Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει επιδεινώσει τις σχέσεις Ρωσίας και Δύσης
Η προοπτική επανέναρξης του διαλόγου με τη Μόσχα για τον περιορισμό των εξοπλισμών και την αποτροπή στρατιωτικών συγκρούσεων επανέρχεται στο ευρωπαϊκό προσκήνιο, σε μια περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια της ηπείρου βρίσκεται στο επίκεντρο των διεθνών διαπραγματεύσεων.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εμφανίζονται ανοιχτοί στην αναβίωση συμφωνιών και διαύλων επικοινωνίας που είχαν διαμορφωθεί κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, με ιδιαίτερη έμφαση στους περιορισμούς για την ανάπτυξη συγκεκριμένων τύπων πυραύλων και στην αποκατάσταση μηχανισμών που θα μειώνουν τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η επαναφορά εργαλείων διπλωματικής και στρατιωτικής συνεννόησης, όπως η Συνθήκη Ανοικτών Ουρανών του 1992, αλλά και παλαιότερες συμφωνίες ελέγχου των πυραυλικών συστημάτων.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει επιδεινώσει τις σχέσεις Ρωσίας και Δύσης, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν τρόπους να περιορίσουν τους κινδύνους για την ασφάλεια της ηπείρου.
Επιστροφή στους μηχανισμούς του Ψυχρού Πολέμου
Όπως αναφέρουν οι Financial Times, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι είναι διατεθειμένοι να συζητήσουν την αποκατάσταση μηχανισμών πρόληψης συγκρούσεων, οι οποίοι είχαν λειτουργήσει κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.
Πρόκειται για συμφωνίες και διαδικασίες που αποσκοπούσαν στη μεγαλύτερη διαφάνεια γύρω από τις στρατιωτικές δραστηριότητες, στην αποφυγή λανθασμένων εκτιμήσεων και στη διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας ακόμη και σε περιόδους έντονης αντιπαράθεσης.
Ένα από τα παραδείγματα που αναφέρονται είναι η Συνθήκη Ανοικτών Ουρανών του 1992, η οποία είχε σχεδιαστεί ώστε να επιτρέπει στα συμμετέχοντα κράτη τη διενέργεια αμοιβαίων πτήσεων επιτήρησης πάνω από τις επικράτειές τους. Στόχος ήταν η ενίσχυση της εμπιστοσύνης και η δυνατότητα επαλήθευσης στρατιωτικών δραστηριοτήτων, περιορίζοντας έτσι την καχυποψία και τον κίνδυνο αιφνιδιασμού.
Παράλληλα, στο επίκεντρο βρίσκονται συμφωνίες που αφορούν τον περιορισμό της ανάπτυξης πυραυλικών συστημάτων.
Η συγκεκριμένη κατηγορία εξοπλισμών θεωρείται ιδιαίτερα ευαίσθητη, καθώς η ανάπτυξη πυραύλων με μικρούς χρόνους προειδοποίησης μπορεί να περιορίσει δραστικά τα περιθώρια αντίδρασης μιας χώρας και να αυξήσει τον κίνδυνο μιας κρίσης που θα κλιμακωθεί ταχύτατα.
Η Ουκρανία και η νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης
Η συζήτηση για την επαναφορά των μηχανισμών ελέγχου των εξοπλισμών συνδέεται άμεσα με τις ευρύτερες προσπάθειες διαμόρφωσης ενός νέου πλαισίου ασφάλειας στην Ευρώπη.
Στις 10 Νοεμβρίου, Ρώσοι και Ουκρανοί αξιωματούχοι επρόκειτο να συμμετάσχουν σε διήμερες συνομιλίες στο Abu Dhabi, με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, ενώ στο ευρύτερο διπλωματικό σκηνικό βρίσκεται και το ζήτημα των μεταπολεμικών εγγυήσεων ασφαλείας.
Πηγή της ρωσικής αντιπροσωπείας υποστήριξε ότι βασικός στόχος των συνομιλιών θα πρέπει να είναι η διαμόρφωση ενός συνολικού πλαισίου ασφάλειας για την ευρωπαϊκή ήπειρο, με μηχανισμούς που θα αποτρέπουν μελλοντικές απειλές και θα ενισχύουν τη σταθερότητα στην περιοχή.
Ωστόσο, η Μόσχα δεν έχει ανακοινώσει ότι προτίθεται να πραγματοποιήσει απευθείας συνομιλίες με τους Ευρωπαίους κατά τη συγκεκριμένη διπλωματική διαδικασία.
Η στάση αυτή αναδεικνύει μια βασική δυσκολία: ενώ η Ευρώπη επιδιώκει να έχει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των μελλοντικών ρυθμίσεων ασφαλείας, η Ρωσία εμφανίζεται να προκρίνει μια ευρύτερη διαπραγμάτευση για τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας της ηπείρου.
Παράλληλα, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιμένουν ότι οποιαδήποτε συζήτηση για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Το μήνυμα του Κρεμλίνου και η έλλειψη ενιαίας ευρωπαϊκής εκπροσώπησης
Την ίδια στιγμή, η Μόσχα αμφισβητεί την ετοιμότητα της Ευρώπης να συμμετάσχει σε έναν ουσιαστικό διάλογο.
Στις 6 Νοεμβρίου, ο εκπρόσωπος Τύπου του Ρώσου προέδρου Vladimir Putin, Dmitry Peskov, δήλωσε ότι οι Ευρωπαίοι δεν έχουν καταλήξει ακόμη στο ποιος είναι εξουσιοδοτημένος να συνομιλεί με τη Ρωσία εκ μέρους τους.
Ο Peskov υποστήριξε ότι το Κρεμλίνο παρατηρεί μια παρατεταμένη κατάσταση αναποφασιστικότητας και έλλειψης προετοιμασίας από την ευρωπαϊκή πλευρά.
Με τη δήλωσή του έθεσε ουσιαστικά το ζήτημα της απουσίας ενός σαφούς συνομιλητή, ο οποίος θα μπορούσε να εκπροσωπήσει συνολικά τις ευρωπαϊκές θέσεις σε ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα.
Το πρόβλημα της εκπροσώπησης συνδέεται και με τις διαφορετικές προσεγγίσεις που υπάρχουν στο εσωτερικό της Ευρώπης ως προς τον τρόπο διαχείρισης των σχέσεων με τη Ρωσία.
Ορισμένες κυβερνήσεις τάσσονται υπέρ της διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος στρατιωτικής παρεξήγησης, ενώ άλλες θεωρούν ότι οποιαδήποτε ευρύτερη διαπραγμάτευση για την ασφάλεια της ηπείρου πρέπει να συνδέεται άμεσα με την επίτευξη προόδου στο ουκρανικό ζήτημα.
Οι δυσκολίες μιας νέας συμφωνίας
Παρά το ενδιαφέρον για την αναβίωση παλαιότερων μηχανισμών, η επιστροφή σε ένα σύστημα ελέγχου των εξοπλισμών δεν θεωρείται απλή υπόθεση.
Οι πολιτικές και στρατιωτικές συνθήκες έχουν μεταβληθεί σημαντικά, ενώ η αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ Ρωσίας και δυτικών χωρών έχει υποχωρήσει δραματικά μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Επιπλέον, η επαναφορά τέτοιων συμφωνιών θα απαιτούσε διαπραγματεύσεις για το εύρος των περιορισμών, τις κατηγορίες οπλικών συστημάτων που θα καλύπτονται, αλλά και τους μηχανισμούς επιτήρησης και επαλήθευσης της εφαρμογής τους.
Χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις και δυνατότητα ελέγχου, μια νέα συμφωνία θα κινδύνευε να παραμείνει σε επίπεδο πολιτικής διακήρυξης.
Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός ότι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εμφανίζονται πρόθυμοι να εξετάσουν την επαναφορά μηχανισμών που είχαν εγκαταλειφθεί ή αδρανοποιηθεί σηματοδοτεί μια σημαντική μετατόπιση στη συζήτηση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι εάν αυτή η διάθεση θα μετατραπεί σε συγκεκριμένη διπλωματική πρωτοβουλία και εάν η Μόσχα θα ανταποκριθεί σε μια διαδικασία που θα απαιτούσε αμοιβαίες δεσμεύσεις.
www.bankingnews.gr
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εμφανίζονται ανοιχτοί στην αναβίωση συμφωνιών και διαύλων επικοινωνίας που είχαν διαμορφωθεί κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, με ιδιαίτερη έμφαση στους περιορισμούς για την ανάπτυξη συγκεκριμένων τύπων πυραύλων και στην αποκατάσταση μηχανισμών που θα μειώνουν τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η επαναφορά εργαλείων διπλωματικής και στρατιωτικής συνεννόησης, όπως η Συνθήκη Ανοικτών Ουρανών του 1992, αλλά και παλαιότερες συμφωνίες ελέγχου των πυραυλικών συστημάτων.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει επιδεινώσει τις σχέσεις Ρωσίας και Δύσης, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν τρόπους να περιορίσουν τους κινδύνους για την ασφάλεια της ηπείρου.
Επιστροφή στους μηχανισμούς του Ψυχρού Πολέμου
Όπως αναφέρουν οι Financial Times, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι είναι διατεθειμένοι να συζητήσουν την αποκατάσταση μηχανισμών πρόληψης συγκρούσεων, οι οποίοι είχαν λειτουργήσει κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.
Πρόκειται για συμφωνίες και διαδικασίες που αποσκοπούσαν στη μεγαλύτερη διαφάνεια γύρω από τις στρατιωτικές δραστηριότητες, στην αποφυγή λανθασμένων εκτιμήσεων και στη διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας ακόμη και σε περιόδους έντονης αντιπαράθεσης.
Ένα από τα παραδείγματα που αναφέρονται είναι η Συνθήκη Ανοικτών Ουρανών του 1992, η οποία είχε σχεδιαστεί ώστε να επιτρέπει στα συμμετέχοντα κράτη τη διενέργεια αμοιβαίων πτήσεων επιτήρησης πάνω από τις επικράτειές τους. Στόχος ήταν η ενίσχυση της εμπιστοσύνης και η δυνατότητα επαλήθευσης στρατιωτικών δραστηριοτήτων, περιορίζοντας έτσι την καχυποψία και τον κίνδυνο αιφνιδιασμού.
Παράλληλα, στο επίκεντρο βρίσκονται συμφωνίες που αφορούν τον περιορισμό της ανάπτυξης πυραυλικών συστημάτων.
Η συγκεκριμένη κατηγορία εξοπλισμών θεωρείται ιδιαίτερα ευαίσθητη, καθώς η ανάπτυξη πυραύλων με μικρούς χρόνους προειδοποίησης μπορεί να περιορίσει δραστικά τα περιθώρια αντίδρασης μιας χώρας και να αυξήσει τον κίνδυνο μιας κρίσης που θα κλιμακωθεί ταχύτατα.
Η Ουκρανία και η νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης
Η συζήτηση για την επαναφορά των μηχανισμών ελέγχου των εξοπλισμών συνδέεται άμεσα με τις ευρύτερες προσπάθειες διαμόρφωσης ενός νέου πλαισίου ασφάλειας στην Ευρώπη.
Στις 10 Νοεμβρίου, Ρώσοι και Ουκρανοί αξιωματούχοι επρόκειτο να συμμετάσχουν σε διήμερες συνομιλίες στο Abu Dhabi, με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, ενώ στο ευρύτερο διπλωματικό σκηνικό βρίσκεται και το ζήτημα των μεταπολεμικών εγγυήσεων ασφαλείας.
Πηγή της ρωσικής αντιπροσωπείας υποστήριξε ότι βασικός στόχος των συνομιλιών θα πρέπει να είναι η διαμόρφωση ενός συνολικού πλαισίου ασφάλειας για την ευρωπαϊκή ήπειρο, με μηχανισμούς που θα αποτρέπουν μελλοντικές απειλές και θα ενισχύουν τη σταθερότητα στην περιοχή.
Ωστόσο, η Μόσχα δεν έχει ανακοινώσει ότι προτίθεται να πραγματοποιήσει απευθείας συνομιλίες με τους Ευρωπαίους κατά τη συγκεκριμένη διπλωματική διαδικασία.
Η στάση αυτή αναδεικνύει μια βασική δυσκολία: ενώ η Ευρώπη επιδιώκει να έχει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των μελλοντικών ρυθμίσεων ασφαλείας, η Ρωσία εμφανίζεται να προκρίνει μια ευρύτερη διαπραγμάτευση για τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας της ηπείρου.
Παράλληλα, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιμένουν ότι οποιαδήποτε συζήτηση για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Το μήνυμα του Κρεμλίνου και η έλλειψη ενιαίας ευρωπαϊκής εκπροσώπησης
Την ίδια στιγμή, η Μόσχα αμφισβητεί την ετοιμότητα της Ευρώπης να συμμετάσχει σε έναν ουσιαστικό διάλογο.
Στις 6 Νοεμβρίου, ο εκπρόσωπος Τύπου του Ρώσου προέδρου Vladimir Putin, Dmitry Peskov, δήλωσε ότι οι Ευρωπαίοι δεν έχουν καταλήξει ακόμη στο ποιος είναι εξουσιοδοτημένος να συνομιλεί με τη Ρωσία εκ μέρους τους.
Ο Peskov υποστήριξε ότι το Κρεμλίνο παρατηρεί μια παρατεταμένη κατάσταση αναποφασιστικότητας και έλλειψης προετοιμασίας από την ευρωπαϊκή πλευρά.
Με τη δήλωσή του έθεσε ουσιαστικά το ζήτημα της απουσίας ενός σαφούς συνομιλητή, ο οποίος θα μπορούσε να εκπροσωπήσει συνολικά τις ευρωπαϊκές θέσεις σε ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα.
Το πρόβλημα της εκπροσώπησης συνδέεται και με τις διαφορετικές προσεγγίσεις που υπάρχουν στο εσωτερικό της Ευρώπης ως προς τον τρόπο διαχείρισης των σχέσεων με τη Ρωσία.
Ορισμένες κυβερνήσεις τάσσονται υπέρ της διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος στρατιωτικής παρεξήγησης, ενώ άλλες θεωρούν ότι οποιαδήποτε ευρύτερη διαπραγμάτευση για την ασφάλεια της ηπείρου πρέπει να συνδέεται άμεσα με την επίτευξη προόδου στο ουκρανικό ζήτημα.
Οι δυσκολίες μιας νέας συμφωνίας
Παρά το ενδιαφέρον για την αναβίωση παλαιότερων μηχανισμών, η επιστροφή σε ένα σύστημα ελέγχου των εξοπλισμών δεν θεωρείται απλή υπόθεση.
Οι πολιτικές και στρατιωτικές συνθήκες έχουν μεταβληθεί σημαντικά, ενώ η αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ Ρωσίας και δυτικών χωρών έχει υποχωρήσει δραματικά μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Επιπλέον, η επαναφορά τέτοιων συμφωνιών θα απαιτούσε διαπραγματεύσεις για το εύρος των περιορισμών, τις κατηγορίες οπλικών συστημάτων που θα καλύπτονται, αλλά και τους μηχανισμούς επιτήρησης και επαλήθευσης της εφαρμογής τους.
Χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις και δυνατότητα ελέγχου, μια νέα συμφωνία θα κινδύνευε να παραμείνει σε επίπεδο πολιτικής διακήρυξης.
Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός ότι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εμφανίζονται πρόθυμοι να εξετάσουν την επαναφορά μηχανισμών που είχαν εγκαταλειφθεί ή αδρανοποιηθεί σηματοδοτεί μια σημαντική μετατόπιση στη συζήτηση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι εάν αυτή η διάθεση θα μετατραπεί σε συγκεκριμένη διπλωματική πρωτοβουλία και εάν η Μόσχα θα ανταποκριθεί σε μια διαδικασία που θα απαιτούσε αμοιβαίες δεσμεύσεις.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών