Στο επίκεντρο βρίσκεται μια κλειστή διεθνής διαιτητική διαδικασία κατά της κοινοπραξίας NCOC
Η Αστάνα ανοίγει μέτωπο με τους δυτικούς πετρελαϊκούς κολοσσούς και επιχειρεί να ανατρέψει το πλαίσιο μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές συμφωνίες της χώρας, διεκδικώντας πολύ μεγαλύτερο μερίδιο από τα έσοδα του γιγαντιαίου κοιτάσματος Κασαγκάν.
Στο επίκεντρο βρίσκεται μια κλειστή διεθνής διαιτητική διαδικασία κατά της κοινοπραξίας NCOC, στην οποία συμμετέχουν οι KMG, Shell, TotalEnergies, Eni, ExxonMobil, CNPC και Inpex. Το Καζακστάν υποστηρίζει ότι συμβάσεις συνολικής αξίας περίπου 10,7 δισ. δολαρίων, οι οποίες συνδέονται με την ανάπτυξη του κοιτάσματος τη δεκαετία του 2000, προέκυψαν μέσα από διαδικασίες που χαρακτηρίζονταν από δωροδοκίες, συγκρούσεις συμφερόντων και διογκωμένες εκτιμήσεις κόστους.
Σύμφωνα με έρευνα της ICIJ, οι αξιώσεις της Αστάνα ενώπιον του Μόνιμου Διαιτητικού Δικαστηρίου στη Χάγη αφορούν περίπου δέκα συμβάσεις. Το Καζακστάν υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες συμφωνίες περιείχαν ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους για τους επενδυτές.
Το «χρυσό» συμβόλαιο του Κασαγκάν
Το βασικό πρόβλημα για την Αστάνα είναι οι οικονομικοί όροι της συμφωνίας.
Με βάση το υφιστάμενο μοντέλο, οι επενδυτές έχουν τη δυνατότητα να ανακτήσουν πρώτα το τεράστιο κόστος της επένδυσης, το οποίο υπολογίζεται πλέον σε περίπου 60 δισ. δολάρια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το κράτος να υποστηρίζει ότι λαμβάνει σήμερα μόλις ένα μικρό μέρος των εσόδων από την εκμετάλλευση του κοιτάσματος.
Η Αστάνα υποστηρίζει επίσης ότι οι επενδυτές καθυστέρησαν την πλήρη ανάπτυξη του κοιτάσματος, επικαλούμενοι τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες παραγωγής, μεταξύ άλλων την υπεράκτια εκμετάλλευση και την υψηλή περιεκτικότητα του πετρελαίου σε θείο.
Η εμπορική παραγωγή άρχισε τελικά το 2016, ενώ το Καζακστάν επιχειρεί σήμερα να αλλάξει δραστικά τους όρους.
Από το 2% στο 30%-40%;
Εδώ βρίσκεται το πραγματικό οικονομικό διακύβευμα.
Σύμφωνα με το σενάριο που εξετάζεται στις κλειστές διαπραγματεύσεις, η Αστάνα θα μπορούσε να επιδιώξει την ακύρωση της υφιστάμενης Συμφωνίας Παροχής Υπηρεσιών (PSA) και την αντικατάστασή της με μια νέα, ευνοϊκότερη συμφωνία.
Σε ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό σενάριο, το μερίδιο του Καζακστάν μέσω της KazMunayGas θα μπορούσε να αυξηθεί δραματικά, φθάνοντας ακόμη και στο 30%-40% των εσόδων από το κοίτασμα.
Με τους σημερινούς όγκους παραγωγής, αυτό θα μπορούσε να μεταφραστεί σε περίπου 3,3-4,4 δισ. δολάρια ετησίως για το κράτος.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια προσπάθεια της Αστάνα να ξαναγράψει τους κανόνες του παιχνιδιού σε ένα από τα σημαντικότερα πετρελαϊκά projects της Κεντρικής Ασίας.
Το σενάριο-σοκ: εθνικοποίηση
Ακόμη πιο ακραίο είναι το σενάριο της πλήρους κρατικοποίησης του Κασαγκάν.
Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε θεωρητικά να αποφέρει στο Καζακστάν επιπλέον έσοδα περίπου 8 δισ. δολαρίων, όμως το ρίσκο θα ήταν τεράστιο.
Η κοινοπραξία θα μπορούσε να προσφύγει σε διεθνή διαιτησία και οι συνολικές αξιώσεις ενδέχεται να φτάσουν σε δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια.
Το Καζακστάν έχει ήδη βιώσει το πόσο επικίνδυνες μπορούν να γίνουν τέτοιες δικαστικές συγκρούσεις. Το 2017, δικαστικές αποφάσεις σε Βέλγιο και Νέα Υόρκη είχαν οδηγήσει προσωρινά στο πάγωμα περιουσιακών στοιχείων ύψους περίπου 22 δισ. δολαρίων που συνδέονταν με το Εθνικό Ταμείο της χώρας, στο πλαίσιο της υπόθεσης του Μολδαβού επιχειρηματία Anatolie Stati.
Μια νέα σύγκρουση τέτοιου μεγέθους θα μπορούσε να θέσει υπό πίεση ακόμη και τα κρατικά περιουσιακά στοιχεία του Καζακστάν στο εξωτερικό.
Το προηγούμενο της Ρωσίας
Το ενδιαφέρον είναι ότι η υπόθεση θυμίζει σε αρκετά σημεία την αναδιαπραγμάτευση του Sakhalin-2 στη Ρωσία το 2006-2007.
Τότε η Μόσχα άσκησε έντονη πίεση στην κοινοπραξία, επικαλούμενη μεταξύ άλλων περιβαλλοντικές παραβάσεις, και τελικά πέτυχε την αναδιαμόρφωση της συμφωνίας και την ενίσχυση του κρατικού ελέγχου στο project.
Ωστόσο, υπάρχει μία κρίσιμη διαφορά.
Στην περίπτωση του Sakhalin-2, το συμβατικό πλαίσιο επέτρεπε στη ρωσική πλευρά να ασκήσει πολύ μεγαλύτερη επιρροή μέσω των εγχώριων θεσμών. Αντίθετα, το Kashagan προστατεύεται από διεθνές διαιτητικό πλαίσιο, γεγονός που σημαίνει ότι η NCOC μπορεί να προσφύγει άμεσα σε διεθνή δικαιοδοτικά όργανα.
Και αυτό περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια ελιγμών της Αστάνα.
Το μεγάλο στοίχημα
Το Καζακστάν βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα τεράστιο γεωπολιτικό και οικονομικό δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, έχει ένα από τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά κοιτάσματα στον κόσμο και θέλει να αυξήσει θεαματικά το κρατικό μερίδιο στα έσοδα.
Από την άλλη, μια επιθετική προσπάθεια ακύρωσης ή κρατικοποίησης των συμβάσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολυετείς διεθνείς δικαστικές μάχες, απαιτήσεις δισεκατομμυρίων και πιθανή πίεση στα κρατικά περιουσιακά στοιχεία του εξωτερικού.
Γι’ αυτό και η πιο πιθανή επιλογή δεν φαίνεται να είναι μια άμεση κρατικοποίηση, αλλά μια σκληρή επαναδιαπραγμάτευση των όρων.
Το Κασαγκάν εξελίσσεται έτσι σε μια από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές μάχες της Κεντρικής Ασίας: το Καζακστάν επιχειρεί να πάρει πίσω μεγαλύτερο κομμάτι από τον πετρελαϊκό πλούτο του, ενώ οι δυτικοί ενεργειακοί κολοσσοί έχουν στα χέρια τους ένα ισχυρό όπλο — τη διεθνή διαιτησία.
www.bankingnews.gr
Στο επίκεντρο βρίσκεται μια κλειστή διεθνής διαιτητική διαδικασία κατά της κοινοπραξίας NCOC, στην οποία συμμετέχουν οι KMG, Shell, TotalEnergies, Eni, ExxonMobil, CNPC και Inpex. Το Καζακστάν υποστηρίζει ότι συμβάσεις συνολικής αξίας περίπου 10,7 δισ. δολαρίων, οι οποίες συνδέονται με την ανάπτυξη του κοιτάσματος τη δεκαετία του 2000, προέκυψαν μέσα από διαδικασίες που χαρακτηρίζονταν από δωροδοκίες, συγκρούσεις συμφερόντων και διογκωμένες εκτιμήσεις κόστους.
Σύμφωνα με έρευνα της ICIJ, οι αξιώσεις της Αστάνα ενώπιον του Μόνιμου Διαιτητικού Δικαστηρίου στη Χάγη αφορούν περίπου δέκα συμβάσεις. Το Καζακστάν υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες συμφωνίες περιείχαν ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους για τους επενδυτές.
Το «χρυσό» συμβόλαιο του Κασαγκάν
Το βασικό πρόβλημα για την Αστάνα είναι οι οικονομικοί όροι της συμφωνίας.
Με βάση το υφιστάμενο μοντέλο, οι επενδυτές έχουν τη δυνατότητα να ανακτήσουν πρώτα το τεράστιο κόστος της επένδυσης, το οποίο υπολογίζεται πλέον σε περίπου 60 δισ. δολάρια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το κράτος να υποστηρίζει ότι λαμβάνει σήμερα μόλις ένα μικρό μέρος των εσόδων από την εκμετάλλευση του κοιτάσματος.
Η Αστάνα υποστηρίζει επίσης ότι οι επενδυτές καθυστέρησαν την πλήρη ανάπτυξη του κοιτάσματος, επικαλούμενοι τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες παραγωγής, μεταξύ άλλων την υπεράκτια εκμετάλλευση και την υψηλή περιεκτικότητα του πετρελαίου σε θείο.
Η εμπορική παραγωγή άρχισε τελικά το 2016, ενώ το Καζακστάν επιχειρεί σήμερα να αλλάξει δραστικά τους όρους.
Από το 2% στο 30%-40%;
Εδώ βρίσκεται το πραγματικό οικονομικό διακύβευμα.
Σύμφωνα με το σενάριο που εξετάζεται στις κλειστές διαπραγματεύσεις, η Αστάνα θα μπορούσε να επιδιώξει την ακύρωση της υφιστάμενης Συμφωνίας Παροχής Υπηρεσιών (PSA) και την αντικατάστασή της με μια νέα, ευνοϊκότερη συμφωνία.
Σε ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό σενάριο, το μερίδιο του Καζακστάν μέσω της KazMunayGas θα μπορούσε να αυξηθεί δραματικά, φθάνοντας ακόμη και στο 30%-40% των εσόδων από το κοίτασμα.
Με τους σημερινούς όγκους παραγωγής, αυτό θα μπορούσε να μεταφραστεί σε περίπου 3,3-4,4 δισ. δολάρια ετησίως για το κράτος.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια προσπάθεια της Αστάνα να ξαναγράψει τους κανόνες του παιχνιδιού σε ένα από τα σημαντικότερα πετρελαϊκά projects της Κεντρικής Ασίας.
Το σενάριο-σοκ: εθνικοποίηση
Ακόμη πιο ακραίο είναι το σενάριο της πλήρους κρατικοποίησης του Κασαγκάν.
Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε θεωρητικά να αποφέρει στο Καζακστάν επιπλέον έσοδα περίπου 8 δισ. δολαρίων, όμως το ρίσκο θα ήταν τεράστιο.
Η κοινοπραξία θα μπορούσε να προσφύγει σε διεθνή διαιτησία και οι συνολικές αξιώσεις ενδέχεται να φτάσουν σε δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια.
Το Καζακστάν έχει ήδη βιώσει το πόσο επικίνδυνες μπορούν να γίνουν τέτοιες δικαστικές συγκρούσεις. Το 2017, δικαστικές αποφάσεις σε Βέλγιο και Νέα Υόρκη είχαν οδηγήσει προσωρινά στο πάγωμα περιουσιακών στοιχείων ύψους περίπου 22 δισ. δολαρίων που συνδέονταν με το Εθνικό Ταμείο της χώρας, στο πλαίσιο της υπόθεσης του Μολδαβού επιχειρηματία Anatolie Stati.
Μια νέα σύγκρουση τέτοιου μεγέθους θα μπορούσε να θέσει υπό πίεση ακόμη και τα κρατικά περιουσιακά στοιχεία του Καζακστάν στο εξωτερικό.
Το προηγούμενο της Ρωσίας
Το ενδιαφέρον είναι ότι η υπόθεση θυμίζει σε αρκετά σημεία την αναδιαπραγμάτευση του Sakhalin-2 στη Ρωσία το 2006-2007.
Τότε η Μόσχα άσκησε έντονη πίεση στην κοινοπραξία, επικαλούμενη μεταξύ άλλων περιβαλλοντικές παραβάσεις, και τελικά πέτυχε την αναδιαμόρφωση της συμφωνίας και την ενίσχυση του κρατικού ελέγχου στο project.
Ωστόσο, υπάρχει μία κρίσιμη διαφορά.
Στην περίπτωση του Sakhalin-2, το συμβατικό πλαίσιο επέτρεπε στη ρωσική πλευρά να ασκήσει πολύ μεγαλύτερη επιρροή μέσω των εγχώριων θεσμών. Αντίθετα, το Kashagan προστατεύεται από διεθνές διαιτητικό πλαίσιο, γεγονός που σημαίνει ότι η NCOC μπορεί να προσφύγει άμεσα σε διεθνή δικαιοδοτικά όργανα.
Και αυτό περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια ελιγμών της Αστάνα.
Το μεγάλο στοίχημα
Το Καζακστάν βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα τεράστιο γεωπολιτικό και οικονομικό δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, έχει ένα από τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά κοιτάσματα στον κόσμο και θέλει να αυξήσει θεαματικά το κρατικό μερίδιο στα έσοδα.
Από την άλλη, μια επιθετική προσπάθεια ακύρωσης ή κρατικοποίησης των συμβάσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολυετείς διεθνείς δικαστικές μάχες, απαιτήσεις δισεκατομμυρίων και πιθανή πίεση στα κρατικά περιουσιακά στοιχεία του εξωτερικού.
Γι’ αυτό και η πιο πιθανή επιλογή δεν φαίνεται να είναι μια άμεση κρατικοποίηση, αλλά μια σκληρή επαναδιαπραγμάτευση των όρων.
Το Κασαγκάν εξελίσσεται έτσι σε μια από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές μάχες της Κεντρικής Ασίας: το Καζακστάν επιχειρεί να πάρει πίσω μεγαλύτερο κομμάτι από τον πετρελαϊκό πλούτο του, ενώ οι δυτικοί ενεργειακοί κολοσσοί έχουν στα χέρια τους ένα ισχυρό όπλο — τη διεθνή διαιτησία.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών