Η μάχη της οικονομίας: Τα 6 μέτωπα στον δρόμο προς την κάλπη - Αναζητούν το αφήγημα της νέας 4ετίας έχοντας αποτύχει 8 χρόνια

Η οικονομία θα αποτελέσει το κεντρικό πεδίο της πολιτικής σύγκρουσης ενόψει των εθνικών εκλογών που πλησιάζουν και στο Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζουν ότι η μάχη δεν θα κριθεί μόνο στους ρυθμούς ανάπτυξης και τα πρωτογενή πλεονάσματα, αλλά στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η κυβέρνηση επιχειρεί ήδη να διαμορφώσει ένα νέο αφήγημα δεύτερης τετραετίας, δίνοντας έμφαση σε έξι βασικά μέτωπα που αγγίζουν άμεσα νοικοκυριά και επιχειρήσεις: ακρίβεια, στεγαστικό, φορολογία, ιδιωτικό χρέος, παραγωγικότητα και κρατικά «φέσια».
Το ζητούμενο είναι να πείσει ότι η οικονομική σταθερότητα μπορεί πλέον να μεταφραστεί σε απτό όφελος για τη μεσαία τάξη.

Αναλυτικότερα, οι προκλήσεις στον δρόμο προς την κάλπη είναι οι εξής:

1. Ακρίβεια:
Μπορεί ο πληθωρισμός στην Ευρώπη να κινείται με ταχύτητες της τάξης του 3,2% για τον μήνα Μάιο, ωστόσο η εικόνα στην Ελλάδα παραμένει σαφώς πιο πιεστική, με τον εναρμονισμένο δείκτη να έχει επιταχύνει στο 5% και τον εθνικό να έχει «σκαρφαλώσει» στο 5,2% τον ίδιο μήνα.
Η απόκλιση αυτή αποτυπώνει τη συνεχιζόμενη ένταση των ανατιμήσεων στην εγχώρια αγορά, με τα ελληνικά νοικοκυριά να δέχονται ισχυρά «χτυπήματα» στο κόστος διαβίωσης, ιδιαίτερα σε τρόφιμα, ενοίκια και υπηρεσίες.
Η κυβέρνηση γνωρίζει ότι η μάχη του σούπερ μάρκετ παραμένει πολιτικά καθοριστική.
Για τον λόγο αυτό, το επόμενο διάστημα θα συνεχιστούν οι παρεμβάσεις για τον περιορισμό των ανατιμήσεων, θα ενταθούν οι έλεγχοι στην αγορά και θα ασκηθεί περαιτέρω πίεση προς πολυεθνικές και προμηθευτές, με στόχο τη συγκράτηση των τιμών.
Στο κυβερνητικό επιτελείο εκτιμούν ότι, παρά τη διεθνή επιμονή των πληθωριστικών πιέσεων, η σταδιακή αποκλιμάκωση της ενεργειακής κρίσης δημιουργεί προϋποθέσεις για πιο ορατή σταθεροποίηση των τιμών μεσοπρόθεσμα.
Ωστόσο, η κοινωνική δυσαρέσκεια παραμένει υψηλή, ιδιαίτερα στα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, καθώς η συσσωρευμένη αύξηση του κόστους ζωής εξακολουθεί να βαραίνει σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Παρά τη σχετική ανθεκτικότητα της οικονομίας και τα στοχευμένα μέτρα στήριξης προς τα ευάλωτα νοικοκυριά, η έξαρση της ακρίβειας υπονομεύει την αγοραστική δύναμη των πολιτών και εκτιμάται ότι θα έχει ισχυρό αποτύπωμα στην πολιτική ατζέντα ενόψει των εκλογών.

2. Στεγαστικό:
Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, με τις τιμές στα μεγάλα αστικά κέντρα να «χτυπούν κόκκινο» και να καταγράφουν άνοδο άνω του 50%, ενώ η πρόσβαση των νέων ζευγαριών στην αγορά κατοικίας γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη. Η κυβέρνηση επενδύει πολιτικά σε προγράμματα όπως το «Σπίτι μου» Ι και ΙΙ και το «Ανακαινίζω», σε φορολογικά κίνητρα για ανακαινίσεις κλειστών ακινήτων και σε νέες παρεμβάσεις για την κοινωνική κατοικία.
Την ίδια στιγμή, εφαρμόζονται μέτρα για τον περιορισμό των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε περιοχές όπως το κέντρο της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης.
Ωστόσο, το πρόβλημα παραμένει ιδιαίτερα έντονο, καθώς το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών είναι περιορισμένο, το κόστος κατασκευής υψηλό και η ζήτηση αυξημένη. Η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι χωρίς ουσιαστικές λύσεις η δυσαρέσκεια θα ενταθεί και για τον λόγο αυτό εξετάζει παρεμβάσεις με βάση πρακτικές που έχουν εφαρμοστεί σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και οι οποίες θεωρούνται επιτυχημένες.

3. Φόροι:
Η φετινή Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αναμένεται να αποτελέσει κομβικό σταθμό, καθώς στο τραπέζι βρίσκεται νέο πακέτο παρεμβάσεων ύψους 2 δισ. ευρώ, με αιχμή τη μείωση των φορολογικών βαρών στις επιχειρήσεις, ειδικά στις μικρομεσαίες και στους ελεύθερους επαγγελματίες αλλά και νέες μειώσεις στους φορολογικούς συντελεστές των εισοδημάτων από ενοίκια.
Στο οικονομικό επιτελείο θεωρούν ότι η υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων και η βελτίωση της εικόνας της οικονομίας δημιουργούν δημοσιονομικό χώρο για στοχευμένες κινήσεις.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου με στόχο την πλήρη κατάργησή της σε βάθος χρόνου, την οριστική κατάργηση του μνημονιακού τέλους επιτηδεύματος των 1.000 ευρώ ανά επιχείρηση, νέες διορθωτικές κινήσεις στο τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών, περαιτέρω μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών, αλλά και πρόσθετα κίνητρα για επενδύσεις ειδικά στο χώρο της ενέργειας και δηλωμένη εργασία.
Μέσα από αυτό το πακέτο, η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει το αφήγημα ότι η ανάπτυξη που εξακολουθεί να κινείται ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο επιστρέφει στην κοινωνία μέσα από φορολογικές «ανάσες».

4. Ιδιωτικό χρέος:
Συνιστά μία από τις μεγαλύτερες «βόμβες» της ελληνικής οικονομίας, καθώς παρά την ανάπτυξη και τη μείωση της ανεργίας, χιλιάδες νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις εξακολουθούν να βρίσκονται εγκλωβισμένα σε οφειλές προς τράπεζες, servicers, Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το συνολικό ιδιωτικό χρέος κινείται πλέον πάνω από το φράγμα των 240 δισ. ευρώ, με το οικονομικό επιτελείο να ανοίγει μέσα στην εβδομάδα νέο κύκλο ρυθμίσεων και διευκολύνσεων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, επιχειρώντας να αναχαιτίσει τη διόγκωση των «κόκκινων» χρεών.
Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρίσκονται η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων, η διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού, η αποδέσμευση τραπεζικών λογαριασμών, αλλά και πρόσθετα μέτρα προστασίας της πρώτης κατοικίας για ευάλωτους οφειλέτες.
Την ίδια στιγμή, αντίστροφα μετρά ο χρόνος για την έναρξη λειτουργίας του νέου Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ο οποίος αναμένεται να ενεργοποιηθεί το φθινόπωρο και αφορά ευάλωτα νοικοκυριά που βρίσκονται σε οικονομικό αδιέξοδο και κινδυνεύουν να χάσουν την κύρια κατοικία τους, αδυνατώντας πλέον να εξυπηρετήσουν οποιαδήποτε ρύθμιση οφειλών.
Ο Φορέας θα αγοράζει την κύρια κατοικία του οφειλέτη με έκπτωση περίπου 30% επί της εμπορικής αξίας και στη συνέχεια θα του την επαναμισθώνει, επιτρέποντάς του να παραμένει στο σπίτι του με επιδοτούμενο ενοίκιο.
Η κρατική επιδότηση θα κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ τον μήνα, ενώ η διάρκεια της μίσθωσης θα μπορεί να φτάνει έως και τα 12 χρόνια. Μετά τη λήξη της περιόδου αυτής ή και νωρίτερα, εφόσον ο οφειλέτης ανακάμψει οικονομικά θα έχει το αποκλειστικό δικαίωμα επαναγοράς της κατοικίας του, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και εφόσον έχει παραμείνει συνεπής στην καταβολή των ενοικίων.

5. Παραγωγικότητα:
Εδώ το κυβερνητικό αφήγημα αποκτά πιο στρατηγικό χαρακτήρα.
Στο Μέγαρο Μαξίμου θεωρούν ότι η χώρα δεν μπορεί να συνεχίσει να στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στον τουρισμό και στην κατανάλωση, αλλά χρειάζεται ένα νέο παραγωγικό μοντέλο με έμφαση στις επενδύσεις στη νέα τεχνολογία με αιχμή την τεχνητή νοημοσύνη, την καινοτομία, την έρευνα, την ψηφιοποίηση του κράτους κ.α.
Η αύξηση της παραγωγικότητας συνδέεται άμεσα και με την αγορά εργασίας: καλύτερες δεξιότητες, στενότερη σύνδεση πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, αλλά και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα του δημόσιου τομέα θεωρούνται κρίσιμοι παράγοντες για την επόμενη ημέρα της οικονομίας.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να κινείται σημαντικά χαμηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε όρους παραγωγικότητας και στο οικονομικό επιτελείο αναγνωρίζουν ότι χωρίς ουσιαστική βελτίωση είναι πρακτικό αδύνατο η χώρα να πετύχει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια.

6. Κρατικά φέσια:
Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου προς ιδιώτες, προμηθευτές και φορολογούμενους παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, προκαλώντας ασφυξία στην αγορά.
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι οι υποχρεώσεις της γενικής κυβέρνησης προς ιδιώτες ξεπέρασαν τα 3,1 δισ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2026, ενώ μαζί με τις εκκρεμείς επιστροφές φόρων το συνολικό «άνοιγμα» πλησιάζει τα 3,9 δισ. ευρώ.
Τα νοσοκομεία και οι ΟΤΑ συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους οφειλέτες.
Για την κυβέρνηση, η μείωση του «στοκ» αυτών των υποχρεώσεων δεν είναι μόνο λογιστικό ζήτημα αλλά και πολιτικό καθώς επηρεάζει τη ρευστότητα των επιχειρήσεων και τη συνολική εικόνα αξιοπιστίας του κράτους.

Μάριος Χριστοδούλου
www.bankingnews.gr