Ο Ινδο-Ειρηνικός αποτελεί ένα περιφερειακό «σημείο ανάφλεξης», όπου ενδέχεται να εκδηλωθούν στρατιωτικές συγκρούσεις αν γίνουν λάθη ή δεν εφαρμοστούν μέτρα αποκλιμάκωσης και αποτροπής.
Δύο περιοχές που τραβούν την προσοχή του κόσμου είναι το Στενό της Ταϊβάν και η Νότια Σινική Θάλασσα, όπου η Κίνα έχει κλιμακώσει τόσο τη διπλωματική όσο και την υβριδική επιθετικότητα.
Με τις ΗΠΑ να έχουν δεσμευτεί σε πολλαπλές περιοχές σύγκρουσης στη Λατινική Αμερική και στη Μέση Ανατολή, η ενότητα των συμμάχων και η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών για την κάλυψη κρίσιμων κενών ασφαλείας γίνεται κορυφαία προτεραιότητα.
Παρά ταύτα, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν τριβές με βασικούς ευρωπαϊκούς εταίρους που διαθέτουν τη στρατιωτική ικανότητα να καλύψουν κρίσιμους διαύλους στον Ινδο-Ειρηνικό, σημειώνει σε ανάλυσή του το Modern Diplomacy.
Η διάσπαση στην ενότητα, η ασυνέπεια στην κατανόηση των υποχρεώσεων και η έλλειψη συντονισμού μπορεί να ενισχύσουν την αυτοπεποίθηση της Κίνας να επιβάλει τη θέλησή της στους ασιατικούς συμμάχους πριν κλείσει το παράθυρο για περιφερειακή ηγεμονία.
Η διαμάχη Trump με Λονδίνο και Παρίσι
Κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του Trump, ο Πρόεδρος Donald Trump έθεσε ως στόχο όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ και τους συνθήκης συμμάχους να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες, κάτι που οι ευρωπαϊκές χώρες συμφώνησαν να εφαρμόσουν. Ωστόσο, δύο σημαντικά διπλωματικά επεισόδια οδήγησαν τις αμερικανο-ευρωπαϊκές σχέσεις σε χαμηλά επίπεδα που δεν είχαν παρατηρηθεί από τον πόλεμο στο Ιράκ.
Η προσπάθεια του Trump να ελέγξει τη Γροιλανδία, μια περιοχή της Δανίας καλυπτόμενη από το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, σχεδόν προκάλεσε σοβαρή ρήξη στο ΝΑΤΟ, καθώς η Κοπεγχάγη και η Στοκχόλμη απέσυραν σημαντικούς τίτλους χρέους. Ο Trump προειδοποίησε προσωπικά την Ευρώπη να μην συνεχίσει την πολιτική αυτή.
Τελικά, μέσω διαμεσολάβησης, ο Trump συμφώνησε σε πλήρη πρόσβαση σε κυρίαρχες βάσεις, μια πρακτική που ήδη υπήρχε από τη συνθήκη του 1951 με τη Δανία, επί προεδρίας Harry Truman.
Τέλος, οι επιθέσεις του Trump κατά των συνεισφορών των μελών του ΝΑΤΟ στον πόλεμο στο Αφγανιστάν προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων στην Ευρώπη, με τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο να αντιδρούν έντονα, δεδομένου ότι είχαν συνεισφέρει σημαντικά στις ΝΑΤΟϊκές επιχειρήσεις υπό αμερικανική ηγεσία.
Η δυναμική της Κίνας
Ο Xi Jinping, Πρόεδρος του ΚΚΚ έχει ως στόχο την επανένωση της Ταϊβάν – είτε μέσω διπλωματικής πίεσης είτε με στρατιωτικά μέσα. Κατά τη διάρκεια της δεκαετούς διακυβέρνησής του, το κινεζικό ναυτικό (PLAN) έχει αυξηθεί ραγδαία, υπερβαίνοντας σε αριθμό πολεμικών πλοίων κάθε άλλη χώρα, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ.
Εκμεταλλευόμενη τις υπερεπεκτατικές στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή από το 2010, η Κίνα έχει αυξήσει δραματικά τις υβριδικές επιχειρήσεις και τις ενέργειες «γκρι ζώνης» στο Στενό της Ταϊβάν και στις Θάλασσες της Ανατολικής και Νότιας Κίνας, απέναντι σε Ταϊβάν, Ιαπωνία και Φιλιππίνες.
Οι ΗΠΑ είχαν ανακατευθύνει στρατιωτικούς πόρους στον Ινδο-Ειρηνικό με τη στρατηγική «pivot to Asia» της διοίκησης Obama, ενισχύοντας τις αμυντικές συμφωνίες με τους συμμάχους, αυξάνοντας τη στρατιωτική παρουσία και εδραιώνοντας δεσμεύσεις απέναντι στην κινεζική επιρροή.
Πέρα από τις ΗΠΑ, χώρες όπως η Ιαπωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν εκφράσει ενδιαφέρον για στρατιωτική επέμβαση σε περίπτωση κρίσης στην Ταϊβάν, γεγονός που αλλάζει τις υπολογιστικές κινήσεις της Κίνας. Επιπλέον, Ιαπωνία, Γαλλία και ΗΠΑ έχουν αυξήσει τις περιπολίες στη Νότια Σινική Θάλασσα, περιορίζοντας την ελευθερία κινήσεων του PLAN.
Ωστόσο, ένα πιθανό παρατεταμένο αμερικανικό στρατιωτικό μέτωπο στη Μέση Ανατολή, η καθυστέρηση στην παραγωγή στο αμερικανικό ναυτικό, οι διαφορές μεταξύ συμμάχων και η 2026 Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας με εστίαση στην εσωτερική ασφάλεια, μπορεί να αλλάξουν τον υπολογισμό της Κίνας. Ο Xi μπορεί να δει μια τελευταία ευκαιρία να προωθήσει στρατιωτικά τις φιλοδοξίες του στο Στενό της Ταϊβάν ή στη Νότια Σινική Θάλασσα, καθώς η Ουάσινγκτον δεν είναι πλέον πλήρως ευθυγραμμισμένη με τους παραδοσιακούς της συμμάχους.
Κενά Ασφαλείας στον Ινδο-Ειρηνικό
Παρά τις αδυναμίες πολλών ευρωπαϊκών συμμάχων στην αποτροπή της κινεζικής επιθετικότητας, τόσο το Ηνωμένο Βασίλειο όσο και η Γαλλία διατηρούν συνεχή παρουσία στην περιοχή, καλύπτοντας συχνά τα κενά που αφήνουν οι ΗΠΑ αλλού.
Το ΗΒ συμμετέχει ενεργά στην άμυνα της Ταϊβάν και διεξάγει τακτικές στρατιωτικές ασκήσεις με Ιαπωνία και Αυστραλία, ενώ αποτελεί το ένα τρίτο της συμφωνίας υποβρυχίων AUKUS.
Οι βρετανικές ομάδες αεροπλανοφόρων περιπολούν τακτικά τον Ινδο-Ειρηνικό και συνδέονται με τις χώρες ASEAN για να αντισταθμίσουν την κινεζική επιρροή.
Η Γαλλία διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη δυτική παρουσία στην περιοχή χάρη στα νησιά της, όπως Γαλλική Πολυνησία, Νέα Καληδονία και La Réunion, που φιλοξενούν γαλλικές βάσεις και ενισχύουν την προβολή ισχύος. Το 2025, ένα γαλλικό αεροπλανοφόρο συμμετείχε σε κοινές περιπολίες με τις Ιαπωνικές Ναυτικές Δυνάμεις Αυτοάμυνας και τον 7ο Στόλο των ΗΠΑ στη Θάλασσα των Φιλιππίνων, ενώ η συνεργασία της Γαλλίας με το Βιετνάμ περιορίζει την κινεζική επιρροή.
Η Γαλλία επίσης υποστηρίζει την επιβολή κυρώσεων κατά της Βόρειας Κορέας και προμήθευσε 40 περιπολικά στις Φιλιππίνες, βοηθώντας την Μανίλα να αντιμετωπίσει την αύξηση της κινεζικής ναυτικής δύναμης.
Ναυτική ετοιμότητα και συνεργασία με συμμάχους
Η κινεζική στρατιωτική επέκταση συμπίπτει με τη διάσπαση της αμερικανικής εστίασης στην Ασία και τις καθυστερήσεις παραγωγής στα ναυπηγεία των ΗΠΑ. Τη δεκαετία που πέρασε, η Ουάσινγκτον δεν κατάφερε να καλύψει στόχους παραγωγής για πλοία παράκτιας μάχης, καταδρομικά και πυρηνικά υποβρύχια.
Οι νόμοι Ensuring Naval Readiness Act και SHIPS Act στοχεύουν στην αναβίωση της αμερικανικής ναυτικής ανάπτυξης, με υποστήριξη από συμμάχους όπως Ιαπωνία και Νότια Κορέα. Παρ’ όλα αυτά, η ομαλή συνεργασία με το ΗΒ και τη Γαλλία παραμένει κρίσιμη, καθώς διαθέτουν προβολή δύναμης και θέσεις στον Ινδο-Ειρηνικό.
Μέχρι η αμερικανική ναυτική ετοιμότητα να φτάσει στο μέγιστο και οι σύμμαχοι να ευθυγραμμιστούν πλήρως, η Κίνα θα θεωρεί ότι τα επόμενα δύο με τρία χρόνια αποτελούν την καλύτερη ευκαιρία για να προωθήσει τις φιλοδοξίες της στην περιοχή.
Εάν η Ουάσινγκτον ξαναμπλέξει στη Μέση Ανατολή ή τη Λατινική Αμερική, η παρουσία της Γαλλίας και του ΗΒ στον Ινδο-Ειρηνικό θα είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της αποτροπής.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών