Το μυστηριώδες «φαινόμενο της πόρτας» στον εγκέφαλο: Ο μηχανισμός αυτοάμυνας του νου
Μπορεί να μην γνωρίζετε τι συμβαίνει αλλά σε όλους έχει συμβεί να πατάει... «pause» ο εγκέφαλος και να ξεχνάμε τι κάναμε μόλις πριν από λίγα δευτερόλεπτα ...
Πόσες φορές δεν έχετε βρεθεί στη μέση ενός δωματίου να κοιτάζεστε απορημένοι, προσπαθώντας να θυμηθείτε τι ακριβώς πήγατε να κάνετε;
Ή να ψάχνετε μανιωδώς ένα αντικείμενο που κρατούσατε μόλις πριν από λίγα δευτερόλεπτα;
Τι είναι ο «κόφτης» πληροφοριών του νου και το μυστηριώδες «φαινόμενο της πόρτας» που μας αφήνει άφωνους;
Αυτά τα στιγμιαία «μαύρα κενά» δεν αποτελούν προάγγελο άνοιας ούτε ένδειξη ότι η μνήμη μας καταρρέει.
Αντιθέτως, είναι το φυσικό αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος διαχειρίζεται τον ασταμάτητο καταιγισμό δεδομένων.
Το αμείλικτο φίλτρο και η μετάβαση χώρου
Αντίθετα με την αντίληψη ότι ο νους καταγράφει κάθε λεπτομέρεια σαν αδιάφθορο αρχείο, η αλήθεια είναι ότι λειτουργεί με όρους αυστηρής επιλογής.
Δεχόμαστε καθημερινά χιλιάδες οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα και αν ο εγκέφαλος τα αποθήκευζε όλα, το σύστημα θα κατέρρεε από υπερφόρτωση.
Εδώ ακριβώς εμπλέκεται το περίφημο «φαινόμενο της πόρτας» (doorway effect).
Όταν διασχίζουμε ένα κατώφλι και αλλάζουμε χώρο, ο εγκέφαλος ερμηνεύει τη μετάβαση ως αλλαγή σκηνικού ή «κεφαλαίου».
Σαν μια οθόνη που καθαρίζει για να δεχτεί νέα δεδομένα, ο μηχανισμός ανανεώνει το πλαίσιο προσοχής, με αποτέλεσμα η αμέσως προηγούμενη σκέψη να απωθείται προσωρινά στο περιθώριο.
Όταν η προσοχή απουσιάζει και το άγχος χτυπά κόκκινο
Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην ανάκληση της μνήμης, αλλά στην ίδια την εγγραφή της πληροφορίας.
Όταν κινούμαστε μηχανικά ή όταν το κεφάλι μας βομβαρδίζεται από δεκάδες παράλληλες σκέψεις, η νέα πληροφορία δεν καταγράφεται ποτέ ουσιαστικά.
Αν σε αυτό προσθέσουμε τη χρόνια κόπωση, τις διακοπές ύπνου και το καθημερινό άγχος, η ικανότητα συγκέντρωσης δέχεται ισχυρό πλήγμα.
Τα στιγμιαία αυτά «κολλήματα» δεν είναι ελάττωμα, αλλά η ζωντανή απόδειξη ενός πολύπλοκου, υπερφορτωμένου οργανισμού που παλεύει διαρκώς να βάλει τάξη στο χάος των ερεθισμάτων.
www.bankingnews.gr
Πόσες φορές δεν έχετε βρεθεί στη μέση ενός δωματίου να κοιτάζεστε απορημένοι, προσπαθώντας να θυμηθείτε τι ακριβώς πήγατε να κάνετε;
Ή να ψάχνετε μανιωδώς ένα αντικείμενο που κρατούσατε μόλις πριν από λίγα δευτερόλεπτα;
Τι είναι ο «κόφτης» πληροφοριών του νου και το μυστηριώδες «φαινόμενο της πόρτας» που μας αφήνει άφωνους;
Αυτά τα στιγμιαία «μαύρα κενά» δεν αποτελούν προάγγελο άνοιας ούτε ένδειξη ότι η μνήμη μας καταρρέει.
Αντιθέτως, είναι το φυσικό αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος διαχειρίζεται τον ασταμάτητο καταιγισμό δεδομένων.
Το αμείλικτο φίλτρο και η μετάβαση χώρου
Αντίθετα με την αντίληψη ότι ο νους καταγράφει κάθε λεπτομέρεια σαν αδιάφθορο αρχείο, η αλήθεια είναι ότι λειτουργεί με όρους αυστηρής επιλογής.
Δεχόμαστε καθημερινά χιλιάδες οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα και αν ο εγκέφαλος τα αποθήκευζε όλα, το σύστημα θα κατέρρεε από υπερφόρτωση.
Εδώ ακριβώς εμπλέκεται το περίφημο «φαινόμενο της πόρτας» (doorway effect).
Όταν διασχίζουμε ένα κατώφλι και αλλάζουμε χώρο, ο εγκέφαλος ερμηνεύει τη μετάβαση ως αλλαγή σκηνικού ή «κεφαλαίου».
Σαν μια οθόνη που καθαρίζει για να δεχτεί νέα δεδομένα, ο μηχανισμός ανανεώνει το πλαίσιο προσοχής, με αποτέλεσμα η αμέσως προηγούμενη σκέψη να απωθείται προσωρινά στο περιθώριο.
Όταν η προσοχή απουσιάζει και το άγχος χτυπά κόκκινο
Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην ανάκληση της μνήμης, αλλά στην ίδια την εγγραφή της πληροφορίας.
Όταν κινούμαστε μηχανικά ή όταν το κεφάλι μας βομβαρδίζεται από δεκάδες παράλληλες σκέψεις, η νέα πληροφορία δεν καταγράφεται ποτέ ουσιαστικά.
Αν σε αυτό προσθέσουμε τη χρόνια κόπωση, τις διακοπές ύπνου και το καθημερινό άγχος, η ικανότητα συγκέντρωσης δέχεται ισχυρό πλήγμα.
Τα στιγμιαία αυτά «κολλήματα» δεν είναι ελάττωμα, αλλά η ζωντανή απόδειξη ενός πολύπλοκου, υπερφορτωμένου οργανισμού που παλεύει διαρκώς να βάλει τάξη στο χάος των ερεθισμάτων.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών