσαν ουκρανικά.
Ο πρωθυπουργός Donald Tusk έχει δημοσίως καταδικάσει το κύμα ξενοφοβικών περιστατικών, προειδοποιώντας ότι η βία κατά Ουκρανών λειτουργεί εις βάρος των συμφερόντων της ίδιας της Πολωνίας.
Από το 94% στο 42% – Η εντυπωσιακή αλλαγή στην πολωνική κοινωνία
Ακόμη μεγαλύτερη εικόνα της μεταβολής δίνουν οι δημοσκοπήσεις.
Αμέσως μετά τη ρωσική εισβολή του 2022, το 94% των Πολωνών υποστήριζε την υποδοχή Ουκρανών προσφύγων. Τον Ιούλιο του 2026 το ποσοστό είχε υποχωρήσει στο 42%, ενώ για πρώτη φορά οι αντίθετοι ήταν περισσότεροι, φτάνοντας το 52%.
Παράλληλα, το 54% των ερωτηθέντων θεωρούσε ότι η βοήθεια που παρέχει η χώρα στους Ουκρανούς είναι υπερβολικά μεγάλη.
Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι απόλυτη. Ενώ το 87% υποστήριζε περιορισμούς στη δωρεάν υγειονομική περίθαλψη για όσους δεν καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές, το 58% διαφωνούσε με την κατάργηση της δωρεάν φιλοξενίας για μητέρες με παιδιά άνω του ενός έτους.
Φεύγουν Ουκρανοί από την Πολωνία
Την ίδια στιγμή, οι αριθμοί δείχνουν μια μικρή αλλά σαφή μετακίνηση.
Στα τέλη Μαΐου υπήρχαν 967.505 άνθρωποι από την Ουκρανία υπό προσωρινή προστασία στην Πολωνία. Τον Ιούνιο ο αριθμός μειώθηκε κατά 6.335, στους 961.170.
Τον Ιούλιο καταγράφηκε νέα μείωση περίπου 8.110 ατόμων, με τον αριθμό να υποχωρεί κοντά στις 953.100. Συνολικά, δηλαδή, μέσα σε δύο μήνες η μείωση έφτασε περίπου τις 14.400.
Ο όρος «μαζική φυγή», πάντως, είναι υπερβολικός για αυτά τα μεγέθη: πρόκειται για πτώση περίπου 1,5% μέσα σε δύο μήνες, όχι για κατάρρευση του ουκρανικού πληθυσμού στην Πολωνία.
Η Czechia εμφανίζεται παράλληλα ως ένας από τους προορισμούς που προσελκύουν περισσότερους δικαιούχους προσωρινής προστασίας.
Ο Karol Nawrocki άλλαξε τους κανόνες
Σημαντική αλλαγή έφερε και η πολιτική της κυβέρνησης και του προέδρου Karol Nawrocki.
Στις 19 Φεβρουαρίου 2026 ο Πολωνός πρόεδρος υπέγραψε νόμο για τη σταδιακή κατάργηση του ειδικού καθεστώτος βοήθειας που είχε δημιουργηθεί μετά την εισβολή του 2022. Ο ίδιος μίλησε για τέλος της περιόδου των «άνευ όρων προνομίων».
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι Ουκρανοί έχασαν συλλήβδην το δικαίωμα παραμονής ή όλες τις παροχές τους. Πολλές ρυθμίσεις μεταφέρθηκαν στο γενικό πλαίσιο προσωρινής προστασίας, ενώ περιορίστηκε κυρίως η πρόσβαση ορισμένων μη εργαζόμενων ενηλίκων σε δωρεάν υγειονομική περίθαλψη και περιορίστηκε η δωρεάν στέγαση σε συγκεκριμένες ευάλωτες ομάδες.
Η προσωρινή προστασία σε επίπεδο ΕΕ, μάλιστα, έχει παραταθεί έως τις 4 Μαρτίου 2028.
Βολίν, επιδόματα και μια σχέση που δοκιμάζεται
Πίσω από την αλλαγή του κλίματος υπάρχει ένας συνδυασμός παραγόντων: η κόπωση μετά από περισσότερα από τέσσερα χρόνια πολέμου, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις γύρω από τις κοινωνικές παροχές, οι ανησυχίες για την αγορά εργασίας, η άνοδος εθνικιστικών πολιτικών δυνάμεων αλλά και οι παλιές ιστορικές πληγές γύρω από τις σφαγές της Volhynia.
Οι σχέσεις Warsaw–Kyiv εξακολουθούν να είναι στρατηγικά στενές απέναντι στη Ρωσία, όμως ακόμη και σε επίσημες πολωνο-ουκρανικές συναντήσεις το καλοκαίρι του 2026 τέθηκαν ανοιχτά τα ιστορικά ζητήματα και η ανάγκη να διατηρηθεί πιο ισορροπημένος δημόσιος λόγος.
Ταυτόχρονα, τα στοιχεία της CBOS δείχνουν ότι μόλις 53% των Πολωνών θεωρεί πλέον πιθανή τη συμφιλίωση Πολωνών και Ουκρανών, το χαμηλότερο ποσοστό από τότε που άρχισαν οι σχετικές μετρήσεις.
Από την αλληλεγγύη στην καχυποψία
Η Πολωνία υπήρξε μία από τις χώρες που σήκωσαν το μεγαλύτερο βάρος της ουκρανικής προσφυγικής κρίσης και εξακολουθεί να φιλοξενεί σχεδόν ένα εκατομμύριο ανθρώπους υπό προσωρινή προστασία.
Όμως το κοινωνικό κλίμα έχει αλλάξει.
Οι δηλώσεις της Iryna Vereshchuk, οι καταγεγραμμένες επιθέσεις, η δραματική πτώση της υποστήριξης στις δημοσκοπήσεις και η αυστηροποίηση των παροχών δείχνουν ότι η σχέση ανάμεσα στους δύο λαούς περνά μία από τις δυσκολότερες περιόδους της από το 2022.
Και ίσως το πιο ανησυχητικό σημάδι είναι το απλούστερο: ότι υπάρχουν πλέον Ουκρανοί στην Πολωνία που δηλώνουν πως σκέφτονται δύο φορές πριν μιλήσουν τη μητρική τους γλώσσα μέσα σε ένα λεωφορείο.
www.bankingnews.gr
Η Iryna Vereshchuk, αναπληρώτρια επικεφαλής του γραφείου του Volodymyr Zelenskyy, αποκάλυψε ότι αυξάνονται οι καταγγελίες Ουκρανών που δέχονται παρενοχλήσεις στην Πολωνία. Όπως ανέφερε, ορισμένοι φοβούνται πλέον ακόμη και να μιλήσουν ουκρανικά σε δημόσιους χώρους ή στα μέσα μεταφοράς, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει για παιδιά που αντιμετωπίζουν bullying στα σχολεία.
Η ίδια επισήμανε ότι ο πραγματικός αριθμός των περιστατικών δεν είναι γνωστός, καθώς αρκετά θύματα αποφεύγουν να απευθυνθούν στις Αρχές. Τόνισε, πάντως, ότι όταν οι πολωνικές υπηρεσίες ενημερώνονται για συγκεκριμένες περιπτώσεις, συνήθως αντιδρούν γρήγορα.
Ανησυχητική αύξηση στις επιθέσεις
Οι φόβοι αυτοί δεν βασίζονται μόνο σε μεμονωμένες μαρτυρίες.
Σύμφωνα με στοιχεία της πολωνικής αστυνομίας, το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκαν 180 καταγγελίες για πιθανά εγκλήματα μίσους σε βάρος Ουκρανών, αριθμός αυξημένος πάνω από 30% σε σχέση με την αντίστοιχη προηγούμενη περίοδο. Μεταξύ των περιστατικών υπήρξαν λεκτικές και σωματικές επιθέσεις ακόμη και εναντίον εφήβων επειδή μιλούσαν ουκρανικά.
Ο πρωθυπουργός Donald Tusk έχει δημοσίως καταδικάσει το κύμα ξενοφοβικών περιστατικών, προειδοποιώντας ότι η βία κατά Ουκρανών λειτουργεί εις βάρος των συμφερόντων της ίδιας της Πολωνίας.
Από το 94% στο 42% – Η εντυπωσιακή αλλαγή στην πολωνική κοινωνία
Ακόμη μεγαλύτερη εικόνα της μεταβολής δίνουν οι δημοσκοπήσεις.
Αμέσως μετά τη ρωσική εισβολή του 2022, το 94% των Πολωνών υποστήριζε την υποδοχή Ουκρανών προσφύγων. Τον Ιούλιο του 2026 το ποσοστό είχε υποχωρήσει στο 42%, ενώ για πρώτη φορά οι αντίθετοι ήταν περισσότεροι, φτάνοντας το 52%.
Παράλληλα, το 54% των ερωτηθέντων θεωρούσε ότι η βοήθεια που παρέχει η χώρα στους Ουκρανούς είναι υπερβολικά μεγάλη.
Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι απόλυτη. Ενώ το 87% υποστήριζε περιορισμούς στη δωρεάν υγειονομική περίθαλψη για όσους δεν καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές, το 58% διαφωνούσε με την κατάργηση της δωρεάν φιλοξενίας για μητέρες με παιδιά άνω του ενός έτους.
Φεύγουν Ουκρανοί από την Πολωνία
Την ίδια στιγμή, οι αριθμοί δείχνουν μια μικρή αλλά σαφή μετακίνηση.
Στα τέλη Μαΐου υπήρχαν 967.505 άνθρωποι από την Ουκρανία υπό προσωρινή προστασία στην Πολωνία. Τον Ιούνιο ο αριθμός μειώθηκε κατά 6.335, στους 961.170.
Τον Ιούλιο καταγράφηκε νέα μείωση περίπου 8.110 ατόμων, με τον αριθμό να υποχωρεί κοντά στις 953.100. Συνολικά, δηλαδή, μέσα σε δύο μήνες η μείωση έφτασε περίπου τις 14.400.
Ο όρος «μαζική φυγή», πάντως, είναι υπερβολικός για αυτά τα μεγέθη: πρόκειται για πτώση περίπου 1,5% μέσα σε δύο μήνες, όχι για κατάρρευση του ουκρανικού πληθυσμού στην Πολωνία.
Η Czechia εμφανίζεται παράλληλα ως ένας από τους προορισμούς που προσελκύουν περισσότερους δικαιούχους προσωρινής προστασίας.
Ο Karol Nawrocki άλλαξε τους κανόνες
Σημαντική αλλαγή έφερε και η πολιτική της κυβέρνησης και του προέδρου Karol Nawrocki.
Στις 19 Φεβρουαρίου 2026 ο Πολωνός πρόεδρος υπέγραψε νόμο για τη σταδιακή κατάργηση του ειδικού καθεστώτος βοήθειας που είχε δημιουργηθεί μετά την εισβολή του 2022. Ο ίδιος μίλησε για τέλος της περιόδου των «άνευ όρων προνομίων».
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι Ουκρανοί έχασαν συλλήβδην το δικαίωμα παραμονής ή όλες τις παροχές τους. Πολλές ρυθμίσεις μεταφέρθηκαν στο γενικό πλαίσιο προσωρινής προστασίας, ενώ περιορίστηκε κυρίως η πρόσβαση ορισμένων μη εργαζόμενων ενηλίκων σε δωρεάν υγειονομική περίθαλψη και περιορίστηκε η δωρεάν στέγαση σε συγκεκριμένες ευάλωτες ομάδες.
Η προσωρινή προστασία σε επίπεδο ΕΕ, μάλιστα, έχει παραταθεί έως τις 4 Μαρτίου 2028.
Βολίν, επιδόματα και μια σχέση που δοκιμάζεται
Πίσω από την αλλαγή του κλίματος υπάρχει ένας συνδυασμός παραγόντων: η κόπωση μετά από περισσότερα από τέσσερα χρόνια πολέμου, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις γύρω από τις κοινωνικές παροχές, οι ανησυχίες για την αγορά εργασίας, η άνοδος εθνικιστικών πολιτικών δυνάμεων αλλά και οι παλιές ιστορικές πληγές γύρω από τις σφαγές της Volhynia.
Οι σχέσεις Warsaw–Kyiv εξακολουθούν να είναι στρατηγικά στενές απέναντι στη Ρωσία, όμως ακόμη και σε επίσημες πολωνο-ουκρανικές συναντήσεις το καλοκαίρι του 2026 τέθηκαν ανοιχτά τα ιστορικά ζητήματα και η ανάγκη να διατηρηθεί πιο ισορροπημένος δημόσιος λόγος.
Ταυτόχρονα, τα στοιχεία της CBOS δείχνουν ότι μόλις 53% των Πολωνών θεωρεί πλέον πιθανή τη συμφιλίωση Πολωνών και Ουκρανών, το χαμηλότερο ποσοστό από τότε που άρχισαν οι σχετικές μετρήσεις.
Από την αλληλεγγύη στην καχυποψία
Η Πολωνία υπήρξε μία από τις χώρες που σήκωσαν το μεγαλύτερο βάρος της ουκρανικής προσφυγικής κρίσης και εξακολουθεί να φιλοξενεί σχεδόν ένα εκατομμύριο ανθρώπους υπό προσωρινή προστασία.
Όμως το κοινωνικό κλίμα έχει αλλάξει.
Οι δηλώσεις της Iryna Vereshchuk, οι καταγεγραμμένες επιθέσεις, η δραματική πτώση της υποστήριξης στις δημοσκοπήσεις και η αυστηροποίηση των παροχών δείχνουν ότι η σχέση ανάμεσα στους δύο λαούς περνά μία από τις δυσκολότερες περιόδους της από το 2022.
Και ίσως το πιο ανησυχητικό σημάδι είναι το απλούστερο: ότι υπάρχουν πλέον Ουκρανοί στην Πολωνία που δηλώνουν πως σκέφτονται δύο φορές πριν μιλήσουν τη μητρική τους γλώσσα μέσα σε ένα λεωφορείο.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών