Η Τεχεράνη επιμένει στην αμοιβαιότητα, στην άρση των κυρώσεων και στις εγγυήσεις εφαρμογής οποιασδήποτε συμφωνίας - Ο ρόλος της Κίνας, τα Στενά του Hormuz και το τελεσίγραφο αποτροπής του Mojtaba Khamenei διαμορφώνουν ένα νέο σκηνικό, καθώς η Ουάσιγκτον βρίσκεται αντιμέτωπη με το κόστος μιας νέας πολεμικής αναμέτρησης
(upd) Η διπλωματική κινητικότητα γύρω από το Ιράν εισέρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη φάση, με τις διαπραγματεύσεις στο Κατάρ να δημιουργούν προϋποθέσεις για μια ενδεχόμενη συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ώρα που η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής επίθεσης.
Οι τελευταίες πληροφορίες συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στις επαφές, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί οριστική συμφωνία.
Το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι η ιρανική πλευρά φαίνεται να διατηρεί σταθερά τη βασική της θέση: καμία μονομερής παραχώρηση, καμία αποδοχή νέων τετελεσμένων και καμία πυρηνική δέσμευση χωρίς αντίστοιχη, συγκεκριμένη και επαληθεύσιμη αμερικανική υποχρέωση.
Πρόκειται για μια προσέγγιση που επιχειρεί να μεταφέρει τη διαπραγμάτευση από τη λογική των αμερικανικών απαιτήσεων σε ένα πλαίσιο ισότιμων δεσμεύσεων, αναγνωρίζοντας ότι η ασφάλεια του Ιράν και η οικονομική του κυριαρχία δεν μπορούν να αποτελούν αντικείμενο μονομερών πιέσεων.
Διπλωματική κινητοποίηση και πιθανές απευθείας συνομιλίες
Σύμφωνα με την εφημερίδα Al-Araby Al-Jadeed του Κατάρ, αμερικανική αντιπροσωπεία αναμένεται να συμμετάσχει στις συνομιλίες στην Ντόχα, με προοπτική την έναρξη απευθείας διαπραγματεύσεων με Ιρανούς αξιωματούχους.
Η πληροφορία αυτή ακολουθεί τις μαραθώνιες επαφές που πραγματοποιήθηκαν στην Τεχεράνη ανάμεσα σε Ιρανούς διαπραγματευτές και μεσολαβητές του Κατάρ.
Κατά το Axios, οι συνομιλίες της Παρασκευής (30/10) διήρκεσαν περισσότερο από δώδεκα ώρες, ενώ οι εκπρόσωποι του Κατάρ διατηρούσαν τακτική επικοινωνία με τον Λευκό Οίκο.
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι Ιρανοί διαπραγματευτές ταξίδεψαν μαζί με την καταριανή αποστολή στην Ντόχα, προκειμένου να συνεχιστούν οι επαφές τις επόμενες ώρες.
Ωστόσο, το Al-Arabiya, επικαλούμενο ενημερωμένες πηγές, υποστηρίζει ότι η άφιξη αμερικανικής αντιπροσωπείας εξαρτάται από την προηγούμενη συμφωνία Ιράν και Κατάρ επί του οδικού χάρτη.
Συνεπώς, η μετάβαση από την έμμεση στην άμεση διαπραγμάτευση παραμένει υπό διαμόρφωση.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.
Παρά τις στρατιωτικές απειλές, τις οικονομικές κυρώσεις και τις προσπάθειες απομόνωσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η Ουάσιγκτον αναζητεί εκ νέου διπλωματικό δίαυλο με την Τεχεράνη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι διαφωνίες έχουν εξαφανιστεί.
Υποδηλώνει, όμως, ότι η στρατηγική της στρατιωτικής πίεσης δεν έχει καταστήσει περιττή τη διαπραγμάτευση με το Ιράν, όπως θα επιθυμούσαν οι υποστηρικτές μιας πολιτικής επιβολής μέσω της ισχύος.
Συμφωνία με αμοιβαιότητα, όχι με υπαγόρευση όρων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πληροφορίες του Al-Arabiya για το αρχικό σχέδιο που επεξεργάζονται οι μεσολαβητές.
Ο προτεινόμενος μηχανισμός στηρίζεται στη συγχρονισμένη εφαρμογή των δεσμεύσεων των δύο πλευρών.
Κάθε ιρανικό μέτρο σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα θα πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχη αμερικανική κίνηση για τη μείωση ή την άρση των οικονομικών κυρώσεων.
Αυτή η αρχή αποτελεί τον πυρήνα των ιρανικών απαιτήσεων.
Η Τεχεράνη δεν επιθυμεί να επαναλάβει μια διαδικασία στην οποία θα αναλαμβάνει άμεσα και δύσκολα αναστρέψιμα μέτρα, ενώ η Ουάσιγκτον θα διατηρεί τη δυνατότητα να επαναφέρει τις πιέσεις κατά την πολιτική της βούληση.
Το σχέδιο φέρεται επίσης να προβλέπει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, διαδικασίες ελέγχου της εφαρμογής και μηχανισμούς αντιμετώπισης πιθανών καθυστερήσεων ή παραβιάσεων.
Παράλληλα, εξετάζεται το ζήτημα των ιρανικών αποθεμάτων πυρηνικού υλικού, χωρίς να έχουν δημοσιοποιηθεί συμφωνημένες τεχνικές λεπτομέρειες.
Η καθοριστική διαφορά βρίσκεται στη φιλοσοφία της συμφωνίας: δεν θα πρέπει να υπάρχουν υποχρεώσεις αποκλειστικά για την ιρανική πλευρά, αλλά αμοιβαίες ενέργειες με σαφές και μετρήσιμο αντίκρισμα.
Για το Ιράν, αυτή η απαίτηση δεν συνιστά διπλωματικό ελιγμό.
Συνδέεται άμεσα με την ανάγκη αποφυγής μιας νέας συμφωνίας που θα μπορούσε να ακυρωθεί μονομερώς από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τα Στενά του Hormuz και ο διεθνής ενεργειακός συσχετισμός
Κεντρική θέση στις συνομιλίες καταλαμβάνουν τα Στενά του Hormuz, μία από τις στρατηγικότερες θαλάσσιες διόδους παγκοσμίως.
Σύμφωνα με το προσχέδιο των μεσολαβητών, εξετάζεται μηχανισμός αποκατάστασης της ναυσιπλοΐας σε χρονικό ορίζοντα επτά ημερών, παράλληλα με τις ευρύτερες δεσμεύσεις για την αποκλιμάκωση.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στην ασφάλεια της εμπορικής ναυτιλίας.
Αφορά συνολικά τον συσχετισμό δυνάμεων στον Περσικό Κόλπο, τη διακίνηση ενεργειακών πόρων και την οικονομική σταθερότητα πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή.
Η γεωγραφική θέση του Ιράν το καθιστά αναπόσπαστο παράγοντα οποιασδήποτε βιώσιμης αρχιτεκτονικής περιφερειακής ασφάλειας.
Η πραγματικότητα αυτή δεν μπορεί να παρακαμφθεί με στρατιωτική πίεση ή πολιτικές κυρώσεων.
Αντίθετα, μια νέα αναμέτρηση θα μπορούσε να επιδεινώσει την ενεργειακή αστάθεια, να αυξήσει το κόστος για την παγκόσμια οικονομία και να εκθέσει τις υποδομές των χωρών της περιοχής σε σοβαρούς κινδύνους.
Από αυτή την άποψη, η ιρανική επιμονή στη σύνδεση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας με την ευρύτερη άρση των πιέσεων εντάσσεται σε μια στρατηγική που αντιμετωπίζει την περιφερειακή σταθερότητα ως αδιαίρετο ζήτημα.
Η Κίνα και η Ρωσία ως πιθανοί εγγυητές και το νέο διπλωματικό πλαίσιο
Ένα ακόμη αξιοσημείωτο στοιχείο είναι η συζήτηση για πιθανή συμμετοχή της Κίνας ως εγγυήτριας δύναμης στην εφαρμογή μιας μελλοντικής συμφωνίας.
Το προσχέδιο που επικαλούνται αραβικά μέσα περιλαμβάνει σχετική πρόβλεψη, ενώ άλλες πληροφορίες αναφέρουν ότι ενδέχεται να εξεταστεί και ρόλος της Ρωσίας.
Η συμμετοχή τέτοιων δυνάμεων θα μπορούσε να προσδώσει στη συμφωνία ευρύτερο διεθνές βάρος και να περιορίσει τον κίνδυνο μονομερούς αμερικανικής υπαναχώρησης.
Για την Τεχεράνη, η αναζήτηση εγγυήσεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία έπειτα από την εμπειρία προηγούμενων συμφωνιών και την επαναλαμβανόμενη χρήση των κυρώσεων ως μέσου πολιτικής πίεσης.
Η πιθανή εμπλοκή της Κίνας αντανακλά επίσης μια ευρύτερη μεταβολή: η διαχείριση των σημαντικότερων κρίσεων στη Δυτική Ασία δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικό πεδίο αμερικανικής επιρροής.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η ενεργοποίηση του Πακιστάν.
Η επίσκεψη του στρατηγού Asim Munir στην Τεχεράνη αξιολογήθηκε θετικά από πακιστανική στρατιωτική πηγή, η οποία επισήμανε ότι οι επανειλημμένες αποστολές μεσολάβησης δεν θα πραγματοποιούνταν χωρίς ενθαρρυντικές ενδείξεις.
Εξίσου αξιοσημείωτη είναι η αναφερόμενη άφιξη στην Τεχεράνη κυβερνητικού αεροσκάφους των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από το Abu Dhabi, αν και δεν έχουν δημοσιοποιηθεί στοιχεία για τους επιβάτες ή την αποστολή του.
Η κινητικότητα αυτή καταδεικνύει το έντονο ενδιαφέρον των περιφερειακών κρατών για διπλωματική διέξοδο, καθώς το κόστος μιας νέας σύγκρουσης δεν θα περιοριζόταν στα σύνορα του Ιράν.
Ο Trump, οι εκλογές και η απειλή νέου πολέμου
Παράλληλα με τη διπλωματική πρόοδο, παραμένουν ανησυχητικές οι πληροφορίες για πιθανή επανάληψη αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.
Αμερικανικά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η κυβέρνηση του Donald Trump έχει προειδοποιήσει περιφερειακούς εταίρους για ενδεχόμενη νέα επίθεση, ακόμη και από τις 4 Νοεμβρίου.
Δεν υπάρχει, ωστόσο, επιβεβαιωμένη τελική απόφαση.
Οι αντικρουόμενες τοποθετήσεις Αμερικανών αξιωματούχων ενισχύουν την εικόνα μιας κυβέρνησης που ταλαντεύεται ανάμεσα στη διαπραγμάτευση και στη στρατιωτική κλιμάκωση.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η επιστολή του αντιπροέδρου JD Vance προς τον Ιρανό αξιωματούχο Mohsen Rezaei, η οποία, σύμφωνα με δημοσιεύματα, περιλαμβάνει τις γενικές αρχές μιας πιθανής διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Η επιστολή αποτελεί ένδειξη ότι ακόμη και στο εσωτερικό της αμερικανικής ηγεσίας αναγνωρίζεται η ανάγκη αναζήτησης πολιτικής λύσης.
Την ίδια στιγμή, η σύνδεση των στρατιωτικών σχεδιασμών με το εκλογικό ημερολόγιο δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για την εργαλειοποίηση μιας διεθνούς κρίσης στο πλαίσιο των εσωτερικών πολιτικών ανταγωνισμών των ΗΠΑ.
Ένας νέος πόλεμος εναντίον του Ιράν δεν θα ήταν μια περιορισμένη επιχείρηση χωρίς συνέπειες.
Θα μπορούσε να προκαλέσει εκτεταμένη περιφερειακή αποσταθεροποίηση, πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές και πρόσθετες ανθρώπινες απώλειες.
Το σαφές μήνυμα του Mojtaba Khamenei
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Ayatollah Seyyed Mojtaba Khamenei, έστειλε αυστηρό μήνυμα αποτροπής κατά τη συνάντησή του με την ανώτατη στρατιωτική ηγεσία.
Σύμφωνα με την ιρανική ενημέρωση, υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε νέα στρατιωτική ή τρομοκρατική επίθεση θα αντιμετωπιστεί με άμεση και αποτελεσματική απάντηση, χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς.
Επισήμανε επίσης ότι, εάν οι αντίπαλοι επαναλάβουν τις επιθέσεις, το Ιράν και οι ένοπλες δυνάμεις του θα επιδιώξουν να καθορίσουν τους όρους και τον χρόνο τερματισμού της σύγκρουσης.
Ο Ιρανός ηγέτης ζήτησε περαιτέρω ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων, των στρατιωτικών πληροφοριών και της εγχώριας τεχνολογικής βάσης, καθώς και επικαιροποίηση των στρατιωτικών σχεδίων στο πλαίσιο της αποτροπής.
Οι στρατηγοί Abdullahi, Amir Hatami και Vahidi παρουσίασαν, σύμφωνα με την ίδια ενημέρωση, στοιχεία για την επιχειρησιακή ετοιμότητα στον Περσικό Κόλπο, στα Στενά του Hormuz, στη Θάλασσα του Ομάν και στις παραμεθόριες περιοχές.
Το μήνυμα της Τεχεράνης είναι ότι η επιλογή της διπλωματίας δεν συνεπάγεται εγκατάλειψη της στρατιωτικής ετοιμότητας.
Αντιθέτως, η ιρανική ηγεσία επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να προκύψει μέσα από αμοιβαίες δεσμεύσεις και όχι υπό την απειλή μιας νέας επίθεσης.
Η διπλωματία ως αναγνώριση της ιρανικής αντοχής
Η κρισιμότητα των επόμενων ημερών δεν βρίσκεται μόνο στο αν θα καθίσουν Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές στο ίδιο τραπέζι.
Βρίσκεται κυρίως στο εάν η Ουάσιγκτον θα αποδεχθεί ότι η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στη μόνιμη απειλή χρήσης βίας εναντίον του Ιράν.
Η Τεχεράνη εμφανίζεται αποφασισμένη να συνδυάσει τη διπλωματική διαθεσιμότητα με τη στρατηγική αποτροπή, απαιτώντας σεβασμό στην κυριαρχία της, ουσιαστική οικονομική ανακούφιση και αξιόπιστες διεθνείς εγγυήσεις.
Οι πληροφορίες για πρόοδο στην Ντόχα παραμένουν προκαταρκτικές και δεν προδικάζουν επιτυχή κατάληξη.
Ωστόσο, αναδεικνύουν ένα κρίσιμο δεδομένο: παρά τις κυρώσεις και τη στρατιωτική πίεση, το Ιράν εξακολουθεί να αποτελεί αναγκαίο συνομιλητή για οποιαδήποτε συνολική διευθέτηση.
Εάν τελικά υπάρξει συμφωνία, η σημασία της θα υπερβαίνει το πυρηνικό ζήτημα.
Θα αποτελέσει δοκιμασία για το κατά πόσον οι διεθνείς σχέσεις μπορούν να κινηθούν προς έναν περισσότερο πολυπολικό και ισορροπημένο συσχετισμό, όπου η ασφάλεια δεν θα υπαγορεύεται αποκλειστικά από τη στρατιωτική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το πραγματικό δίλημμα πλέον βρίσκεται ενώπιον της Ουάσιγκτον: μια αμοιβαία συμφωνία που θα αναγνωρίζει τα νόμιμα συμφέροντα του Ιράν ή μια νέα στρατιωτική περιπέτεια, της οποίας το κόστος ενδέχεται να ξεπεράσει κατά πολύ οποιοδήποτε προσδοκώμενο όφελος.
www.bankingnews.gr
Οι τελευταίες πληροφορίες συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στις επαφές, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί οριστική συμφωνία.
Το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι η ιρανική πλευρά φαίνεται να διατηρεί σταθερά τη βασική της θέση: καμία μονομερής παραχώρηση, καμία αποδοχή νέων τετελεσμένων και καμία πυρηνική δέσμευση χωρίς αντίστοιχη, συγκεκριμένη και επαληθεύσιμη αμερικανική υποχρέωση.
Πρόκειται για μια προσέγγιση που επιχειρεί να μεταφέρει τη διαπραγμάτευση από τη λογική των αμερικανικών απαιτήσεων σε ένα πλαίσιο ισότιμων δεσμεύσεων, αναγνωρίζοντας ότι η ασφάλεια του Ιράν και η οικονομική του κυριαρχία δεν μπορούν να αποτελούν αντικείμενο μονομερών πιέσεων.
Διπλωματική κινητοποίηση και πιθανές απευθείας συνομιλίες
Σύμφωνα με την εφημερίδα Al-Araby Al-Jadeed του Κατάρ, αμερικανική αντιπροσωπεία αναμένεται να συμμετάσχει στις συνομιλίες στην Ντόχα, με προοπτική την έναρξη απευθείας διαπραγματεύσεων με Ιρανούς αξιωματούχους.
Η πληροφορία αυτή ακολουθεί τις μαραθώνιες επαφές που πραγματοποιήθηκαν στην Τεχεράνη ανάμεσα σε Ιρανούς διαπραγματευτές και μεσολαβητές του Κατάρ.
Κατά το Axios, οι συνομιλίες της Παρασκευής (30/10) διήρκεσαν περισσότερο από δώδεκα ώρες, ενώ οι εκπρόσωποι του Κατάρ διατηρούσαν τακτική επικοινωνία με τον Λευκό Οίκο.
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι Ιρανοί διαπραγματευτές ταξίδεψαν μαζί με την καταριανή αποστολή στην Ντόχα, προκειμένου να συνεχιστούν οι επαφές τις επόμενες ώρες.
Ωστόσο, το Al-Arabiya, επικαλούμενο ενημερωμένες πηγές, υποστηρίζει ότι η άφιξη αμερικανικής αντιπροσωπείας εξαρτάται από την προηγούμενη συμφωνία Ιράν και Κατάρ επί του οδικού χάρτη.
Συνεπώς, η μετάβαση από την έμμεση στην άμεση διαπραγμάτευση παραμένει υπό διαμόρφωση.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.
Παρά τις στρατιωτικές απειλές, τις οικονομικές κυρώσεις και τις προσπάθειες απομόνωσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η Ουάσιγκτον αναζητεί εκ νέου διπλωματικό δίαυλο με την Τεχεράνη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι διαφωνίες έχουν εξαφανιστεί.
Υποδηλώνει, όμως, ότι η στρατηγική της στρατιωτικής πίεσης δεν έχει καταστήσει περιττή τη διαπραγμάτευση με το Ιράν, όπως θα επιθυμούσαν οι υποστηρικτές μιας πολιτικής επιβολής μέσω της ισχύος.
Συμφωνία με αμοιβαιότητα, όχι με υπαγόρευση όρων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πληροφορίες του Al-Arabiya για το αρχικό σχέδιο που επεξεργάζονται οι μεσολαβητές.
Ο προτεινόμενος μηχανισμός στηρίζεται στη συγχρονισμένη εφαρμογή των δεσμεύσεων των δύο πλευρών.
Κάθε ιρανικό μέτρο σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα θα πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχη αμερικανική κίνηση για τη μείωση ή την άρση των οικονομικών κυρώσεων.
Αυτή η αρχή αποτελεί τον πυρήνα των ιρανικών απαιτήσεων.
Η Τεχεράνη δεν επιθυμεί να επαναλάβει μια διαδικασία στην οποία θα αναλαμβάνει άμεσα και δύσκολα αναστρέψιμα μέτρα, ενώ η Ουάσιγκτον θα διατηρεί τη δυνατότητα να επαναφέρει τις πιέσεις κατά την πολιτική της βούληση.
Το σχέδιο φέρεται επίσης να προβλέπει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, διαδικασίες ελέγχου της εφαρμογής και μηχανισμούς αντιμετώπισης πιθανών καθυστερήσεων ή παραβιάσεων.
Παράλληλα, εξετάζεται το ζήτημα των ιρανικών αποθεμάτων πυρηνικού υλικού, χωρίς να έχουν δημοσιοποιηθεί συμφωνημένες τεχνικές λεπτομέρειες.
Η καθοριστική διαφορά βρίσκεται στη φιλοσοφία της συμφωνίας: δεν θα πρέπει να υπάρχουν υποχρεώσεις αποκλειστικά για την ιρανική πλευρά, αλλά αμοιβαίες ενέργειες με σαφές και μετρήσιμο αντίκρισμα.
Για το Ιράν, αυτή η απαίτηση δεν συνιστά διπλωματικό ελιγμό.
Συνδέεται άμεσα με την ανάγκη αποφυγής μιας νέας συμφωνίας που θα μπορούσε να ακυρωθεί μονομερώς από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τα Στενά του Hormuz και ο διεθνής ενεργειακός συσχετισμός
Κεντρική θέση στις συνομιλίες καταλαμβάνουν τα Στενά του Hormuz, μία από τις στρατηγικότερες θαλάσσιες διόδους παγκοσμίως.
Σύμφωνα με το προσχέδιο των μεσολαβητών, εξετάζεται μηχανισμός αποκατάστασης της ναυσιπλοΐας σε χρονικό ορίζοντα επτά ημερών, παράλληλα με τις ευρύτερες δεσμεύσεις για την αποκλιμάκωση.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στην ασφάλεια της εμπορικής ναυτιλίας.
Αφορά συνολικά τον συσχετισμό δυνάμεων στον Περσικό Κόλπο, τη διακίνηση ενεργειακών πόρων και την οικονομική σταθερότητα πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή.
Η γεωγραφική θέση του Ιράν το καθιστά αναπόσπαστο παράγοντα οποιασδήποτε βιώσιμης αρχιτεκτονικής περιφερειακής ασφάλειας.
Η πραγματικότητα αυτή δεν μπορεί να παρακαμφθεί με στρατιωτική πίεση ή πολιτικές κυρώσεων.
Αντίθετα, μια νέα αναμέτρηση θα μπορούσε να επιδεινώσει την ενεργειακή αστάθεια, να αυξήσει το κόστος για την παγκόσμια οικονομία και να εκθέσει τις υποδομές των χωρών της περιοχής σε σοβαρούς κινδύνους.
Από αυτή την άποψη, η ιρανική επιμονή στη σύνδεση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας με την ευρύτερη άρση των πιέσεων εντάσσεται σε μια στρατηγική που αντιμετωπίζει την περιφερειακή σταθερότητα ως αδιαίρετο ζήτημα.
Η Κίνα και η Ρωσία ως πιθανοί εγγυητές και το νέο διπλωματικό πλαίσιο
Ένα ακόμη αξιοσημείωτο στοιχείο είναι η συζήτηση για πιθανή συμμετοχή της Κίνας ως εγγυήτριας δύναμης στην εφαρμογή μιας μελλοντικής συμφωνίας.
Το προσχέδιο που επικαλούνται αραβικά μέσα περιλαμβάνει σχετική πρόβλεψη, ενώ άλλες πληροφορίες αναφέρουν ότι ενδέχεται να εξεταστεί και ρόλος της Ρωσίας.
Η συμμετοχή τέτοιων δυνάμεων θα μπορούσε να προσδώσει στη συμφωνία ευρύτερο διεθνές βάρος και να περιορίσει τον κίνδυνο μονομερούς αμερικανικής υπαναχώρησης.
Για την Τεχεράνη, η αναζήτηση εγγυήσεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία έπειτα από την εμπειρία προηγούμενων συμφωνιών και την επαναλαμβανόμενη χρήση των κυρώσεων ως μέσου πολιτικής πίεσης.
Η πιθανή εμπλοκή της Κίνας αντανακλά επίσης μια ευρύτερη μεταβολή: η διαχείριση των σημαντικότερων κρίσεων στη Δυτική Ασία δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικό πεδίο αμερικανικής επιρροής.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η ενεργοποίηση του Πακιστάν.
Η επίσκεψη του στρατηγού Asim Munir στην Τεχεράνη αξιολογήθηκε θετικά από πακιστανική στρατιωτική πηγή, η οποία επισήμανε ότι οι επανειλημμένες αποστολές μεσολάβησης δεν θα πραγματοποιούνταν χωρίς ενθαρρυντικές ενδείξεις.
Εξίσου αξιοσημείωτη είναι η αναφερόμενη άφιξη στην Τεχεράνη κυβερνητικού αεροσκάφους των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από το Abu Dhabi, αν και δεν έχουν δημοσιοποιηθεί στοιχεία για τους επιβάτες ή την αποστολή του.
Η κινητικότητα αυτή καταδεικνύει το έντονο ενδιαφέρον των περιφερειακών κρατών για διπλωματική διέξοδο, καθώς το κόστος μιας νέας σύγκρουσης δεν θα περιοριζόταν στα σύνορα του Ιράν.
Ο Trump, οι εκλογές και η απειλή νέου πολέμου
Παράλληλα με τη διπλωματική πρόοδο, παραμένουν ανησυχητικές οι πληροφορίες για πιθανή επανάληψη αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.
Αμερικανικά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η κυβέρνηση του Donald Trump έχει προειδοποιήσει περιφερειακούς εταίρους για ενδεχόμενη νέα επίθεση, ακόμη και από τις 4 Νοεμβρίου.
Δεν υπάρχει, ωστόσο, επιβεβαιωμένη τελική απόφαση.
Οι αντικρουόμενες τοποθετήσεις Αμερικανών αξιωματούχων ενισχύουν την εικόνα μιας κυβέρνησης που ταλαντεύεται ανάμεσα στη διαπραγμάτευση και στη στρατιωτική κλιμάκωση.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η επιστολή του αντιπροέδρου JD Vance προς τον Ιρανό αξιωματούχο Mohsen Rezaei, η οποία, σύμφωνα με δημοσιεύματα, περιλαμβάνει τις γενικές αρχές μιας πιθανής διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Η επιστολή αποτελεί ένδειξη ότι ακόμη και στο εσωτερικό της αμερικανικής ηγεσίας αναγνωρίζεται η ανάγκη αναζήτησης πολιτικής λύσης.
Την ίδια στιγμή, η σύνδεση των στρατιωτικών σχεδιασμών με το εκλογικό ημερολόγιο δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για την εργαλειοποίηση μιας διεθνούς κρίσης στο πλαίσιο των εσωτερικών πολιτικών ανταγωνισμών των ΗΠΑ.
Ένας νέος πόλεμος εναντίον του Ιράν δεν θα ήταν μια περιορισμένη επιχείρηση χωρίς συνέπειες.
Θα μπορούσε να προκαλέσει εκτεταμένη περιφερειακή αποσταθεροποίηση, πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές και πρόσθετες ανθρώπινες απώλειες.
Το σαφές μήνυμα του Mojtaba Khamenei
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Ayatollah Seyyed Mojtaba Khamenei, έστειλε αυστηρό μήνυμα αποτροπής κατά τη συνάντησή του με την ανώτατη στρατιωτική ηγεσία.
Σύμφωνα με την ιρανική ενημέρωση, υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε νέα στρατιωτική ή τρομοκρατική επίθεση θα αντιμετωπιστεί με άμεση και αποτελεσματική απάντηση, χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς.
Επισήμανε επίσης ότι, εάν οι αντίπαλοι επαναλάβουν τις επιθέσεις, το Ιράν και οι ένοπλες δυνάμεις του θα επιδιώξουν να καθορίσουν τους όρους και τον χρόνο τερματισμού της σύγκρουσης.
Ο Ιρανός ηγέτης ζήτησε περαιτέρω ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων, των στρατιωτικών πληροφοριών και της εγχώριας τεχνολογικής βάσης, καθώς και επικαιροποίηση των στρατιωτικών σχεδίων στο πλαίσιο της αποτροπής.
Οι στρατηγοί Abdullahi, Amir Hatami και Vahidi παρουσίασαν, σύμφωνα με την ίδια ενημέρωση, στοιχεία για την επιχειρησιακή ετοιμότητα στον Περσικό Κόλπο, στα Στενά του Hormuz, στη Θάλασσα του Ομάν και στις παραμεθόριες περιοχές.
Το μήνυμα της Τεχεράνης είναι ότι η επιλογή της διπλωματίας δεν συνεπάγεται εγκατάλειψη της στρατιωτικής ετοιμότητας.
Αντιθέτως, η ιρανική ηγεσία επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να προκύψει μέσα από αμοιβαίες δεσμεύσεις και όχι υπό την απειλή μιας νέας επίθεσης.
Η διπλωματία ως αναγνώριση της ιρανικής αντοχής
Η κρισιμότητα των επόμενων ημερών δεν βρίσκεται μόνο στο αν θα καθίσουν Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές στο ίδιο τραπέζι.
Βρίσκεται κυρίως στο εάν η Ουάσιγκτον θα αποδεχθεί ότι η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στη μόνιμη απειλή χρήσης βίας εναντίον του Ιράν.
Η Τεχεράνη εμφανίζεται αποφασισμένη να συνδυάσει τη διπλωματική διαθεσιμότητα με τη στρατηγική αποτροπή, απαιτώντας σεβασμό στην κυριαρχία της, ουσιαστική οικονομική ανακούφιση και αξιόπιστες διεθνείς εγγυήσεις.
Οι πληροφορίες για πρόοδο στην Ντόχα παραμένουν προκαταρκτικές και δεν προδικάζουν επιτυχή κατάληξη.
Ωστόσο, αναδεικνύουν ένα κρίσιμο δεδομένο: παρά τις κυρώσεις και τη στρατιωτική πίεση, το Ιράν εξακολουθεί να αποτελεί αναγκαίο συνομιλητή για οποιαδήποτε συνολική διευθέτηση.
Εάν τελικά υπάρξει συμφωνία, η σημασία της θα υπερβαίνει το πυρηνικό ζήτημα.
Θα αποτελέσει δοκιμασία για το κατά πόσον οι διεθνείς σχέσεις μπορούν να κινηθούν προς έναν περισσότερο πολυπολικό και ισορροπημένο συσχετισμό, όπου η ασφάλεια δεν θα υπαγορεύεται αποκλειστικά από τη στρατιωτική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το πραγματικό δίλημμα πλέον βρίσκεται ενώπιον της Ουάσιγκτον: μια αμοιβαία συμφωνία που θα αναγνωρίζει τα νόμιμα συμφέροντα του Ιράν ή μια νέα στρατιωτική περιπέτεια, της οποίας το κόστος ενδέχεται να ξεπεράσει κατά πολύ οποιοδήποτε προσδοκώμενο όφελος.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών