Αλλάζει το παιχνίδι στα χρέη: Πότε η ρύθμιση μπορεί να οδηγήσει σε εκποίηση ακινήτων
Οι προτεινόμενες αλλαγές στον εξωδικαστικό μηχανισμό παρουσιάζονται από την κυβέρνηση ως μέτρα διεύρυνσης και ενίσχυσης της δυνατότητας ρύθμισης οφειλών...
Ωστόσο, σύμφωνα με νομικούς κύκλους και φορείς που παρακολουθούν στενά το ζήτημα, οι νέες διατάξεις μεταβάλλουν ουσιωδώς τη φυσιογνωμία του θεσμού, ενισχύοντας σημαντικά τη θέση των χρηματοδοτικών φορέων και περιορίζοντας τις δυνατότητες άμυνας των οφειλετών.
Μειώνεται το όριο υπαγωγής – Αυξάνονται οι πολίτες που εντάσσονται
Όπως προειδοποιεί ο Σύμβουλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών Δημήτριος Λυρίτσης, με το άρθρο 12, το ελάχιστο ύψος οφειλών για υπαγωγή στον εξωδικαστικό μειώνεται από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ. Η ρύθμιση διευρύνει σημαντικά τον αριθμό των πολιτών που μπορούν να αξιοποιήσουν τον μηχανισμό.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη αλλαγή δεν μπορεί να αξιολογηθεί αποκομμένα από τις υπόλοιπες διατάξεις. Καθώς ο εξωδικαστικός συνδέεται πλέον με διαδικασίες εκποίησης ακινήτων, αυξημένη εκτελεστότητα των συμφωνιών και περιορισμό ένδικων μέσων, πολλοί εκτιμούν ότι περισσότεροι οφειλέτες θα εισέρχονται σε ένα σύστημα που δεν οδηγεί μόνο σε ρύθμιση χρεών αλλά δυνητικά και σε απώλεια περιουσιακών στοιχείων.
Η προστασία της κύριας κατοικίας συνδέεται με την εκποίηση άλλων ακινήτων
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί το άρθρο 13, το οποίο δίνει τη δυνατότητα στους πιστωτές να προτείνουν τη διάσωση της κύριας κατοικίας με αντάλλαγμα την εκποίηση άλλων ακινήτων του οφειλέτη.
Η πρόβλεψη αυτή αλλάζει τη φιλοσοφία της προστασίας της κατοικίας. Αντί η προστασία να θεμελιώνεται στην κοινωνική σημασία της πρώτης κατοικίας, συνδέεται πλέον με την αποδοχή της ρευστοποίησης της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας.
Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλεί η διαδικασία εκποίησης που προβλέπεται. Η διαδικασία μπορεί να κινείται με πρωτοβουλία του χρηματοδοτικού φορέα που έχει τη μεγαλύτερη απαίτηση, ενώ η εκτέλεσή της βασίζεται στη σύμβαση αναδιάρθρωσης που έχει συναφθεί μέσω της πλατφόρμας.
Παράλληλα, αποκλείονται βασικά δικονομικά εργαλεία που διαθέτει σήμερα ο πολίτης κατά τη διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης. Περιορίζεται η δυνατότητα αμφισβήτησης της τιμής πρώτης προσφοράς, της εκτίμησης του ακινήτου, της διαδικασίας εκποίησης ή άλλων ουσιωδών ζητημάτων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.
Κατά συνέπεια, η εκποίηση ακινήτων απομακρύνεται από το παραδοσιακό πλαίσιο δικαστικού ελέγχου και αποκτά χαρακτηριστικά μιας ταχύτερης διαδικασίας με περιορισμένες δυνατότητες παρέμβασης από τον οφειλέτη.
Η σύμβαση αναδιάρθρωσης αποκτά ισχύ εκτελεστού τίτλου
Το άρθρο 14 εισάγει μία από τις σημαντικότερες αλλαγές. Η σύμβαση αναδιάρθρωσης που προκύπτει μέσω του εξωδικαστικού αποκτά πλέον ισχύ εκτελεστού τίτλου, δηλαδή μπορεί να αποτελέσει άμεσα βάση για αναγκαστική εκτέλεση χωρίς να απαιτείται προηγουμένως διαταγή πληρωμής ή δικαστική απόφαση.
Η εκτελεστότητα επεκτείνεται όχι μόνο στον βασικό οφειλέτη αλλά και σε εγγυητές και συνοφειλέτες που συμμετέχουν στη συμφωνία. Παράλληλα, παρέχεται η δυνατότητα λήψης μέτρων όπως προσημειώσεις υποθήκης και συντηρητικές κατασχέσεις.
Νομικοί επισημαίνουν ότι στο ισχύον δίκαιο οι εκτελεστοί τίτλοι συνοδεύονται πάντοτε από συγκεκριμένες εγγυήσεις, όπως δικαστικός έλεγχος, συμβολαιογραφική πράξη ή δικαστική επικύρωση. Αντίθετα, στην περίπτωση του εξωδικαστικού, μια συμφωνία που καταρτίζεται μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας αποκτά απευθείας εκτελεστότητα, χωρίς να προηγείται ουσιαστικός έλεγχος αντίστοιχος με εκείνον που προβλέπεται σε άλλες διαδικασίες.
Αλλάζει ο χαρακτήρας του εξωδικαστικού;
Η συνολική εικόνα των προτεινόμενων διατάξεων οδηγεί αρκετούς παρατηρητές στο συμπέρασμα ότι ο εξωδικαστικός μηχανισμός μεταβάλλεται ουσιαστικά.
Το άρθρο 12 διευρύνει τη βάση των οφειλετών που μπορούν να ενταχθούν.
Το άρθρο 13 εισάγει τη δυνατότητα εκποίησης ακινήτων με περιορισμένες δυνατότητες δικαστικής άμυνας.
Το άρθρο 14 μετατρέπει τη σύμβαση αναδιάρθρωσης σε άμεσα εκτελεστό τίτλο υπέρ των πιστωτών.
Υπό αυτό το πρίσμα, ο εξωδικαστικός φαίνεται να απομακρύνεται από τον αρχικό του ρόλο ως εργαλείο συναινετικής ρύθμισης οφειλών και να αποκτά χαρακτηριστικά ενός προσταδίου αναγκαστικής εκτέλεσης, εξέλιξη που αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της δημόσιας διαβούλευσης τις επόμενες εβδομάδες.
Ο κ. Λυρίτσης
www.bankingnews.gr
Ωστόσο, σύμφωνα με νομικούς κύκλους και φορείς που παρακολουθούν στενά το ζήτημα, οι νέες διατάξεις μεταβάλλουν ουσιωδώς τη φυσιογνωμία του θεσμού, ενισχύοντας σημαντικά τη θέση των χρηματοδοτικών φορέων και περιορίζοντας τις δυνατότητες άμυνας των οφειλετών.
Μειώνεται το όριο υπαγωγής – Αυξάνονται οι πολίτες που εντάσσονται
Όπως προειδοποιεί ο Σύμβουλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών Δημήτριος Λυρίτσης, με το άρθρο 12, το ελάχιστο ύψος οφειλών για υπαγωγή στον εξωδικαστικό μειώνεται από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ. Η ρύθμιση διευρύνει σημαντικά τον αριθμό των πολιτών που μπορούν να αξιοποιήσουν τον μηχανισμό.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη αλλαγή δεν μπορεί να αξιολογηθεί αποκομμένα από τις υπόλοιπες διατάξεις. Καθώς ο εξωδικαστικός συνδέεται πλέον με διαδικασίες εκποίησης ακινήτων, αυξημένη εκτελεστότητα των συμφωνιών και περιορισμό ένδικων μέσων, πολλοί εκτιμούν ότι περισσότεροι οφειλέτες θα εισέρχονται σε ένα σύστημα που δεν οδηγεί μόνο σε ρύθμιση χρεών αλλά δυνητικά και σε απώλεια περιουσιακών στοιχείων.
Η προστασία της κύριας κατοικίας συνδέεται με την εκποίηση άλλων ακινήτων
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί το άρθρο 13, το οποίο δίνει τη δυνατότητα στους πιστωτές να προτείνουν τη διάσωση της κύριας κατοικίας με αντάλλαγμα την εκποίηση άλλων ακινήτων του οφειλέτη.
Η πρόβλεψη αυτή αλλάζει τη φιλοσοφία της προστασίας της κατοικίας. Αντί η προστασία να θεμελιώνεται στην κοινωνική σημασία της πρώτης κατοικίας, συνδέεται πλέον με την αποδοχή της ρευστοποίησης της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας.
Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλεί η διαδικασία εκποίησης που προβλέπεται. Η διαδικασία μπορεί να κινείται με πρωτοβουλία του χρηματοδοτικού φορέα που έχει τη μεγαλύτερη απαίτηση, ενώ η εκτέλεσή της βασίζεται στη σύμβαση αναδιάρθρωσης που έχει συναφθεί μέσω της πλατφόρμας.
Παράλληλα, αποκλείονται βασικά δικονομικά εργαλεία που διαθέτει σήμερα ο πολίτης κατά τη διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης. Περιορίζεται η δυνατότητα αμφισβήτησης της τιμής πρώτης προσφοράς, της εκτίμησης του ακινήτου, της διαδικασίας εκποίησης ή άλλων ουσιωδών ζητημάτων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.
Κατά συνέπεια, η εκποίηση ακινήτων απομακρύνεται από το παραδοσιακό πλαίσιο δικαστικού ελέγχου και αποκτά χαρακτηριστικά μιας ταχύτερης διαδικασίας με περιορισμένες δυνατότητες παρέμβασης από τον οφειλέτη.
Η σύμβαση αναδιάρθρωσης αποκτά ισχύ εκτελεστού τίτλου
Το άρθρο 14 εισάγει μία από τις σημαντικότερες αλλαγές. Η σύμβαση αναδιάρθρωσης που προκύπτει μέσω του εξωδικαστικού αποκτά πλέον ισχύ εκτελεστού τίτλου, δηλαδή μπορεί να αποτελέσει άμεσα βάση για αναγκαστική εκτέλεση χωρίς να απαιτείται προηγουμένως διαταγή πληρωμής ή δικαστική απόφαση.
Η εκτελεστότητα επεκτείνεται όχι μόνο στον βασικό οφειλέτη αλλά και σε εγγυητές και συνοφειλέτες που συμμετέχουν στη συμφωνία. Παράλληλα, παρέχεται η δυνατότητα λήψης μέτρων όπως προσημειώσεις υποθήκης και συντηρητικές κατασχέσεις.
Νομικοί επισημαίνουν ότι στο ισχύον δίκαιο οι εκτελεστοί τίτλοι συνοδεύονται πάντοτε από συγκεκριμένες εγγυήσεις, όπως δικαστικός έλεγχος, συμβολαιογραφική πράξη ή δικαστική επικύρωση. Αντίθετα, στην περίπτωση του εξωδικαστικού, μια συμφωνία που καταρτίζεται μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας αποκτά απευθείας εκτελεστότητα, χωρίς να προηγείται ουσιαστικός έλεγχος αντίστοιχος με εκείνον που προβλέπεται σε άλλες διαδικασίες.
Αλλάζει ο χαρακτήρας του εξωδικαστικού;
Η συνολική εικόνα των προτεινόμενων διατάξεων οδηγεί αρκετούς παρατηρητές στο συμπέρασμα ότι ο εξωδικαστικός μηχανισμός μεταβάλλεται ουσιαστικά.
Το άρθρο 12 διευρύνει τη βάση των οφειλετών που μπορούν να ενταχθούν.
Το άρθρο 13 εισάγει τη δυνατότητα εκποίησης ακινήτων με περιορισμένες δυνατότητες δικαστικής άμυνας.
Το άρθρο 14 μετατρέπει τη σύμβαση αναδιάρθρωσης σε άμεσα εκτελεστό τίτλο υπέρ των πιστωτών.
Υπό αυτό το πρίσμα, ο εξωδικαστικός φαίνεται να απομακρύνεται από τον αρχικό του ρόλο ως εργαλείο συναινετικής ρύθμισης οφειλών και να αποκτά χαρακτηριστικά ενός προσταδίου αναγκαστικής εκτέλεσης, εξέλιξη που αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της δημόσιας διαβούλευσης τις επόμενες εβδομάδες.
Ο κ. Λυρίτσης
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών