Η νέα στρατηγική της ΕΕ επιβεβαιώνει τη μετατροπή της Αρκτικής από περιβαλλοντικό ζήτημα σε πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού, με τη Ρωσία να διατηρεί σημαντικό προβάδισμα και τη Δύση να επιχειρεί να ανατρέψει τις ισορροπίες ισχύος στο Βορρά.
Για δεκαετίες η Αρκτική βρισκόταν στο περιθώριο της διεθνούς επικαιρότητας.
Τα ζητήματα που κυριαρχούσαν αφορούσαν την κλιματική αλλαγή, την προστασία του περιβάλλοντος και την επιστημονική έρευνα.
Σήμερα, όμως, ο Βόρειος Πόλος μετατρέπεται σταδιακά σε έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς χώρους του πλανήτη.
Η νέα αρκτική στρατηγική που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποτυπώνει αυτή τη μεταβολή με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο.
Οι Βρυξέλλες δεν αντιμετωπίζουν πλέον την Αρκτική ως έναν απομακρυσμένο παγωμένο κόσμο, αλλά ως περιοχή όπου διακυβεύονται εμπορικές διαδρομές, ενεργειακοί πόροι, στρατιωτική ασφάλεια κι η ίδια η ισορροπία ισχύος μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων.
Κι αν η Βαλτική εξελίσσεται σε χώρο άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στη Ρωσία και το ΝΑΤΟ, η Αρκτική τείνει να καταστεί το «μακροπρόθεσμο» γεωπολιτικό μέτωπο του 21ου αιώνα.
Η μεγάλη στροφή των Βρυξελλών
Η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική αποτελεί ουσιαστικά παραδοχή ότι η εποχή της «ήπιας αρκτικής πολιτικής» έχει τελειώσει.
Το 2021 η Ευρωπαϊκή Ένωση έδινε ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία του περιβάλλοντος και συζητούσε ακόμη και περιορισμούς στην εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στην περιοχή. Πέντε χρόνια αργότερα, οι προτεραιότητες έχουν αλλάξει εντυπωσιακά.
Η νέα στρατηγική επικεντρώνεται στην ασφάλεια, στη στρατιωτική ετοιμότητα, στην προστασία κρίσιμων υποδομών, στην επιτήρηση υποθαλάσσιων καλωδίων, στην ανάπτυξη δορυφορικών συστημάτων και στη στενότερη συνεργασία με το ΝΑΤΟ.
Οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν, ακόμη, την απόκτηση επιπλέον παγοθραυστικών, τη δημιουργία «Αρκτικού Κέντρου Καλωδίων», την ανάπτυξη εξειδικευμένου Κέντρου Θαλάσσιας Ασφάλειας και την ενίσχυση της δορυφορικής παρουσίας της Ευρώπης στην περιοχή.
Η ίδια η Ursula von der Leyen χαρακτήρισε την Αρκτική «πρώτη γραμμή του παγκόσμιου ανταγωνισμού των Μεγάλων Δυνάμεων», ενώ η Kaja Kallas μίλησε ανοιχτά για αυξημένη παρουσία της Ρωσίας και της Κίνας στην περιοχή.
Η αλλαγή αυτή δεν είναι απλώς «τεχνική». Είναι στρατηγική.
Πώς απέκτησε το προβάδισμα η Ρωσία
Ενώ η Ευρώπη σχεδιάζει, η Ρωσία επενδύει εδώ και δεκαετίες. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, με την άνοδο του Vladimir Putin στην εξουσία και την προσπάθεια αποκατάστασης της ρωσικής κυριαρχίας στο «Εγγύς Εξωτερικό», η Μόσχα αντιμετώπισε την Αρκτική ως έναν χώρο ζωτικής σημασίας (με την έννοια που αποδίδει στον όρο "Lebensraum" ο Γερμανός γεωπολιτικός θεωρητικός Friedrich Ratzel) για το μέλλον της χώρας.
Αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής ήταν η δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου λιμανιών, στρατιωτικών βάσεων, αεροδρομίων, κέντρων ανεφοδιασμού, σταθμών επιτήρησης κι ενεργειακών υποδομών.
Παράλληλα, η Ρωσία συγκέντρωσε τον μεγαλύτερο στόλο παγοθραυστικών στον κόσμο.Σήμερα διαθέτει περίπου σαράντα παγοθραυστικά, αρκετά από τα οποία είναι πυρηνοκίνητα.
Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαθέτουν μόλις ένα μικρό κλάσμα αυτού του αριθμού.
Γι' αυτό και στις Βρυξέλλες αναγνωρίζουν ότι η Ρωσία ξεκινά τη νέα περίοδο ανταγωνισμού από σαφώς πλεονεκτικότερη θέση.
Ο Βόρειος Θαλάσσιος Διάδρομος και το «νέο Σουέζ»
Ο σημαντικότερος ίσως λόγος για τον οποίο η Αρκτική αποκτά τέτοια αξία ονομάζεται «Northern Sea Route».
Πρόκειται για τη διαδρομή που ακολουθεί τις βόρειες ακτές της Σιβηρίας και συνδέει την Ευρώπη με την Ανατολική Ασία.
Καθώς οι πάγοι υποχωρούν, η διαδρομή αυτή καθίσταται ολοένα πιο λειτουργική.
Για πολλά δρομολόγια μεταξύ Ευρώπης κι Ασίας μπορεί να μειώσει αισθητά τις αποστάσεις, το χρόνο μεταφοράς, το κόστος καυσίμων ως και την εξάρτηση από σημεία συμφόρησης όπως είναι το Σουέζ.
Αυτό έχει τεράστια σημασία.
Στον 21ο αιώνα όποιος επηρεάζει τις μεγάλες εμπορικές αρτηρίες επηρεάζει και την παγκόσμια οικονομία, κι όποιος επηρεάζει τηνπαγκόσμια οικονομία επηρεάζει τα «πεπρωμένα του κόσμου»
Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι η Ρωσία αντιμετωπίζει το Βόρειο Θαλάσσιο Διάδρομο ως στρατηγικό της πλεονέκτημα.
Ούτε είναι τυχαίο ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κι οι Ηνωμένες Πολιτείες παρακολουθούν με ιδιαίτερη προσοχή την ανάπτυξή του.
Το τεράστιο ενεργειακό διακύβευμα
Η Αρκτική δεν είναι μόνο θαλάσσιες οδοί. Είναι και πόροι. Πόροι τους οποίους δε διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πολλές εκτιμήσεις θεωρούν ότι μεγάλο μέρος των ανεκμετάλλευτων αποθεμάτων πετρελαίου, φυσικού αερίου, σπάνιων γαιών και στρατηγικών ορυκτών βρίσκεται στις αρκτικές περιοχές.
Για τη Ρωσία η σημασία είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Μεγάλο ποσοστό της ενεργειακής της παραγωγής συνδέεται ήδη με περιοχές του ρωσικού Βορρά.
Καθώς η παγκόσμια ζήτηση για κρίσιμα μέταλλα αυξάνεται, η αξία της Αρκτικής αναμένεται να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο.
Γι' αυτό κι η συζήτηση για την περιοχή δεν αφορά απλώς τον έλεγχο πάγων και θαλασσών.
Αφορά τον έλεγχο μελλοντικών πηγών πλούτου...
Γιατί η Αρκτική είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας για τη Ρωσία
Στη ρωσική στρατηγική σκέψη η Αρκτική δε θεωρείται μια μακρινή περιφέρεια. Κάθε άλλο μάλιστα...
Θεωρείται τμήμα του πυρήνα της εθνικής ασφαλείας της.
Ο λόγος είναι απλός.
Οι συντομότερες στρατηγικές διαδρομές μεταξύ Ρωσίας και Βόρειας Αμερικής διέρχονται από τον αρκτικό χώρο.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, ο Βόρειος Πόλος αποτέλεσε κεντρικό χώρο ανάπτυξης στρατηγικών βομβαρδιστικών, πυρηνικών υποβρυχίων και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης.
Η σημασία του δεν έχει μειωθεί..
Για τη Μόσχα, η διατήρηση ισχυρής παρουσίας στην Αρκτική συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική αποτροπή και την ισορροπία ισχύος απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, το μεγάλο γεωπολιτικό ανταγωνιστή.
Επομένως, από ρωσική σκοπιά, μια αποδυνάμωση στο Βορρά θα μπορούσε να επηρεάσει ολόκληρη την αρχιτεκτονική ασφαλείας της χώρας.
Η είσοδος της Κίνας στον πολικό ανταγωνισμό
Η άλλη μεγάλη εξέλιξη είναι η παρουσία της Κίνας.
Το Πεκίνο δε διαθέτει αρκτικά εδάφη προφανώς.
Παρόλα αυτά, αντιμετωπίζει την περιοχή ως κρίσιμο στοιχείο της μελλοντικής του στρατηγικής.
Η Κίνα ενδιαφέρεται για νέες εμπορικές διαδρομές, ενεργειακές πηγές, μεταφορικές υποδομές και πρόσβαση σε πρώτες ύλες.
Αυτός είναι ο λόγος που Δυτικοί αναλυτές μιλούν τα τελευταία χρόνια για σταδιακή διαμόρφωση ενός «αρκτικού άξονα συνεργασίας» μεταξύ Μόσχας και Πεκίνου.
Η ενίσχυση αυτής της συνεργασίας προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες θεωρούν ότι η αρκτική ζώνη μπορεί να εξελιχθεί σε ακόμη ένα πεδίο σύγκλισης των στρατηγικών συμφερόντων Ρωσίας και Κίνας.
Η Φινλανδία, η Σουηδία και η νέα πραγματικότητα του ΝΑΤΟ
Η διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς τον ευρωπαϊκό Βορρά άλλαξε επίσης το στρατηγικό περιβάλλον.
Με την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας, η Βορειοατλαντική Συμμαχία απέκτησε πολύ ισχυρότερη παρουσία στις βόρειες περιοχές της Ευρώπης.
Για πολλούς στρατηγικούς αναλυτές, τα γεωγραφικά σύμπλοκα της Βαλτικής και της Αρκτικής αποτελούν πλέον δύο αλληλένδετα θέατρα επιχειρήσεων.
Οι νέες υποδομές, τα λιμάνια, τα συστήματα επιτήρησης κι οι δορυφορικές δυνατότητες δεν αφορούν αποκλειστικά την οικονομία.
Συνδέονται και με τον μακροπρόθεσμο στρατιωτικό σχεδιασμό τόσο του ΝΑΤΟ όσο και της Ρωσίας.
Δεν είναι επομένως, τυχαίο, ότι η Μόσχα αντιμετωπίζει με αυξημένη καχυποψία τη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική.
Η Αρκτική και ο κόσμος που έρχεται
Η άνοδος της θερμοκρασίας μεταβάλλει σταδιακά τη γεωγραφία.
Χώροι που παρέμεναν επί αιώνες αποκλεισμένοι γίνονται ολοένα πιο προσβάσιμοι.
Νέες διαδρομές ανοίγουν.
Νέα κοιτάσματα αποκτούν αξία.
Νέες υποδομές σχεδιάζονται.
Μπροστά σε αυτή τη μεταβολή, η Αρκτική παύει να είναι το γεωπολιτικό περιθώριο του πλανήτη και μετατρέπεται σε έναν από τους σημαντικότερους κόμβους του μέλλοντος.
Γι' αυτό κι η αντιπαράθεση δεν αφορά απλώς τη Ρωσία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αφορά το ποιος θα καθορίσει τους κανόνες σε μια περιοχή που θα διαμορφώσει τις εμπορικές, ενεργειακές και στρατηγικές ισορροπίες των επόμενων δεκαετιών.
Και γι' αυτό ακριβώς η μάχη για την Αρκτική μόλις ξεκινά...
www.bankingnews.gr
Τα ζητήματα που κυριαρχούσαν αφορούσαν την κλιματική αλλαγή, την προστασία του περιβάλλοντος και την επιστημονική έρευνα.
Σήμερα, όμως, ο Βόρειος Πόλος μετατρέπεται σταδιακά σε έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς χώρους του πλανήτη.
Η νέα αρκτική στρατηγική που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποτυπώνει αυτή τη μεταβολή με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο.
Οι Βρυξέλλες δεν αντιμετωπίζουν πλέον την Αρκτική ως έναν απομακρυσμένο παγωμένο κόσμο, αλλά ως περιοχή όπου διακυβεύονται εμπορικές διαδρομές, ενεργειακοί πόροι, στρατιωτική ασφάλεια κι η ίδια η ισορροπία ισχύος μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων.
Κι αν η Βαλτική εξελίσσεται σε χώρο άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στη Ρωσία και το ΝΑΤΟ, η Αρκτική τείνει να καταστεί το «μακροπρόθεσμο» γεωπολιτικό μέτωπο του 21ου αιώνα.
Η μεγάλη στροφή των Βρυξελλών
Η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική αποτελεί ουσιαστικά παραδοχή ότι η εποχή της «ήπιας αρκτικής πολιτικής» έχει τελειώσει.
Το 2021 η Ευρωπαϊκή Ένωση έδινε ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία του περιβάλλοντος και συζητούσε ακόμη και περιορισμούς στην εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στην περιοχή. Πέντε χρόνια αργότερα, οι προτεραιότητες έχουν αλλάξει εντυπωσιακά.
Η νέα στρατηγική επικεντρώνεται στην ασφάλεια, στη στρατιωτική ετοιμότητα, στην προστασία κρίσιμων υποδομών, στην επιτήρηση υποθαλάσσιων καλωδίων, στην ανάπτυξη δορυφορικών συστημάτων και στη στενότερη συνεργασία με το ΝΑΤΟ.
Οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν, ακόμη, την απόκτηση επιπλέον παγοθραυστικών, τη δημιουργία «Αρκτικού Κέντρου Καλωδίων», την ανάπτυξη εξειδικευμένου Κέντρου Θαλάσσιας Ασφάλειας και την ενίσχυση της δορυφορικής παρουσίας της Ευρώπης στην περιοχή.
Η ίδια η Ursula von der Leyen χαρακτήρισε την Αρκτική «πρώτη γραμμή του παγκόσμιου ανταγωνισμού των Μεγάλων Δυνάμεων», ενώ η Kaja Kallas μίλησε ανοιχτά για αυξημένη παρουσία της Ρωσίας και της Κίνας στην περιοχή.
Η αλλαγή αυτή δεν είναι απλώς «τεχνική». Είναι στρατηγική.
Πώς απέκτησε το προβάδισμα η Ρωσία
Ενώ η Ευρώπη σχεδιάζει, η Ρωσία επενδύει εδώ και δεκαετίες. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, με την άνοδο του Vladimir Putin στην εξουσία και την προσπάθεια αποκατάστασης της ρωσικής κυριαρχίας στο «Εγγύς Εξωτερικό», η Μόσχα αντιμετώπισε την Αρκτική ως έναν χώρο ζωτικής σημασίας (με την έννοια που αποδίδει στον όρο "Lebensraum" ο Γερμανός γεωπολιτικός θεωρητικός Friedrich Ratzel) για το μέλλον της χώρας.
Αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής ήταν η δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου λιμανιών, στρατιωτικών βάσεων, αεροδρομίων, κέντρων ανεφοδιασμού, σταθμών επιτήρησης κι ενεργειακών υποδομών.
Παράλληλα, η Ρωσία συγκέντρωσε τον μεγαλύτερο στόλο παγοθραυστικών στον κόσμο.Σήμερα διαθέτει περίπου σαράντα παγοθραυστικά, αρκετά από τα οποία είναι πυρηνοκίνητα.
Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαθέτουν μόλις ένα μικρό κλάσμα αυτού του αριθμού.
Γι' αυτό και στις Βρυξέλλες αναγνωρίζουν ότι η Ρωσία ξεκινά τη νέα περίοδο ανταγωνισμού από σαφώς πλεονεκτικότερη θέση.
Ο Βόρειος Θαλάσσιος Διάδρομος και το «νέο Σουέζ»
Ο σημαντικότερος ίσως λόγος για τον οποίο η Αρκτική αποκτά τέτοια αξία ονομάζεται «Northern Sea Route».
Πρόκειται για τη διαδρομή που ακολουθεί τις βόρειες ακτές της Σιβηρίας και συνδέει την Ευρώπη με την Ανατολική Ασία.
Καθώς οι πάγοι υποχωρούν, η διαδρομή αυτή καθίσταται ολοένα πιο λειτουργική.
Για πολλά δρομολόγια μεταξύ Ευρώπης κι Ασίας μπορεί να μειώσει αισθητά τις αποστάσεις, το χρόνο μεταφοράς, το κόστος καυσίμων ως και την εξάρτηση από σημεία συμφόρησης όπως είναι το Σουέζ.
Αυτό έχει τεράστια σημασία.
Στον 21ο αιώνα όποιος επηρεάζει τις μεγάλες εμπορικές αρτηρίες επηρεάζει και την παγκόσμια οικονομία, κι όποιος επηρεάζει τηνπαγκόσμια οικονομία επηρεάζει τα «πεπρωμένα του κόσμου»
Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι η Ρωσία αντιμετωπίζει το Βόρειο Θαλάσσιο Διάδρομο ως στρατηγικό της πλεονέκτημα.
Ούτε είναι τυχαίο ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κι οι Ηνωμένες Πολιτείες παρακολουθούν με ιδιαίτερη προσοχή την ανάπτυξή του.
Το τεράστιο ενεργειακό διακύβευμα
Η Αρκτική δεν είναι μόνο θαλάσσιες οδοί. Είναι και πόροι. Πόροι τους οποίους δε διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πολλές εκτιμήσεις θεωρούν ότι μεγάλο μέρος των ανεκμετάλλευτων αποθεμάτων πετρελαίου, φυσικού αερίου, σπάνιων γαιών και στρατηγικών ορυκτών βρίσκεται στις αρκτικές περιοχές.
Για τη Ρωσία η σημασία είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Μεγάλο ποσοστό της ενεργειακής της παραγωγής συνδέεται ήδη με περιοχές του ρωσικού Βορρά.
Καθώς η παγκόσμια ζήτηση για κρίσιμα μέταλλα αυξάνεται, η αξία της Αρκτικής αναμένεται να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο.
Γι' αυτό κι η συζήτηση για την περιοχή δεν αφορά απλώς τον έλεγχο πάγων και θαλασσών.
Αφορά τον έλεγχο μελλοντικών πηγών πλούτου...
Γιατί η Αρκτική είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας για τη Ρωσία
Στη ρωσική στρατηγική σκέψη η Αρκτική δε θεωρείται μια μακρινή περιφέρεια. Κάθε άλλο μάλιστα...
Θεωρείται τμήμα του πυρήνα της εθνικής ασφαλείας της.
Ο λόγος είναι απλός.
Οι συντομότερες στρατηγικές διαδρομές μεταξύ Ρωσίας και Βόρειας Αμερικής διέρχονται από τον αρκτικό χώρο.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, ο Βόρειος Πόλος αποτέλεσε κεντρικό χώρο ανάπτυξης στρατηγικών βομβαρδιστικών, πυρηνικών υποβρυχίων και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης.
Η σημασία του δεν έχει μειωθεί..
Για τη Μόσχα, η διατήρηση ισχυρής παρουσίας στην Αρκτική συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική αποτροπή και την ισορροπία ισχύος απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, το μεγάλο γεωπολιτικό ανταγωνιστή.
Επομένως, από ρωσική σκοπιά, μια αποδυνάμωση στο Βορρά θα μπορούσε να επηρεάσει ολόκληρη την αρχιτεκτονική ασφαλείας της χώρας.
Η είσοδος της Κίνας στον πολικό ανταγωνισμό
Η άλλη μεγάλη εξέλιξη είναι η παρουσία της Κίνας.
Το Πεκίνο δε διαθέτει αρκτικά εδάφη προφανώς.
Παρόλα αυτά, αντιμετωπίζει την περιοχή ως κρίσιμο στοιχείο της μελλοντικής του στρατηγικής.
Η Κίνα ενδιαφέρεται για νέες εμπορικές διαδρομές, ενεργειακές πηγές, μεταφορικές υποδομές και πρόσβαση σε πρώτες ύλες.
Αυτός είναι ο λόγος που Δυτικοί αναλυτές μιλούν τα τελευταία χρόνια για σταδιακή διαμόρφωση ενός «αρκτικού άξονα συνεργασίας» μεταξύ Μόσχας και Πεκίνου.
Η ενίσχυση αυτής της συνεργασίας προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες θεωρούν ότι η αρκτική ζώνη μπορεί να εξελιχθεί σε ακόμη ένα πεδίο σύγκλισης των στρατηγικών συμφερόντων Ρωσίας και Κίνας.
Η Φινλανδία, η Σουηδία και η νέα πραγματικότητα του ΝΑΤΟ
Η διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς τον ευρωπαϊκό Βορρά άλλαξε επίσης το στρατηγικό περιβάλλον.
Με την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας, η Βορειοατλαντική Συμμαχία απέκτησε πολύ ισχυρότερη παρουσία στις βόρειες περιοχές της Ευρώπης.
Για πολλούς στρατηγικούς αναλυτές, τα γεωγραφικά σύμπλοκα της Βαλτικής και της Αρκτικής αποτελούν πλέον δύο αλληλένδετα θέατρα επιχειρήσεων.
Οι νέες υποδομές, τα λιμάνια, τα συστήματα επιτήρησης κι οι δορυφορικές δυνατότητες δεν αφορούν αποκλειστικά την οικονομία.
Συνδέονται και με τον μακροπρόθεσμο στρατιωτικό σχεδιασμό τόσο του ΝΑΤΟ όσο και της Ρωσίας.
Δεν είναι επομένως, τυχαίο, ότι η Μόσχα αντιμετωπίζει με αυξημένη καχυποψία τη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική.
Η Αρκτική και ο κόσμος που έρχεται
Η άνοδος της θερμοκρασίας μεταβάλλει σταδιακά τη γεωγραφία.
Χώροι που παρέμεναν επί αιώνες αποκλεισμένοι γίνονται ολοένα πιο προσβάσιμοι.
Νέες διαδρομές ανοίγουν.
Νέα κοιτάσματα αποκτούν αξία.
Νέες υποδομές σχεδιάζονται.
Μπροστά σε αυτή τη μεταβολή, η Αρκτική παύει να είναι το γεωπολιτικό περιθώριο του πλανήτη και μετατρέπεται σε έναν από τους σημαντικότερους κόμβους του μέλλοντος.
Γι' αυτό κι η αντιπαράθεση δεν αφορά απλώς τη Ρωσία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αφορά το ποιος θα καθορίσει τους κανόνες σε μια περιοχή που θα διαμορφώσει τις εμπορικές, ενεργειακές και στρατηγικές ισορροπίες των επόμενων δεκαετιών.
Και γι' αυτό ακριβώς η μάχη για την Αρκτική μόλις ξεκινά...
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών