Οι 2+1 αλλαγές στις νέες επικουρικές συντάξεις - Νέοι όροι, επισπεύδεται ο χρόνος έκδοσης σε 50.000 επικουρίσεις

Τρεις αλλαγές στις επικουρικές συντάξεις, εκ των οποίων οι δύο αφορούν τους παλιούς ασφαλισμένους μέχρι το 2021 αλλά και το πως θα υπολογίζονται οι συντάξεις με ενιαίους κανόνες για όσους ασφαλίζονται στο νέο Ταμείο Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ), σχεδιάζει μέσα στο επόμενο δίμηνο η ηγεσία του υπουργείου Εργασίας.
Η κατάθεση σχεδίου νόμου θα προβλέπει:
- Τη μείωση ή και την κατάργηση της εισφοράς 6% που επιβάλλεται από το 2015 στις επικουρικές ως κράτηση ασθένειας. Η αντίστοιχη κράτηση, θα λειτουργήσει και ως αύξηση στις επικουρικές συντάξεις.
- Όλες οι επικουρικές συντάξεις με διαδοχική ασφάλιση θα εκδίδονται από το τελευταίο ταμείο, ανεξαρτήτως του φορέα που οι ασφαλισμένοι έχουν τα περισσότερα ένσημα. Στόχος της ρύθμισης είναι να απλουστεύσει τις υπηρεσίες του ώστε να αρχίσει να κατεβαίνει το στοκ με τις 50.000 αιτήσεις που είναι σε αναμονή για πολλούς μήνες, καθώς οι επικουρικές συντάξεις με διαδοχική ασφάλιση καθυστερούν και τις υπόλοιπες αιτήσεις με ένα ταμείο.
Τονίζεται ότι με το ισχύον καθεστώς (ν.5078/2023), η απονομή επικουρικής σύνταξης με διαδοχική ασφάλιση από τον τελευταίο φορέα, προβλέπεται μόνον όταν ο συνολικός χρόνος ασφάλισης είναι 15 έτη. Όταν υπάρχουν περισσότερα έτη διαδοχικής ασφάλισης (π.χ. 25, ή 30) τότε η αίτηση εξετάζεται και απονέμεται από τον φορέα στον οποίο οι ασφαλισμένοι συμπληρώνουν τον περισσότερο χρόνο ασφάλισης και πληρούν τις προϋποθέσεις του. Η διαδικασία αυτή είναι χρονοβόρα καθώς μέχρι να εκδοθεί η απόφαση μεσολαβεί η εσωτερική αλληλογραφία μεταξύ των τομέων επικουρικής ασφάλισης του ΕΦΚΑ για να διαπιστωθεί σε ποιο ταμείο διάνυσαν τον περισσότερο χρόνο οι ασφαλισμένοι ώστε να χρεωθεί στην αρμόδια διεύθυνση η επεξεργασία τα αίτησης. Η απονομή της επικουρικής σύνταξης όταν μεσολαβεί διαδοχική ασφάλιση, μπορεί να καθυστερήσει ακόμη και πάνω από 3 χρόνια.
- Ενοποιούνται οι κανόνες που θα καθορίσουν, στο μέλλον, το ύψος της επικουρικής σύνταξης όλων των νέων που εντάχθηκαν στην αγορά εργασίας για πρώτη φορά από το 2022 και μετά, ή γεννήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2004 και εφεξής στο ΤΕΚΑ.

Η Υπουργική απόφαση

Η ενοποποίηση των όρων προβλέπεται σε υπουργική απόφαση ώστε οι νέοι ασφαλισμένοι να γνωρίζουν πλέον με ποια λογική θα υπολογιστεί η επικουρική τους σύνταξη, ποιες παράμετροι την επηρεάζουν και γιατί το τελικό ποσό θα εξαρτηθεί τόσο από τις εισφορές και τις αποδόσεις όσο και από τον χρόνο συνταξιοδότησης.
Πρόκειται για μια απόφαση-κλειδί, καθώς μετατρέπει σε πρακτικό σύστημα όσα προβλέπει ο νόμος 4826/2021 για τη νέα κεφαλαιοποιητική επικουρική ασφάλιση. Καθορίζει για παράδειγμα το τεχνικό επιτόκιο αλλά και το πόσο βαραίνουν κάθε φορά στον υπολογισμό της παροχής παράμετροι όπως το φύλο, η ηλικία, το προσδόκιμο ζωής, ακόμη και τα προστατευόμενα μέλη.
Να σημειωθεί πως το ΤΕΚΑ αφορά κυρίως τους εργαζόμενους που μπήκαν για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας από το 2022 και μετά, καθώς και όσους παλαιότερους επέλεξαν προαιρετικά να ενταχθούν. Σε αντίθεση με το παλιό διανεμητικό σύστημα, όπου οι εισφορές των σημερινών εργαζομένων πλήρωναν τις συντάξεις των σημερινών συνταξιούχων, στο ΤΕΚΑ κάθε ασφαλισμένος έχει ατομικό κουμπαρά. Σε αυτόν συγκεντρώνονται οι εισφορές του και επενδύονται, ώστε στο τέλος του εργασιακού βίου να μετατραπούν σε επικουρική σύνταξη.

Οι παράμετροι

Για τον υπολογισμό της σύνταξης λαμβάνονται υπόψη συγκεκριμένες παράμετροι.
Κεντρικό ρόλο παίζει η ηλικία συνταξιοδότησης: όσο νωρίτερα βγει κάποιος στη σύνταξη τόσο περισσότερα χρόνια θα πρέπει να καταβληθεί η σύνταξη και άρα τόσο μικρότερο θα είναι το μηνιαίο ποσό. Αντίστροφα, όσο αργότερα συνταξιοδοτηθεί τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η μηνιαία παροχή.
Σημαντική είναι και η στατιστική προσδοκώμενη διάρκεια ζωής, η οποία διαφοροποιείται ανάλογα με το φύλο και την ηλικία. Το ΤΕΚΑ χρησιμοποιεί αναλογιστικούς πίνακες που βασίζονται σε δεδομένα της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής και του e-ΕΦΚΑ, ώστε ο υπολογισμός να γίνεται με ρεαλιστικές παραδοχές για το πόσο διάστημα θα καταβάλλεται η σύνταξη.
Παράλληλα, η απόφαση ορίζει το τεχνικό επιτόκιο προεξόφλησης (3%), δηλαδή το επιτόκιο για τις μελλοντικές πληρωμές σε σημερινές αξίες. Πρόκειται για τεχνική παράμετρο που επηρεάζει άμεσα το ύψος της σύνταξης και αποτελεί βασικό εργαλείο για τη βιωσιμότητα του συστήματος. 

Ο τρόπος αναπροσαρμογής

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το πώς προβλέπεται η αναπροσαρμογή των συντάξεων. Σε αντίθεση με το παλιό σύστημα, οι αυξήσεις στις επικουρικές του ΤΕΚΑ δεν είναι προκαθορισμένες. Δεν συνδέονται αυτόματα ούτε με τον πληθωρισμό ούτε με τους μισθούς. Αντίθετα, αποφασίζονται κάθε φορά με υπουργική απόφαση, μετά από εισήγηση του Διοικητικού Συμβουλίου του ΤΕΚΑ και με βάση αναλογιστική μελέτη για την οικονομική πορεία του Ταμείου.
Για τις ανάγκες των υπολογισμών, η υπουργική απόφαση θέτει μια υπόθεση ετήσιας αναπροσαρμογής 2%, χωρίς αυτό να αποτελεί εγγυημένη αύξηση. Πρόκειται για τεχνική παραδοχή που χρησιμοποιείται ώστε να καταρτίζονται οι πίνακες μετατροπής, οι οποίοι θα επικαιροποιούνται ανά τριετία ή και νωρίτερα, αν υπάρξουν σημαντικές αποκλίσεις από τις προβλέψεις.
Τέλος, η απόφαση προβλέπει ειδικούς κανόνες για τις συντάξεις λόγω θανάτου, διασφαλίζοντας ότι υπάρχει κατώτατο όριο προστασίας, με κρατική εγγύηση, ώστε οι δικαιούχοι να μη βρεθούν με εξαιρετικά χαμηλές παροχές ακόμη και αν ο ασφαλισμένος είχε λίγα χρόνια ασφάλισης.  
Ο τρόπος υπολογισμού της τεχνικής βάσης έχει εγκριθεί από την Εθνική Αναλογιστική Αρχή, καθώς και με απόφαση του ΔΣ του ΤΕΚΑ, καθορίζεται ένα εκτενές πλαίσιο τεχνικών παραμέτρων για τον υπολογισμό της επικουρικής σύνταξης, όπου περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων το φύλο, η ηλικία συνταξιοδότησης, το προσδόκιμο ζωής, το μέσο πλήθος προστατευόμενων  τέκνων.
Για τη σύνταξη από το ΤΕΚΑ απαιτείται κατ’ ελάχιστο 15ετής ασφάλιση. Οι επικουρικές συντάξεις που θα δίνει θα είναι υψηλότερες ως και 35% συγκρινόμενες με τις επικουρικές του ΕΤΕΑΕΠ, σύμφωνα με σχετική αναλογιστική μελέτη του υπουργείου Εργασίας.
Όσοι μεταφερθούν από άλλα επικουρικά ταμεία στο ΤΕΚΑ δεν χάνουν τα δικαιώματα, καθώς στο τέλος της διαδρομής τους, ο χρόνος στο παλιό επικουρικό ταμείο θα υπολογιστεί αυτόνομα και θα βγει το ανάλογο ποσό σύνταξης.
Οι εισφορές μπορούν να επενδύονται σε προϊόντα μηδενικού ρίσκου (π.χ. κρατικά ομόλογα, μακροχρόνιες καταθέσεις, κ.ά.) μικρού ή μεσαίου ρίσκου (αμοιβαία, μετοχές, κ.λπ) με δυνατότητα μεταβολής του χαρτοφυλακίου ανά τρία χρόνια.

Αντώνης Βασιλοπουλος
www.bankingnews.gr