«Κουμπαράς» ανηλίκων: Έως 2.400 ευρώ τον χρόνο για κάθε παιδί - Αρχές του 2027 ο λογαριασμός, η διαδικασία και οι δικαιούχοι

Τον «κουμπαρά» της νέας γενιάς θεσπίζει το νομοσχέδιο του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κ. Πιερρακάκη, για τα μέτρα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), το οποίο ψηφίζεται τις επόμενες ημέρες στη Βουλή.
Ο νέος Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων (ΑΕΛΑ) που θεσπίζεται, δημιουργεί ένα μακροχρόνιο αποταμιευτικό και επενδυτικό εργαλείο για τα παιδιά.
Ο λογαριασμός θα μπορεί να ανοίγεται από τις αρχές του 2027, από τον νόμιμο εκπρόσωπο του παιδιού και μπορεί να ξεκινήσει πριν συμπληρώσει τα δύο του χρόνια. Σε πρώτη φάση, θα αφορά γεννηθέντες από το 2025 και μετά.
Για κάθε παιδί που θα ανοίξει τον νέο Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκων (ΑΕΛΑ) το ελληνικό Δημόσιο αναλαμβάνει να καταβάλλει το ίδιο ποσό με την οικογένεια, έως 1.200 ευρώ τον χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι εάν οι γονείς καταθέτουν 100 ευρώ τον μήνα για το παιδί τους, το κράτος προσθέτει άλλα 100 ευρώ τον μήνα και έτσι, στο τέλος της χρονιάς το παιδί θα διαθέτει στον λογαριασμό του 2.400 ευρώ, πριν καν υπολογιστούν τα κέρδη από τις επενδύσεις. Αν όμως η οικογένεια καταβάλλει 5.000 ευρώ, το κράτος προσθέτει έως 1.200 ευρώ και όχι αντίστοιχα 5.000 ευρώ.
Το ανώτατο όριο της κρατικής συνεισφοράς δεν μένει «παγωμένο», αλλά θα αυξάνεται κατά 10% κάθε 5ετία, ακολουθώντας σταδιακά την αύξηση των τιμών και των εισοδημάτων.

Δικαιούχοι

Ο δικαιούχος πρέπει να είναι ανήλικος, έως δύο ετών με ελληνική ιθαγένεια ή με ιθαγένεια κράτους-μέλους της ΕΕ εφόσον είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας.
Ο λογαριασμός ανοίγεται σε πάροχο, ο οποίος μπορεί να είναι τράπεζα, εταιρεία διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων, ασφαλιστική επιχείρηση ή άλλος κατάλληλος χρηματοπιστωτικός φορέας.
Στον λογαριασμό μπορεί να καταβάλλει χρήματα οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο: γονείς, παππούδες και γιαγιάδες, συγγενείς, νονοί, ή ακόμα και επιχειρήσεις (νομικά πρόσωπα). Το συνολικό όριο εισφορών ανά παιδί ορίζεται σε 10.000 ευρώ ετησίως.
Από την πλευρά του, το Δημόσιο θα εισφέρει καταβάλλοντας το ίδιο ποσό, με μέγιστο τα 1.200 ευρώ ετησίως αρχικά. Η κρατική συνεισφορά πιστώνεται στον λογαριασμό εντός 30 ημερών μετά την κάθε καταβολή που γίνεται στον λογαριασμό του παιδιού από ιδιώτες.

Επενδυτικά μοντέλα

Το κεφάλαιο του λογαριασμού επενδύεται αποκλειστικά σε επιλέξιμα χρηματοπιστωτικά μέσα και προϊόντα: αμοιβαία κεφάλαια και ETF, μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της ΕΕ ή του ΕΟΧ.
Αποκλείονται επενδύσεις σε κρυπτοστοιχεία και παράγωγα προϊόντα, προϊόντα μόχλευσης, δομημένα προϊόντα και ορισμένες εναλλακτικές επενδύσεις.
Οι καταθέσεις και τα αμοιβαία χρηματαγοράς θεωρούνται μετρητά και δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 5% του χαρτοφυλακίου, εκτός ορισμένων εξαιρέσεων.
Επίσης, υπάρχουν κανόνες διασποράς και όρια έκθεσης, ώστε να μην εξαρτάται το κεφάλαιο από μία μετοχή ή μία αγορά.
Ο γονέας ή νόμιμος εκπρόσωπος θα επιλέγει το επενδυτικό προφίλ για τον λογαριασμό του παιδιού, δηλαδή έναν συνδυασμό σταθερού εισοδήματος και μετοχών.
Θα προσφέρονται τέσσερα διαφορετικά επενδυτικά μοντέλα:
-Συντηρητικό: 100% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 0% σε μετοχές.
- Ισορροπημένο: 70% σταθερό εισόδημα και 30% μετοχές.
-Αναπτυξιακό: 30% σταθερό εισόδημα και 70% μετοχές.
- Δυναμικό: 100% σε μετοχές.
Εάν δεν δηλώσει καμία επιλογή ο γονέας, τα κεφάλαια τοποθετούνται από προεπιλογή στο αναπτυξιακό μοντέλο, με κεφαλαιακή προστασία των εισφορών.
Τρία χρόνια πριν από την ενηλικίωση, η προεπιλεγμένη επιλογή μεταβαίνει αυτόματα στο ισορροπημένο προφίλ, εκτός αν ο γονέας ή εκπρόσωπος του παιδιού δηλώσει διαφορετικά.
Ωστόσο, ανεξαρτήτως προηγούμενων αλλαγών, επιτρέπεται μετάβαση σε προφίλ χαμηλότερου κινδύνου κατά την τελευταία τριετία πριν από τα 18.

«Εγγύηση κεφαλαίου»

Η «εγγύηση κεφαλαίου» (κεφαλαιακή προστασία) καλύπτει τις ιδιωτικές εισφορές έως το ετήσιο ποσό που δικαιούται κρατική αντιστοίχιση - αρχικά έως 1.200 ευρώ - αλλά και την αντίστοιχη κρατική συνεισφορά.
Στην ενηλικίωση, η αξία των επενδύσεων που αποκτήθηκαν με αυτά τα ποσά δεν πρέπει να υπολείπεται του ονομαστικού τους ποσού.
Όμως, δεν προστατεύονται αυτόματα τυχόν εισφορές πάνω από το ετήσιο όριο της κρατικής αντιστοίχισης.
Για αυτές μπορεί να επιλεγεί πρόσθετη κεφαλαιακή προστασία, αλλά με χωριστή χρέωση για τον ιδιώτη. Η προστασία αυτή παρέχεται με ανέκκλητη δέσμευση από πιστωτικό ίδρυμα της ΕΕ ή ασφαλιστική επιχείρηση και προβλέπεται ότι ισχύει ακόμη και σε περίπτωση αφερεγγυότητας του παρόχου. Το κόστος της τιμολογείται χωριστά και εμφανίζεται διακριτά στον ενιαίο δείκτη κόστους.

Κόστος και διαφάνεια

Το συνολικό ετήσιο κόστος της προεπιλεγμένης επιλογής δεν μπορεί να υπερβαίνει το 0,50% της μέσης ετήσιας αξίας του λογαριασμού. Στο όριο δεν περιλαμβάνονται φόροι, τέλη ρυθμιζόμενων αγορών και το κόστος της κεφαλαιακής προστασίας, το οποίο τιμολογείται χωριστά.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα δημοσιεύει ετησίως συγκριτικό πίνακα κόστους των προεπιλεγμένων επιλογών όλων των παρόχων. Ο πίνακας πρέπει να τεθεί υπόψη του γονέα πριν από την υπογραφή της σύμβασης.

Αναλήψεις και προστασία του κεφαλαίου

Τα κεφάλαια δεν μπορούν να αναληφθούν πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως θάνατο γονέα ή νόμιμου εκπροσώπου, θάνατο του δικαιούχου ή σοβαρούς λόγους υγείας του παιδιού.
Πριν από την ενηλικίωση δεν επιτρέπεται ενεχυρίαση, εκχώρηση ή κατάσχεση των δικαιωμάτων του δικαιούχου, με επιφύλαξη ειδικών διατάξεων αναγκαστικού δικαίου.
Ο λογαριασμός δεν ανήκει στην πτωχευτική περιουσία του γονέα ή κηδεμόνα.
Εάν γίνει ανάληψη κατά παράβαση των περιορισμών, επιστρέφεται στο Δημόσιο το σύνολο της συνεισφοράς που έχει ως τότε καταβάλει το κράτος, καθώς και οι αντίστοιχες αποδόσεις της. Ωστόσο ο λογαριασμός δεν κλείνει, αλλά συνεχίζει να λειτουργεί με το τυχόν υπόλοιπο.
Η κρατική συνεισφορά μπορεί να επανεκκινήσει ξανά, μόλις πιστωθούν επόμενες εισφορές ιδιωτών στο λογαριασμό.

Φορολογικά κίνητρα

Οι εισφορές έως 10.000 ευρώ ετησίως δεν αποτελούν εισόδημα του ανηλίκου και δεν λαμβάνονται υπόψη σε εισοδηματικά ή κοινωνικά κριτήρια. Το ίδιο ισχύει για την κρατική συνεισφορά.
Οι εισφορές εξαιρούνται από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών, ενώ απαλλάσσονται από φόρο εισοδήματος τα μερίσματα, οι τόκοι και οι υπεραξίες που πιστώνονται στον λογαριασμό.
Επιπλέον,αφαιρέθηκε η ρητή εξαίρεση των εισφορών από τα τεκμήρια του πόθεν έσχες. Επομένως, δεν προβλέπεται απαλλαγή των εισφορών από τον έλεγχο προέλευσης των χρημάτων.

Τι ισχύει στα 18 έτη

Με τη συμπλήρωση του 18ου έτους του παιδιού, ο λογαριασμός μετατρέπεται σε προσωπικό περιουσιακό δικαίωμα του δικαιούχου.
Το παιδί μπορεί να πραγματοποιήσει ολική ανάληψη, να μεταφέρει τα κεφάλαια σε καταθετικό λογαριασμό, σε επενδυτικό λογαριασμό ή σε επενδυτικό ασφαλιστικό προϊόν, ή να πραγματοποιήσει μερική ανάληψη.
Η ανάληψη ή μεταφορά του ποσού που θα έχει συγκεντρωθεί, δεν θα υπόκειται σε φόρο.
Σε περίπτωση μεταφοράς σε επενδυτικό λογαριασμό, διατηρείται το ιστορικό των επενδύσεων και δεν θεωρείται νέα εισφορά.

Αυτοδιαχείριση

Εκτός από τα έτοιμα επενδυτικά μοντέλα που θα προσφέρουν οι πάροχοι (τράπεζες, ασφαλιστικές κλπ), υπάρχει και η επιλογή της αυτοδιαχείρισης, αν ο γονέας ή νόμιμος εκπρόσωπος έχει γνώση των αγορών και θέλει να επιλέγει ο ίδιος τις επενδύσεις του παιδιού αντί να αφήσει την επιλογή στον πάροχο.
Στην αυτοδιαχείριση, οι άμεσες μετοχές και ομόλογα δεν μπορούν να ξεπερνούν το 30% της συνολικής αξίας του χαρτοφυλακίου. Ο γονέας μπορεί να επιλέξει και αμοιβαία κεφάλαια ή ETF, εφόσον τηρούνται τα όρια του επιλεγμένου προφίλ.
Ωστόσο, δεν είναι πλήρως ελεύθερη η διαχείριση. Πριν εκτελέσει κάθε επενδυτική εντολή που λαμβάνει από τον γονέα ή εκπρόσωπο του παιδιού, ο πάροχος την ελέγχει και δεν εκτελεί όσες παραβιάζουν τους κανόνες του νομοσχεδίου, ενώ οαρακολουθεί και αν το χαρτοφυλάκιο τηρεί το επιλεγμένο προφίλ και τους κανόνες διασποράς, με έλεγχο τουλάχιστον ανά τρίμηνο.

Εάν σταματήσουν οι καταβολές

Σε περίπτωση που σταματήσει η καταβολή εισφορών, δεν προβλέπεται ποινή, κατάσχεση ή κλείσιμο του λογαριασμού.
Όμως, στην περίπτωση αυτή:
- το υπάρχον κεφάλαιο παραμένει επενδυμένο.
- οι αποδόσεις συνεχίζουν να πιστώνονται στον λογαριασμό.
- το κράτος δεν προσθέτει νέα συνεισφορά, επειδή δεν υπάρχει νέα επιλέξιμη ιδιωτική εισφορά.
Αν αργότερα μπουν ξανά χρήματα, επανεκκινεί η κρατική αντιστοίχιση, εντός των ετήσιων ορίων.

Κρατική καταβολή

Η κρατική συνεισφορά ξεκινά από έως 1.200 ευρώ ετησίως για κάθε παιδί και αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία.
Δηλαδή, κλιμακωτά η ανώτατη ετήσια κρατική συνεισφορά θα αυξάνεται, από 1.200 ευρώ την αρχική περίοδο, σε 1.320 ευρώ μετά την πρώτη πενταετία, σε 1.452 ευρώ μετά τη δεύτερη πενταετία και σε 1.597,20 ευρώ μετά την τρίτη πενταετία.
Η αύξηση αφορά το ανώτατο όριο της κρατικής συνεισφοράς, όχι υποχρεωτική καταβολή της οικογένειας.
Η οικογένεια εξακολουθεί να μπορεί να βάζει ό,τι θέλει και μπορεί, από π.χ. μόλις 10 ή 100 ευρώ το χρόνο, ή έως 10.000 ευρώ ετησίως, ενώ το δημόσιο θα αντιστοιχίζει μόνο έως το εκάστοτε όριο.

www.bankingnews.gr