Όποιος ζει με το ξίφος, από το ξίφος πεθαίνει…
Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, αλλά κάνει ομοιοκαταληξία με το αίμα και το χρήμα.
Ενώ η Ουάσιγκτον πανηγυρίζει για την «εξουδετέρωση» του Maduro στη Βενεζουέλα, η Wall Street ετοιμάζεται να βιώσει έναν βασικό νόμο της φύσης: Όποιος ζει με το ξίφος, από το ξίφος πεθαίνει.
Αν η Βενεζουέλα κατέρρευσε επειδή η ηγεσία της προδόθηκε από τους δικούς της, η αμερικανική αγορά κινδυνεύει να καταρρεύσει από τον «εξαιρετισμό της».
Η φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης τρίζει, το ιαπωνικό carry trade απειλεί με βίαιο επαναπατρισμό κεφαλαίων και μια πιθανή ανάφλεξη στην Ταϊβάν αρκεί για να σβήσει το 35% της κεφαλαιοποίησης του S&P 500 σε μια νύχτα.
Όσοι πιστεύουν ότι το «πάρτι» δεν θα τελειώσει ποτέ, ας κοιτάξουν την Oracle. Το «καναρίνι στο ορυχείο» πέθανε ήδη.
Η αντίστροφη μέτρηση για το μεγάλο κραχ έχει ξεκινήσει και, αυτή τη φορά, κανένα αεροπλανοφόρο δεν θα μπορέσει να σώσει τους λογαριασμούς των επενδυτών.
Κατ’αρχάς διόρθωση…
Όπως αναφέρει με άρθρο του στο Project Syndicate ο Desmond Lachman, ανώτερος συνεργάτης στο American Enterprise Institute, «Σε πρόσφατη ομιλία του, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump δήλωσε ότι “το μόνο που πραγματικά ανεβαίνει, και μάλιστα πολύ, είναι η χρηματιστηριακή αγορά και ο συνταξιοδοτικός σας λογαριασμός”».
Έχει δίκιο: όλοι οι μεγάλοι δείκτες του αμερικανικού χρηματιστηρίου σημείωσαν διψήφια ποσοστιαία κέρδη το 2025, σημειώνει ο αναλυτής.
Ωστόσο, οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου απέχουν πολύ. Εάν υπάρξει μια διόρθωση της αγοράς στο μεταξύ, το οικονομικό σημείο υπερηφάνειας του Trump θα μπορούσε να μετατραπεί σε βάρος.
Δυστυχώς για τον Trump, μια διόρθωση της αγοράς (πτώση 10-20%) φαίνεται ιδιαίτερα πιθανή φέτος.
Υπάρχει ασυνήθιστα υψηλός βαθμός αισιοδοξίας ενσωματωμένος στις τιμές της αγοράς, γεγονός που καθιστά τις μετοχές ευάλωτες σε μεγάλη υποχώρηση σε περίπτωση οικονομικού πισωγυρίσματος — κάτι που θα μπορούσε να προκληθεί από οποιονδήποτε αριθμό οικονομικών ή πολιτικών «γνωστών αγνώστων» πριν τις ενδιάμεσες εκλογές.
Ας εξετάσουμε τον τρέχοντα βαθμό αισιοδοξίας. Είναι υποτιμητικό να πει κανείς ότι οι μετοχές είναι υψηλά αποτιμημένες• στην πραγματικότητα, έχουν τιμολογηθεί για οικονομική τελειότητα.
Όπως μετράται από τον κυκλικά προσαρμοσμένο δείκτη Price-Earnings, ο δείκτης S&P 500 αποτιμάται πάνω από δύο φορές τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του, και κοντά στο υψηλό του πριν την κρίση της dot-com το 2001.
Και όπως μετράται από τον Δείκτη Buffett, τη σχέση συνολικής αποτίμησης της αμερικανικής αγοράς με το ΑΕΠ των ΗΠΑ, η αγορά τυγχάνει διαπραγμάτευσης σε ιστορικό ρεκόρ, περίπου 50% πάνω από το υψηλό του 2008.
Ένα ακόμη δείγμα αισιοδοξίας είναι ο τρέχων ενθουσιασμός των διαχειριστών κεφαλαίων.
Σύμφωνα με την Bank of America, αυτές οι επιρροές είναι πιο ενθουσιώδεις τώρα από οποιοδήποτε σημείο τα τελευταία τρία χρόνια, ενώ τα τρέχοντα ταμειακά τους διαθέσιμα έχουν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο όλων των εποχών.
Μια τέτοια διάθεση, αλλά και τα στοιχήματα που προκύπτουν από αυτήν, φαίνεται να θέτουν την αγορά σε θέση υποχώρησης σε περίπτωση που η οικονομία αδυνατήσει τους επόμενους μήνες.
Γιατί μπορεί να συμβεί αυτό;
Σύμφωνα με τον Lachman, αρκεί να σκεφτεί κανείς τα δημόσια οικονομικά των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με την απειλή που θέτει ο Trump για την ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Federal Reserve), για να προβλέψει την επιστροφή των τιμωρών της αγοράς ομολόγων και άνοδο των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.
Επιπλέον, η υψηλή εξάρτηση των ΗΠΑ από ξένους για τη χρηματοδότηση του ελλείμματός, ύψους 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, αυξάνει τον κίνδυνο.
Εάν οι ξένοι θεωρήσουν ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα προσπαθήσει να «φουσκώσει» το χρέος της, θα απαιτήσουν υψηλότερες αποδόσεις για τα ομόλογα που κατέχουν, αυξάνοντας το κόστος των στεγαστικών δανείων, των δανείων αυτοκινήτου και άλλων μορφών δανεισμού.
Ακόμα ένας κίνδυνος είναι η φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), που μπορεί να σκάσει ή να ξεφουσκώσει ανά πάσα στιγμή.
Ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα έντονος, δεδομένου ότι μέχρι και το ήμισυ της ανάπτυξης του ΑΕΠ των ΗΠΑ προέρχεται από επενδύσεις σε AI.
Επιπλέον, η κατάρρευση της φούσκας της AI θα είχε ψυχολογικό αντίκτυπο στις τιμές των μετοχών των λεγόμενων Magnificent 7 (Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia, Tesla), των οποίων η συνολική αποτίμηση φτάνει περίπου το 35% του S&P 500.
Η Oracle, η οποία είδε τη μετοχή της να υποχωρεί ήδη 30% το προηγούμενο τρίμηνο, θα μπορούσε να αποτελέσει το «καναρίνι στο ορυχείο».
Η αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά θα μπορούσε επίσης να κλονιστεί από οικονομικές ανατροπές στο εξωτερικό.
Μία τέτοια ανατροπή θα μπορούσε να προέλθει από την Κίνα, η οποία εξακολουθεί να στηρίζεται υπερβολικά σε ένα μοντέλο οικονομίας βασισμένο σε επενδύσεις και εξαγωγές.
Με το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας να υπερβαίνει πλέον το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια, η ενίσχυση του προστατευτισμού στις ΗΠΑ και την Ευρώπη καθίσταται πιο πιθανή, με αποτέλεσμα περαιτέρω διάσπαση του διεθνούς συστήματος εμπορίου.
Μία άλλη ανατροπή θα μπορούσε να προέλθει από την Ιαπωνία, όπου η πολιτική ασυνεπειών στον προϋπολογισμό του Πρωθυπουργού Sanae Takaichi έχει εγείρει φόβους για μια στιγμή «Liz Truss», το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε απότομη άνοδο των αποδόσεων των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων (όπως συνέβη στο Ηνωμένο Βασίλειο το φθινόπωρο του 2022).
Εάν αυτό συμβεί, θα μπορούσαμε να δούμε μια αναταραχή στο ιαπωνικό carry trade (δανεισμός σε μία χώρα με χαμηλότερο επιτόκιο για επένδυση σε περιουσιακά στοιχεία αλλού) και τον επαναπατρισμό ιαπωνικού κεφαλαίου που έχει στηρίξει τις αμερικανικές χρηματοπιστωτικές αγορές.
Στρατιωτική επιχείρηση
Τέλος, όπως απέδειξε η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ κατά της Βενεζουέλας, απρόβλεπτα ή υποτιμημένα γεωπολιτικά γεγονότα μπορούν να διαταράξουν τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Ακόμη και πριν ο Trump ανακοινώσει ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να «ελέγξουν» τη Βενεζουέλα μέχρι να πραγματοποιηθεί μια «κατάλληλη» μεταβατική διαδικασία, η Κίνα διεξήγαγε στρατιωτικές ασκήσεις στο Στενό της Ταϊβάν και η Ρωσία καθυστερούσε σε μια ειρηνευτική συμφωνία με την Ουκρανία.
Η Κίνα ενδέχεται να προσπαθήσει να αξιοποιήσει αυτήν τη συγκυρία για να επανακτήσει τον έλεγχο της Ταϊβάν, ενώ η Ρωσία μπορεί να ενθαρρυνθεί να προβάλλει ακόμη πιο φιλόδοξα αιτήματα για εδαφικές παραχωρήσεις από την Ουκρανία.
Ακόμη και η μικρότερη πιθανότητα μιας σύγκρουσης για την Ταϊβάν θα πρέπει να προκαλεί σοβαρή ανησυχία, δεδομένου ότι η χώρα προμηθεύει περισσότερα από τα μισά ημιαγωγικά προϊόντα παγκοσμίως.
Αν όσοι ζουν με το ξίφος πεθαίνουν από το ξίφος, το ίδιο μπορεί να ισχύει και για τις τιμές των μετοχών ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών φέτος.
Τονίζοντας πόσο καλά αποδίδει τώρα η χρηματιστηριακή αγορά, ο Trump μπορεί να δημιουργεί προσδοκίες που θα τον απογοητεύσουν, εάν οποιοσδήποτε από τους πολλούς κινδύνους υλοποιηθεί, καταλήγει ο Desmond Lachman.
Ο Desmond Lachman, ανώτερος συνεργάτης στο American Enterprise Institute, είναι πρώην αναπληρωτής διευθυντής του Τμήματος Ανάπτυξης και Επανεξέτασης Πολιτικής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και πρώην επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής για τις αναδυόμενες αγορές στη Salomon Smith Barney.
www.bankingnews.gr
Ενώ η Ουάσιγκτον πανηγυρίζει για την «εξουδετέρωση» του Maduro στη Βενεζουέλα, η Wall Street ετοιμάζεται να βιώσει έναν βασικό νόμο της φύσης: Όποιος ζει με το ξίφος, από το ξίφος πεθαίνει.
Αν η Βενεζουέλα κατέρρευσε επειδή η ηγεσία της προδόθηκε από τους δικούς της, η αμερικανική αγορά κινδυνεύει να καταρρεύσει από τον «εξαιρετισμό της».
Η φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης τρίζει, το ιαπωνικό carry trade απειλεί με βίαιο επαναπατρισμό κεφαλαίων και μια πιθανή ανάφλεξη στην Ταϊβάν αρκεί για να σβήσει το 35% της κεφαλαιοποίησης του S&P 500 σε μια νύχτα.
Όσοι πιστεύουν ότι το «πάρτι» δεν θα τελειώσει ποτέ, ας κοιτάξουν την Oracle. Το «καναρίνι στο ορυχείο» πέθανε ήδη.
Η αντίστροφη μέτρηση για το μεγάλο κραχ έχει ξεκινήσει και, αυτή τη φορά, κανένα αεροπλανοφόρο δεν θα μπορέσει να σώσει τους λογαριασμούς των επενδυτών.
Κατ’αρχάς διόρθωση…
Όπως αναφέρει με άρθρο του στο Project Syndicate ο Desmond Lachman, ανώτερος συνεργάτης στο American Enterprise Institute, «Σε πρόσφατη ομιλία του, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump δήλωσε ότι “το μόνο που πραγματικά ανεβαίνει, και μάλιστα πολύ, είναι η χρηματιστηριακή αγορά και ο συνταξιοδοτικός σας λογαριασμός”».
Έχει δίκιο: όλοι οι μεγάλοι δείκτες του αμερικανικού χρηματιστηρίου σημείωσαν διψήφια ποσοστιαία κέρδη το 2025, σημειώνει ο αναλυτής.
Ωστόσο, οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου απέχουν πολύ. Εάν υπάρξει μια διόρθωση της αγοράς στο μεταξύ, το οικονομικό σημείο υπερηφάνειας του Trump θα μπορούσε να μετατραπεί σε βάρος.
Δυστυχώς για τον Trump, μια διόρθωση της αγοράς (πτώση 10-20%) φαίνεται ιδιαίτερα πιθανή φέτος.
Υπάρχει ασυνήθιστα υψηλός βαθμός αισιοδοξίας ενσωματωμένος στις τιμές της αγοράς, γεγονός που καθιστά τις μετοχές ευάλωτες σε μεγάλη υποχώρηση σε περίπτωση οικονομικού πισωγυρίσματος — κάτι που θα μπορούσε να προκληθεί από οποιονδήποτε αριθμό οικονομικών ή πολιτικών «γνωστών αγνώστων» πριν τις ενδιάμεσες εκλογές.
Ας εξετάσουμε τον τρέχοντα βαθμό αισιοδοξίας. Είναι υποτιμητικό να πει κανείς ότι οι μετοχές είναι υψηλά αποτιμημένες• στην πραγματικότητα, έχουν τιμολογηθεί για οικονομική τελειότητα.
Όπως μετράται από τον κυκλικά προσαρμοσμένο δείκτη Price-Earnings, ο δείκτης S&P 500 αποτιμάται πάνω από δύο φορές τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του, και κοντά στο υψηλό του πριν την κρίση της dot-com το 2001.
Και όπως μετράται από τον Δείκτη Buffett, τη σχέση συνολικής αποτίμησης της αμερικανικής αγοράς με το ΑΕΠ των ΗΠΑ, η αγορά τυγχάνει διαπραγμάτευσης σε ιστορικό ρεκόρ, περίπου 50% πάνω από το υψηλό του 2008.
Ένα ακόμη δείγμα αισιοδοξίας είναι ο τρέχων ενθουσιασμός των διαχειριστών κεφαλαίων.
Σύμφωνα με την Bank of America, αυτές οι επιρροές είναι πιο ενθουσιώδεις τώρα από οποιοδήποτε σημείο τα τελευταία τρία χρόνια, ενώ τα τρέχοντα ταμειακά τους διαθέσιμα έχουν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο όλων των εποχών.
Μια τέτοια διάθεση, αλλά και τα στοιχήματα που προκύπτουν από αυτήν, φαίνεται να θέτουν την αγορά σε θέση υποχώρησης σε περίπτωση που η οικονομία αδυνατήσει τους επόμενους μήνες.
Γιατί μπορεί να συμβεί αυτό;
Σύμφωνα με τον Lachman, αρκεί να σκεφτεί κανείς τα δημόσια οικονομικά των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με την απειλή που θέτει ο Trump για την ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Federal Reserve), για να προβλέψει την επιστροφή των τιμωρών της αγοράς ομολόγων και άνοδο των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.
Επιπλέον, η υψηλή εξάρτηση των ΗΠΑ από ξένους για τη χρηματοδότηση του ελλείμματός, ύψους 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, αυξάνει τον κίνδυνο.
Εάν οι ξένοι θεωρήσουν ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα προσπαθήσει να «φουσκώσει» το χρέος της, θα απαιτήσουν υψηλότερες αποδόσεις για τα ομόλογα που κατέχουν, αυξάνοντας το κόστος των στεγαστικών δανείων, των δανείων αυτοκινήτου και άλλων μορφών δανεισμού.
Ακόμα ένας κίνδυνος είναι η φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), που μπορεί να σκάσει ή να ξεφουσκώσει ανά πάσα στιγμή.
Ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα έντονος, δεδομένου ότι μέχρι και το ήμισυ της ανάπτυξης του ΑΕΠ των ΗΠΑ προέρχεται από επενδύσεις σε AI.
Επιπλέον, η κατάρρευση της φούσκας της AI θα είχε ψυχολογικό αντίκτυπο στις τιμές των μετοχών των λεγόμενων Magnificent 7 (Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia, Tesla), των οποίων η συνολική αποτίμηση φτάνει περίπου το 35% του S&P 500.
Η Oracle, η οποία είδε τη μετοχή της να υποχωρεί ήδη 30% το προηγούμενο τρίμηνο, θα μπορούσε να αποτελέσει το «καναρίνι στο ορυχείο».
Η αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά θα μπορούσε επίσης να κλονιστεί από οικονομικές ανατροπές στο εξωτερικό.
Μία τέτοια ανατροπή θα μπορούσε να προέλθει από την Κίνα, η οποία εξακολουθεί να στηρίζεται υπερβολικά σε ένα μοντέλο οικονομίας βασισμένο σε επενδύσεις και εξαγωγές.
Με το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας να υπερβαίνει πλέον το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια, η ενίσχυση του προστατευτισμού στις ΗΠΑ και την Ευρώπη καθίσταται πιο πιθανή, με αποτέλεσμα περαιτέρω διάσπαση του διεθνούς συστήματος εμπορίου.
Μία άλλη ανατροπή θα μπορούσε να προέλθει από την Ιαπωνία, όπου η πολιτική ασυνεπειών στον προϋπολογισμό του Πρωθυπουργού Sanae Takaichi έχει εγείρει φόβους για μια στιγμή «Liz Truss», το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε απότομη άνοδο των αποδόσεων των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων (όπως συνέβη στο Ηνωμένο Βασίλειο το φθινόπωρο του 2022).
Εάν αυτό συμβεί, θα μπορούσαμε να δούμε μια αναταραχή στο ιαπωνικό carry trade (δανεισμός σε μία χώρα με χαμηλότερο επιτόκιο για επένδυση σε περιουσιακά στοιχεία αλλού) και τον επαναπατρισμό ιαπωνικού κεφαλαίου που έχει στηρίξει τις αμερικανικές χρηματοπιστωτικές αγορές.
Στρατιωτική επιχείρηση
Τέλος, όπως απέδειξε η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ κατά της Βενεζουέλας, απρόβλεπτα ή υποτιμημένα γεωπολιτικά γεγονότα μπορούν να διαταράξουν τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Ακόμη και πριν ο Trump ανακοινώσει ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να «ελέγξουν» τη Βενεζουέλα μέχρι να πραγματοποιηθεί μια «κατάλληλη» μεταβατική διαδικασία, η Κίνα διεξήγαγε στρατιωτικές ασκήσεις στο Στενό της Ταϊβάν και η Ρωσία καθυστερούσε σε μια ειρηνευτική συμφωνία με την Ουκρανία.
Η Κίνα ενδέχεται να προσπαθήσει να αξιοποιήσει αυτήν τη συγκυρία για να επανακτήσει τον έλεγχο της Ταϊβάν, ενώ η Ρωσία μπορεί να ενθαρρυνθεί να προβάλλει ακόμη πιο φιλόδοξα αιτήματα για εδαφικές παραχωρήσεις από την Ουκρανία.
Ακόμη και η μικρότερη πιθανότητα μιας σύγκρουσης για την Ταϊβάν θα πρέπει να προκαλεί σοβαρή ανησυχία, δεδομένου ότι η χώρα προμηθεύει περισσότερα από τα μισά ημιαγωγικά προϊόντα παγκοσμίως.
Αν όσοι ζουν με το ξίφος πεθαίνουν από το ξίφος, το ίδιο μπορεί να ισχύει και για τις τιμές των μετοχών ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών φέτος.
Τονίζοντας πόσο καλά αποδίδει τώρα η χρηματιστηριακή αγορά, ο Trump μπορεί να δημιουργεί προσδοκίες που θα τον απογοητεύσουν, εάν οποιοσδήποτε από τους πολλούς κινδύνους υλοποιηθεί, καταλήγει ο Desmond Lachman.
Ο Desmond Lachman, ανώτερος συνεργάτης στο American Enterprise Institute, είναι πρώην αναπληρωτής διευθυντής του Τμήματος Ανάπτυξης και Επανεξέτασης Πολιτικής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και πρώην επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής για τις αναδυόμενες αγορές στη Salomon Smith Barney.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών