Καταιγίδα στην Ευρωζώνη από την ενεργειακή κρίση - Στα ύψη το κόστος δανεισμού, έρχεται εκτόξευση δημοσίου χρέους

Ένας ακόμη πονοκέφαλος έρχεται να προστεθεί για την αδύναμη οικονομία της Ευρωζώνης, με την κρίση στη Μέση Ανατολή να οδηγεί σε αύξηση των αποδόσεων στα κρατικά ομόλογα, προμηνύοντας μία νέα εκτόξευση στο χρέος των χωρών. 
Τα κρατικά ομόλογα οδεύουν προς έναν από τους χειρότερους μήνες της τελευταίας δεκαετίας, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν για το οικονομικό σοκ από την κρίση στο Ιράν και τις επιπτώσεις του στα δημοσιονομικά των κρατών-μελών, εξαιτίας του πληθωριστικού κύματος που θα φέρουν οι αυξημένες τιμές πετρελαίου.
Στην Ιταλία, η απόδοση των 10ετών ομολόγων έφτασε το 4,14% την Παρασκευή 27/3, επίπεδο που δεν είχε καταγραφεί από τα μέσα του 2024. Παρά την μικρή υποχώρηση στο 4,08%, η άνοδος φτάνει σχεδόν τις 0,8 ποσοστιαίες μονάδες μόνο αυτόν τον μήνα, θυμίζοντας την πώληση ομολόγων κατά τη διάρκεια της τελευταίας ενεργειακής κρίσης το 2022. Η Γαλλία και η Ισπανία δεν μένουν πίσω. Τα 10ετή γαλλικά ομόλογα έφτασαν σχεδόν το 3,9%, υψηλό 14 ετών, ενώ η Ισπανία πλησίασε το 3,7%, επίπεδα που δεν έχουν εμφανιστεί από το τέλος του 2023.

Ο ρόλος της ΕΚΤ

Το κύμα ανόδου στις αποδόσεις πυροδοτήθηκε από τον φόβο των επενδυτών ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) θα αναγκαστεί να αυξήσει τα επιτόκια τρεις φορές φέτος, για να περιορίσει τον αναμενόμενο πληθωρισμό από τις εκρηκτικές τιμές ενέργειας.
“Οι επενδυτές συνειδητοποιούν ότι μπαίνουμε σε ένα μείγμα χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού, σε συνδυασμό με επιπλέον δημοσιονομικά μέτρα και αυξημένες κρατικές δαπάνες”, σχολιάζει στους FT ο Tomasz Wieladek, επικεφαλής ευρωπαϊκής μακροοικονομικής στρατηγικής στην T Rowe Price.
Η Isabel Schnabel, μέλος της εκτελεστικής επιτροπής της ΕΚΤ, πρόσθεσε ότι το φάντασμα του πληθωρισμού έχει επιστρέψει και η αλλαγή αυτή ήρθε πιο γρήγορα από όσο περίμεναν πολλοί. Παράλληλα, τόνισε ότι η ΕΚΤ δεν χρειάζεται να “σπεύσει” και έχει χρόνο να παρακολουθήσει τα δεδομένα για πιθανές δεύτερες επιπτώσεις του πληθωρισμού.

Δημοσιονομική πίεση σε όλη την Ευρωζώνη

Οι επενδυτές φοβούνται ότι τα δημόσια ταμεία θα επιβαρυνθούν σημαντικά από τα αυξανόμενα επιτόκια και τα μέτρα προστασίας των καταναλωτών.
Στην Ισπανία, η κυβέρνηση του Pedro Sanchez ψήφισε φορολογικές ελαφρύνσεις 5 δισ. ευρώ για να μετριάσει το κόστος ενέργειας, μειώνοντας τον ΦΠΑ στο 10% για ηλεκτρισμό, φυσικό αέριο και καύσιμα.
Στην Ιταλία, η προσωρινή μείωση του ειδικού φόρου καυσίμων κατά 20% θα κοστίσει 417 εκατ. ευρώ μέχρι τις 7 Απριλίου και θα αναθεωρηθεί. Το Ρώμη προγραμματίζει να καλύψει τα κενά με περικοπές σε άλλους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της υγείας.
“Οι δημόσιες οικονομίες της Ευρωζώνης θα επιδεινωθούν”, προειδοποιεί ο Jean-François Robin της Natixis CIB, καθώς οι χώρες ξοδεύουν “πολλά δημόσια χρήματα” για να απορροφήσουν το σοκ.
Στη Γαλλία, η κυβέρνηση προσπαθεί να συγκρατηθεί, αποφεύγοντας γενικά μέτρα ανακούφισης για την ενέργεια, επιλέγοντας μικρής κλίμακας ενισχύσεις για κρίσιμους τομείς όπως η γεωργία και η μεταφορά. Το κόστος για τον Απρίλιο εκτιμάται μόλις σε 70 εκατ. ευρώ.

Η εμπειρία από την προηγούμενη ενεργειακή κρίση δείχνει ότι η σπατάλη δεν πέρασε απαρατήρητη: 651 δισ. ευρώ είχαν διατεθεί στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένου Ηνωμένου Βασιλείου και Νορβηγίας, για την προστασία των καταναλωτών. Η ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι πολλά από αυτά τα μέτρα ήταν “κακώς στοχευμένα” και κόστισαν πολύ, αυξάνοντας τα δημοσιονομικά προβλήματα.
Σύμφωνα με τον Simone Tagliapietra από το Bruegel, τα μέτρα που ανακοινώθηκαν μέχρι τώρα υποδεικνύουν ότι “μιλάμε για μεγάλα ποσά”, αλλά οι κυβερνήσεις δεν έχουν δημοσιονομικό χώρο όπως το 2022-2023, ειδικά με τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες και περιορισμένους προϋπολογισμούς.



Η περιφέρεια αντιστέκεται, αλλά μέχρι πότε;

Η πώληση ομολόγων έχει γυρίσει τον μακροχρόνιο ράλι της περιφέρειας της Ευρωζώνης, με τις χώρες που ήταν σε κρίση, όπως η Ελλάδα, να βλέπουν τα spreads να διευρύνονται ξανά σε σχέση με τα γερμανικά ομόλογα. 
Μέρος της κίνησης οφείλεται σε αποεπένδυση επενδυτών που περίμεναν μάζεμα των spreads, αλλά αν η τάση συνεχιστεί και τα μέτρα στήριξης γίνουν πιο ακριβά, οι ανησυχίες για τα κρατικά ομόλογα θα ενταθούν.
Οι ειδικοί πάντως προειδοποιούν ότι αν η απόδοση του γερμανικού 10ετούς Bund ξεπεράσει το 3,5% και τα επιτόκια Ιταλίας και Γαλλίας φτάσουν κοντά στο 5%, η βιωσιμότητα του χρέους θα μπει σε αχαρτογράφητα νερά.

“Είμαστε αντιμέτωποι με έναν συνδυασμό υψηλών επιτοκίων, χαμηλής ανάπτυξης και δημοσιονομικών πιέσεων που μπορεί να ανατρέψει όλη τη στρατηγική διαχείρισης χρέους της Ευρωζώνης”, καταλήγει ο Wieladek της T Rowe Price.
Η Ευρωζώνη μπαίνει σε έναν νέο κύκλο αβεβαιότητας. Τα κρατικά ομόλογα δοκιμάζονται, τα spreads διευρύνονται και οι κυβερνήσεις καλούνται να δαπανήσουν ή να περικόψουν με ένα μάτι στον πληθωρισμό και ένα στο χρέος.
Η επόμενη μέρα προμηνύεται δύσκολη και για τους επενδυτές, αλλά κυρίως για τους φορολογούμενους.

www.bankingnews.gr