Η συζήτηση αυτή επανέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις της Τεχεράνης με τη Δύση και τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) παραμένουν ιδιαίτερα τεταμένες
Σε μια κίνηση που ενδέχεται να προκαλέσει νέες αναταράξεις στο ήδη τεταμένο γεωπολιτικό σκηνικό της Μέσης Ανατολής, το Ιράν επαναφέρει στο προσκήνιο το ενδεχόμενο αποχώρησης από τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT).
Σύμφωνα με όσα δήλωσε ο αντιπρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, σχετικό νομοσχέδιο έχει ήδη καταρτιστεί και εξετάζεται με διαδικασία «εξαιρετικά επείγοντος» χαρακτήρα. Εφόσον κατατεθεί επίσημα, οι βουλευτές θα κληθούν να το εξετάσουν άμεσα.
Η συζήτηση αυτή επανέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις της Τεχεράνης με τη Δύση και τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) παραμένουν ιδιαίτερα τεταμένες.
Στο επίκεντρο η σχέση με τον ΔΟΑΕ
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει επανειλημμένα έντονη δυσπιστία απέναντι στον ΔΟΑΕ και στον γενικό διευθυντή του, Ραφαέλ Γκρόσι.
Ο Νικζάντ υποστήριξε ότι το ιρανικό κοινοβούλιο δεν εμπιστεύεται πλέον τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι επιθεωρήσεις στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας, κατηγορώντας παράλληλα τον οργανισμό για αρνητική στάση απέναντι στην Τεχεράνη.
Η συνεργασία του Ιράν με τον ΔΟΑΕ έχει περιοριστεί σημαντικά, αν και επιθεωρητές του οργανισμού έχουν μπορέσει να επισκεφθούν ορισμένες εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων και ο Ερευνητικός Αντιδραστήρας της Τεχεράνης.
Διαφορετικές γραμμές στο εσωτερικό του Ιράν
Παρά τη δημόσια συζήτηση, δεν φαίνεται να υπάρχει ενιαία θέση στην ιρανική ηγεσία για το κατά πόσο η χώρα πρέπει τελικά να εγκαταλείψει την NPT.
Ο Μοχσέν Ρεζάι, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, δήλωσε ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση και ότι οι επόμενες κινήσεις της Τεχεράνης θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.
Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έχει δηλώσει ότι το Ιράν δεν θεωρεί τα πυρηνικά όπλα αναγκαία για την ασφάλειά του, επιμένοντας ότι η χώρα επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικής τεχνολογίας για ειρηνικούς και ενεργειακούς σκοπούς.
Ο ίδιος έχει επίσης υποστηρίξει ότι η Τεχεράνη προτίθεται να συνεχίσει να κινείται στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Το πυρηνικό δόγμα και η συζήτηση για αλλαγή πορείας
Κεντρικό ρόλο στη συζήτηση διαδραματίζει και η θρησκευτική απαγόρευση για την παραγωγή πυρηνικών όπλων, η οποία αποτελούσε επί χρόνια βασικό στοιχείο της επίσημης ιρανικής επιχειρηματολογίας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις απόψεις που παρουσιάζονται στο δημοσίευμα, ορισμένα πολιτικά κέντρα στο Ιράν θεωρούν ότι οι μεταβαλλόμενες συνθήκες ασφαλείας στη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε αναθεώρηση του πυρηνικού δόγματος της χώρας.
Η συζήτηση αυτή ενισχύεται από το επιχείρημα ότι η συμμετοχή στην NPT δεν απέτρεψε στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον ιρανικών εγκαταστάσεων.
Παράλληλα, επισημαίνεται συχνά από την ιρανική πλευρά ότι το Ισραήλ δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της NPT, γεγονός που χρησιμοποιείται ως επιχείρημα από όσους στο εσωτερικό του Ιράν ζητούν αλλαγή στρατηγικής.
Φόβοι για νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή
Μια ενδεχόμενη αποχώρηση του Ιράν από τη Συνθήκη Μη Διάδοσης θα μπορούσε να έχει ευρύτερες συνέπειες για την περιφερειακή ασφάλεια.
Αναλυτές που επικαλείται το δημοσίευμα εκτιμούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει τη συζήτηση για πυρηνικά προγράμματα και σε άλλες μεγάλες περιφερειακές δυνάμεις, όπως η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία.
Ακριβώς αυτό το ενδεχόμενο φαίνεται να αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η ιρανική ηγεσία εξακολουθεί να επιχειρεί να διατηρήσει μια ισορροπία μεταξύ της πίεσης προς τη Δύση και της αποφυγής μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.
Αντίθετη η Μόσχα
Στο ζήτημα παρενέβη και η Ρωσία. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Peskov δήλωσε ότι η Μόσχα δεν επιθυμεί την αποχώρηση του Ιράν από την NPT.
Η Ρωσία χαρακτηρίζει τη Συνθήκη έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους του διεθνούς καθεστώτος μη διάδοσης και εκφράζει την προσδοκία ότι η Τεχεράνη θα παραμείνει συμβαλλόμενο μέρος.
Το εάν η συζήτηση στο ιρανικό κοινοβούλιο θα οδηγήσει τελικά σε επίσημη αποχώρηση ή θα χρησιμοποιηθεί κυρίως ως μοχλός πίεσης στις διαπραγματεύσεις με τη Δύση, παραμένει ανοιχτό.
Σε κάθε περίπτωση, η επαναφορά του ζητήματος της NPT δείχνει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν επιστρέφει δυναμικά στο επίκεντρο της διεθνούς αντιπαράθεσης, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή παραμένουν ιδιαίτερα εύθραυστες.
www.bankingnews.gr
Σύμφωνα με όσα δήλωσε ο αντιπρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, σχετικό νομοσχέδιο έχει ήδη καταρτιστεί και εξετάζεται με διαδικασία «εξαιρετικά επείγοντος» χαρακτήρα. Εφόσον κατατεθεί επίσημα, οι βουλευτές θα κληθούν να το εξετάσουν άμεσα.
Η συζήτηση αυτή επανέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις της Τεχεράνης με τη Δύση και τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) παραμένουν ιδιαίτερα τεταμένες.
Στο επίκεντρο η σχέση με τον ΔΟΑΕ
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει επανειλημμένα έντονη δυσπιστία απέναντι στον ΔΟΑΕ και στον γενικό διευθυντή του, Ραφαέλ Γκρόσι.
Ο Νικζάντ υποστήριξε ότι το ιρανικό κοινοβούλιο δεν εμπιστεύεται πλέον τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι επιθεωρήσεις στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας, κατηγορώντας παράλληλα τον οργανισμό για αρνητική στάση απέναντι στην Τεχεράνη.
Η συνεργασία του Ιράν με τον ΔΟΑΕ έχει περιοριστεί σημαντικά, αν και επιθεωρητές του οργανισμού έχουν μπορέσει να επισκεφθούν ορισμένες εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων και ο Ερευνητικός Αντιδραστήρας της Τεχεράνης.
Διαφορετικές γραμμές στο εσωτερικό του Ιράν
Παρά τη δημόσια συζήτηση, δεν φαίνεται να υπάρχει ενιαία θέση στην ιρανική ηγεσία για το κατά πόσο η χώρα πρέπει τελικά να εγκαταλείψει την NPT.
Ο Μοχσέν Ρεζάι, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, δήλωσε ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση και ότι οι επόμενες κινήσεις της Τεχεράνης θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.
Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έχει δηλώσει ότι το Ιράν δεν θεωρεί τα πυρηνικά όπλα αναγκαία για την ασφάλειά του, επιμένοντας ότι η χώρα επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικής τεχνολογίας για ειρηνικούς και ενεργειακούς σκοπούς.
Ο ίδιος έχει επίσης υποστηρίξει ότι η Τεχεράνη προτίθεται να συνεχίσει να κινείται στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Το πυρηνικό δόγμα και η συζήτηση για αλλαγή πορείας
Κεντρικό ρόλο στη συζήτηση διαδραματίζει και η θρησκευτική απαγόρευση για την παραγωγή πυρηνικών όπλων, η οποία αποτελούσε επί χρόνια βασικό στοιχείο της επίσημης ιρανικής επιχειρηματολογίας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις απόψεις που παρουσιάζονται στο δημοσίευμα, ορισμένα πολιτικά κέντρα στο Ιράν θεωρούν ότι οι μεταβαλλόμενες συνθήκες ασφαλείας στη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε αναθεώρηση του πυρηνικού δόγματος της χώρας.
Η συζήτηση αυτή ενισχύεται από το επιχείρημα ότι η συμμετοχή στην NPT δεν απέτρεψε στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον ιρανικών εγκαταστάσεων.
Παράλληλα, επισημαίνεται συχνά από την ιρανική πλευρά ότι το Ισραήλ δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της NPT, γεγονός που χρησιμοποιείται ως επιχείρημα από όσους στο εσωτερικό του Ιράν ζητούν αλλαγή στρατηγικής.
Φόβοι για νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή
Μια ενδεχόμενη αποχώρηση του Ιράν από τη Συνθήκη Μη Διάδοσης θα μπορούσε να έχει ευρύτερες συνέπειες για την περιφερειακή ασφάλεια.
Αναλυτές που επικαλείται το δημοσίευμα εκτιμούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει τη συζήτηση για πυρηνικά προγράμματα και σε άλλες μεγάλες περιφερειακές δυνάμεις, όπως η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία.
Ακριβώς αυτό το ενδεχόμενο φαίνεται να αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η ιρανική ηγεσία εξακολουθεί να επιχειρεί να διατηρήσει μια ισορροπία μεταξύ της πίεσης προς τη Δύση και της αποφυγής μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.
Αντίθετη η Μόσχα
Στο ζήτημα παρενέβη και η Ρωσία. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Peskov δήλωσε ότι η Μόσχα δεν επιθυμεί την αποχώρηση του Ιράν από την NPT.
Η Ρωσία χαρακτηρίζει τη Συνθήκη έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους του διεθνούς καθεστώτος μη διάδοσης και εκφράζει την προσδοκία ότι η Τεχεράνη θα παραμείνει συμβαλλόμενο μέρος.
Το εάν η συζήτηση στο ιρανικό κοινοβούλιο θα οδηγήσει τελικά σε επίσημη αποχώρηση ή θα χρησιμοποιηθεί κυρίως ως μοχλός πίεσης στις διαπραγματεύσεις με τη Δύση, παραμένει ανοιχτό.
Σε κάθε περίπτωση, η επαναφορά του ζητήματος της NPT δείχνει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν επιστρέφει δυναμικά στο επίκεντρο της διεθνούς αντιπαράθεσης, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή παραμένουν ιδιαίτερα εύθραυστες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών