Σχετικά Άρθρα
Άνευ προηγουμένου κυβερνοεπίθεση στην Ευρώπη - Hackers ανεβάζουν στους 55 βαθμούς τα ψυγεία των σούπερ μάρκετ
Trump: «Μπορεί να γίνει ο υδραυλικός μου» – Αποθέωσε τον Yaniv Hayoun που απέτρεψε αεροπειρατεία σε πτήση της Flydubai
Συναγερμός στον αέρα για τη Wizz Air: Απειλή για βόμβα σε επιβατικό αεροσκάφος – Απογειώθηκαν μαχητικά Gripen στη Βουδαπέστη
Ένα πρωτοφανές κύμα περιστατικών, που επηρεάζουν την ασφάλεια των Ευρωπαίων, προκαλεί τρόμο…
Οι κυβερνοεπιθέσεις σε μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ με παρεμβάσεις στα συστήματα ψύξης, οι απειλές για βόμβες σε επιβατικά αεροσκάφη και οι συναγερμοί για πιθανές αεροπειρατείες… τείνουν να γίνουν καθημερινότητα.
Από τη Γαλλία και το Βέλγιο μέχρι τη Σουηδία, την Ιρλανδία, την Εσθονία και τη Φινλανδία, χάκερ κατάφεραν να αποκτήσουν πρόσβαση σε συστήματα ελέγχου ψυγείων και καταψυκτών, ανεβάζοντας τις θερμοκρασίες ακόμη και στους 50 βαθμούς Κελσίου με αποτέλεσμα την καταστροφή τροφίμων.
Την ίδια στιγμή, ευρωπαϊκά αεροδρόμια βρίσκονται αντιμέτωπα με διαδοχικούς συναγερμούς για εκρηκτικούς μηχανισμούς σε αεροσκάφη, αναγκαστικές προσγειώσεις, εκτροπές πτήσεων και κινητοποιήσεις στρατιωτικών αεροσκαφών.
Πρόκειται για περιστατικά που αν και εκδηλώνονται σε διαφορετικές χώρες, σε κάποιες περιπτώσεις συμβαίνουν με διαφορά… λίγων λεπτών της ώρας.
Η πιθανότητα ενός ευρύτερου υβριδικού πολέμου βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της συζήτησης για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, αν και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι όλα τα περιστατικά συνδέονται μεταξύ τους ή ότι προέρχονται από έναν κοινό οργανωτή.
Τα ψυγεία μετατρέπονται σε… φούρνους
Το τελευταίο περιστατικό που προκαλεί συναγερμό στην ευρωπαϊκή αγορά λιανεμπορίου καταγράφηκε στις 2 Νοεμβρίου, όταν κυβερνοεπιθέσεις έπληξαν συστήματα ψύξης σε σούπερ μάρκετ πολλών ευρωπαϊκών χωρών.
Οι επιθέσεις είχαν ως αποτέλεσμα να αυξηθούν απότομα οι θερμοκρασίες σε ψυγεία και καταψύκτες, με ορισμένες συσκευές να φτάνουν ακόμη και τους 50 βαθμούς Κελσίου. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι επιχειρήσεις αναγκάστηκαν να αποσύρουν ή να πετάξουν μεγάλες ποσότητες τροφίμων, καθώς τα προϊόντα είχαν καταστεί ακατάλληλα προς κατανάλωση.
Στο στόχαστρο βρέθηκαν μεγάλοι όμιλοι λιανεμπορίου, με το περιστατικό να αποκτά πανευρωπαϊκή διάσταση.
Στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο, δεκάδες καταστήματα της Delhaize, που ανήκει στον ολλανδικό όμιλο Ahold Delhaize, αντιμετώπισαν προβλήματα στα συστήματα ψύξης. Η εταιρεία επιβεβαίωσε ότι σημειώθηκε περιστατικό σε δεκάδες καταστήματα τη Δευτέρα, με αποτέλεσμα να χρειαστεί η απόρριψη τροφίμων. Στη συνέχεια, η κατάσταση αποκαταστάθηκε και τα καταστήματα επέστρεψαν στην κανονική λειτουργία τους.
Παράλληλα, ο όμιλος Colruyt επιβεβαίωσε ότι πέντε καταστήματα Spar στο Βέλγιο αποτέλεσαν στόχο, ενώ η γαλλική Carrefour ανακοίνωσε ότι επηρεάστηκαν 15 καταστήματά της στη χώρα.
Αντίστοιχα, η Intermarché γνωστοποίησε ότι 15 από τα συνολικά 153 καταστήματά της στο Βέλγιο αντιμετώπισαν προβλήματα. Εκπρόσωπός της ανέφερε ότι τα μέτρα ασφαλείας επέτρεψαν στις περισσότερες περιπτώσεις τον γρήγορο περιορισμό της επίθεσης, αν και ορισμένα καταστήματα υπέστησαν απώλειες αποθεμάτων.
Η εταιρεία επισήμανε, μάλιστα, ότι η μεγαλύτερη έκταση της νέας επίθεσης φαίνεται να αφορούσε άλλους μεγάλους παίκτες της αγοράς, κυρίως την Carrefour και τη Delhaize.
Ακόμη και η IKEA επιβεβαίωσε περιστατικό κυβερνοεπίθεσης στο κατάστημά της στο Mons του Βελγίου, όπου επηρεάστηκαν ψυγεία και καταψύκτες από την Κυριακή μέχρι τη Δευτέρα. Το κατάστημα παρέμεινε ανοικτό, αλλά η εταιρεία προχώρησε σε ελέγχους των συσκευών, των προϊόντων και των εγκαταστάσεων και σε άλλα καταστήματά της στη χώρα.
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στο Βέλγιο.
Στη Σουηδία, η ICA, η μεγαλύτερη αλυσίδα σούπερ μάρκετ της χώρας, επιβεβαίωσε περιστατικό σε περιορισμένο αριθμό καταστημάτων, τα οποία λειτουργούσαν σε δίκτυα εκτός των κεντρικών συστημάτων της εταιρείας. Προβλήματα αναφέρθηκαν επίσης στην Coop.
Στη Φινλανδία, η αλυσίδα Kesko αντιμετώπισε διαταραχές στα συστήματα ψύξης, ενώ στην Ιρλανδία η Musgrave, ιδιοκτήτρια της SuperValu, ανακοίνωσε ότι επηρεάστηκαν 13 καταστήματα. Στην Εσθονία, προβλήματα καταγράφηκαν στην αλυσίδα Selver.
Η έκταση της επίθεσης αποτυπώνεται στο γεγονός ότι επηρεάστηκαν περισσότερα από 100 καταστήματα και επιχειρήσεις σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ προβλήματα αναφέρθηκαν και σε μικρότερες επιχειρήσεις, όπως κρεοπωλεία και καταστήματα τροφίμων.
Η υπόθεση προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία επειδή δεν αφορά απλώς μια παραβίαση εταιρικών δεδομένων ή την προσωρινή διακοπή μιας ηλεκτρονικής υπηρεσίας. Οι επιτιθέμενοι κατάφεραν να παρέμβουν σε συστήματα που ελέγχουν τη φυσική λειτουργία εξοπλισμού, προκαλώντας πραγματικές ζημιές σε εμπορεύματα και επιχειρήσεις.
Η Γαλλία είχε προηγηθεί
Το περιστατικό της 2ας Νοεμβρίου δεν αποτελεί μεμονωμένη εξέλιξη. Περίπου τρεις εβδομάδες νωρίτερα, η Γαλλία είχε βρεθεί αντιμέτωπη με μια μεγάλης κλίμακας κυβερνοεπίθεση σε αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Ειδικότερα, στις 12 Οκτωβρίου, χάκερ κατάφεραν να παρέμβουν εξ αποστάσεως στα συστήματα ψύξης εκατοντάδων καταστημάτων, ανεβάζοντας τις θερμοκρασίες σε ορισμένες περιπτώσεις μέχρι τους 50 βαθμούς Κελσίου.
Το αποτέλεσμα ήταν η καταστροφή μεγάλων ποσοτήτων τροφίμων, ενώ σε αρκετά καταστήματα εκδηλώθηκαν ακόμη και φωτιές, σύμφωνα με τις αναφορές των γαλλικών αρχών.
Η εισαγγελία του Παρισιού χαρακτήρισε την επίθεση μεγάλης κλίμακας, επισημαίνοντας ότι επηρεάστηκαν συνδεδεμένα ψυγεία μεγάλων επιχειρήσεων τροφίμων.
Ο όμιλος Les Mousquetaires, ιδιοκτήτης της Intermarché, ανέφερε ότι περίπου 150 καταστήματά του είχαν πληγεί, με τα ψυγεία να παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες για περίπου έξι ώρες. Η εταιρεία εκτίμησε ότι οι οικονομικές ζημιές θα ανέλθουν σε αρκετά εκατομμύρια ευρώ.
Η γαλλική κυβέρνηση ενεργοποίησε τις αρμόδιες υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας, ενώ η Εθνική Υπηρεσία Κυβερνοασφάλειας της Γαλλίας (ANSSI) ανέλαβε τη διερεύνηση της υπόθεσης.
Το ευάλωτο σημείο:
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο των κυβερνοεπιθέσεων είναι ότι, σύμφωνα με ειδικούς, δεν απαιτήθηκαν ιδιαίτερα εξελιγμένες τεχνικές για να προκληθεί τόσο μεγάλη ζημιά.
Ο Fredrik Blix, στρατηγικός σύμβουλος κυβερνοασφάλειας της Visente AB, υποστήριξε ότι τα συστήματα ελέγχου των ψυγείων ήταν απευθείας συνδεδεμένα στο δημόσιο διαδίκτυο. Όπως εξήγησε, ο συγκεκριμένος εξοπλισμός διέθετε ενσωματωμένες δυνατότητες απομακρυσμένης πρόσβασης, ενώ υπήρχαν πληροφορίες για κωδικούς πρόσβασης που μπορούσαν να εντοπιστούν από τρίτους. Ο ίδιος αποκάλυψε ότι ο κατασκευαστής είχε κυκλοφορήσει ενημέρωση ασφαλείας τον Αύγουστο, ωστόσο χιλιάδες συσκευές δεν είχαν αναβαθμιστεί. Ακόμη χειρότερα, ορισμένα παλαιότερα μοντέλα δεν μπορούσαν πλέον να δεχθούν τις απαραίτητες ενημερώσεις.
Ο Blix επισήμανε ότι μετά την επίθεση στη Γαλλία, οι αρμόδιες υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας είχαν προειδοποιήσει τους ευρωπαϊκούς φορείς να αποσυνδέσουν τις συγκεκριμένες συσκευές από το διαδίκτυο.
Το ερώτημα που έθεσε προς τους προμηθευτές και τις εταιρείες που εγκαθιστούν και διαχειρίζονται εξ αποστάσεως τέτοιο εξοπλισμό είναι τι ακριβώς έκαναν μέσα στις τρεις εβδομάδες που μεσολάβησαν μέχρι τη νέα επίθεση. Ο ίδιος στάθηκε επίσης στο γεγονός ότι μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει ανάληψη ευθύνης από κάποια γνωστή ομάδα κυβερνοεγκληματιών.
Κατά την εκτίμησή του, η απουσία ανάληψης ευθύνης δημιουργεί διαφορετικά ενδεχόμενα: είτε πρόκειται για επιθέσεις που πραγματοποιούνται απλώς επειδή οι ευάλωτες συσκευές είναι εύκολα προσβάσιμες είτε για ενέργειες με ευρύτερο πολιτικό σκοπό, όπως η πρόκληση ανασφάλειας σε χώρες που υποστηρίζουν την Ουκρανία.
Πρόκειται για υπόθεση του ειδικού και όχι για συμπέρασμα των ερευνητικών αρχών. Ωστόσο, αναδεικνύει τη γεωπολιτική διάσταση που μπορεί να αποκτήσει ακόμη και μια φαινομενικά απλή κυβερνοεπίθεση.
Από τα σούπερ μάρκετ στις αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν ληφθεί υπόψη ότι αντίστοιχα περιστατικά είχαν καταγραφεί και σε εγκαταστάσεις του αμερικανικού στρατού.
Στα τέλη Αυγούστου, καταψύκτες σε χώρους τροφοδοσίας έξι αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων παρουσίασαν δυσλειτουργίες, με αποτέλεσμα μεγάλες ποσότητες τροφίμων να αποψυχθούν και να καταστραφούν. Σε μία περίπτωση, η θερμοκρασία του ψυγείου είχε αυξηθεί κατά τη διάρκεια της νύχτας, με αποτέλεσμα τα τρόφιμα να έχουν αλλοιωθεί μέχρι το επόμενο πρωί.
Το Πεντάγωνο αντιμετωπίζει τα περιστατικά ως πιθανή κυβερνοεπίθεση και, σύμφωνα με πηγές που επικαλέστηκε το Reuters, συντονίζει τις έρευνές του με τις γαλλικές αρχές.
Η σύνδεση των περιστατικών στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις με τις επιθέσεις στα ευρωπαϊκά σούπερ μάρκετ δεν έχει αποδειχθεί. Ωστόσο, η ομοιότητα στον τρόπο με τον οποίο επηρεάζονται τα συστήματα ψύξης δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την ασφάλεια του συγκεκριμένου τεχνολογικού εξοπλισμού.
Η ανησυχία δεν αφορά πλέον μόνο την απώλεια εμπορευμάτων. Αφορά την ευπάθεια των συστημάτων που υποστηρίζουν την τροφοδοσία στρατιωτικών εγκαταστάσεων και την καθημερινή λειτουργία εκατοντάδων επιχειρήσεων.
Συναγερμός και στα αεροδρόμια
Την ίδια στιγμή, ένα δεύτερο μέτωπο ανησυχίας διαμορφώνεται στις ευρωπαϊκές αερομεταφορές.
Μέσα στον Οκτώβριο καταγράφηκαν περιστατικά απειλών, συναγερμών και αναγκαστικών διαδικασιών ασφαλείας σε επιβατικά αεροσκάφη, με ορισμένες περιπτώσεις να οδηγούν ακόμη και στην κινητοποίηση μαχητικών αεροσκαφών.
Στις 13 Οκτωβρίου, πτήση της Corendon Airlines από την Κέρκυρα προς τη Νυρεμβέργη προκάλεσε συναγερμό στις ευρωπαϊκές αρχές ασφαλείας, όταν από το πιλοτήριο εκπέμφθηκε ο κωδικός 7500, ο οποίος υποδηλώνει αεροπειρατεία.
Παράλληλα, χάθηκε προσωρινά η επικοινωνία με το πλήρωμα, με αποτέλεσμα να ενεργοποιηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αντιμετώπισης ενδεχόμενης κατάληψης του αεροσκάφους.
Η κινητοποίηση επεκτάθηκε πέρα από τα ελληνικά σύνορα, με τις αρμόδιες αρχές να ενεργοποιούν συναγερμούς και να λαμβάνουν μέτρα για την ασφαλή προσγείωση του αεροσκάφους στη Γερμανία.
Το αεροπλάνο προσγειώθηκε κανονικά στη Νυρεμβέργη και οι επιβάτες δεν διέτρεξαν κίνδυνο. Η Corendon Airlines απέδωσε το περιστατικό σε δυσλειτουργία του συστήματος ραδιοεπικοινωνίας.
Το αεροδρόμιο της Νυρεμβέργης ανέστειλε προσωρινά τη λειτουργία του, μέχρι να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διαδικασίες.
Το περιστατικό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποδεικνύει πόσο γρήγορα ένα λανθασμένο σήμα κινδύνου μπορεί να ενεργοποιήσει μηχανισμούς ασφαλείας σε περισσότερες από μία ευρωπαϊκές χώρες.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 18 Οκτωβρίου, αεροσκάφος της Austrian Airlines που εκτελούσε την πτήση OS82 από το Τελ Αβίβ προς τη Βιέννη αναγκάστηκε να αλλάξει πορεία και να προσγειωθεί στη Σόφια της Βουλγαρίας, έπειτα από απειλή για βόμβα. Το Airbus A320 μετέφερε 51 επιβάτες και έξι μέλη πληρώματος. Όταν βρισκόταν κοντά στα σύνορα της Ρουμανίας, το πλήρωμα ενημερώθηκε για την απειλή και αποφάσισε να πραγματοποιήσει έκτακτη προσγείωση. Η βουλγαρική Πολεμική Αεροπορία απογείωσε μαχητικό MiG-29, το οποίο συνόδευσε το επιβατικό αεροσκάφος μέχρι την προσγείωσή του στο αεροδρόμιο της Σόφιας. Οι επιβάτες αποβιβάστηκαν και πραγματοποιήθηκαν εξονυχιστικοί έλεγχοι. Δεν εντοπίστηκε εκρηκτικός μηχανισμός και η πτήση συνέχισε αργότερα προς τη Βιέννη.
Το συγκεκριμένο περιστατικό ανέδειξε ακόμη μία φορά τον τρόπο με τον οποίο μια απειλή, ακόμη και όταν τελικά δεν επιβεβαιώνεται, μπορεί να οδηγήσει σε κινητοποίηση στρατιωτικών και αστυνομικών δυνάμεων και σε σημαντική αναστάτωση των αερομεταφορών.
Νέο κύμα απειλών τον Νοέμβριο
Η εικόνα έγινε ακόμη πιο ανησυχητική στις 2 και 3 Νοεμβρίου, όταν διαδοχικές αναφορές για ύποπτα μηνύματα και απειλές για βόμβες προκάλεσαν κινητοποιήσεις σε αεροδρόμια της Ευρώπης.
Τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου, πτήση της Wizz Air από το Λονδίνο, με προορισμό τη Σόφια, αναγκάστηκε να πραγματοποιήσει έκτακτη προσγείωση στη Βουδαπέστη, έπειτα από απειλή για βόμβα. Το αεροσκάφος συνοδεύτηκε από ουγγρικό μαχητικό αεροσκάφος, ενώ μετά την προσγείωση πραγματοποιήθηκαν οι προβλεπόμενοι έλεγχοι. Η εταιρεία ανακοίνωσε ότι δεν εντοπίστηκε τίποτα ύποπτο.
Την Τρίτη 3 Νοεμβρίου, τέσσερα ακόμη επιβατικά αεροσκάφη βρέθηκαν αντιμέτωπα με απειλές για εκρηκτικούς μηχανισμούς.
- Μία πτήση της LOT από το Λονδίνο Χίθροου προς τη Βαρσοβία πραγματοποίησε μη προγραμματισμένη προσγείωση στο αεροδρόμιο Modlin, αντί για το αρχικό αεροδρόμιο προορισμού της, το Warsaw-Chopin. Το αεροσκάφος μεταφέρθηκε σε ειδικά απομονωμένο σημείο, ενώ οι αρχές προχώρησαν σε ελέγχους. Το αεροδρόμιο Modlin έκλεισε προσωρινά και στη συνέχεια επανέλαβε τη λειτουργία του.
- Πτήση της SAS από την Κοπεγχάγη προς τη Βαρσοβία προσγειώθηκε κανονικά στο Chopin, όπου οι επιβάτες αποβιβάστηκαν και το αεροσκάφος ελέγχθηκε. Οι πολωνικές αρχές ανέφεραν ότι η απειλή δεν επιβεβαιώθηκε.
- Στην Ισπανία, αεροσκάφος της Ryanair που εκτελούσε το δρομολόγιο Μάντσεστερ – Μούρθια αντιμετώπισε επίσης απειλή για βόμβα. Στο αεροπλάνο επέβαιναν 121 άτομα, συμπεριλαμβανομένου του πληρώματος, ενώ οι ισπανικές αρχές ενεργοποίησαν το πρωτόκολλο ασφαλείας και κινητοποίησαν την πυροσβεστική υπηρεσία.
- Την ίδια ημέρα, συναγερμός σήμανε και στη Σόφια, όταν αεροσκάφος που προερχόταν από το Ισραήλ έλαβε απειλή για βόμβα μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος. Αντιτρομοκρατικές ομάδες ανέλαβαν τον έλεγχο του αεροσκάφους, ενώ οι αρχές διερεύνησαν το περιεχόμενο και την προέλευση του μηνύματος.
Μέχρι στιγμής δεν έχει διευκρινιστεί εάν οι συγκεκριμένες απειλές συνδέονται μεταξύ τους ή αν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά.
Το γεγονός, πάντως, ότι μέσα σε διάστημα περίπου 48 ωρών σημειώθηκαν τόσοι συναγερμοί σε πτήσεις που συνδέουν το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Δανία, την Πολωνία, την Ισπανία, τη Βουλγαρία και το Ισραήλ έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό.
Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης
Ένα επιπλέον στοιχείο που περιπλέκει την κατάσταση είναι η αυξανόμενη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης από εγκληματικά δίκτυα και άλλους κακόβουλους παράγοντες.
Ο Bjorn R. Watne, επικεφαλής ασφάλειας πληροφοριών της Interpol σε παγκόσμιο επίπεδο, έχει προειδοποιήσει ότι η τεχνητή νοημοσύνη αυξάνει την κλίμακα και την ένταση των κυβερνοεπιθέσεων, επιτρέποντας την ταυτόχρονη στόχευση πολλών θυμάτων. Όπως εξήγησε σε συνέντευξή του στο CNBC, δεν πρόκειται απαραίτητα για μια επανάσταση στον τρόπο εκτέλεσης των επιθέσεων, αλλά για μια εξέλιξη που ενισχύει τις υπάρχουσες δυνατότητες των επιτιθέμενων. Αυτό σημαίνει ότι μια επίθεση που παλαιότερα απαιτούσε σημαντικό χρόνο και εξειδικευμένους πόρους μπορεί πλέον να επεκταθεί ευκολότερα σε περισσότερα συστήματα και οργανισμούς.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν οι επιθέσεις αφορούν συσκευές που συνδέονται με τη φυσική λειτουργία μιας επιχείρησης, όπως τα συστήματα ψύξης, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης και τα δίκτυα διαχείρισης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών